장음표시 사용
221쪽
DE ANIMORUM IMMORTl omnia ad mentem reserti me autem optime di Aum Millud uero ambiguum, quod qui suauic
sime dormiunt,ob id non uideam insomnia,quod in illis maxime concitus sit motus animae ae spirituum ob caloris motum nem enim hoc uerum me toto esse uidetur sed ut iam diximus ubi somnus profundissimus, ibi non soldm spiritus a motu uersus cor quiescunt,hoc enim omni semno commune est: sed etiam i motu corde,quem necessarium est adesse hi qui imagines per somnium uia dere debent. Quamobrem etsi Hrsan paucula propter impressiones in spiritibus stustas uideantur. maximam tamqn illorum partem a mente,seu anima ipsa prodire necesse eaeseruato enim leui motu spirituum comprehensas imagines ex anima in imaginationem referuncab humoribus etiam ς citatur,tam haIitus formam aliquam indiscretam pro discreta Sc perscha retulerint,velut in nubibus videmus,in quibus oculus serpentes.& equos fimgi sitam imaginatione adiuuatur, quanquam in eis nihil horum distinetiam appareat.In instrumento igitur imaginationis, ut in tranquillitate maria
spiritus leuiter mouentur , sunt enim eae aeri
igneam substantia,uel etiam siqua melior est,unde animae repraesentant rerum imagines. Sed cur utidere nos persomnum,non imaginari arbitramur, M SC audire nam quod imaginamur non adeo clare nos uidere putamus, uesut quod per somniii apparet. Rario aute huius satis est manifesta. nam in somno imaginationis functio spiritibus iam sensibus delegatis perficitur, in eo etiam anima ma
222쪽
HIERON. CARDANI LIn gis libera est, quo fit, ut persecu operari se credat at id indicium exanii pam per se omnium senes
suum persectionem continere. Sed cur magis nos uidere quam audire,minime uero tangere arbitramur Hoc ideo est, quod loco instrumenti imagia nationis propinquissimi sint oculi, tactus uetar ii notissimus,ob id plures spiritus ad imaginationis
locum eae oculis reuocantur, qua m ex ullo alio sensu: plus etiam anima in uidendo oblectatur; quam in audiendo uel odorandoaangendo M.' illud uer3 sciendum est,spiritus sensibus delegatos inrepressionem ex suis instrumentis recipere,
qua ad munia illius sensus obeunda potius, quam alterius sint promptiores: ob id etiam spiritus uti soni apti decidunt his seruatis, qui ad audiendum sunt opportuni. semni ured fine illud quaerendum est, quoniam uita est propter operationem in animali somnus autem propter uitam : nam inuigilia,ut secundo Coeli habetur,animam ob comporis resistentiam latigari necesse est: somnus ai
rem est quidam retrocessus nam belluis homines, plantis helluae.inanimatis plantae per Emnum insidiuntue similes, ut Menae apparet. Sed iam non paruae exoriuntur dissicultates, an Ermae rerum ni spiritibus, an in mellibrorum substantia I an inanirili ipsa reseruentur: similiter Sc de anima,an in nrib iin pIuribus spiritibus sit:tum ue , quid c git,ut hia magis, quam aliud per somnium uia deamus ' Deinde quomodo si imagines in animasiuit cur contingat obliuisci uel decipitc tum etiam quotmodo memoria antiquas res reuocemUS, a
223쪽
nntium pene obliviscamur cur eti5,3 quando δίquomodo,undeq;,M arxuera insomnia sinoeErgo ad harum primam dicimus, formas rerum in uia Aristotelis in anima consenuari:nam illis reponi illas consentaneum est,ubi locus ultimus est earum; ac fu mma persectio , S: ad quem locum tandem Perueniunt. Anima autem talis'proculdubio est; erit&Intellectus patiens aliquo modo liniuersa Iium subicimam. Sed duo uidentur obstare: primum,quod cerebri posteriore parte assecta memoria paritur, ut inquit Galenus tertio de Locis Cap. 3. dc 4.ctit igitur Brmae illae m animanon esse uidentur:
item quomodo obliuio accidit, ioc deceptio in intelle mi. Respondemus, quod ut Theophrastus inquit eκ permistione deceptio oritur,obliuio Ue τὼ quia organo indiget ad hoc ut possit repraeser tare, patiens enim intellectus'corruptibilis est , εο est lumen illud in anima ab agente prosectum, seu iacis similitudo,quia quaedam perire,quaedam secvari necesse est. Atuero eur accidit, quod memoriria per medicamenta reuocata muliorum remini scimur, quae ante illius amissionem cognouera
miis nam si ob id illorum obliti sumus,quod se
tectum corpus corruptum si,necesse est post reprarationem illius ea quae exciderant, nisi denuo di si antur, ex totoe euanuisse. Qtidd si dicat, seruari quidem haec in parte illaesia uerum ad actum exire Propter impedimentum: quid igitur obstat, ne idem de anima dicatur c uerisimilius autem est in anima haec sita esse, ut diximus,quoniam aerii nulla Pene existant,potentia autem quasi infinita.Hoc
224쪽
autem in loco scientes differentiam memoriae iv reminiscentiae,ob breuitatem praetermittimus: s tis hoc unum rei argumentum ducentes,quod qui casu aliquorepente deciderint,ut quasi mortui 1 ceant, reuiuiscentes quomodo ceciderint non recordantur,nondum enim in anima impressio eius lacta fuerat: eorum uero quae iandiu didicerint,memoriam illico recipiunt, quoniam anima morbo
non laeditur. Sed cur scalpetes cerebri posteriorem parte recordamur celerius hoc in causa est, quod . a . quemadmodum inquit Philosophus memoria
per consimilia reuocaturio illo autem motu mutit e magna fit spirituum comotio, unde ex muti
tis imaginibus aliqua persimilis excitatur,cuius mmilitudine ad quaesitae recordationem Perueniamus inde etiam contingit, ut nimis Meri spirituamotu transeat res ipsa , clim iam apprehendisse itilam putauerimus. Ex quo dignoscitur, quo nam
pacto in memoriam reuocemus: nam necesse estiisti spiritum coram anima, ex illa ured coceptam tormam Hucescere:igitur si transeat spiritus concititato motu , reminitatur, simul ac obliuisci uti quod frequerius in eadem re contingit ob multos spiritus:a n ea demula fit,ut qui celeriter discunt, celeriter obliviscantur. Senes autem obliuiosi sunt,
quoniam frigus tarditatem motus spiritibus ingerit: Se hoc est quod optimὲ Galenus dixit, non si ritatem memoris senum obstare, sed frigiditatem. Melius igitur est dicere, animam esse, formam si scipientem pen infinitas similitudines rerum, sed non ad actum reducuntur, nisi cum lux illius ea
225쪽
DE ANIMORUM IMMOR T. ad hoc conuersa quod in omnibus illius operibus commune est,ac saepius di Mim,in spiritibus refulserit. Velocis igitur inemoria quorum spiritus celeres tarda quorum lenti. Non igitur hoc exania mae ratione, quaquam nil prohibeat,animam aniama esse meliorem: hoc autem tribus modis , uel quia anima ipsa ex temperatiore corpore prodear, uel quia nobiliore intellectu illuminetur, hoc autesolum erit demonstrandum: uel quia melius illuminetur.Dicere autem, animam in spiritibus esse, omnino est impossibile: nam in pluribus plures habebit partes,& corrumpetur etiam secundum illas in uno autem tantum, multo minus est uerisimile.Est igitur,uelut Sol in mundo, in una Parte radri uero illius per totum corpus inteduntur,
ut solis radii per orbem. Anima autem plantarum ex toto est diuersi generis: nam substantia illius Seipsa in una parte est, uirtus propter impertastionem per totam disseminata anima est potetia,quae cum a toto diuellitur anima actu fit: insectilium autem anima non diuiditur , neq; enim unquam duae partes insectilis simul uiuunt,sed potentia animae remanet in una parte,& 1n alia substantia, aliter pari ratione innumeras constituere oporteret in eodem insectili animas: non est autem anima,nisi possit in debitas operationes exire: na dc houm linguae, Sc partes circa caput diu mouentur post bovem occisum,cor , illius immobile redactum. Verum inter animam M solem,uel saltem inter intellectum Sc solem differentia est, quia sol habet esse cum quantitate intellectus autem non: est igitur
226쪽
ais HIERON. CARDANI LIB. intellectus indivisibiligindiuisibile autem duple Uel ut punctus,vel ut intelligentia: quod autem ut
Punctus est,pars est,ac terminus corporis: taleari
tem omitto,qudd corporeum dici debeat, nequa quam corpori posset imperare est igitur intellectus indivisibilis,uelut intelligentiarat uero qui talis est, etiam ut punctus est indivisibilis,ad hunc sensum, quod caret quantitate,non autem quod sit terminus alicuius lineae, sicut dicit Euclides de puncto: igitur existentia intellectus in corpore est, secundumodum magis indivisibilem, quam puncti in itirica nec propter hoc inconuenit, quod sit magis in cord quam in alia parte: nam Sc Deus iuxta Philosophi sententiam,si illum secundum Averroem interpretemur est in extima coeli parte ultimi, cum tamen Deum constet longe magis nostro imtellectu esse a materia separatum. Ut autem hoc magis,quam illud,per somniu uideamus, duplinquidem responsio est nam si credamus somnia tantum casu euenire,respondebimus, Ut de memoria dictum est,quo iam pacto obliviscamur praesentium, Sc recordemur iamdiu praeteritorum, ob spirituum ad animam conuersionem,ea Parre,qua imaginem similem continet. Sed dubitabit meri aliquis,quia in uigilia hoc causam manifestam h
het,scilicet uoluntatem, quae iam imaginem uniuersalem animae subricit,uelut uolo recordari caseminum Vergilii illorum, in quibus loquitur de
Didonis morte,iam subiicitur animae, ex Vc gilio sumenda est haec res,non eX alio poeta: secum
do,quod mors Didonis tractatur in quarto libro Aeneidos:
227쪽
DE. ANIMORUM IMMOR T. Aeneidos: non ergo ex ali se quaereda libris erunt: inemini etiam, quo ci ante mortem coepit conqueri de Fortuna sua igitur his tribus imaginibus i ii Iuritate rationis medio ab anima spiritibus propositis illi mouentur,atet adeo aliquando celeritar,ut etiam haec ipsa generalia excidant. Porro spiritus in quibus relucent iam hae tres imagines quiescui, de si aliorum spirituum motu perturbetur, etiam hoc ipsum excidit uniuersale quod sub aciebatur: huius quietis causis forsan etiam aqua illa uentricuiis cerebri indita est, nam reticularem plex tam adesse negat Vesalius in hominibus: Ec si adesset, potius nutritionis cerebri,quam memoriae caula factus uideretur. EX hoc quoq; mani fistum est, cur
iterum sit,quod dixit Philosophus, Anima sedendo, 3c quiescendo fit prudens. Verum in somno α si uoluntas nulla sit, est tamen animae affectiis quidam,atq; ob id non magis aliud,quam de quo per uigiliam impense sumus soliciti, in somno videmus alias autem rerum formas uaporta suggerunt,seu i cibis,seu ab humoribus escucntur unde
cepas, δύ caules, mala ac terribilia somnia parere passim creditum est, qui illarum assiduo usu tonentur , in uenefic4 opinionem ob irequentia insomnis spectra transeunt. Sed cur nam atra bilis, aut talia formas potius horribiles,qua in iucundas excitet,in libro Eloridarum disputationum decI
rauimus, quaestio enim haec non tantum natur
lis est,sed etiam ad medicum spectat de illa pertractare. A t uero qui somnia a superis immitti putat,
ctiam longer facilius quaestioni huic satisfaciunt. P Quamo
228쪽
xis HIERON. CARDANI LIB. Quamobrem huic Sc vltimae propositae questi Di respondere non ab re esse puto. Igitur Averroes illud primo existimat non soldm aliqua, sed pa
tem maiorem somniorum ueram esse,ea'quae uera sint,hoc signum relinquere,quod clim experrecti i somno fuerint,anima quasi timet, Sc admir tur, cum id etiam in ipso somnio conti erit. Addunt reliqui somniorum interpretes quod sub di luculo uideatur,de iam discuua crapula, δί ab homine cui euentus frequentes uisis simillimi siccedere soleant.Cum igitur intelligentias soliim uniuersalia cognoscere crederet, multis uerbis, quorum tamen sententia clarior paucis subiicietur, id tentat ostendere est autem horum hic sensus, Genera les formae ctim plures fuerint simul luctae impres.sonr in anima singularis evicere possunt.Id exemplo satis claro est manifestum, nam tres superficies planὰ omnes uel etiam regulares ubi se dispescant simul solum in puncto coeunt,ut ab Euclide in undecimo libro demonstratum est. Est autem superficies ad lineam,uelut uniuersale ad singulare,& lianea ad punctum ut uniuersale etiam, siquidem msuperficie infinitae lineae,in linca infinita puncta es.se possunt. Similiter & in numeris proportionis consimilis tres infinito inuenire licet,licet & inuenire infinito,quorum secundus in se ductus tertium producat,atq; rursus infinito tres numeros,quoruproducta ex primo in se ac secundo in se simul tulicta producto teri a in se sint aequalia: tres autem numerosinuenire, quosum secundi ad primu e
dem sit ratio,quae tertit ad secundum, quorumla
229쪽
: DE ANIMORUM INMORTsecundus in se ductus tertium producat, dc rursus quod tertio in se ducto tantum fiat,quantum coniunctis pro his primi, ac secundi cuiuslibet, sci- Iicet in se,non nisi uno modo licet, atq; in his tantum tribus numeris unitate scilicet tum dimidiotiditatis,latere quadrato illi unitatis,ac quartae partis eius adiecto,ut sic maximus constituatur seu tertius,hic numerus,cuius quadratum latus, secudus seu medius numerus erit: manifestum est igitur quam paucis uniuersalibus in Unum iunctis, quorum singulum infinita sub se continet,in unum singulare perueniant: haec autem infinita sermὸ ess , seu potius innumerabilia declarat additur insuper
coeli uarietas,quam ex motu singulis refert moamentis,nam sine coe lo nihil intelligentias in haec inferiora influere putat. Manifestu est igitur, & qu modo sine motu,εί quanto magis cum illo gen rates causae futurorum in singulare ipsum laquam superficies tres illae in individuum punctum reducantur,at hoc modo futura per semnum praeuidere licet iuxta Averrois sententiam, cum simul chra illa per coeli motum laquam Per causam uniuersalem ab intelligentris in humanam animam immittuntur.Ego uero hac causam ualde dubiam esse existimo nam oportebit,ut uel uniuersalia im-Primantur in anima,& hoc nemo uidet, aut si uia det,intelligere non potest si autem singulare qua rendum est, i quo agente illae Hrmae uniuersales in unum redactae sunt c nam in rebus ipsis mat
ria est illa,qus ea in unum cogit,ita qudd si illa sentiret, Sc intelligeret, δί loqui posset,diceret,recepi P 3 sormam
230쪽
αιο HIERON. CARDANI LIB. larinam huius pomi quia in hoc loco,in hoc tempore,ab his causis talia,& talia passa iam . Anima
igitur necessario prius uniuersalia ipia sentiret. Insomniis etiam intelligimus nouas demonstrati nes,ut nobis accidit quadoque, diim libros nouae Geometriae scriberemus. Abstracta autem coelo non subriciuntur. Sed forsan ad hoc dici posset, quod simulachra tantum imaginatiuὰ rePraesen-' tata sunt, intellectus autem ut etiam in uigiliaeae opportunis formis demonstrationem collegit, sicut accidit etiam ex figura oculis proposita, quod si in ea nulla'desti linea ad persectionem demonstrationis,facilius inuestigamus quaesitum: unde multiim solemus laborare in erigenda figura apta, antequina inueniamus demonstrationem.
Sed dimittamus hoc, Cur est, si somnia a coelo dc intelligentia immittuntur; quod per flumina
cogamur iudices intelligere quoniam libera sunt, nec cuiquam subiiciantur: dc per montes, saltus, ac ualles, tristitias, timores, ac perturbationes quod uiae uitae assimilentur: anfractuosae,& asporae, ut circa praedicta esse solent, uitam infelicem, ac duram. Quomodo igitur,si coeIum causas habet dissicultatis,parit imaginem montis: aut si iudicium sim subiturus,slumen iniihi ostendit an ab eisdem causis iudice; in mundum, flumina prodeunt & paupertas cum labore,& montes si igitur solum ex operatione nostra haec sortiuntur si
militudinem hac, quo iam pacto simile pro simi ii coelum subiicit nam si natura similia subiiceret, uerisimile hoc forsan esset sed haec casu potius su hciuntur: