장음표시 사용
111쪽
xos III ERON. cARDANI LIB. bulare sine pedibws: itaque extrinsecus ea aduenire non posui,nec enim ipsa per se accedere possunt, cum iris
parabiliasint: neque c- corpore,est enim semen excrementura alimentι mutati. Rejtit igitur,ut mens solueintrinsccas accedat, eas, sola diuina sit, nihil enim cum inlius actione communicat actio corporalis. Igitur omnis quidem animae uirtili alterius corporis particeps esse uia detur, atque cius diuinioris , quam eorum, qus uocantur clementa: uerum ut nobilitate, ignobilitates animae disterunt inter se,sic cr natura illius corporis disjernomni enim Ieminibus inexistit,quod jacit, ut secunda sint illa vocatu3 calor. Hic uero no ignis,non talos jacultas aliqua,
sed qui continctur in semine ucstuma stiritus,ex eliusti
ritus natura proportionalis existens elemcnto stellarum. Quamobrem igniS nullam animal generat, neque caluedis,aut humidis,siccis ue ulla res constit. At vero Solis caloriatque animalium, non solum qui in scinine cotinctur, uerum qui in excremento,quanquam natura diuerso imiliter habet uitale principi m. Quod igitur calor, qui in animalibus est,nes sit ignis,nec ab igne ducat originem, apertum ex his est corpus autem geniturae, in quo semen animalis principij contentum uua provenit, L parabile quidem a corpore in ijs, in quibus diuinum comprehendi- ω,tale autem est,quod mens appellaturriboc autem ins
parabile, tales est geniturae semen,dis Oluiturq;,ac in spiritum vertitur,cum naturam humidam, er aquosam h beat. Quapropter cum id sempir fras extat, quaeredi non est, neque an pars ulla sit βrmae confistulae,quemadmodum nec de succo,a quo lac cogitur . nam Cr ta mutat, G nulla pars confiitutae magnitudinis eli. De anima igitur quemadmodum eam habeant conceptus, ac genitara, cr
112쪽
DE AN INORUM IMMORT. toser quomodo non habeant definitum est, potentia cnim
habent,uctu non habent. Ergo Philosophus animam omnem diuinum aliquid esse putat,ac ut breuiter dicam, substatiam
elementarem coelesti uirtute forinatam,arque impressam non tum ob id quod neque senescat nec morbis uitietur sed quod uim illam generandi, ac formandi in se contineat.Non igitur tantulan abest a Platonis opinione Aristotelis de hestuarum anima sententia: sed tamen quod immortalitatem illi deneget,ex multis, quae adducemus inserius claruerit.Quamobrem nec elemento stellarii, id est subtistantia illarum constare, sed proportionali, neque corpus aliud,sed alterius corporis uirtutem dixit, manifesteq; corruptibilem pronuntiauit, cum inseparabilem nullam praeter mentem assirmat. Manifestum uero est,cur non senescit, aut morbo uitietur: nam uirtus illa diuina est, quae nec imminuti r,nec augetur,dum corpus manet: δί tamen illo
soluto ipsa per accidens interit, uelut Ec Solis lumen, quod in aere est: perpetuum quidem natura sua est,uerum tamen subiecti corruptione destrutitur: ex se igitur inuiolabile, subiecti autem natura singulis momentis interit, alio succrescente. Anima igitur corpus non est nam ubique,de omni inesse non posset,alioq; indigeret mouente: nec accidens, posterior enim esset corpore ipso, nec dignuesset , ut uiuentis principium foret, esse is uiuens ipsum unum per accidens,ut album,quia substantia est incorporea,nec elemetaris esse potuit, solum, nec alio corpore constare coelesti quoniam tota uis
113쪽
xto HIERON. CA RDANI LIB. in semine est, nec ullam habet propriam stincti
nem,quia coelesti latum uirtute complectitur, qua duce opera sensuum,ac nutritionis eNercet. Atque hoc modo quaestione, quam in initio capituli Aristoteles proposuerat,quam* nos praetermisimus, absoluit. Vnum uero habet argumentum contra Platonis Opinionem,non esse separabiles,quia sei sitiuae animae,ac nutritiuae corpore indiget ad operationes. Docuit uero nos, quod maxime desiderandum erat,animam scilicet in spiritu ipso contineri r ergo membra uasa sunt animae non solum, sed eius,qui anima continci,nec membra nisi propter spiritu creata,non statim ut illum custodiant,
sed etiam ut operationes illius perficiant. Ergo opinione Platonis copios , ac clare demonstrata, ad Aristotelis sententiam descendamuS. rinioletu de animi immortal tale sententia. XXI. OEclusa omnis animae a philosopho de immori talitate senteria, opportunii Uidetur, quid nam. ille de intellectu senserit declarare ergo ne longius
discedamus, in praecedetibus uerbis tres mouit de anima quaestiones.Prima,An omneS animae prius' essent, quam in corpus ipsum illaberentiar, an simul ex ipso prodirent corpore,an rcliquae sic, aliquae non: ut non obscurum sit, illum uelle, quod innascitur, etiam simul gigni: quod accedit,prius esse. Altera quaestio est: Si innascantur omnes, Vel Plures,an ex semine maris,an in materia,stilicet sanguine mel struo. Tertia: An si prodeant ex maris semine
114쪽
semine, in ipso gignantur,uel emrinsecus accedan In omnibus his tria illa intelligit, scilicet, An om- lmis,an nulla, an aliqua. Nec tertia quaestio inebritest diuisae secundae sed primam, atque secundam
amplesti tur,aliter sibi contradiceret ergo quae extrinsecus accedunt pro ccdunt. Tertiam igitur soluens qUxstionem,dicit,no omnes extrinsecus POL se accedere . nam uel cum corpore, uel sine, de quibus nunc nulla cura est. Mentem uero solam e trinsecus affirmat nobis accedere ex quo fit, ut etiaPraecedat corpus.Et ne mctem existimaremus Uir-xutςm quandam coelestem sed substantiam, declarauit post,omnem animam uirtute coelesti partici-Pare,nec ramen ullum genus extrinsecus aliud acri cedere dixit. quare mens ipsa substantia erit quaedam corpore prior,diuina,extrinsectis. accedens. t Rationem etiam huius docet: quonia eiuS Operatio cum corpore non communicat. Vnde solutio argumenti,quod ultimo ex Aristotelis autoritatae Cap. primo de Anima induxeramus,manifesta est: aliquam enim intellectus operationem a corPOre Ο-mnino seiunctam habet. Quaeris,quam illam,qua
duodecimo primae philosophiae descripsit his uerE CRphis: Degentia aurem nobis qualis paruo tempore optima illi est, de Deo loquens. Subiungit autem post: Seipsum autem intelligit intellectus assumptione intelligibilis: intelligibilis sit nanque attingens intelligens, ita ut idem intellectus Jc intes-ligibile si susceptiuum autem intelligibilis Sc substantiae intellectus est,operatur aute habens. Tunc
uexd propria est operatio, quae S delectabilissima est
115쪽
rix III ERO N. CARDANI LIB. est, δί sine labore, corporism auxilio. Quod uerdsubstantiam appellauerit intellectum, nemini dubium esse puto,ium in primo de Anima, ubi argumentum hoc superius di luimus, dum dirit, tali νουs ερικεν ἔγγiνε. M -α etis oum. Id est,Intellectus quidem aduenire uidetur, substantia quaedam existens. Et in tertio de Anima etiam:
οι ακῖατεις. Id est: At uero neque ratiocinandi vis, nec quod intellectus uocatur, motuum est principium: contemplatisum enim nihil eorum,quae ad actiones contemplatur,no
' que de fuga aut persequutione quicquam dicit: motus autem semper est,uel persequentis,uel fugientis: scd neque quandosteculatur aliquid ubet fugere, aut persequi, ut
ei insaepenumero agnoscit terribile,uel iocundum,non tamen sugere iube cor autem mouetur,si autem iocundum alia pars.Praeterea intellectus nonnunquam iubet,Cr ratio appellari,aliquid lugere,aut persequi: sed non moli tur homo,uerum secundum cupiditatem agit, ut incoiit,
116쪽
να κομ κ τα ρύληαν Φειτω. Quod est:Hunc autem intellectus quidem non vid tur,fine impulbu movere, volantus enim impulsus quidam:cunq; secundam rationem movemur, er etiam se
Ergo intellectus ipse substantia est: nam mentis est,in qua uoluntas etiam . Aut dicendum est, uoluntatem in intellectu esse, quare intellectus, tam uoluntas principium sit activum, δί ipse substa tia est. Quamobrem fabulosa est opinio Alexantadri, atm Pomponatri, qui intestinum nihil aliud tandem statuunt,secudum Aristotelis opinionem, quam ipsum intelligendi actum,qui quidem cum
ut consimilis actui diuinorum, atq; aeternorum, iccirco ab Aristotele aeternus, ac diuinus merito nuncupetur,talism etiam natura propria sic,quan- qua in animi interitu intereat. Sed no animaduertunt,praeter reliqua, intellectum ab Aristotele substantiam uocari. Sed infra haec responsio,at opinio declarabitur quantum ualeat: nam nunc cum tractemus solum Philosophi mentem, atq; uerba, a quibus est remotissima, praetereunda uidetur . Nec uero minus resposiones, quas qui oppositam tuentur Partem afferunt Alexander,& Pompona. tius,ostendunt, hac de animi immortalitate auto. ritatem Philosophi sententiam clarissimὸ ostendeis xe.Alexander enim in libro de Intellectu, mentemh extrin
117쪽
HIERON. CARDANI LIB.eκtrinsecus adueniente Deum interpretatur , cum
perseetissimo iam facto intellectui ritelligitur: ille enim mens est, atq; immortalis cum pintellectus, Ec quod intelligit unum fiansitunc mens ipsa Pars notiri fit,aim intellectus noster immortalis. Sed haec responsio adeo absurda est, ut claritatem irri- mortalitatis ostendat, atq; idcd recte a Themistio reprobatur nam praeter reliqua non una mes, sea plures essent quandoquidem κ i l .priniae Philosophiaesubstantiae illae coelestes,atq; diuins,numero Orbium numerentur: ad omnem igitur illarum intellectum mens accedit,cum semper ex Alexandri supposito quod intelligitur iretellectus fiat. Pro terea uel prima causa uere fit intellectus noster,euadetis corruptioni obnoxia,quod nephas est uel cogitare : uel i intellectus noster fit prima causa,aim
sic erit uere immortalis , non autem per accidens:
erith; haec operatio ligno iiitae Mosis admirabia hor,cum mortalis existens, esu illius immortalis efficeretur. Vel dicendii,Mδd ut Proteus quidam intellectus iste noster modd mortalis, modo immortalis euadat: quare nutriquam immortalis factus est,si mori potest: nec rursus mortalis , si non mori potest: uel unum filii utro seruato, idem: simul mortale erit ac immortale, at hoc admirari hilius longe sacrificio Eucharistiae,nosenim in coeIO,ac in terra CHRis Tu M esse credimus, ac sub
accidentibus panis contineri: hi ueror mortale at immortale unum esse dicunt. Est etiam illud aduectendum,intellectum nostrum sc cundum AleXandri inatem esse accidens quoddam: non enim
118쪽
. DE ANIMORUM IMMORT. Hs aliud est,quam operatio animae,fundaturq; in anima ipsa,nec potest dici substantia corporea, nec incorporea: sed Deus undequam est substantia, ut nullo modo admittat accidens: quomodo igitur intellectus Deus essicietur c Sed illud postmodum etiam admirabilius est,quod Deum Ponat nos intelligere, mortales omnino existentes: nanq; si de intellectu confuso, dc pcr nomen interpretamur Omnes,in hac sumus unione: si autem de perfecto, quis Deum intelligit, nisi Deus ipse: nam qui immortalem,ac diuinum nostrum animum esse crodunt,fabulosam cognitionem illam de Deo exqui itam existimant. Vellem equidem, si uiueret ipse Alexander,paululum ab illo percunctari, an ipse 'linquam ad hanc tantam sapientiam accessisset, ut Deum agnosceret ' Ego sanὸ cum multa dissicilia serta n omnibus disciplinis inuenerim , nec qui quam frustra quaesierim quantumuis arduum, atq; abditum, de Deo tamen me tantum scire fateor,quantum ex fide, at religione accepi, pr terquam quod sit. Quid igitur impulit hos Philosophos,ut talia dicerent, atq; mentiretur Nil nisi gloriae cuiusdam inanis immensa cupido,ut uide, rentur omnibus mortalibus ingeniosiores,ctim ea dicerent,quae atri intelligere nunquam possent.Atitero quam futilis sit in multis,quae clara sunt, causam cs habent manifestam, uelut tam de herculeo .
Iapide nugatur,meum nunc non est dicere: mores enim cum nostro tempore communes prosequor odio,non homines evexerat illum Antoninus ImPerator,uircerte dignus: sed ut nunc fiet olei
119쪽
principum aut clementia,aut imperitis, praui h mines abutuntur. Ergo tam hanc responsionem Pomponatius rubore dignam uidillet, sum alias in omnibus illum sequatur, aliter respondet, dices primὀ,intella stum,qua intellectus est, extrinsecus uenire. Secunda responsio est, i, intellectus etiam, Qua humanus est, extrinsecus adueniat, quandΟ-eol.s quidem ut secundo de Anima, 5c tertio eiusdem habetur,anima sensitiva ab Auerroe censeatur hori ab intelligentia agente: dc ad hoc etiam adducit uerba,quae nos addidimus ex secundo de Generatatione animalium,dum de illa loquitur. Non conis Uenit igitur, 3c multo minus, quam sentitauam, Quae palam apud Peripateticos mortalis est, M t men extrinsecus uenit, intellectivam extrinsecus uenire, dc tamen morti obnoxiam elle . Tertia reis sponsio est,quod mens extrinsecus uenit,quoniam caeteris animae partibus diuinior est, indiget enim corpore ut obiecto in sui operatione,non ut ludi
M:non enim organo ullo utitur. Quis non videt, has omnes responsiones Voluntarias,manta, Uc lensus Aristotelis corruptiuas,cuius etiam caulam earum nulla perstat:nanm quod intellectus, quo m- testinus est de foris uenit,non est uerum,cum Proecedere illum uelit seminis generationem: n m me mander huc diuinum solum persecto iam homine affirmat aduenire. Deinde iam Sc uirtutem iliam coeleste, quae nusquam ex missione Prouem non extrinsecus accedere dicit, anquam δc ipsa diuina sit nam non mentem, sed solam mentem Uerdiuir mo extrinsecus accedere uestiuem,ut vixa
120쪽
DE ANIMOR V Μ IMMORT. uamus, hanc mentem substantiam uocat, primo de Anima: hic intellectus nequaquam est substantia:
quare nec corpus,aut semen potest antecedere.Atatera responsio prima deterior est: nam clim Aristoteles omnem animam originem coelestem ducere affirmet, sensitivam dico,ac vegetatiuam,nulla ratimen de foris,ut ille uertit, aduenire, aut diuinam esse,sed solam metem dixit. Manifestum est igitur, mentem substantiam diuinam, δd aeternam. secundum Aristotelem esse,atq; extrinsecus accedetem.
Vltima responsio veru supponit,sed nihil ad rem: si enim anima intellectiva diuinior est, quia in sui
operatione non indigeat instrumeto,non tame necesse est,ut extrinsecus ueniat: quadoquidem illud extrinsecus uenire dicitur, quod non educitur ex maris semine tota aute anima,secundu Pomponatium,ex semine educitur,nec quicqua illi aduenit, nisi accidens hoc autem n5 potest dici extrinsecus aduenire:nec etiam dicendum est, Φ cognitio aeternorum diuinitate,aut aeternitate arguat,uel ostendantia Sc oculus Solis luce uidet,ac Sole, de stellas nec ob id simpliciter,aut per similitudine diuinus, aut immortalis a Philosopho appellatur: nec est, quod intellec tu agente,mente oponas,na Alexander adeptum,& no agente interpretatur,PSponatius intellectu ipsum hoc aute,quia nimis absurduerat,nullus illorii ausus est dicere,Deu siquidem inseme humania ingredi quod si per intellectu agentem aliquidi Deo tanquam radiu flues exponas, cum id intoligat, Sc sit sempitern hi, manifestu est, immortale animu nostru apud Aristotes et riseri.