Aristotelis Stagiritae Organum, seu libri ad dialecticam attinentes, ad optimorum exemplarium Graecorum fidem nuperrimé post omnes alias editiones recogniti, ..

101쪽

LIB E R V. sori sui similibus partibus constat,uere dicetur:ita tamen

ut proprium sit eorum totius ratione . sic enim quod proprium non esse positum est,erit proprium Alt, quosiniam in uniuersa terra uere intelligitur in inferiorem lorcum ferri natura, certe proprium erit hoc ipsum alicuoius tertar omnino,quia terra est.nam de terra,& de nata mira teme dicitur:ex quo essicitur,ut teme sit proprium,natura ferti ad inferiores partes. Ex cotrariis autem multa 'r' argumenta in utrant partem elici possunt. Primum,in refutatione ex contra iis , quae aduersa dicuntur, erit, quando contrarii no est contrarium propriu .nem enitae proprium contrarii cotrarium futurum est, hoc modo: . .

Si iustitia injustitae contraria est, Ac optimo id quod est 1

deterrimum,iustitis autem optimum no est proprium: non erit igitur iniustitiae,quod deterrimum est,proprii In confirmatione autem usus erit,quoties contrarii contrariti est proprium . sic enim fiet,ut contrarii proprium sit intrarium.exeplum tale est: Si malum bono contraθ - Hasa

rium est,ta id quod fugiendum est,et quod est expeten= e ἴ-νi,T . maest autem boni propriti id quod expetendum est, AProfecto mali proprium erit id quod rugiendum est. μ' 'Alter locus est ex iis quae cum aliquo conferuntur. In refutatione quidem hoc modo tractabitur: Si quid eos rum quae cum aliquo conferuntnr,alicuius eiusdem generis non est proprium,ne id quide quod est in iis quae cum aliquo colaruntur,ullius eiusdem generis propria erit.quod ex hoc exemplo intelligi licet: Si duplum simpli duplum dicitur, & id quod uincit illius quod uincistur: id autem quod uincit no est dupli propriu:certe simpli id quod uincitur ta superatur,non erit proprium. In confirmatione aute hoc modo, si illius quod in aliquo Cofertur,aliquid eiusde generis propriu est id etia quod ex eo genere est,alterius eiusde generis erit.ppitu cuius exemptu est: Si duplu cu simplo confertur,unii cu dum ἐbus,dc duo cum uno dupli aut optiu est id quod duo

rii habet ratione ad unum*fecto dupli propria sit, id

102쪽

quod unius ad duo rauonem habet, necesse est.Prox ' reus locus est ex priuantibus, qui in refutatione tractabitur hoc modo. Si rei res non est proprium, ne priua

si foris quidem proprium priuatio erit. Et si priuationis

priuatio non est proprium, ne rei quidem res proprium erit:ut si surditatis proprium non est , vacuitatem esse sensus est enim id caeterorum sensum commune ) ne auditus quidem sensum esse proprium uidebitur. In confirmatione hoc modo. Si res rei proprium est, etiam priuationis proprium erit priuatio:& si priuatio nis priuatio proprium est, rei etiam res proprium erit: - ' ut si aspectus proprium est cernere, ex eo quod aspectu

habemus, caecitatis etiam proprium erit non cernere, quia aspectum non habeamus,cum natura aptus nobis aspectus esse uideatur.Sequitur locus ex alentibus ta negantibus,qui in multas partes distributus est . ac primi quidem,qui ex iis quae dicuntur,ducitur in refutatione solum usus est,hoc modo: Si id quod ait,alterius quod aiat est proprium,non erit eius propnum id quod neogat. Et si id quod negat, eius quod negat propriu si id quod ait non est illius futurum proprium . ut si animasn --A nia las proprium est id quod animatum est,non erit animao' lis proprium id quod no est animatum. Alter est ex iis . ' quae dicuntur,aut non dicuntur,ta ex iis,de quibus dicum aut non dicuntur: qui in confirmatione tractabitur

hoc modo: Si id quod ait eius quod ait non est prooprium, ne id quidem quod negat, eius proprium est quod negat. Et hoc modo: Si id quod negat eius proopriti no est quod negat,ne id quide,quod ait,eius quod

ait futurum est proprium .Cuius exemplum est tale: Sin P hominis proprium no est animai,ne eius quidem quod , non est homo,proprium erit id quod non est animal ui .cissimq;, Si eius rei quae non est homo ,ea non uideatur Propria quae non est ex genere animalium,ne hominis quidem animal proprium est futurum. In confimatioο

ne autem huius loci tractauo est talis: Si eius quod ait,

103쪽

LIBER V. st id quod ait est proprium,etia eius quod negat id quod negat erit proprium:& si eius quod negat id quod neogat proprium est, etiam eius quod ait id quod ait proo prium erit. quod hoc exemplo illustrari potest: Si eius mi st si uere quod est non animal proprium est non uita ere,certe ani malis uiuere erit proprium: contraque si uiuere animaliς 'est proprium, certe eius etiam rei quae est non animal, proprium erit non uiuere. Tertius locus est ex iis quae subiiciuntur, cuius in refutatione tractatio erit talis: Si ea quae statuta sunt esse propria, aientium sunt propria, non erunt eadem etiam negantium propria:& si negamtium expressa sint propria,aientium propria non erunt. Exemplum tale est: Si animalis proprium est quod anto

matum est,certe quod animatum est,esse proprium eius quod est non animai,nullo modo potest. In confirma' tione autem hoc modo: Si ea quae posita sunt esse proopria non sunt alentium, negantium erunt. Quanquam hic locus interdum uitiosus est, Κ captiosus. Nam nec aientia negantium, nec negantia aientium propria sunt. Alentia enim negantibus non conueniunt omnis nor negantia autem aientibus illa quidem conueniunt,

sed non ut propria. Sequitur locus ex diuisione,cuo . ius in refutatione tractatio talis est: Si eorum quae aece se a oin diuisione enumerantur, nihil ullius reliquorum est proprium,ne id quidem quod eius positum est esse proprium,illius suturum est proprium. ut si animal, quod

sensum mouet,nullius aliorum mortalium animantium

est proprium,ne id quidem animal quod intelligentia

et ratione continetur,Dei proprium est.In confirmati ne autem hic locus nobis copiam ad argumentandum suppeditabit, quoties quiduis reliquorum omnium quae in diuisione enumerata sunt, sumetur proprium uniuscuiusque eorum quae distributa sunt. Quod si est alicuius eorum proprium quae enumerata sunt in diuis sione , etiam reliquum proprium erit illius alterius,

cuius proprium non esse statuebatur. id quod ex hoc

104쪽

TOPICOR UMexemplo intelligi potest. Si prudentiae propitum est

per se uirtutem esse eius pariis animi quae rationis est particeps, caeterarumq, uirtutum quarum singulae hoc modo affumuntur, certe temperantiae proprium erit per senaturaq; sua uirtutem esse eius partis animi, in qua uoluptates uersantur. Sequitur locus ex similiter modentibus,qui in refutatione hoc modo trambitur: Si casus alterius casus non est proprium ne id quidem quoasimiliter cadit alterius proprium erit. cuius exemplum

est tale: Si eius quod iuste fit non est proprium prirclare seri , nec iusti id quod praeclarum est proprium erit. In

confirmatione autem eius loci talis est tractatio. Si iaquod cadit alterius proprium est, etiam casus est alteorius proprium: ut si hominis proprium est hoc totum, gradiens bipes,edam homini proprium erit gradietem hipedem esse. Non solum autem ex iis quae exposuismus a similiter cadentibus,sed etiam 1 contrariis, erra. . admodum in superioribus locis explicatum est, arguo errorit C menta ducenda sunt,ac in reprehensione quidem hoc modo: Si contrarii casus non est proprium casui alio

cuius cortrarii, ne contrarii quidem casus alterius casui contrarii futurum est proprium. cuius egemplum est inole: Si eius quod iuste fit non est proprium recte fert,cero te eius quod iniuste fit, improbe fieri proprium non

erit.In confirmatione autem ducetur hoc modo: Si contrarii casus alterius contrarii casui proprium statuitur, etiam contrarii casus alterius contrarii casui poneturi proprium e ut si boni proprium est optimum , malil quoque id quod deterrimum est proprium erit. Se quitur locus , simili, cuius in reprehensione talis erit usus : Si similium similia non sunt propria , nee sio milium similia propria erunt. Si enim exempli gratia,

architectus eandem habet rationem ad extruendam domum, quam medicus ad efficiendam 8c restituendam ualetudinem: medici autem proprium non est osceore ualetudinem, ne architecti quidem extruere domum

105쪽

LIBER V. st proprium erit. In confirmatione autem hic locus hoe modo exponitur: Si similium similia proprIa sunt, si

milium quoque propria erunt similia .ut si medicus eanodem habet rationem ad emciedam ualetudsnem, quam gymnasii praefectus ad effciendam firmam constitutio'nem, oc sit proprium praefecti gymnasii uim habere

ad emciendam firmam corporis constitutionem, erit etiam medici proprium esse effectorem ualetudinis . Proximus locus est eorum quae habent eandem prooportionem, cuius tractatio est eiusmodi in refutatione. Si ea quae eandem habent proportionem, aliorum quae eandem habent proportionem , non sunt propria, nec ea quae eodem modo affecta sunt,aliorum quae eadent habent affectionem propria erunt.Et si quid eorum ρος Eodem modo affecta sunt,alterius proprium est id non erit proprium eius,cuius proprium esse ponitur. ut si eo adem modo prudentia affecta est ad honestum K turpe, quod utrunque eorum est scientia: prudeliς autem prosyrium non est scientiam esse honesti. pi ofecto non erit Proprium prudentiae,rei turpis esse scientiam .Et si pruo dentiae proprium est, honesti scientiam esse, eius certe rei turpis scientiam esse non erit proprium: quandoquis dem idem proprium multorum esse non potest.In confirmatione aute huius loci nullus est usus. quippe cum id quod eodem modo affectum est, unum cum multis comparetur.Proximus locus est ex iis quς ad naturam, originem, interitum cI; referuntur, qui in reprehensione

tractabitur hoc modo.Si id quod ad naturam 8c starum refertur,non est eius quod ad naturam, dc statum peritonet proprium,ne id quidem, quod ad interitu pertinet, illius quod ellilae est generis: nec quod ad ortu ullius, eiusdem generis proprium erit.ut si exempli causa, limminis non est proprium,esse animai,non erit proprium huius totius,homine gigni, illud totu animal fieri: nee hominis interitus proprius est interitus occasusq; anis uis .Eodemi modo sume da argumeta sunt ex ortu,

106쪽

eoncludendo statum M interitu,itemq; ex interim,cola a cludendo statum M ortum: quemadmodum paulo amre,ex statu conclusus ortus ta interitus est. In confirmaνtione autem hoc modo: Si id quod ad statum pertinet, est alicuius eiusdem generis propriit, cius etiam, quod ad ortum pertinet erit proprium id quod eiusdem est. - generis,M illius quod ad interitum, quod eiusdem geν

o r/ ' neris esse ponitur . cuius exemplum tale est: Si hominis . ., Proprium est esse mortalem, etiam hominis ortus proo pilum erit nasci mortalem,& interitus hominis, mortast leni interire:eodemq; modo concludendus est, ex Ortuta interitu, status Κ ortus quemadmodum hic locus in

refutatione expositus est. Sequitur 'locus ex forma res

Propositae. In refutatione quidem huius loci talis erit

tractatio: Si formae non conuenit, aut certe non ex ea

parte qua id dicitur conuenire cuius proprium datum est, quod proprium positum est non erit proprium. ut si ipsi homini non conuenit quies, quia homo sit, sed quia idea,non erit proprium quiescere.In confirmatiosne autem locus est eiusmodi: Si quid speciei conuenit, idq; ex hoc ipso conuenit, quia dicatur de eo ipso . cuius ponitur no esse proprium, erit proprium id quod Positum est non essse propi ium. ut si conuenit ipsi aniο ὶρ mali, ex animore corpore concretum esse, idq; ei quia χ: f ων animal sit, conuenit: certe animalis proprium erit in

m animo M corpore constare. Sequitur locus comparationis ex maiore 6c minore, qui quadripartito distribus er c '' tus est, quorum primus in refutatione tractabitur hocise modo: Si quod elationem habet alteri is, eiusdem geoneris non est proprium, ne id quidem quod submissio iam habet ullius eiusdem generis proprium erit: nec quod minima habet alterius, nec quod maxima habet elationem alterius eiusdem generis,nec denim id quod

omnino dicitur ullius eiusde generis .ut si,exempli cauola,maiore colore infectum esse, maioris corporis non

st proprium, nec minus colore corporis propria erit.

107쪽

LIBER V. Mnec infectum esse colore corporis omnino. In confr nrauone autem huius loci tractatio erit talis: Si id quod elationem habet, eiusde generis alicuius proprium est: id etia quod submissione habet,alicuius eiusde generis proprium erit. Itemque id quod minima habet submissionem alterius eiusde genetis, ta quod maxima habet elationem alicuius eiusdem generis,M quod omnino dicio tur,& semel, alicuius eiusdem generis sit proprium necesse est.cuius exemptu est eiusmodi: Si eius quod mas u gis uiuit, magis sentire proprium est, etiam eius quod minus uiuit,id quod minus sentit: dc eius rei quae magis me uiui maxime sentire: ta eius ql minimo beneficio uitae utitur,minime sentire: N eius quod omnino uiuit, omnino sentire propitii erit. Atm etia ex eo quod omnino dicitur,argumenta ducenda sunt. In reprehensione quidem hoc modo: Si id quod omnino dicitur alterius xiusdem genetis non est proprium, ne id quidem quos elationem habet,eius quod est eiusdem generis,ne d quod submissionem habet alterius eiusdem generis,nem id quod maxima habet elationem alterius nem id quod minimam habet submissionem alterius erit proo . Prium. quod ex hoc exemplo intelligi potest: Si homiρὶ nis non est proprium bonum esse, ne eius quidem qui ' hominis nomine magis aut potius appellatur, probi xem esse proprium erit. At in confirmatione argumenta ab hoc loco sic sumetur: Si id quod omnino dicitur eius quod est eiusde generis propriu est, id etiam quod maiorem elationem habet alterius, ta quod minorem habet submissionem,quodq; minimam ac maxima habet, alterius eiusdem generis proprium futuru est:ut si ignis proprium est sursum ferri natura, eius etiam proprium erit,quod ignis potius dicitur celerius in superiorem locum suapte natura ferri.Eodemq, modo ex cς teris hec concludenda sunt omnia. R iter locus est in reprehensione talis: Si quod elationem habet,non est proprium a

Ierius eiusdem generis, non erit proprium id quod his

108쪽

het submissione illius quod est generis eiusde.Eius Imci tale exeptii erit: Si animalis magis propriti est sentire,u hominis scire:nec propriu est animalis sentire,no erit hominis scire propriit. In confirmatione aut hoc modo tractabitur: Si id cui illud minus additur, alterius cui ideadiungitur, est propriti, et id cui magis additur alterius cui ide adiungitur est suturii xprili. ut si minus hominis Propitii est,cicure 5c humanu escte natura,q animalis Uis uere hominis aut est propriit, cicure esse suapte natura, dc humanit: profecto animalis propriti erit,uiuere. Tersti sus locus ex maiore dc minore in reprehensione talis est: Si quid eius cuius magis est propitii, propitii no est, ne eius quide propriti erit cuius minus est propitii: 8c si illius ςst,non eria huius erit.ut si colore infici extremitaφtis magis xpriu est,u corporis,nec .pprium est extremistatis,no erit propriti corporis omnino colore insci. qaesi est extremitatis propriti, non erit corporis proprium . Hi uero in cofirmatione huius loci nullus usus est, cum, Praesertim ide militorii proprium esse nullo modo posi sit. Quartus locus est in refutatione huiusmodi: Si qae magis propriu uidetur alicuius,id no est eius proprium

ne id quide propriss eri quod minus propitii eius uidei tur. Cuius exeplum tale est: Si animalis magis propriuest sensu percipi u secari in partes,& animalis no est proprium sensu percips,non erit animalis proprium in parotes secari. In confirmatione aute tractabitur hoc modor

Si quod minus propriu est alicuius, id eius propriu est, certe quod magis proprium est, eius eritpropitia . ut si . minus est propriti animalis sentire quam uiuere, dc anio malis sentire est proprium,profecto animalis proprium erit uiuere. Delaceps sequitur locus eorum quae aequaliter conueniat. cuius loci tractatio in refutatione haec prima erit: Si quod aeque est proprium, non est proprium alicuius cuius aeque proprium est, ne id quidem quod aeque proprium est,elus erit proprium, cuius atque proprium est.ut si aeque propriu est parus animi in qua uos

109쪽

O AER . ,

luptates uersantur appetere, ac eius quae rationsi est particeps ratiocinari,& eius partis in qua uoluptates uersantur non est propriu appetere,n5 erit et i i ratiocinari eius quae rationis est particeps,proprium. In confirmatione

aute huius loci tractauo erit eiusmodi: Si id quod sque

propriu est .eius est propriu cuius aeque propriti est, erit etia qd aeque propriu est, eius propriu cuius aeque proopriu est cuius exeptu tale est: si aeque propriu est partis animi,quae rationis est compos, primam esse sedem Dorientiae, ama eius in qua uoluptates habitat, prima esse sede teperatiae:& partis eius quae compos est rationis, prima esse sede sapieris propriu est:illius esiam in qua voluptates habitant proprium erit primam sedem esse teperantie. Alter locus in reprehesione talis est: Si quod Pari ratione alicuius est propriu,non est proprium eius et quod aeque proprium est,id non erit eiusde proprium ut si cernere aeque proprium est hominis ac audire, hoo

minis aute non est proprium cernere,no erit eria audire

hominis propriit. In confirmatione aut talis usus erit: Si quod pari ratione alicuius est proprium,id eius propria est,etiam id quod aeque proprium, eius erit proprium. ut si aeque proprium est animi,eius partem ualere ad appetendum, ac posse ratiocinari primune, anims autem proprium est eius partem esse quae primum appetat,animi etiam proprium erit, partem eius primum posse motiocinari. Tertius locus est in reprehensione eiusmodi: Si quid no est proprium eius cuius sque proprium est, no erit proprium eius cuius pari ratione est proprium: ec si illius est proprium, alterius proprium non erit. Quod hoc exemplo illustradum est: Si, exempli causa, intendere aeque proprium est flammae atm prunaru, dc fiammae incendere non est proprium,no erit prunarum propriu incendere.quod si fiamae proprium est, n5 erit

prunarum proprium. Huius autem loci nullus usus est in cofirmatione. Interest autem inter locum eorum qu ἴe e modo ad rem affecta sunt,ec locum similitudinis,

110쪽

quod ille ex .ppomone sumitur,non ex eo quod alla Ic5uenit hic aute ex coparatione rerii ducitur. Deinceps locus in refutatione tractatur,si as ex ui .pprium statuet,

a,priumq; ui ad id qd non est accomodabit, nec uis poterit rei quae no est c6uenire,non erit .pprium quod positum est .pprium esse.ut si as dicat aeris proprium effespirabile esse ex ui ypriu statuit,quadoquide tale prooprium qd respirari potest,respirabile est. atm euam proprium statuit rei quae nulla est: si adem sublato animali, quod respirare aerem solet,aer esse potest.nec tamen si nullum sit animaliferi potest ut ad respiret ita fit ut aeo os uo sit futuru xprium eiusmodi quod respirari por,

tum cum animal nullum erit tale quod respiret: quare aeris .pprium no erit spirabilem esse. At in cofirmatio ne huius Ioci usus erit: quado ex ui proprium explicaohimus,quod aut ad id quod est,aut ad id quod non est refertur,ut uis ipsa rei quae nulla est possit c5uenire.sie enim proprium erit,id quod positum est n5 esse .pptitit ut si quis eius quod est .pprium ponat esse pati uel facere,is ex ui proprium expressit,idq, ad id quod est acco.modauit. iniadiu enim alia d est id N pati aliud Κ fa cere potest,ita eius quod est .pprium erit posse pati uel

.facere.Extrethus locus refutationis erit,quado ex prata stantia dc excellentia .pprium exponitur,oprium no est

quod positum est esse xprium .ii enim qui hoc pacto sprium statuunt,faciunt in quo Oratio,in eo non etia nomen uere dicatur.sublata enim re, tamen stabit oratio,

quippe cii alicui earum rerum quae sunt coueniat marime.ut si as ignis x prium dicat esse hoc tolli,eorpus leuissimum,igne sublato erit corpus aliquod leuissimurno est igitur ignis yprium hoc totu,corpus leuissimii. In cofirmatione aute,ne prestanda statuamus Opriu Mouidendum est: ex ea enim parte recte ponetur .pprium. ut si as hominis yprium ponat hoc totum, animal nao tura cicur H humanum,is quoniam non explicauit prorsum ex prseantia ex ea parte propnu recte statuit. '