장음표시 사용
181쪽
rso HIERON. cARDANI LIB. eis animae ui patet clarissimὸ,quae spote trabit,non impulsu aliquo alieno,cum sensu careat: unica enifuga a Peripateticis inuenta est,dicetibus, animum a sensibilibus moueri.Porro hic non existente ullo sensu, non ne ipsa a seipsa mouebitur, impello tur, hoc autem aeternum esse decet, non secus ac coelestia,quae 5c ipsa sponte, M a seipsis mouentur. Nec me praeterit duas alias rationes pro animorum immortalitate adiecisse,alteram quidem in II hro de Consolatione,a principη interni,& externi comparatione sumptam,qudd in homine quidem intrinsecus,in helluis extrinsecus uideatur: altera adiuina iustitia,in libris de Arcanis, cui plures alias, etiam probabiles adieci argumetationes, quas huc transferre nolui,non tantum ne quis repetitu quicquam in nostris libris arguere queat, sed quod raritio a iustitia Dei sumpta prouidentia illius de singularibus praesupponat,qua Auerroes negat.Aristoteles non adeo aperte docet, ut illius autoritate, tanquam clara,hicini possimus:ibi uero cum Ioriga oratione pertractetur, inconsulti hic esset illam praeterire,& addere quid sequatur in ea: multo uero magis nugacisantegram libri,ac magnam pam 'tem huc transserre,tum praesertim, quod haec non pauca sint ad ostendendii propositum,neque debilia si cum iis,quae subiiciemus,adiungatur, unum tamen subiecisse utam, Pomponatiu in suo libro 'de Fat non alia magis causa, qua in prouidentiae diuinae laborare. Porro ciam hae rationes maxima ex parte nihil concludant, solutione his adiiciam. nec tamen quisqua operam in illis, tum in responsionibus
182쪽
DE AN IMORUM IMMORT. rersionibus perIegendis lusisse se puteunam ex utris
tandem uera Omniu natura deprehendetur animorum, & humani intellei tus immortalitas quatum ad agente soldm extenditur, lare eluces C ex quihus cdiectari,quid Philosophus de animo nostro, ac caeteris,lum de intellectu statuerit,quidve secudum naturalia principia credendii esset, facile lic hit.Nec uero in his quicqua statuimusAdm ueritatem ipsam solus Deus ad unguem teneat, impartiens quibus uult Per legem,ac Prophetas. Nos uero naturales sumus,non Theologi:aequei, perabsurdum est, in naturalibus Theologu agere, ut in
Theologia philosophum.Qii ad si per haec non ad
exquisitam rei huius scientiam peruenerimus,cum Galeno dicemus illud, περὶ . moegi, satis esse
in difficillimis quaestionibus propius accessisse. Rem iones ad argumenta praecedentia.
ΥTaque animum humanu qua Parte agens noni est intellictus,corrumpi iam,ac desinere, Phil Dphorum Peripateticorum sententia docuimus, atque id uere:nam quod superest,reliquaru intelligentiaria munere fungi debet,quare pati no potest:
desunt etiam simulachra rerum,quae ab imaginatione,ration ac memoria suppeditantur quare ne propria careat functione, interire illum necesse est: hoc autem paci mortalibus comune est, agere immortalibus quare praetermisso argumento deo
dine n quo nihil dissentiens a philosophi sententia
concluditur,ad sequens respondeo,bonu esse in o dine uniuersi quado omnia in finem ordinis muta m s sunt
183쪽
sunt costitutarilla tamen portio infinitae paruitatis est,si ad totum coparetur: idem autem de partibus terrae dicendum erit,quae in toto non per se ad c ram diuinam pertinen idem de belluis,atque alῆs mixtis succedens argumentum pro immortalitate agentis intellectus recte concludit. Cum uero dicimus in sequinte nostra, habere infiniti uestigium, quanquam nihil aduersus nos cocludat argumentum,sit* pars argumenti philosephi, animaduercendu tamen,haec Omnia esse potentia infinita,at ob id solum de agente probare, a quo Ortus est. Quod succedit etiam in rem nostram iacit, nec tamen sequitur,ut patiens sit immortalis, quia ratio illa, qua n5 potvi intelligere singulare, ut singulare est,pendet ex agente intellectu,sine quo nihil inistelligit.Sequens etia,δί si nihil probet ar nostra opinione alienti,attamen non uidetur c5cludere, cum
multa animalia sint,quibus homo no indiget: non igitur homo est finis omniu,sed perfectio uniuerse homo autem apud illos est propter intcllectum,ut Dcu intelligat,qui haec secit c haec est necessitas in specie,& no in indiuiduo,uelut quod generet:pr
pter hoc autem uelut ad generatione calcar UOIuptatis additu est: sic ad hanc cotemplatione sciendi inextinguibilis cupiditas,quae per torii genus sparsis humanu lacit,ut nilquam frustretur hoc fine,ad quem productus est. Ad id Ciceronis respddemus, in uia Philosophorii esse eam ratione impersectam Praecedentis conleplationis proptoe rudes inducta, qui uia Philosophoru Deum no possunt, nec eius Opera admirari,quibus per haec auxilia etia ultimit sinis
184쪽
DE A NIMORVM IMMORT. tu finis persectio impartitur nec quantu ad hoc est necessariu ponere animi immortalitatricum nec nos,
vili illa admittamus, possimus confiteri mulctabita PQenas separatis animis incubere,quaquam de hoc ubium lit illa,nec locus dicedi uiaeatur. Sequens Mia innititur probabilibus vi in eor, quod supra se reflcctatur hoc aute ei per se non cotingit,sed uelut oculus se uidet in speculo,sic intellectus simulachrorum alioru auxilio ideo potius cocludit oppositis, cum intelligetix semet per seipsas intelligat Quod uero a Petro manna adducitur,difficile est, non ratione coeli,sed obieeti potius: na sensiciua necessaridab oblecto mouetur: quia tamen est pro opinione nostra,nam activus solus est qui deliberat, ideo nolaborabo,sic de ad seques,ut dictu est, illud tamen de uniuersalibus falsum est: na si intelligit per unia vcrsalia species immateriales,prout uerae sunt,coris rupuntur,& decidui intulectu no considerate: stadiciatur aeterna propter propria natura,sicut Sc patiens intellectus eade en1m est ratio utrius4 in am-hobus. Ad aliud cum de omni anima cocludar a recedes primo est dubia,ut patet de anguillis, quae diuisae habet partes uiuetes & sentientes etia, Sc de
omnibus arboribus: nec tamen Valet arilumen ru
quia impartibile,quod i materia no pendet tale est per se,& etia ad cosequentia omni H aliorU,nec caui quod materia careat, est quod diuidi no possit, sed quod prior sit corpore: quid enim uetar, Ut sittaquam punctus,& tame in actuc hoc aute inferius melius declarabitur. Quod si quis dicat, uirtus in non quanto est infinita ut iaciter demostrari potest:
185쪽
xs HIERON. CARDANI 1 IB. sed anima gubernat corpus mistens no quanta gltur infinita. Breuiter dico, quod oportet fateri illa ad consequentia corporis esse diuisibile, licet perseno talis sit ad id de separati me dico,quod in mat
vialibus sensus, Sc maxime ratio hoc facit, nec ideo est separata de colunetione cii separatis substantris dico, ut docui in argumentis ad oppositum,quod quantu ad huius uitaeactus pertine quod est comtuctio u alde abusiva sicut no ualet, ulus uidet Solem dc stellas,illae sunt aeternae gitur Sc o Ius sed oporteret ut uideret laquam aeterna, Sc intellectus intelligeret Deu,ut Deus est at hoc esse non potest, aliter fieret Deus,& hoc superius etiam declaraui mus. Ad id Avicenae dicimus,quM no habet illa operation quae a corpore,ut obiecto no pendeat,na de hoc est tota lis.Cum uero subiicitur in argumeto Girardi,quod non assequemur uirtute: diciamus ad id de Hrtitudine,t in ad difficilius, quod
postqua homini mors necessario aduenit,maxima felici lasest in maxima uoluptate, etsi sit breuissimi teporis,haec aut est in opere perinissimo secutimuirtu te nemo est enim qui no dicat,Hectore de A chillem fuisse Iro feliciores, etsi illi iuuenes mortui sunt nec uidetur felicitas uitae logitudine costarema Alexander Magnus trigesimuquartu agens annu mortuus est,que tame felicissimu fuisse costat apud oes.Ide uidetur in amatibus, qui ut potiatur ea incredibili uoluptate , manifestissimis se exponut utitae periculis, Sc rtis uir no certe morti se obficit,
sed ingeti periculo Et quan* martius ille,qui se inhiatu Prscipite dedit,manisestae morti se obtulerit, nihilomi
186쪽
DE ANIMORUM IMMORT. issnihilominus forsan erat aliqua a Dris spes, quead modu de Iphigenia fabulatur Euripides, na pro sacrificio a Dris postulata a Diana uiua in Tauristrastata est, sacerdote qui illa mactabat eluso. Aristoteles aute diceret,quod ille n5 fuit actus fortitudinis, sed ametiae potius, qua quide fundabatur in responso Deorum,quos ille est. negabat,nec potest casus ullus fingi Dqs sublatis, in quo certa mors patriae salutem sit allatura,sicut aliter seruari nequeat, quanquam innumeri de manifesto discrimine nec etiam Dijs positis,ut patet de Isaac cusacrificaretur il patre postquam enim Ieges sequimur,incertum est, an talia responsa sint tentandi gratia,quia multo minus certu erit de illis, quam
de ijs, qui ob naturalem ratione Periculo se es nunt,cum etiam Lacedimonii tam pauci innum ram Persarum multitudinem expectarent, solus Leonidas Dux periculum maximii intelligebat, dc tam nec illi omnino spes sublata foret salutis, nam 5c poterat Xersem poenitere itineris ad Thermopylas,tum etiam poterat ille prohiberi, quocide inruficauit,cum dixit, Virtutem, non multi uadinem in bello spectandam quare omnes fuere fortes,& in omnibus spes aliqua n multis etiam multa,salutis erat,nec tamen ulla in historia euidentioris periculi exemplum liceat inuenire: at ex his liquet sortes uiros uel esse stupidos, uel sapientissimos,medri mnm timidi sunt. Sequenti autem a gumeto iam respondimus, ad aliud respondetur, quod illud arguit,uerdm non tamen sequitur immortalitas:nam ultra hoc, qudd sit immaterialis. m I requi
187쪽
ris HIERO N. cARDANI LIB. requiritur etiam in sic substantia quaeda uel quda
nullo modo dependeat ab obiecto, quoi Um nevistrum uerum eli de Paciente loquedo unde miror, quod tales concedant intellcctum esse subsiatiam, nam sic essiet magna difficulta ,nisi per intellcchum intelligant animam intellectitiain. est enim sic u catus inteIlectus accidens quoddam immarcriale, M talia etiam sunt uniuei salia,quae uocantur securidae suo stantiae,intelligendo substantiam uere, laprima substantia talis est per idem: ad sequens argumentum ad id de uoluntate, quia uoluntas secundum Philol lium non est intellccius agentis, sed practici, ut dicunr, uel patientis , sed uerius msententia Philosophi,rarionis. Ideo respondemus, quod uoluntas, uel capitur pro naturali deracrioabs et electione, etenim nihil est absq; illo: nam Schelluae, Jc elementa uidentur quadam uoluntate Praedita,quanquam elementa uideantur ab anima mundi contineri in suo loco, α ferri ad illum, si sint extra ipsum: Sc hoc modo uoluntas naturalis est ad bonum , non ad luminum bonum. Si uersloquamur de ea uoluntate,quae fit praevio discur-m,illa non est naturalis, prout naturale a rationalidistinguitur non est autem inconueniens rarionale desiderium frustrari qu3d si contendas illum impulsum naturalem esse ad summu bonum, quanquam uix hoc uertim esse possit, dico intellectus agentis tanquam principalis hunc esse nanet ut di Nimus,& intillectus agens,ut substantia quaedam aliquo impulsu mouecur, adeo autem hoc est generale , ut materiam Primam, quae solum potentia
188쪽
DE ANIMORVM IMMORT. is est, dicant appetere aliquid,scilicet formam: quid
igitur mirum est de agente intellectu Argumen-rum sequens est ualde probabile, stat enim tensiliis uam facultatem,i md ut dixi Aristoteles concedit habere duos impulsus: δί quamuis non concedat solam esse sensitivam in homine, tioni tamen Voluntatem,non contemplativo intellectui,qui solus uerὰ est intellectus,tribuit. Ad sequens non respondemus concludit enim supposito,qudd intellectus agens sit corruptioni obnoxius,aliter dicimus animam totam esse formam,sed pars immortalis per lactio est mortalis: nec est uere forma intellectus agens,nam non maneret: Post compositum adu nit extrinsecus, unitur tamen homini sic, ut fiat iunum per se:& quia hoc requirit Iongam declarationem,ideo suo loco reseruabitur. Experimentit Avicennae concludere uidetur, qudd non sit ut tus in corpore,tanquam in subiecto. Attamen Galenus diceret, quod uidetur esse in cerebror illud etiam omnino non excludit,quia uirtus, qua hoc perimur,est ratio,non intellectus, cum sit de singulari: bellua etiam si hoc posset considerare, non
secus diitidicaret, ius anima mortalis est. Argumentum ex Scoto factum aequivocatione Peccat, .
nam forma est simpleX,non tamen ita simpleX, ut non sit aliud qua in esse, suum autem esse corrumpitur cum ipsa illud clarum est etiam in elementorum formis,quae corrumpuntur, ut Parita compositi,idest materiar,de formae, non autem in Paris
res,unde dupleκ corruptio. Ad sequentem suo loco dicemus,tum de causis horum:ad aliam,anima
189쪽
corrumpitur per alterius consequetiam quod cor rumpitur a fortiore,aliter non corrumperetur, si quod corrumpit esset debilius:unde ensis, se uenenum, M tegula sortiora sunt corpore in eo, quod illud corrumpunt,no autem anima. Ad illud quod sequitur responderi potest dupliciter,uel ut Alber S renes, quod anima uegetatrix habet sensum conuenientis, Sc contrarii, unde trahit humorem radice, Sc eKpellit lachrymam, non tamen habet sensum &lectantem,uel contristantem, sicut canes sentiunt odores florum, non tame ut delectabiles, aut ingratos, δύ sic trahe t anima mota ab obiecto, Ec est responsio magis ad rem: uel dic,quod moli I. . tur ab anima mundi,ut elementa. Quod si quis argumentaretur, Intellectus est in corpore secum dum esse,non quatum,& indivisibile, nec ullo modo mouetur,ut alicreturrigitur esse illius est ex totato abstractus,& immaterialis dico, qudd ut intcl- Iectus est,talis est,uerum ut est in anima, Sc depe det ab obiecto materiali, corruptibilis est: δc hoc est clarum,quia concludit de patiente: neganda igitur est sequela,cilio sit a ii γn absoluto,nec per se tali ad per se tal est enim non absolute immobilis, . nec instaurὸ in non quanto, sed ut intellectus est cum igitur concluditur,ergo ab lute est immoratalis plus assumitur in conclusione, quam sit Pro missum in antecedentibus propositionibus.
Opinio unitatis intellectus cumfluisfundamentis HIs tot dissicultatibus Philosophi coacti, mneq; i ntellectu mortalem saperi possent, nec si im
190쪽
si immortalem ad corporum multitudinem nimmerarent,facile erat tot obiectis respondere, ad iuIius unitatem confugerunt: Fundamenta autem erant haec: Prinitam,m tam mundus esset aeternus, homLmim multitudo erat infinita, atq; ideo etiam ania morum numerus ostensum est aure in tertio Physicorum,quod ad infinitum in multitudine sequiis tur,multa etiam esse infinita, Ec unum altero maius sequebatur etiam alterum duorum uel sine falacultate substantia,uel sine opere facultas, si num rus ille infinitus admittatur: tum Veia, ut omnino non cognoscentes animae,& osae essent,uel ut infinitae cognitiones, infinitae. alterius ad alteram oratione' ac significationes, auditiones Ue, man hae Se difficultas de illarum ad eo ora inclinatione resinquebatur etiam ambsguum, cur Philos
phus nec in Issim de Anima scripserit de intelligentiis ire dum de prima Philosephia tractat Ioquatur de intestinu supererat de causa distin 'ionis illorum toties quesita an a corporibus ipsis sumeda esse erat Ac illud dissicisse,qu a pacto ad corpus
esset in potentia, edocere: nam in Omnibus, quae fiunt,arium potentia praecedit ae quomodo adit Iud ueniar,an per molli,subitas te mutationem: α siprius est, quam corpori iungatur, quesnam pacto homo fit unus: inaequalitas etiam ompctato tempore, quo seius masset ad id, quo corpori Iungitur,obstabat: nanq; ratio ea est, quae infiniti ad finitum, ac magnitudinis ad punctum. Erant