Hieronymi Cardani medici Mediolanensis Liber de immortalitate animorum

91쪽

M HIERON. CARDANI LIB.c E B. Consentanea loqueris. so C. Qui uero in

iurias,tyrannides,rapinas secuti sunt, in luporum, accipitrum, ac miluorum genera pertransire Par est.Num alio has migrare dicedum est ' Ita potinsimum,Cebes inquit. Similiter dc in caeteris: a eunt enim in genera ilIa,quibus in uita mores similes contraxerunt. CEu. Manifestum id quidem. soc . Non ne horum felicissimi sunt Minopi mum proficiscuntur locum, quicunque popul rem, ciuilemm uirtutem,quam Temperantiam uocant, ac Iustitiam exercuere, absque philosephia

quidem,atque mente,sed ex consuerudine, exercitationem acquisitamc CE a. Quo nam pacto hi isticissimi sunt so C. Quoniam decens est, hos in tale quoddam genus iterum ciuile, mitecs demia

grare, ale aPum,uesparum,ac sormicarum, atq; deinde in idem rursus genus humanum,atque modestos ex his fieri homines. C E B . Ita decet. So C.

In Deorum uero genus nulli fas est Peruenire,praeter eos,qui discendi cupiditate flagrantes,& phil sophati sunt, Sc puri penitus decesserunt. H rum quidem gratia, o amici Cebes, atque Sim-mia,qui recte philosophantur,ab omnibus corporis cupiditatibus abstinent,at ita Perseuerant,nec se unquam illis tradunt,neq; familiae iactur Paupertatem Hrmidant, quemadmodum multi P cuniarum cupidi: nem rursus contemPtum, atavignominiam,quemadmodum qui magistratus, se honores ambiunt.Haec ille diffuse fatis, sed tamen clare, ut non iam de PIatonis opinione dubitare fas sit ille enim immortales animos statuit, commnes p

92쪽

DE ANIMORUM IMMORT.nes. cum belluis, atq; ab una mudi totius anima

segregatos: forsitan etiam aliquando, cum mundus totus ad perfectam reuolutionem redierit,in eandem reuersuras,ut sic etiam cum Stoicis consentiret. Quicquid de hoc sit, a morte illas meminisse Putat,numero seiunctas, unaquan malorum, ac bonorum retributione sentire. Ille etiam idem in Alcibiade sic Socratem cum illo loquentem inviducit. S o C. Nureperire possumus aliquid in aniama diuinius illo,circa quod intelligetia,sapientia.

mae diuini simile est,in quod sane quis intuens, Scomne diuinum, Deum scilicet, Sc sapientiam ce nens,ita Sc seipsum agnoscet. Alibi autem de reditu haec habet:

desupiens existens:durm scilicet recedit animus. Plutarchum igitur ne auscultemus in libro de Placitis Philosophorum,quem Paucis immutatis,

etiam Galeno tribuunt,ades corruptis mortalium iudiciis, dicentem Platonem sensisse, animam qua parte rationis particeps est,haud interitura: naiam dc si Deus non sit,aeterni tamen Dei ilIam opus es- serrationis autem experte morti obnoxiam,ipsam tamen semper mouentem esse. Apud ilIum credi debere putasirationalem etiam immobilem,motu qui ex loco ad locum est: bstantiam autem intes lectilem sponte moueri,ac ad numerum harmonia cum modulatam in toto cerebro sedem habere.

93쪽

HIERON. CARDINI LIB.

Quid est, quod repertem rationis morti obrio rium putet chim Omne genus animae apud illum sit immortale quoniam omne id perpetuo moti Lur,& principium quoddam est,uicissimo modo in unum animal, modo aliud, seu rationis capax,

seu non,transmigret.Tria etiam genera immort lium animorum cum constituerit, omnia tamen

α si in aliis dissideat,in immortalitatis natura conuenientia.Sed quanquam diuersa genera animorusini,helluas tamen animam putat habere ration Iem,substantiam cum hominibus eandem, Me nuelo quodam obsitam,opere,ac moribus tantiam,

non ui, aut dignitate ab humana differre. At ipse Plutarchus potius in hoc suam, qua in Platonis

sententiam expressit,dicens:

Ac talia quidem de illa praedicat. Diogenes a tem Laertius , qui Philosophorum uitam scripsit,haec de Platone habet, Immortalem esse animam,& de corporibus ad corpora perpetuis uicibus migrare, eius. initium numeris constare, quemadmodum corporis principium geometrica ratione. Dissiniebat autem eam esse idem penitus disserentis spiritus,se ipsam mouentem,& motum corpori praestantem:& esse tripartita, rationalem ipsius partem in capite constitutam, irascibilem in corde,concupiscibilem in iecore, ac umbilico conestineri: eorpus uero ipsum per gyrum circumam-hiens, uelut ex medio distinctis per harmoniae inserualla

94쪽

DE ANIMORVM IMMORT.

terualla duobus orbibus, alm iniucem coniunctis, mundi animam elementis ipsis constantem contianere. Haec etsi perperam de mundi, ac mortalium anima ab ipso Diogene scripta sint ex Platonis sententia,cum nec mundi animam elementis constare affirmet,nec humanam sedibus diuidat sed humanae tantum facultates in reliquis tame ab his,quae

Posteaquam,dicit,no ex feminibus substintiam anima ipsa accepit,nes corporeis subsytit temperamentis, sed

plationes Us ad ipsis supremam Deum, eos incorr

ptibilis. Omnes igitur Platonicos huius opinionis fiuis. se perspicuum est, ut animus diuinus sit,atq; immortalis quanquam non omnium uerba recitare liceat

95쪽

να HIERON. cARDANI LIB.

liceat,autetia in reliquis, quae ad immortalitatem animi pertinent, quod etiam ab initio praetati si mus,concordare uideantur.Quamobrem Epicteticiarissimi Philosophi,ac Plotini opinionem deci rasse nunc sussiciat: nam reliquos,ob inutilem Io gitudinem, praeterire decet: nem enim aliquid actrem ipsam addunt,& Iectorem iandiu Ionga PI tonis narratione defessum, taedio assicient. Igitur

Epictetus sic inquit:

At animorum dicit,qui eo Us connexi sunt, copulati Deo,ceu sint particula eius, ex abscisiones, non nemotum ceu propriam,m coniunctum Deus ipse fientiet Vnum igitur amplius hac ex sententia superlucrati sumus,quam quod per aliorum dicta paα tuisset siquidem, animum nostrum a Deo proflue XVI. re,ac quais illius partem esse. Plotinus' red etiam argumentatione utitur, uerba eius subiungere tiabet,iam de animo loqueretur: Crede 3 se immortalem, cum seipsum uiderit in natura intellectuali, ac pura. Videbit enim mentem aspicere, nossem nihil sensibile,nem rem mortalem ullam, sed cum resempiterna sempiterna re intelligentem , omnia in natura intellectuali, ipsum43 mundum intellectualem ac luminosum esse: uerum haec tamen 2 discessu.Aliam subiungit ante discessum, dicens, xvii. dum de animo loquitur: Quomodo non narurae

illius

96쪽

DE ANIMORUM IMMORTillius erit, qualem esse rei diuinae , ac sempiternae omnis,dicimus 'nam sapientia Muera uirtus,quae diuina sunt, haudquaquam rei uili, atq; mortali insuntsed necesse est diuinum esse eiusmodi, ut cui soli sit cum diuinis secietas, propter assinitatem generis,atq; substantiae. In eandem serme uim redit Ciceronis argumentum, dicentis in oratione pro C. Rabirio:Ita cum multis aliis de causis, uiroruhonorum mentes mihi diuinae, at aeternae uidetur esse tum maxime,quod optimi cuius atq; sapientissimi animus, ita praesentit in posterum, ut nihil, nisi sempiternum spectare uideatur. Sed hic tamen nihil,tamen etsi pie omnia,praeter aut ritatem cocludit intentam ab illis propositionem,nan quod ad pietate attinet, adeo religiosὸ scripsisse Phocsidem, atq; Epicharmum antiquistia

mos poetas refert Clemes Alexandrinus,ut etiam haec illos ciuaquam praestitisset numerosa orati Me,si modo illi haec scripserant,usum fuisseimem viae monumentis mandauerit:

ρων Αἰπιsανιοι rimn Memrod μα- ων, μιγαρα στρ εν υμνεις, Quae ille etiam sis uertit: si pietatem animo talia', defunctus mali nihil patieris. sursum in coelo permanet spiritus.At impiorum animae sub coelo vagae, doloribus saxis,cruciatibus, aeternis exagi tur. Animi piorum

coelestes

97쪽

Ceterum ut ad rationes redeam, nihil ad rointihurri:nam prima ab obitu initium sumit,atet ideo ex ignotis proficiscitur:lux autem non omnis perpetua,sed Solis quidem,ac stellarum: lucent enim

α ipsae lumine quodam proprio, Sc si forsan ex Sole illustriores reddatur,uelut in Lunae deliquiis uidere licet at ignis lux, quanquam splendidissimaJXLinguitur. Quare non ex luce,siam re quae lucem habe argumentum immortalitatis sume

dum erit.Qudd uero in animo sit sapientia,eadem etiam in homine est:homo igitur immortalis. Sed quaenam sapientia quae uirtus ' an umbra potius .horum,etiam si in anima illas esse constanter assi mes uidetur enim n5 secus,ac de luce iam dictum est,puram quidem in aeternis substantiis esse, seu lucem,seu uirtutem,& sapientiam spectes: impura autem mortalibus communicatam. Quo fit,ut uerear, ne hoc argumentum potius obsit immortali rati probandae,quam conducat. id autem Cicero in hac causa habet autoritatis qui inseros, Sc dia Dinationem deridet Sed habet ratio sua autoritatem .Quam Quod animus praesentiare Nimirum si hanc ob causam. Praetermitto nunc temporum mutationes,quas serme nullum animal aliud non melius homine ipso praesentit: Palma immortalia talis animi equis debeturmam hi, ut qui historias Bellorum,aut equorum scripserur,uictoriam , aut cladem praeuidere creduntur: at inter auspicia etiam caedis C. Caesaris numeratum est ab hist

ricis,equos illius sacros fleuisse, cum nihil horum . homo

98쪽

DE ANIMORUM IMMORThomo praeuidere queat. Sed hic tamen praesentit animi immortalitate. obam argumeto id licet coniectari, cum aded stupidus in manifestis rebus deprehedatur, ut multis etiam belluis sit inferior 'Ergo ne nulla ratione Platonis opinionobis ostedi potest: Certe fisiato adeo ualida,ut Omnem conatum Philosophorum ad se trahat: ea autem est: Quoniam non obseurum est, omne, quod nullo corporis uitio, non morbo, aut senectute Ianguescit, ac debilitatur, a ui corporea, at ideo

ab omni corruptione fore immUne nan omnem generationem , corruptionem p mutatio qua

dam praecedit,nec esse potest, ut quicquamstatim corrumpatur: accedit, qudd tale coeleste esse oportaret, quod nulla prorsus corporis iniuria afficatis tur: tum uero quod in omnibus experimur, n-

ltates,Virtutes,partesi ,ac corporum accidentia

illis uitiatis,quamquam per se ipsa non corrsipantur,Per accidens tamen,ut dici iam solet, deficere. Quare quod nullo modo uitiatur corporis interiritu ,at langore, id nullo modo pars est corpois ris,aut lacultas,aut ab ipso pendet. Anima autem nulla prorsus corporis contagione assicitur, non senio, non langore, quanquam extremis: quare prorsus anima ipsa immortalis erit. Vt autem intelligamus,animam neo senescere,nec ullo morbo aut temporis ulla diuturnitate uitiari, illud primo non ignorare nos decet, quod non solum ab Aristotele, ius etiam haec tota ratio est,sed a POMPulo etiam dicitur , Sc quilibet in seipso quotidie evexitur,siquidemihomine esse qui audiat,qui ui- 'F

99쪽

M HIERON. CARDANI LIB.

deat, qui sentiat,nec magis tactu certi sumus,quim Mi ,uel auditu,imo minus, etsi tactus instrumentum per totum corpus diffusum sit, auditus uero, ac uisus in una latum parte,at ea permigua, Omstet. Huius ratio manifesta est,quod oculus, auris,

Ec nerui non sentiunt,sed simul homo ipse per aurem culum,atm neruum, tanquam organa, seu 'instrumenta: non uerius dicimus, tonsor tonder,

quam nouacula tondereat uerissime, ut nihil iam Possit euidentius explicari, uel significantius dici, Tonsor nouacula tondet, dc fullo aqua abluit, do homo oculo uide aure audit,neruo sentit, Ut iam non in recto,sed obliquo casu instrumentu ipsum Ponatur.Caeterum siquis roget, quaseam prin LPalius Parte,an animo, an corpore sentiat c Quis dubitabit respondere, quod animoc cum non s Idm mortua,& inanimata,& platae etiam, uerum

re ipsa animalia dii dormiunt sensu careant: quod anima somno sit obuoluta,ac plane impedim. Igitur homo anima ipsa,tanquam principe,per aures audi uidelm per oculum .Haec igitur cum ita sint, senes primo animaduerramus,qui curam aliquam partis cuiuspiam habuerunt, in ipsa mirema aet te optime uti: uelut cum pater meus Fatius Cardanus ab ineunte aetate summam curam oculis , ob illorum imbecillitatem adhibuisset, octogenarius minutissimas literas non secus,ac puer legere sol hat. Ergo cum reliquae omnes facultates ad summam,consecta iam aetate, imbecillitatem redactae essent, la uidendi uirtus manserat illaesa: uidebat igitur ut iuuenis,caetera agebat,ut hi solent, qui in . decrePita

100쪽

DE ANIMOR V M IMMOR T.

decrepita aetate sunt constituti, quoniam reliquarum functionum instrumenta uitiata erant, nec spiritus praesto illis erat,ob caloris innati paucitaαtem. Concessum ueror est,uisioncm homini secundum animam competere anima igitur tunc, cum in ultimo senio esset, aeque perfecta erat, ut in tu Dentute: sed Qto uidendi munere exacte, atqr incorrupte fungebatur , quoniam id solum organa illaesum manserat,atq; ob consuetudinem magna solum ad id spirituum copia deserebatur. Quam obrem Ec membra,quibus magis utimur, modo moderate illis,ac citra noxam utamur, tardius senescunt. Atq; ideo in eruditis memoria tardissimc ac metis robur,uires uero corporis celerrim iat in stupidis contra accidit. Quare si cui uitam diutius seruare in animo est, omnia corporis membra, Omnes 4 partes aequaliter exerceat: si unum mi iam membrum liud curet, assiduam mercitatio ne foueat: sic salaces quidam etiam citra noxam in senectute uenere utuntur, quanquam ei aetati nihil possit esse insensius. Et nos, cium iam quadragesimum tertium agentes annum,siquo modo uires corporis dcbilitari sentiamus, memoriam tamen

augeri percipimus id fieri minime possiet, si anima ipse cum corpore ipso uires amitteret. Sed nec dicendum erit,in patre meo omnia membra reteriora consenuisse,praeter oculos,animam autem cum

corde adhuc fuisse in aetate constituta nec illud n gandum experimentum ob id, quo'd non ad unis cm aeque bener tunc Uideret, ut puer iam lacere solebatCnam ariditas totius corporis, quae siccit