장음표시 사용
71쪽
εs HIERON. CARDANI LIB. dam accedcre extrinsecus est necessarium, quod ideo per somnum facilius sentitur, quia animus exterioribus causis minus est impeditus. At longe difficilius esse uidetur, quod in opis positum adduci potest: Si enim nulla est operario Propria animae, non contingit eam separari: at mantis um est, eam non dari: quaecunq3 enim sit illa,cum animus supponatur immortalis, pos quam ea potiri contigerit, non latigabitur, laboris enim eXpertia sunt aeterna: non igitur animus noster in ea latigatur. At uero compertum cui est, in omni intellectione, ac cognitione nos iaci gari, imo non secus, ac in uisione: ex fixo enim intuitu magis oculus patitur, quam in uarietare, quae ob uoluptatem laborem minuit. Sic intellectus plus laborat in adepta iam cognitione, si diutius ei institerit,quam in permutatione : quan
Hoc autem est Latine: Quod autem non similis
72쪽
DE ANIMORUM IMMOR T. est non patiendi mulas sensui, ac intellectui, putet insensuum instrumentis, atq; in ipso sensu: nans sensus non pothi sentire post urbementia sensibilia: nam neca uehementi sono son , nec ex colore,aut odore fruuidere,aut odorari potest. Sed mens quando vehemens intellexerit em,ac diuinum, non minus inferiora intelligit,sed magis.nam sensitiuumsine corpore non est, mens autem separabilis. Haec ille. Sed nunquid omnium sensus animalium ab excellenti corrumpuntur sensibili nam oculi aquilarum in Sole non connivent, Ec carniuOrae aues
plerem tu etiam aliae Solem absq3 offensa intuentur, tum illorum animi ob hoc erunt separabiles Sed an sensus ipse corrupitur, quem etiam negat senescere c an potius instrumentum uel, cur ratio haec illi erit absimilis tactus ex toto corrumpitUra uehementi sensibili, oculus autem solum fit debilior,ergo oculi uirtus ab instrumento separari potest Si igitur hoc solum concluditur,quod mi- nus sit immiXtus fatebor, inquam, Sc intillectum sensu minus immistum fore. An forsan hoc concludit solum, i, sensus Sc corpori sit immistus, Scex eo ortum habeat: intellectus autem Sc si a cor-POre moriatur,operatioe separari potest,quoniam eae iis,quae iam separata sunt,procedit c nam imagines rerum imaginatione a sensibilibus abstractas,atin seiunctas contemplatur : at non idem de imaginatione re intellectu practico concludita Itam si ob hoc tantu na intelicetus immortalis censeatur, quod i uehementi obiecto perficitur, non alius immortalitatis modus tribuendus illi erit,
73쪽
HIERON. CARDANI LIB. Milm uniuersalibus formis, quae Eliam per latetilectum consistunt, intellec tus autem in habitu non solum perfici non uidctur,sed ad reliqua redditur occupatus, ac segnis. Ergo quod ad laborem, aut senectutem pertinet, nihil dignum uera habemus immortalitate quod enim dicat Philosophus in primo de anima,
Hoc est: Intellectus autem uidetur aduenire substin-tia quaedam existens Cr non corrumpi: praecipuae enim corrumperetur in ea quae sit in senectute obfuscationem nunc autem quemadmodum in sensitivo accidit, si enim accipiat senex oculum mim,videbit uelut Cr iuuenis, undefienectus non ex eo quia anima quicquam passa sit, sed quia id,in quo est,quemadmodum in ebrietatibus, Crin morbis,eν ipsum intelligere quidem, ac contemplariniarcesci alio quodam interius corrupto, ipsam autem detrimenti expers. His locis Aristoteles uoluit argumentis respondere famosissimi quorum Unum erat, ut dictum est, Epicureorum,Sencscit intellectus,prout Screaliqua omnia nostra. A maiori redarguit Philo a Phus
74쪽
DE ANIMORVM INMORT.phus hoc,nam quantum est hac ratione, ne sensus quidem ipse marcescit, nedia intellectus. Quam bre si ob eam causam interire intellectus credatur, nd solum hic,sed etiam sensus interitus expers erit Sed per hanc rationem animi immortalitate non
tamen nititur astruere clarum est enim,non solum
quia hic locus non es sed quia de omni anima sensitiva concluderet. Suiscit igitur Philosopho do
clarasse rationem,non ostendere. Ac quoniam me cillime quisquam Propter hoc mistimare poterat, etiam intellectum interire,velut δc animam, inter sensum Ec intellectum differentiam postmodum adiecit similiter quia hoc nouum erat, sensum ab intellectu differre,cum ambo cdprehendant,ambo quoquo modo a materia sint separati, ut omnes
ante eum,etiam Plato,aut ambos dixerint esse corruptioni obnoxios,aut immortales: subiecit disse rentia ut ex animae sensititiae interitu intellectivam mori n5 credamus necessarium: na sensus adeo est
corpori immersus,ut a maxime sensibili laedatur: nd sic intellectus, quia ex uno in reliquu traiire nolicet quaquam hoc n5 sic argumentii immortalitatis animoru,neo enim ratio ipsa ut diximus ostεdebat de age te intellectu,sed de patiente latum,quino uere est immortalis,cum sit actus ipse intelligeis di. Sed nec argumetu pro Alexadri opinione pro-haicina sensus ut duplex est,sic Sc intellectus,ut ipse Alexader fatetur:dii enim recipit,paties est: du sentit,ages sic Sc intellectus. At uero dii agit, recipit: dii recipi sormas reru conlepiatur, actio m sua ab omni corporis ui absoluitur: at Patiente Praesepe 4 Ponit
75쪽
ponit intellectu, hic aute corruptibilis est,ut etiam Simplicius ait,ea eXpones uerba Philosophic ου μνη- τουμ αρ απαθQ seu n5 reminiscitur autem quod interpretatur rectrino uere corrupi,sed agenti iterii uniri uelut si in sensibilibus nauta namiteatur a naui,desinat autem mouere etiam navim, simul desinet Sc nauta esse,& motu nauis moueri, hoc autem nulla facta iactura in nauta: igitur ad patientem intellectuin necessariae sunt imagines, hae uero a corpore prodeunt sensui autem accediit exterius quare Sc si intellectus minime patiatur,dc sensus corruptioni obnoxius sit,longὸ tamen plus corpus in intelligendo,quam in sentiendo debilitatur,quoniam mouens causa in corpore est dum intelligit, active 3 uis corporea concurrit: sentiendi principium ab extra est, δc sensus passiuὸ concurrens minus affligit:qudd uero active operatur,sine motu omnino agit ob id plus intelligendo, quam sentiendo patimur. Forsan Sc illud dubitatione dignum est: An,quod sentire Galenus uidetur, annmus ex aethere sit cut , aeter purior sit ignis, qui
Lunae ad intra coelo tagitur,dc cdtinetur,ut tertio Pronosticorii de aethere loques,ac naudi ornatu,iuxta initiu sentire uidetur,sit ita: ntiquid respodenis dii est ad Philosophos illos antiquos, qui aqua uel igne ponebat animae Deinde quid habet aether ut sit spledidus, ctim sit tantum lumini peruius Sc si ignis est,quorsum aethere appellauitc si n5 est,nunquid datur quintu elemetu deinde,cur ta Imemiastes hic maneti Sc quis illum huc aduocatc de si hiemaner, cur non ignis Potitis, ut reliqua tota ignis materia
76쪽
DE ANIMORUM IMMORTmateria,quam aeter est appellandus mitto omnia Aristotelis fundamenta primor de Anima scripta: Sed audetior fuit in his,quid miruc cum in eis etia,
quae sensui subiacent,multa mentitus sit, cum Iic rei ea uidere,vel saltem silentio praetermittere: uir sane ingeniosus,& eruditus,ac qui maXsmam ultilitatem medicinae adiecerit sed tamen adeo gloriae cupidus,ut multa coscripserit, quae cum illi explorata non essent,refelli tamen non posse sperabat:de tamen hic nouo commento gloriam spernere gloriatus est,ut nec hoc cumulo deesseC. quandoquide etiam sine titulo libros omnes edidi ste sui nominis affirmat: δί tamen librudia quo dc omnia,quae conscripsit,nulla alia utilitate seorsum commem rat,edidit,ac forsan etiam quaedam est ementitus. Doleo occasionem datam mihi de principe medicorum maledicendi, cum in caeteris sim illius non
parti studiosus sed tamen ille nos impulit,qui suos fines transgressius,in quibusdam ridiculum se prashuit.Quis non rideat ian stantem Geometriam,a
que Arithmeticam deinde pusillis quaestionibus
adeo implicitum,ut ferme nec illarum elementa satis bene tenere uideatur. Quis lisc in Aristotele,uel Auerroe,uel Avicena arguat Quamuis Aristoteles maximus fuerit geometra, Avicena maximus philosophus,Auerroes medicus non uulgaris : omnes tamen ab aliarum disciplinarum professi ne abstinuerunt: Ec quanquam gloriae essem: --diosissimi, nihilominus iactantiam effugerUnt.Galenum amamus,colimus, uitam illius adeo di Iigenter scribedo studiose sumus prosequuti,ut nullum
77쪽
mortalem ei illum ferme cunetis eruditis praemis rimus: V quamuis hac in parte ob ueritatem, quae nobis magis etia quam ille amica est, ab eo diueristiamus, nullus tamen ardentiore uoluntate illum, quantum per uires licuit,eXtulit. Sed cum adeo cupidum illii gloriae,ambitionis, inanis. aurae Prota
Perantem aliqua perperam scribere videmus,quor multis ob authoritate iacturae esse possunt necessarium duximus,omnes admonendos,ut tantii cultaque credant,quantum ratio ipsa coegerit nec fuimciat illis dixisse, Aristoteles dixit,uel Plato,aut Archimedes,vel Ptolomaeus,aut Galenus sed uires argum ccorum pensitent: quod Sc in nostris placitis, si aliqua unquam la tura est nobis autoritas,rid soritum libenter permittimus,sed requirimus. Quis
non illius inconstantiam, aut nugacitatem admiaretur cum toties de eadem re, nec unqua aut clarire,aut plene aut saltem constanter scripserit.Quoties in eundem lapidem impegitc Nam Sc in libro de Tremore 3c rigore inquit,EX Hippocratis placitis est,calidum innatum primum esse animalis,dc generis principium atque nihil aliud esse naturam
ipsam aut animam,ut essentiam semper mouecem, semperq; mobilem existimas,non erres. Privatim aute haec omnia sunt examinata, dc alibi disci pon sunt. At quantum nunc intersit propter sermonis seriem quaeruntur. Qua enim mobilis semper est innatus calor,rid intra tantii, tralae mouetur,sed alius alium excipit motum semper: nam intra firmus,immobilis Ocytis euadat, extrorsum dissipari recur, ac Periret: modice uero auctus ac succensus
78쪽
Perpetuo mouetur. Succeditur aute ad ima Iapsus, quo alatur appetens:at expansus Sc auctus amatim sermὸ extinguitur.Quod autem extrorsum exeat,
Ec ut sic dica explicetur, a principio proprio, quia calidum erat obtinuit. Interiorem autem, δύ infirmum locum possidet, quia frigoris sit particeps. Quandoquidem ex calido ac frigido mixtum existit. Haec inquam Galeni anima est, qua ille maxime dignus extitit. Rursus uero in secudo de Locis affectis prope finem: Si quidem anima est forma in corpore existens,uelut nos in domo aliqua, sertannullam ei noxam inferri merito illi posse putar musrat si a corpore inseparabilis est,eam laedi non inficiabimur,ob corporis noxam suscipientis.Porro qudd laedatur, ab ipsa experientia discere licet. Etenim ubi fracto capitis ossi, terebra adacta est,siquis uehementius comprimat,protinus sensum
mnem amittit laborans. Sed audi iterum illum in tertio de Locis haec scribentd, super uerba illa Hippocratis sexto de morbis uulgaribus Si enim morbus in corpus repit, Epileptici fiunt:si in mentem,melancholici Altera uero Hippocratici serismonis pars non exiguum contemplandi locum desiderat quippe cum anima sit temperamentum primarum qualitatum, aut ab ipsarum temper mento permutetur. In secudo uero de Symplomatum causis no procul a fine inquit: Ipsius nam antimae substatiam uel alio quovis opere definisse fortasse sit audacia in eo uero quod nunc proponitur, non audacia solum sed etiam superuacuum. Vid rur tamen quaecunque ea fuerit duorum alterum,
79쪽
τό HIERON. CARDANI LIB. uel primis ad omnem actionem instrumentis sar gurne,calore,ac spiritu uti,uel in his ipsis esse. Licecautem ipsius motus contemplari,tam in at is mutitissed precipue in ipsis perturbationibus. Hic POcro indiseu isum relinquit profesto quod stpius iam
determinauerat. Sed M in quinto de Simplicium medicamentoria facultate,ubi de pus mouentibus tractat, inquit: At Stoici nunc ipsum spiritum anin substantiam existimant esse. Nos autem non admodum quippiam de animae subitantia nunc Pronutiare audemus ad praesens superuaculam arbitramur. Quaquam nos ante iam spiritum in natum,etiam si non sit animae substantiasaltem iralius instrumentu primum,in c5mentarns de Hippocratis Sc Platonis placitis ostendimus. At inde Formatione laetus oge ferme secus,cum in fine diacit,sentire uisus est: Sed de his peculiariter in qu dam libro a nobis scriptu est, ubi ea quae es Chrysippo in libris de Anima dictitur cosiaeramus: a que in altero,in quo ea referimus,m quibus Plato,
dum de anima agit, sibi uidetur contradicere.CONterum ut iam diXi, cum nullam inueniam opini nem,scientiam est ciente demostratione confirmatam,fateor me de animae substantia dubitare: nec
habere probabile aliquid quod asseram: fateor Scnihilominus de formatrice causia laetuum ambigore. Iam ergo quoties demonstrauit quod demonstrare omnino iam se posse negat. Simile ferme est: quod scribitur in libello de motibus manifestis,Msi no pauci illum Galeni esse negent,cum dixit: Iim quirere autem de animae substatia an sit corporea,t neque
80쪽
7 DE ANIMOR UM IMMOR T. neque cesset quando corpori aliquid accidit, quin
animalis uirtus assiciatur aut sit potius c5iuncitum aliquid corpori adueniens, aut uis aliqua seminis,
cui clam corpus gignitur,qualitates eius colleniat:
illis relinquo qui se demonstrare posse hoc persuadent. Num forsan imitatur Hippocratec ille enim seu qualiscuque fuit autor,in initio libri de Carnibus : prolapsam e coelo refert. At in alio libro de Nutritione, qui Digesimus septimus habetur,igne
Ec aqua immixtum corpus ingredi animam ammmat: consumpto autem humido, non sectis, atque ignem somentis exhaustis evanescere. quam recte dixit Averroes, locum consequentis Galenum decepisse: clim enim omnis ratio homini propria sit, ac rursus intellectus: ratione ideo credidit eandem esse cli intellectu. Quid igitur mirum est hal- Iucinari Galenum quicum sibiipsi n5 constet,etia in primis principiis, in ipsorum nominum intemPraetatione decipitur. Non ne dum praeceps in huiusmodi rebus rapitur, egregium illum, ac admirandum Platonem,quem sequi profitetur, lonisge magis arguit,quam aemulus ob gloria illi Aristoteles Quid,arguit im3 vituperat: illi impones, quod tres in homine animas locis distinctas esse senserit, atque triplex hoc erit animal, δc abscisso etiam capite,quemadmodum anguillae,iliuet: non hoc ei Aristoteles, qui in minimis quibuscuque il- Ium arguit,insectatur, multadi imponit, ausus est adscribere,cum palam foret, Platonem n5 anima, sed illius uirtutes per mebra segregasse, ut Rationalem in cerebro Irascibilam in cordebat Volupta