장음표시 사용
101쪽
rem cordis consequitur,tam aduenerat, etsi paruo interuallo a Uidendi uiribus,qhias in iuucra habuerat dcficeret,nihil nos impedit quado idem constetNOr celerius cosenuisse,at plus quam oculos. Quamobrem si anima,quae in illo sita erat, cordis est uel temperamentum,uel pars,Vel iris,aut facultas: neccste prorsus fuit, ut serme aequaliter in Smnium membrorum operationibus linus esset: quod cum non ita iret,nec cotingat, manifestum est,animam quid diuinum esse, ab omni corporeavi,quo ad substantiam immune, at ideo Perpe tuum, ait incorrυptibile. Similiter Sc in morbis, cum plures iam ad mortem proximὸ accesserint, laborati iam cor extrema lassitudine, nec ulla ibi temperies est,audiunt tamen, δί uident, ac intellia gunt. Quare si anima cordis est temperamen rum, uel eae eius temperam cto procedit, esse non potest, ut eo iam corrumpi incipiente, quicquam sanum etaistat quinimo eos,qui ob vitium cordis laborahunt,sentiendi omnes functioncs magis deserent, quam qui cerebri At corra res se habet:quoniam cerebrum,ctam sit harum k nctionum instrumentum, i uitio eas corrumpit. Quare necessarium fuit,uel animae sensibilis sede in cerebro,tanquam Unius tantum constituere, quod nemo adhuc ausus est ues,ut Galenus Deir,imponit' Platoni, tripartita anima,illam qui sensu,δc ratione pollesim
Ergo ad hoc aliter,aim aliter atri respondebunt.
Galenus enim animam, cum corpus cerebro toto
sparsum credat, diuersis partibus diuerso modo affici
102쪽
φ' DE AN INORVM IMMORTassici non negabit, igitur iam senescente anima, quae in corde est,ob caloris, ac siccitatis magnitudinem ea quae in cerebro manet,nondum senescit: at id ad finem optimum constitutum Videtur, scilicet,ne animal mancum,ato mutilum maneat, sed prius uita priuetur,quam reddatur inutile. 'erum cum iam ostenderimus,tres esse animas in homine non magis posse,quam ipsum tria animalia: nec animam corpus unquam credere fani fuisse hominis erat haec responsio etiam si nihil aliud obstarer,relinqtienda. Sed cum n his admissis satisfaciat,non obtairum est,nihil ad rem illam pertinore Nanet si anima ipsa cerebri non senescit,aut torita quidem uidet,aut per part ,sic ut singulis sensibus sua portio adscribatur: si secundum, alius audiet alius uidebit,alius tanget. Haec siquis mihi sponte fateatur,tam Sc ego,ne cum homine tam absurdo contendam, animorum potius obitum libenter conces crim. Sin autem dicat, totam illam animam uidere, arar ut in neruo abso spiri-m,illico per totum diffundi dolorem, aut uoluptatem: luaero ego, postquam anima ipsa, ac cumil-Ia cerebrum bene se habet, nec consenuit, cur resi- quae omnes uires interiores illaesae non manent quare eum, qui iam uel senio, uel morbo conse rius delirasiuisti, Sc auditu carere necesse est: at eo modo non iam tres homines,ut Platoni imponit, sed uel plusquam decem, si secundae innitatur
responsioni,imo pene innumeros in uno collocabit. Hac igitur praetermissa responsione,alia eX tienda erit.
103쪽
roo HIERON. cARDANI LIB. Sentire quidem,ut iam ex Alexandro dictum est, patiendo primum, inde in actione quadam consta actio in anima,quae sentit: pati autem organo conuenit,eo rectὸ disposito sentiendi facultas bene habet : sed non tamen quod actione perficitur,illaesum est:ergo Sc subtiliter, Sc procul uid re,uel audire senibus est concessum: at benὸ uid
re,aut audire nequaquam: verumsentiendi actus
ipse obtusus est, ac inualidus. Subtilis plane haec est responsio,iterum difficultate non euadit, nan ram agere, quam pati in anima fit: sed tamen ad hoc dicetur,pati quide p6 etiam oblaesa anima, actiones perficere minime. Vertum si quis rcctὸ animaduertat,senum dissidentia potius in causa esse
uidetur imperfectarum actionum, quam animi Iaesio nam cum aliqui delirarent, audaciores facti sunt indicio igitur est, conscientiam imbecillitatis potius in causa esse, ut actionum uideantur impe X X. sectarum,quam debilitatione. Quin etiam in morientibus ob cordis intemperiem rectrices facultates meliores , nedum sanis aequales esse uidentur, quod etiam pro A.Cluentio Cicero orans confirmare uidetur his uerbis,l Ongius prospexisse in rientem. At id clarius in libris de diuinatione, dum etiam Possidonii exemplum enarraret quanquam id non eo nunc tendat, ut sensus sint uegotiores,sed ad animi potius explicandam diuinitatem,ut eae hoc aliud argumentum immortalitatis
animorum sumere liceat, Sed tame nihil ad rhomhum diuinatio haec,aut subtilitas ingenii,ac in posterum acuta praesensio, cum diuinationem perficiat
104쪽
DE ANIMORUM III NORτ.ciat rationis interitus: nam helluas, Sc stultos, ac Pueros melius diuinare, cum etiam eta his aliqui non dubie cernimus prospicere autem in futurum melius morientibus concessum,quoniam intelius animum fietunt ob maximam solicitudinem: de quoniam tunc ad pauca respiciunt,de RS, quae solum maxima esse ducunt, cogitantes. At in magis ad philosophi mentem,neminem cordis senio interire fatentur,sed iam calore evanescente, morbi ex cruditatibus consurgunt interimentes: ob hoc in senio,nemo ex senio, sed ex morbo mori uidetur: fiuntq; in his laetales iii morbi, qui in iuuenta Ieues extiterant. Ob id cum senectutem quis ingreditur,cruditatibus coaceruatis, calore t inclinate, facile cuiuis morbo exponitur,protis natura in iulum paratus est,facile Φ ab eo extinguitur tum mamime id evadunt diutius discrimen qui corporis exercitio plurimo,mentis minimo Utuntur, Paucis p utuntur cibis.Ob haec igitur studiosi ad longam nunquam evadunt senectam,nisi uictu utantur exquisito: quicun* autem morbos omnes esu fugerint,siccitate tamen pulmonis, ut Aristoteles Cap.7. censet in libro de Respiratione ac inspiratione, non ob seruum cordis moriuntur.Quare non animam senescere dicendum est in his, in quibus nondum cor consenuit. Sed cur senes tamen iuuenibus minuS acgrotar, ut Hippocrates inquit decebat enim illos facilius morbis corripi,ob caloris imbecillit rem.Galenus intelligit hoc in ηs,qui moderato uictu ututur:n5 ergo senectutis hoc est beneficium,
sed moderationis. Aliud aute sensit Hippocrates, S 3 etiam
105쪽
etiam praeter uictus Sc laborum moderationem in senibus: nan calor minor, δί. humidum misnus est, ad febres ital, Sc putridos morbos, naturali temperamento resistente, minus sunt parati: nanque experimentum nos hoc docet, iuuenes epidemiae tempore facilius corripi seni ribus, dc plerunt propter solam aeris aestiui qua Iitatem febres incurrere, quod iuuenes Sc si fortiorem habeant calorem, rariorem tamen habeant cutim senioribus nec fortior calor omnibus causis cum ab intemperie ortum habuerint, debili Hotius resistit. Adde, quod senis membra duriora sunt, Sc solidiora . Ergo si his omnibus exquisitiorem uictus rationem, Sc moderatiores addideris labores, sermo Hippocratis clarus, ac completus euadet. Sed ut ad rem redeam, responsio haec non satisfacit, cum anima si senescat cordis senio, quamquam non ad ultimum cor senescat. inualidum tamen efficitur,ac longe debilius multis sensibus: quin etiam Aleaeander, qui animum etiam humanum interire putat, fatetur tamen in suo libro de Intello tu, senes iuuenibus melius intelligere,& ad eruditioncm aptiores esse.Cum igitur palam sit, animam si cum corde assicitur, in senio decrescere uiribus, at sensus, Sc intellectum augeri, non erit anima sensus, Sc intellectus sui damentum . Sed interim in mentem uenit, ut quod Angelo Cardano assini meo accidit, enar rem fis annos agebat sexaginta, amisitq; totam pene uidendi facultatem , atque sic, absin tamen morbo,ut uidebatur,us p ad septuagesimum ari
106쪽
num uixit: postmodum cum ad eam usq; diemctim uxore iterili uixisset, atq; ideo Andream in familia adoptasset, mortua ea uxore, aliam superduxit,susceptri tres filios, quorum ultimus, iam illo agente septuagesimum 1eptimum annum naritus est,quanquam Aristoteles septuagesimum annum ultimum generandae prolis terminum in masculis statuerit: a nouis autem nuptris, uisus aciem sensim adeo benὸ recuperauit,ut ad nonagesimum quartum prouectus annum literulas absci conspicili is legere consueuerit: sed nec responsio ista in morbis fatisfaciet, cum palam ibi necesse sit
animam corrumpi spiritu,tis uocant, complantato iam corruptioni obnoxio : attamen nullo me. Ilus tempore, aut subtilius audiunt aegrotantes, quam sub extremo uitae tempore.
Aliter Galenus etiam responderet, siccitatem dicens sensibus non obesse,quinimo stellas sapienutissimas affirmat, quod sint liccissimae. Si de liccitate loquitur, erubesco certe) illius causa, cum nec stellae sint sapientes, nec siccae, quin potius Omnis extraneae qualitatis expertes. Verum utcun sit, in senio non tantum siccitas, sed etiam frigiditas dominatur,quam palam est, etiam ex illius decreatis omni functioni animali obesse nam Sc obliuiosos senes ob frigiditatem est. dicit. Forsan quin pia negabit, senes sensibus aequὸ perfectis uti posisse uertim de intellectu alia ratio quae etiam de prudentia assignari in senibus solet, praeferri poterit : non sentire autem illos, detrimentum temporis longitudini, Sc diminutioni, quae adeo sensim
107쪽
xo HIERON. CARDANI LIB. fit,tribui queat: uerum hoc in aegris defendi non potest. Vidimus etiam quosdam, qui leues cibos
in iuuenta concoquere non Poterant, mirema
etiam senectute durissimos subegisse. Alexadrum Cardanum uidi annum septuagesimum superantem probe curatum ab oculario medico per acumst suffusione, in posterum tam bcne uidisse, cum paucis superuixerit annis, ut longius agnosceret Uenientes,quam ego,qui tum eram adolescens: sed id tamen beneficio ille adiutus perspiciliorum, naiam sine illis parum rite uidebat. Ergolae hoc argumentum tam parui momenti esse duxerimc cum Aristotcles ferme uideatur affirmare, omnem animam esse immortalem: nam ne dicendum est, ad extremum usi manentem uelut flammam omni non solum oleo, uerum Sclicinio absumpto protinus extingui: nam dum flamma ad extremum deducitur,minus etiam illuminat: cum uero licini id depascitur,collucet: quod etiam exemplum ad morientes, qui paulo ante r uiuiscunt, quidam tranSferte solent. Igitur uerba
Cap.3. Philosophi secundo de Generatione animalium Icribenda mihi erutrea autem sunt, Graecὸ enim prius adiiciam quaecunt eae Aristotele sumuntatur,quoniam multi illius authoritatem, nec immerito Pro ratione habent:
108쪽
109쪽
γεια δε ροκ 21S. Tam longa uerborum strie hic utimur, qu niam disputatio nostraeX hac famosissima authoritate Uiidnam Aristotcles censuerit,exordium sa
110쪽
met Latinὸ igitur prius couertemus quasi ad uc hu ne uel fidelius aut melius,sed ut facilius, quam Gaza eruditisiimus transtulerit, legetibus euadat.
Ergo sic habeCEJt autem dubitatio magna, Cr quam pro viribus tramre,animo que ad eaminieto oportet, Cr omnibus rati iubxs perquirenda.
rei ἄρχ1. Id est: Propter hoc, δc de mente quanado,Sc quomodo, dc unde eam recipiant quae hoc participant principio. Ergo respondens dubitati ni, subiungit quae Graece sequuntur, scripsimus psuperius in hunc modum: Animam igitur nutrientem semina quidem,ac conce
ptus seorsum accepta mauqestam est potentia quidem ha
bere,ae tu autem non priusquam eo modo quo conceptus, qui iam separantur,cibum trahant,Cr oscio eius animae sungantur: principio enim haec omnia uitam stirpis uiuere uidentur:pari modo des ensitiva anima ac rationali dicendum est: mani estura enim est, necessarium omnes potentia prius haberi, quam actu. Necessirium est autem omnes prius non exitientes innasci, uel omites prius existentes accedere,uel aliquώ, k aliquas no. Etsi innascuntur,aut in materia ipsa, non ex maris semine uenientes: aut ex illo quidem uenientes. Si autem ex maris semine veniant, uel extrinsecus omnes adueniunt, uel nglis, aut aliqua sit Galiqua non.Quod autem omnes praecedantiburationibus ostenditur esse non posse. Quorum enim principiorum actio cum corpore est, eorum etiam existere
absque corpore essec non posse,inani sim est: velut ambulare