장음표시 사용
281쪽
De Termino humame Cognitionis. f. Ι. OUoniam , ut dixi, cognitio in Mearum nostrarum
convenientiae, aut repugnantiae perceptione posi
Primo , non ultra Hera nosras pertistit. Primo, Nos nullam rerum cognitionem habere posese, ubi nullam habemus ideam .
Secunia, nihil viterius, quam convenientiam averepugnantium illarum percipere possumus. SEcvndo , Nos cunitionem non ulterius attingere Posse, quam convenientiae, aut repugnantiae istius Perceptioue imbuimur : Et cum perceptio ista fiat , I. Vel per Inruitionem , sive duarum idearum immediatam inter se collationem ; vel II. per rationem quae aliarum inventu , duarum idearum convenie tiam , aut repugnantiam perscrutatur . Aut III. Persen anonem . entium singularium existentia quando percipitur. Hinc etiam tequitur.
282쪽
Terris , eo itis inruiuisa non ad omnes idearum ηυprarum Relationes perrivit.
TErris , Comitionem nosram larvisivam pertinere
non posse ad omnes ideas nostras , atque illudoipne, quod de iis scire volumus ; quoniam illarum ona es ad se invicem Tespectus, ac relationes , per juxta positionem, aut immediatam ad se invicem com Parationem ςxaminare non possumus. Ita nimirum si ideas habeo acutanguli, & obuius anguli trianguli, quorum omnes super bases sunt aequales, di inter lineas Parallelas , cognitionis ope intuitivae , alterum non esse alterum plane perspicio , eadem tamen opera se re nequeo, utrum aequali sint, nec ne: quod aequalitas , aut inaequalitas illorum haud per immediatam comparationem percipi potest . Figurarum diversitas obstat, quo minus partes, juxta positae, accurate irister se comparentur; quare opus est, ut per interm dias aliquas qualitates mensurentur , quod demonsr riomem , sue ratiocinium dicimus
Quarto, neque cognitis Demonserativa.
arto. Ex supra dictis etiam sequitur, carnisA
nem nostram rationalem non ad universas ideas nostras pertingere . Quoniam inter diversas duas ideas, quae in disceptatione versantur , interme ιsias ideas non semper inrenimus , quas Per omnem conlimationem & seriem differtationis istius , cogni-
283쪽
ubicunque vero illud deficit, ibi demonstration- ω tognitionem frustra quaerimus 98 . V. - ' .Qaἱnis , cognitio senstiva urravis an usior es. Astato , sequitur, Corrisionem sensitivam , ad re rum tantum existentiam Pertingenxem, quae sens hus actu obversantur , duabus praecedri libue onge angustiorem esse.
ipsarum hujus universi rerum, verum nostrarum etiam idearum ambitu, & amplitudine minorem es.se 97ὶ . Etsi nostra cognitio intra is, nostras temminetur , neque ambitu , aut persectione ipsas exu perare possit ; etsi etiam termini iiii sunt angustissi-ihi , si entium toties univeisi amplitudinem speet mur, & quidem arctiores longe ista cognitione, quam probabile est , aliis creatis quibusdam mentibus inesse, quae non paucis istis, iisque obtusis, nec adeo acutis , Percipiendi adminiculis , sensuum nempe ministerio, utuntur ad Ierum cognitionem conlequendam attamen nobis maximo futurum esset emolumento , si co-
96ὶ Quando mihi represento quoddam obiectum habeo ne objeeti cognitionem λ Si habeo , qnibus ideis intermediis utor Si nullis, nam objeetum singulare consideratur, cur dicitur, congniti nem es Ie convenientiam , vel disconvenientiam λ 76 sy7ὶ Propter ideas non enucleatas, Vel inter se coniu- , .s L
284쪽
dipe De Termino L. Lib. IV. s.cognitio nostras eas saltem, quibus imbuti sumus, ideas adsequaret, & ita de Meis, quas trabe tuus, non tam multae essient controversiae , quas nec dijudicare Possumus , nec quisquam alius in hac vita unquam , quantum quidem ego existimaverim , dirimere pote, rit. Nihilominus, haud dubito , quin humana cognitio, in hac , qua nati sumus , conditione , ulterius longe, quam has tenus, serri possit, si homini ince- Te agentes , & rationis ductum libere sectantes ad Veritatis inveniendae rationem investigandam cogitationes tantum intenderent , quantum illi , qui emolumenta sua, qui dogmata, in Systemate quodam PrO- posta , & se stam aliquorum sequuntur , sal stati rationem obtendere , conniti solent . Praeterea quoque existimo, mihi, in naturae humanae persectionem non injurioso, confidenter dicere, non posse notitiam nOsram ad ea omnia pertinore , quae de Zseis , quas habemus , scire desideramus , nec etiam omnes dissit cultates tollere , & omnes quisitones , quae . circa alteram, atque alteram harum idearum exoriri possunt , dijudicare. Sic enim in nobis ita sunt quadrari, cirectili & AEqualitatis; circulum tamen , quem quadrato aequalem esse, certo sciremus, nunquam fortasse invenlcmus . Isis assicimus materiae & cogitationis , at fortasse haud inanisello comperiemus unquam, utrumers aliquod pure materiale cogitet , nec ne ἰ nobis enim impossibile est , nostras tantum ideas intuentibus, sine revelationis adminiculo , dispitere rannon Deus: Omnipotens quibusdam mater ite portionibus ,
ita uti ipsi ad hoe propositum vitum est , dispositi β , percipiendi & cogitandi facultatem tribuerit, aut m teriae, . ita dispositae , cogitantem substantiam immaterialem adjunxerit. ) Nostris enim notionibus haud
s') Mirandum sane est, Philosephos quosdain extitille , qui antinae immortalitatem initide. , di religione sibi ex Plo
285쪽
Cap. III. Humanae cornitionis. multo magis dissicile, & alienum Videtur, concipere , Deum, si modo voluerit , λίω nostrae materiae co-
ratam ostentarci assectarent , tamen ejusdem immaterialit te in in dubium revocarunt : immaterialitatem , inquam, quae ipsius immortalitatis fundamentum est ,& cuius demonstrationem , inanem velati, atque incertam investigationem, tanquam de re indit serenti agatur , & ad quam neque pervenire possit nostra contemplatio , suadere conati sunt. Primarius hujulce sententiae auctor recensendus est Lockius , cuius auctoritas tanti fuit ponderis , ut permulti libenter eam amplecterenturi neque mirum , cum faveat tum corruptelis , tum naturali des
cliae humani spiritus , qui plerumque in dissicilioribus , atque abstiti fioribus investigationibus speciosos studet Praetextus inquiis rere , ut in haesitationis. statu inoretur , & negligat eam dare operam , illosque impendete labores , per quos & illustraretur& convincerentur . Haud nostri instituti est omnes contra hane impiam propositionem demonstrationes bertissimas producere, ut vetito ςonstantissima de animae immaterialitate elucescat: siquidem & ipsis Lociti temporibus Stillingsiectus exacuit calamum, S permulti imposterum tot , adeoque perspicuis rationibus eam vindicarunt, ut supervacaneum iam redigatur eas repetere conistra nostri inuit uti metam, quippe quae in ipsis fontibus iam I gi queant. At si dia de maximo momento agitur , leeioribus satisfactura , quae satis nobis. visa sunt reseremus . Genuensis t. II. Element. Metaphys. inter caeteras demonstrationes , in capite I de natura mentis humana, sic ratiocinatur : Nec rePonant, Deum iu escere pule . ut nimirum eadem fassiantia Piribus δυσjorum generum sis composta : respondemus enim non P te Deum escere, ut eadem esentia confletur Proprietaetibus, quarum altera at eram struisi ; quand uirim iu οι impossibile intrinsecum , ad quos Dei rotentia non pertingit . Quum autem earum duarum virium altera coenam destruas , quod infertur deni 'abi Iur aperie, fieri me uti , ut eadem Iub tantia ambabui sit Praevita . Eucta sibingere viaint creatam a Deo fluidam quandam substantiam is Iurae diversae cb iis corporibus, quae cognosscimus , eique obstantiarer totum Graus nolirum distinae eam vim , qua ccsi mus , tri-otiorem ; isti cui hane si idam Iio stantiam faciens reliquis corporis viribus pratiam , suliditate , gravitate , divisibilitate Oe disnc . F posterius , ea inerer ea erit ;)s prius itidem conflabitur ex ris , quae je mutuo desii unt: nempe, ut riximus , O i, ferius Iunius demonstraturi , cogitationem gare non rcgfe in ea em sub stantia cum cor ris notis.proprissatiίμs . Praeterea propostione
286쪽
gitandi facultatem superaddere posse, qua iri, Ut aliam iiii subfiamiam conjungeret, una cunὲ Potentia cogia
Xli. qua probat, mentem humanam esse incorpoream, haec limbet ; Putim cogitationes sin actiones , se debet earum vis alia
qua , yeu potentia , Iu vectum sive I uanita . Iam se id
Iubjectum eorpus est , irriarum reprHematm ct Per His ,rum rudicium 9 ratiocinatio non aufer seri P υετι , quam conflictu partium corporis : quod cum es e nequeoι ; cog fationes erunt subvecti aheobus increporei : subvectum vero e Irrectonum nostrarum mens est humana : mens ereo humana incorporea ere. Praeterea s non est in or orea , erit aut habitus O temperatiora eris , ast Uus astri Ium aliquo I flanetiale . Primum se nequit: Ne fectinaum. Nam eum mens pugnet cum praecipuis cδrporis attribusis es en intibos , divisibilitate . io reditate M. eadem Iubstantia tar Fcrea constaret ex iis, quae se vim ιuo desicruum quod oleri nequit. Me rexerasur , ignorare nos esentium comoris, aeproFirrea .rmare non rose , eo ιatιonem non esse litius attri-stutum estentiale; nam ut Lemonstrem pugnare , ex. m. ut trian guium sit qMevis cha sura , non eo neces, ut utriusiue omnes proprietates noLam : Ial eu Icire , este in illa Aura P. g. X , Proprietatem Z, quae depunt sane Trianguli , tres Uri Guςulos uales se duobus reuis. Hinc inseri sinuens Corollarium: Aι-xribui a Venit alia mentis omniti sunt aeveria ab essent; aιwasC-FM is aιιripusis . Nempe subsianiιὰ dive jae ijdem altri,uιιs ωnstare nequeunt . Ex nostris itidem adnotationibus passim ArposDeis sacile qnisque poterit alias olicere demonstrati ornes , quibus 'gis , atque ningis certus set Ue hujusce 'res veritate , circa URm Protecto nullam haestationem e. periuntur , qui humiles Orde fidei praeceptis, ac revelatio inis oraculis te subiiciunt. Dog- rara squidem incorporalitatis . & immortalrtatis animarum sunt Christianae rei gionis dogmata a Deo revelata divinis scripturis S traditionibus : etenim cum Deus corpus humanum ex argilla molliori consormasset , inspiravit in saciem ejus spiraculuim v - , Θ DEArs est homo M animam viventem . Servator Noster purie dicit , Mais 1 io. m. Nolite timere eos qui occidunt coros; animam enim occidere 3χn Ptiyuni: Iod timere eum , qui Finquam oecidet is corpus , potestatem habet mittentasi animam in Rehennam ianis . Pati Ius in Epist. ad Philipp. . Cupio Hyolvi, O se cum Christo . Similiter in Ecclesiaste v. 7. Reverιastir fu vis in terram Inam , unde erat , o uiratus reάυι ad eum , qui' edit illum e cujus vers. quidem pars prior reserendri est priori
lio tua vers. Musis T inurait Litur Dominus Deus hominem de
287쪽
Cap. III. Humanae Cornitionis. 273tandi; cum nos prorsus lateat , in quonam coilitatio consitat,& cui substantiarum generi, visum sit Deo, potentiam istam illi pertire , qua , nisi ex summi creatoris voluntate de benignitate , nullum ens creatum prueditum es et . Haud repugnare enim puto, primum illud aeternum ens cogitans, sive spiritus omnipotens,
s modo id visum ipsi su istet , materiae cICata' , sensus prorsus experti , ad lubituin ipsius dispositae, quosdam sensus, perceptionis, & cogitationis gradus im- Tom. II . S persimo terrae ; & posterior , parti itidem posteriori ejus dein vers. Nolis. D: Diravit in faciem ejus Dira iam vitae. Divus Gregorius in Orat . a. de Pasch haec habet de creatione hominis; Antinat unum ex titroque hoe est , ex visibili O invisibili subri
catur', atque a maser u , quae Prius Iam cre ιa erat, accepis eo
Fore : a te autem Diraeuium inferens , quod ςuidem intillemιaomanimiam , O imaginem Dei I iptura vocat . Urigenos quaestioliem hanc. da immaterialitate Dei, oc animae rationalis dilucidavit;& Divus Ralilius quoque Dei immaterialitatem ex antinae im- materialitate probat . Hom. 32. yn. Porro in jumma exacta tui ipsius consideratio fuseientem tibι exhibebit manuauetionem etiam
ad notionem Dei . Si eum attenderis tibi ipsi , nihil opus habebis ex umversorum structura inum inisem iuvestigare , sed in tolino , veluιι parvo quodammunis magnam Condisoris Iapi iam via Ecbis . Incorporeum cogiω ese Deum ex amnia incorpo rea in te exili te , O qui non eis cumjcribitur loco , quam oluenem mens sua neque Piamfriam hclei in Aco moram. O comer ationem Jedrer coniti 1 Iunsm ad eorpus in loco ea . Invisibilem esse Deum crede, tuae Fstas aximae consideraιione facta, quandoquidem etiam j a corporaltibus oculis inremprehensibilis est: neque enim colorata est , neque inguina Praedita , neque aliquo corporati charaeiere comprehensa , Iea, ex actionibus Ioiam cognoscitur . Guare nee in Deo quae herιι cognitionem per occulos . Ieu menti sem committo , Orntesie ualem de a Zyυ comprehensώuem habe . Atiniara Axii ficem, quom da Animae διυ vim .ad eorρus colligavit. Pudeat & Christi num , & philosopliam dubitare de constantisima hae veritate, in qua veluti sui damento omnium acturnum humanarum mod ratio, ct futurorum expectatio tota sita est . Tui ELE ') Melius efficeret, philosophicis argumentis, quam scriptintis, Patruumque sententiis utramque paginam expleue . Qui animae spiritualitatem impugnant , vel scripturas respiluta , vel in proprium sensum eas vertu ut , plutos Phicis rationibus
288쪽
motum voluptatem parere aut dolorem, sive coloris aut soni idem , necessario eo imur ration 'remittere, ultra isas nostras vagari atouo μ' '
V in ope ri Dise, nos neutiquam eon' pamus. Non haec perinde loquor, ac si animae im iidem ullo modo demturus essem Non hic de probabilitate, verum de certa I evidenti co es l0 .atque I uto , non solum consentineum
esse modestiae isti, quae in Philosophorum seripti,
het elucet e , ut nimirum nihil dogmatice imo ri si pronuntiemus , ubi deest nobis euidentia hi sed cognitionem patit ; verum insuper usui nobis esse scire , quo tisque cognitio nostra pertin ere possit 'eum enim iste , quo impraesentiarum utimur , haudii
289쪽
Cap. III. Humanae eomitionis. 275 natus si visionis, quemadmodum loquuytur Theol gi, necesse est , ut in multis fidem tantum , & pro- habilitatem sequamur : atque haud mirum videri debet, si in hac quaestione , de animae imma teriali te,
facultates animi haud demonstrativam certitudinem a1χquantur . Morum honestati, atque rei religionis satis prospectum erit, ii ne Philosophorum argumentis, qui animam immaterialem esse docent, quoniam mλ-iai festum est eum , qui nobis sensu & ratione praeditis , hic existendi initium primo tribuerit , effeceritque , ut per aliquot annos in eodem statu maneremus , non Posse tantummodo , verum etiam velle
eundem in nobis sensu in in alia vita resuscitare , ipsumque tune hominibus ea retributurum , quae in hac vita secerint . Quocirca necessitas non adeo ma- Ena urget , ut quis vel ad defendendam, vel ad impugnandam animae immaterialitatem animum obsim met, uti quidem homines nonnulli , suarum senten
siarum studiosissimi , illud perhibuerunt; quorum alii,
mentem habentes nimis immersam , ut ita dicam , materiae , nullam concedere possunt existentiam rei cujusdam , quae non sit materialis ; alii non deprehendentes , quod reditatio in naturalibus materiae savicultatibus contineatur, licet eam in omni sensu , facta omni applicatione, quoad ejus fieri potuit, examinaverint , magna confidentia exinde concludunt hne Deum quidem ipsum solidae cuidam substantiae viis tam & perceptionem largiri posse. At vero qui-
'ὶ Quaellio est , an Deus possit materiae . sensuin , & perceptioncm dare, ita tamen , ut illu adhuc retineat priores male..tiae qualitates, extensionem, soliditatem inertiam δα. non autem haec , pn efficere p0ssit, ut id subjectum, quod prius erat extemsum , solidum. iners, prave dic. evadat cogitans, amissa extemsione , soliditate deo. Ad secundam quaestionem quod attinet, nihil de ea dicemus , cum ad rem noliram haud spectet ς atquoad primam necamus, id a Deo fieri posse . Neque enim De Esteii et Ecera , ut idem conlisit iis , quae se mutuo destruunt I
290쪽
eunque secum perpenderit , quum dissicile nobis sit ,
meteriae edensae sensationem adjungere , & exsinentiam cum re , prorsus non extenta, conjungere, fatebitur , se multum abesse a certa , quid anima sua sit cognitio . Haec est , inqua in , res , quae no sitaui plane cognitionem transcendere mihi videtur a
x. Fr. escere nequit circulum quudratum, quia altera alteram fisturam destruit, estque voluntas Dei, sua vult, aequalis voluta- tati , qua non ivult, ex qua idcirco sc cIntraria voluntate aequi Librata nulla sequitur operatio . Perdeptio tum inertiam , tum: soliditatem dὰ struit, nec potest convenire materiae, quemadm 4 dum eidem inertia , soliditas &C. conveniunt : unde Corpora huiusmodi, qualia sensuum ta 3u cis gnoscimus, cogitationis capacia esse nequeunt . Praeterea si a Deo materiae tribui cor tandi fac Litas potuisset, alte trutrd ex his modis id este tum esset: sit , ni minim , tribuendo solidis cujusdam massae materiae patistibus eam magnitudinem, figurηm, morum. &c. ex quibus laincultas piimum cogitandi, deinde coxitatio ipsa issiceretur; aut addendo eidem massae materiae facultatem n partibus ipsius so-lῖdis prorsus distinctam. Primum impossibile est juxta Loc it Ituri eji ldhm principia, quia tribueretur cogi ratio, ratio, & cognitiosmplici juxta postioni , M. rei tioni locali partium materiae ,
quo nil absurdius ς quum Rb ea relatione nihil supperaddatur, cpp ις. g. 16. in. hvj. lib., utch nsue materiae particulae disponantur , iungantur dic & contrar um esset iis etiam quae cap. eod. l. io asseruit . Secundum quoque impossibile est , qui , fatente eodem Loc RO , quum 13cultas omnis materiae pendeata magnitudine , figura, motu, haerentia parii cm M. quas ipis primarias vocat, s q. ittar, quod eadem nil aliud si, quam in
cus, ac primarum in Iteriae qi lcatum de tormi iratio , unde cogitatio ens esser q oddam accidens Me Wintroiis ma criae ; qua, .dmnia sc contra I Rii factores argum latandi . praeb rent ad intum . . I. Omnis mareriae lacu has , iuxta l ochi uiri , estetitiali testpendot a. magnitudine , 1igura motu , R is haerentia partium
nat tiae solid rom : Ah iaci lias cogitandi, iuxta Lockhium. Ipsem, ex nulla quacunque p rtium materiae dispostione ut quam ess ci . a: r ploduci , poleti Erco. iuxta l ockium , cogitandi sa cultas iste nequM . materiae facultas . li. Facultas omnis , qua suppo iur realitar esse a Loieeii realitate distincta , aevidens est p i states ictim : At cholai di faciat tax, quum non possit,3 tu cunde in Loti clusa , PIOduci a magnitudine, figura, motu,