장음표시 사용
211쪽
idem belluis accidere,nectamen intelligere reuertimur 'etiam ad iram dissicultatem, quo nam pacto abstrahimus,quado uolumus, si anima tantum illuminatur,& non est ipsumqumencat si substantia quaedam deciditurinec comminuitur, quasi iuxta
Avicennae sentcntiam manifestum est, quod cre tionem,& nouitatem,Scinfinitatem admittere cogimur,quae omnia non solum philosophis sed magna ex parte etiam legibus repugnant, cum sub stantiarum creatorem Deum solum,& merito statuant neque tame ob hoc,quin omnes ex una pendeat,credere prohibemur,at magis cogimur: nam M quaecunque plura numero sunt, atque ea mor-tsi aut ab uno omnia originem ducunt,ues in iacem ordine quodam disposita referuntur. Igiturbaec de animorum substantia dicta sint, nunc de affectibus illorum dicereiam tempus est: sunt antia mi etenim affectus plurimi, Iracundia, Dolor, Amor sed qui pertinaciter haereant illi, eum p trans mutent tres,Cupiditas, Spes, ac Fides: quae enim desideramus, partim sub manibus nostris sunt, ea p cupiditate prosequimur:nam amor insperatae rei,amentiae potius pars est,qua m ullius animi aD sectus,quae aut sub manibus nostris nostinnsi praesentia, uel praeterita: fuerint, fidei subiacent: quae latura sunt, spes: in omnibus autem incertum est, ac minime firmum quod subiicitur, praererquam in cupiditate. CupiditatIs igitur sortissima esset uis,si paria essient quae affectibus subriciunttir: uetam fidei, ac spei plerunt nobilissima ac -άΩla praemia sunt, ob id homines maxime his tribus
212쪽
ducuntur affectibus: horum sortior spes, fides autem firmior:cum uerd in unum ut pleriinque a cidit iunguntur, animum ipsum sic in se translatarunt, ut totus in illis esse uideatur: uacuas autem mentes spes,3c fides,totas occupant: Sc ob id maior in stupidis idiotis, ac plebe, quam in eruditis. nobilibus, ac ingenio is: cum ured uelut habitus quidam confirmatae pauIulum hae opiniones la rint,adeodn immensum evadunt, ut primo homunem ipsum totum arripiat, inde etiam alios secum trahant,tum demum in hominum corpora, atque in res ipsas etiam inanimatas, tum in corpora antimalium prodigiosos essectus pariunt. In hominum quidem corpora quomodo agant,non dimcile est intelligere, immutatis prius illorum antimis:concessum est enim, animam sorti fide, ac spe. tanquam propriis quibusdam instrumentis co Pus immutarernam in Mehementi terribilium imaginatione multi mortui sunt, alneae toto pommeati, uelut Laurentius Sannutus patritius Venoeus , qui raptus a Gallis cum classe, inuolutus udis cum vim pluribus ut mergeretur, dum dii turna mortis expectatione torquetur , horarum quatuor spatio canus euasit,inde periculo solutus,
ab adolescentia talis semper permansit. Alii ob uehemens gaudium a morbis liberati, alii autem ob tristinam insani lacti sunt. Porrd ad festini
imaginationem dilecti scorti in uenerem incitaismur, urimis etiam, si firma manserit semen sponset eleuit. Mouent spiritus Brtes atactus animilam illi parere diu assuetos, unde ex parte in Parta trahuntur
213쪽
trahuntur spiritus,humor, ac sanguis concomit tur. Verum de Fide,quod necessaria sit huic nego cio, in aliis quid mirum est, cdm apud Lucam in Euagelio legatur, Christum Dauca signa in patria sua edidisse ob illorum incredulitatem: ob id igitur,si mente mens immutatur, imaginatione imaginatio: nam haec uirtus ut docuimus intellectulmaxime inseruit, nil mirum est, ex eodem principio corpus illud immutari. At in belluis iam animus noster diuina natura sit praeditus, insoriores animas mouet, atque ideo in equos maxime operatur, quoniam sensibilis illorum anima plurimum excellit, α torpori etiam dominatur: non sic in capras, aut oves: inde praecantationum rario, quanquam plurimis illarum doli, uel medicamenta immisceantur. Ergo ut ad initium reuertar, hine summa patientia ad tormenta, sumama constantia ad pericula exoritur, quod animus his astatibus immutatus, i corpore totus separetur, dc abscedat, alius. fiat. Sunt porro dc in bellula hae affectuum differentiar,sed minimer adedeuidentes,cum in caduco, dc subiecto mortali sitae sint: nam canibus erga dominos fides,ac spes, uertam non assectus ipsi, sed potius illius effectus,
amant enim eximiὸ, δύ nil amplius cogitant, quo niam hoc ei natura negatum est: at inanimata, Marbores difficilius fide moueri possunt. Attamen si in nobili anima fides,ac spes Hrtis extiterit, etiailla immutare potest: unde apud Romanos lexerat,Fruges ne excantato : sed de his tartio de V - ων rietate rerum libro diximus: nunc selum id atria &.s.
214쪽
MARON. cARDANI LIB. gimus,ut intelligant omnes, hominem fide, acspe ingenti munitum,corpus quasi seponere, & diiurium,aut dempniacum essici: at de his seorsum etiadicemus inde ueneficarum imalefica origo ortum .Labuit. Neque uero mortuos resurrecturos, aut montes transferendos hac fide, dc spe credas, hoc enim leges naturae transgreditur: sed ea essicit haec animi uis, quae magna arte etiam, ac plurimis a Nilijs indigent,essici tamen postant. Verum Cupis ditaS mentes,ut creditur,prudentiorum agit: nam diuitias primitin, it honores, ac magistratus, Mnoluptates adeo ingenti desiderio tractant, Sc amasilectuntur, ut miseriam humana hoc errore sub teriugiant, nanque ad mortis usque ianuas tuto Accedunt,uelut qui per montium periculos, calutes iter habent, securius progrediuntur,si iaciem ad: montis summu cacumen uertant, quam si ad pr . fundam, confragrosam convallem. Ergo de affectibus animae principalibus hare dixisse sussiciae nunc uero de totius hominis communi opere, seu a u nam quod iam illorum Somnus dici do. heat Galenus in libro de moratus instrumento satis dubitat iam dicendum arbitror. Est agitur Somnus, ut Aristoteles inquit, eactio quaedam sensoriae partis,qua communis semsus immobilis redditur c uincitur, quam diua rario committit alimenti: etenim in animi desectu, dc syncopa, δc morbo comitiali, magis* in ali nito, sensus ipsi uinciuntur, sed non ab alimento,
- uerum a morbosis causis. Rursus,iam omnes sensus simul concidant in somno, α tamen maneati in imagina
215쪽
imaginaxio, de memoria,necesse est, ut non singuli Minciatur,sed Omnes propter unius uinculum redis dandur immobilest at illud uinculum anima non .est, neque enim imaginatio, δέ memoria nobis in somno relinquerentur: igitur uinculum hoc.est communis sensorij. At uel o Sen. sus, ut ille inquit, est motio animae facta interuentu corporis: nam ad idem pertinere actum, ac potentiam, satis clarum est. Sensus amem communis nil aliud est, quam uis sensibilis in anima existens, quae a sentibus exterioribus mouetur: in hanc autem, uelut in centrum,concurrunt ex circunferentia inescissem quinque sensibus formae omnes: cum uero ii
diuisibilis sit hic sensus: plura tamen comprendere Potest,non quidem una actione, sed si debet inter sensibilia iuvitare iam illum oportet seruatis praercedentium sensibilium formis componere inter illas tanquam praesentes , diuiderem. Sic Sc intello ictus per hunc modum tacisi sed tamen indivisibilis est,cum illas comprehendit,aliter nulla comple'. xorum scietia,uel cognitio, nihilominus ut unum
quae plura sunt in illo sunt. Quare autem sensui
communi nullum instrumentum, cum imaginarunoni pars cereb i concaua anterior memoriae pωstrema, rationi media inseruiat: hoc ideo est, quia ultima perse'i' cui Msque in anima est: anima autem organo ut docuimus per se non indiget, ima in xio enim, dc ratio non in anima, sed ab animaunt,quare QSano indigent, dc parte cerebri singultiri: sensuum enim ultima persectio est anima, O ε ac sen
216쪽
ac sentire: imaginationis ueta, se memoriae ac mationis,quae in homine est intcllectus, ac intestigere verum hae uirtutes etiam in belluis sunt, sed cui docuimus ab anima in illis proficiscuntur, in limmine ab intellectu, ob id nomine solo, non reipsa conueniunt: sed uelut ab igne, de a Sole line Prodit, ac lumen, nomine,& etiam quadam im gine rei similia,stero mortali,ac elementari, stero diuino ac immortali:sic etiam de his uirtutibus dicendum erit. Porrd quod belluis imaginari comtingat per somnum,manifestum est,cum canes M. latrent.Duo igitur motus sunt in anima, Ab ansema,& Ad animam:in somno, qui ad animam emmonis spirituum impeditur, non qui ab anima:
r -me enim erat illum motum seruari, ob multas necessarias causas, Mob pericula non leuia spiriamum etiam qui naturali inseruiunt facultati , nee ienubiles sunceandem ob causam motus reciprocus relictus est,ob id media parte somni exteriora idiora redduntur. In initio igitur somni animae entibili interuientes spiritus ad cor ipsum contra-nuntur,motus ueta ab anima non cessant,nisi er uior etiam ingruat somnus unde fit, ut bene Doti raro somnia uideant, Se similiter in prima somni: at cum crapula deferbuerit , tunc primo ab anima spiritus mouentur,& imagines uident,inde cum multiplicari fuerint in exrremis partibus, aemu rates,motum contrariti ad animam facium
Minc emigilantur Ob id debiles, α humidi, reme Iongiores habent somnos, quoni2 tardius
217쪽
DE ANIMORUM INMORVecteriora replentur spiritibus, iiij etiam sunt macatiores. Aristoteles igitur duo uidetur praetermia sili:Primum,quia no dixit,quomodo sensus communis alligetur,anima non alligata: Secundum, quia causam ipsius somni in humiditatem, ac frigiditatem,tum maximὸ ab alimento refert. Hoc a tem non sic se habet, nam somnus fit ob quietem spiritus a motu ad exteriorar hic autem uel ab anima,uel ar cibo,ues a corpore accidit: ab anima, cum aliquid iocudum imaginamur, nam spiritus intenti quiescuntsomnus. illico superuenit. Fomtior est haec causa, etiam ipso papauere: nam cum Principium quiescit,spiritus 3c ipsa quiescunt:non igitur ab humido, δέ frigido tantum fiet. Erunt autem talium imagines luci, prata florida , colles, flumina,herbidi compi,aura suauis : atq; ideo etialiorum imagines pictae somnum conciliant. --Posita ratione, uehementes animi motus, ut ira, dolor,timor, rae,illum impediunt, uelut 3c spes. Altera uero a corpore sumitur resolutio spiritus:
quamobrem post mrtes labores, post tristitiam longam, post diuturnam iugiliam, post opia p tum, semnus non leuis irrepit, quoniam spiritus deest,qui ad animam feratur: ex his solus, qui metristitia fit,perturbatus plerun est, Sc plenus imaginibus,riam anima moueta non desinit, paucitas spirituum prohibesine redeant. Pugnantibus eutur causis, ut primum magna ex parte restaurari coeperint, soluitur somnus. Tertia uero causa ex
humido, de alimento proficitatur:hanc sola attulit Aristotcles, nam laborem ad colliquationem reo I feris
218쪽
ais HIERON. cARDANI LIB. seri, atq si hic esset potius ante Iastitudinem in I
horis initio, quam iam easiccato per laborem cormpe somnus oboriretur. His igitur causis coeuntibus in unum placidissimi,profundissimi,ac Io acissimi fiunt somni: dissideribus perturbati, leues,accp breues. In causa etiam,qudd humiditas, α Di giditas somnum pariant, non satis conuenimuscii expositoribus: nam quod uapor ille obstruat, sicut nubes prohibens radios solis, sic ille trasitum spirituum,elt omnino falsum: esset enim aliqua somnus in aliqua parte corporis, dc uigilia in alia: NOS autem videmus, quod semper simul, Se sin sensu aliquo ingruit, ac repente:ex quo Pater,quo a necesse sit,ut motus,seu causa illius sit ab uno principio psom indivisibili, scilicet anima. Qi d ured
moime superueniat hora concoctionis cibi, hoc veru est,quia anima utitur spiritu sensibili ad coimcoestionem,quare prohibet motum illius ad extra, α haec prohibitio est somnus:& ideo contempla ri, dum quis cibum concoquit, cruditates affert,
quia prohibet,ne quid spiritus sensibilis concoctioni auxilietur. Et si dicas, i, haec obstructio fit in uia cordis uel cerebri,S ideo potest simul esse communis toti corpori: nc sequeretur, quod quilibet iri
somno incurreret magnum periculum obstructo loco principali in tamen nemo dormiens moriatur,imo si maxima causa superueniat, ut casus d mus,ud uulnus cordis,uel morbus, adtonitus μ' pergiscitur antequam moriatur. Esset etiam haec prohibitio necessario causa deterioris concocti nisi item in aliquo inebroicum tame nunquam
219쪽
DE ANIMORUM IMMORT. αν' melius concoquamus, quam in somno . Humor igitur,ita frigiditas somnum cociliant, si spiritum
non extinguant,quia motum illum. spirituum se dant,&mulcent animam, ut spiritus tranquillio res eisciantur : oppleto enim uaporibus cerebro, spiritus illi conquiescunt,fitin quaedam ueluti tranquillitas quam Graeci melius exprimunt per.hoc nomen γαληνη in ipso principio, inde omnes alii spiritus a motibus suis supersedet nec enim omnes ad principium redeunt,ut iam alias declarauimus. Hac igitur etiam ex causa soni leues, ut aquae murmur,& fabularum narratio, somnum prouocant sedato impetu spiritus animati. Ergo in corpore animalis motus omnes ab indivisibili anima pro ficiscuntur, sedato uero illi propiore spiritu una omnes, aut incitato , tanquam ad uexillum respicientes milites sedantur,uel incitantur:qud sit,ut in grauibus illius affectibus nulla pars corporis, Uelut in ira,timorquerecundia, dolore, amore, conaquiescat,& eius symptomatis, quod ex illo assectu exoriri solet mmunis sitansomnia uero existimat esse sensoriae partis,quantenus imaginaria est. Coriatur autem horum rationem reddere per speciorum in sensibus conseruationem: unde quae uid rimus in uigilia,per somnum etiam nos uidere existimamus. At uero hoc dissicillimu est,& ab omni
experientia remotum: nano conseruari insensu, Puta Oculi lucem,momento temporis, uerum est,
dc ita de tonitru in aure: quod autem per plures horas,nimis hocest a fide remotum. Impediretur etiam omnes illius sensus operationes, quae inter
220쪽
ueram sensationem imaginem somnη caderent Sensus etiam tactus non uidetur esse a in praesentia rei quae tangitur.Homines etiam non quae pridie uiderint, sed illos quos am5 uel oderint ueli meser,uel a quibus plurima uexatur, frequentius per somnium uidere se existimant.Praeterea si conseruata imago in sensu hoc agit,ut uideamus imaagine per somnium,cur homines, Sc alia videmus,
quorum uix memoria retinemusc homines etiam
semper somniarent,& tum maxime in prima Gmni parte ius oppositum e directo contingit. Galenus autem uidetur uelle, imaginem hanc potius in spiritu seruari: nam de caeci, qui non tales sunt. a natiuitate uidere se somniant,cum tamen tunc facultate uidendi sint omnino priuati:igitur neq; sensus exteriores,nec communis, quis quam cum inrisomnio commune habent, cum Sc hic obiectum Praesens requirat. Si igitur in spiritu sunt sc in uia gilia latent imagines ob intem motum, quibus igitur interior sensus Hrris est, nec spiritus multo humore obrutus,sensibilista; impressio uehemens, his multa,dc clara apparebunt insomnia,tales in lancholicos , Sc atra bile laborantes esse uerisimile est sensum,nunc imaginationem dico. Qui igitur imaginationem debilem habent, ac impressiones Ieues recipiunt, hi tum precipue si humidioris cerebri extiterint, pauca leuia, Sc incerta uidebunt iris somnia,ut ebriuac pueri. Verum cur iam tot annis imagines visas somnus reuocet,si in spiritibus sitae sint,dissicile est intelligere.Denuo igitur ad Aristo Proble.13. tele reu conis particula trigesima Problematum insomnia