장음표시 사용
271쪽
hus, his Urannis, neqet enim diuinorum aliquod haec habet,& tame ea solum sunt beatissima quinimo& Aristoteles in primo magnorum moraliiI, Coeterum inquit bene uiuere,& bener agere, nihil aliud dicimus, quam felicem esse: er seliciter agere, M felicitas in bene: uiuendo est: uerom bene Uiuere est in uiuendo ex uirtutibus,hoc igitur finis est,. felicitas, Ac optimum. Et haec quidem ille de nobis,dum in corpore sumus,existimat: quid igiatur liberis iam existentibus continger Verum no simile est desiderare a morte uoluptatem, quam
si quis scabiem ob delectationem in scalpendo desiderenues, si uelit esse puer, ut puerilibus illis ludis
possit oblectari,S astragalis talere. Homo aulcm sine mente imperfectus est: dc potius mens totus, quam sine illa homo, non igitur iam perfecto ad uenit. Sed uis unum ab altero seiungere mentem intestigendo confirma inde partem aliquam corporis uellica, qui intelligit tu es, pars ea quae dolet, Pars est quae ante mentem inerat: manifestum est autem,modo supersit quod intelligit,nihil ad rem sertinete, ues ad hominem quod sentit: contristat
autem dolor,quia anima corpori, dc mens animae iugitur: cum autem separata fuerint,nulla pars tui est corpus.Ergo quod utile est totum separatur in morte,dico, sentiendi uis exterior, δc interior. momnia haec ut a mente prodierunt in animam, sic in mente denuo colliguntur, nec sunt tamen memtis lacultates,quia non ex illa sela pendent,sicut nec Iris ex Solis radiis. Propterea etsi nunqua Iris fiat,
Soli tamen nihil per quoniam a nube pendet: siesensitiva
272쪽
α α HIERO N. CARDA NI.LIB. sensititia facultas in mente est, sed non ut sensitiva:
fit autem sensitiva cum in corpore est. Ergo ut paucis colligam,totum quod perfectum est,cum mente discedit: quod imperfectum, ac cognitionis emPers, cum corpore corrumpitur. Quid autem sit,
quod persectum est, intelligere ex hoc licet, quod in hominibus solis est,& non in belluis, nec secundum speciem tale, nec simile hoc uero dc si non m. mile sit prorsus diuinis: nam nec uniuersale qui quam est in re, nec diuina ex singularibus, aut eae sensibus intelligendi originem ducunt: attamen a
mortalibus diffrhestin ipsis omnino aliquid pro statius.Nec uero intestigere aliud in nobis est,aliud in diuinis,cium illud sit nihilominus longe praestantius, quam nostrum hoc, sed in modo planὸ dissorunt nam intellectus noster a simulachris sensuum ducit originem : habet autem se intellectus noster ad coelestes, uelut sensus belluarii ad hominis senis sum medullam enim rerum diuinus quisque intellectus intelligit,noster corticem medius est, qui s paratus est: longe tamen maius discrimen est inter nostram,& coelestium mentem,quam inter helluarum sensum,ae nostrum. Igitur tripliciter hic noster intellectus a coelesti differt,modo, perfectione, α magnitudine: certus enim est, nec haesitat, aut
haeret. Quemadmodum igitur qui scit, quoniam
omnis figura duabus rectis lineis, & circuserentiae partibus aequalibus contenta,aequalis est alicui si perficies a duabus rectis, Sc parte circunferentiae riusdem circuli contenta, quoniam in eodem circulo aequales lineae aequas periseriae partes resecarit
273쪽
DE ANIMORUM IMMORT. α73α si aequalibus aequalia addas,auseras ue quae gutaequalia suri generaliter hoc nouit,& a prioribus. causis:ille uero qui eandem figuram sectori quandoque facit coaequalem: quoniam utraque Portio fit ex diametro in dimidium circunserentiae pomtionis,dempta proportionali linea ad residuum sa- .gittae,uelut dimetientis ad maior r& quod comtingit hanc differentiam portionis dimidio sic ius partis periseriae coaequari,is singulariter nouic
Ec a posteriori signo, Sc tamen scientia singularis eadem est in ipso singulari,sed coartata, & imperfecta. Duplex igitur scietia,generalis,& propria:sina gularis δύ ὰ posteriori,dc quae ex his postmodum
coponitur finis ratione imperfecta: talis igitur anti. mi nostri,dc mentis ad coelestes intellectus comparatio aut enim ut sensus ad intcllectum,aut ut senasus belluarum ad humanos sensus,aut ut posteri ris demostrationis quae aliquem noniscum scist ri s autem a centro est,ostendit posse esse coaequalem ad eam,quae docet unicuique nranisco tauraconoidalem aequalem dare. Ad ultimam uerὰ r .
tionem non arduum est respondere: nam nec me
moria in mete sita est,nec supplic is, aut gratia Philosophi mentem teneri putant,qudd quiddam diuinum si nec si omnino plediatur, aut gratiam recipiat hoc superuacuum eaenanque Sc ad exteri res intellectus,& ad persectionε primae causae hoc attinere possiet:bonum etiam,ac malum, talia sunt natura,tu si quis cuius causa ea recipiat,ignoret.Ergo ad Averrois argumenta, quae non in his, quibus iam responsum est,continentur,nunc iam trans eamus
274쪽
eamtis.Obiicitur,ut uero simile scientiam migrare ex hoc in illum, omni ratione aeqitalitatis ac ianitatis seruata, in sensibus autem non eodem modo:
at si inrelligis genus intelligedi, Sc modum,Uertam est: nam Sc nos substantiam intellectus unam in omnibus esse fatemur, si eius perfectionem, experiamentum contrarium esse declarat: nam non aeque
perfectὸ,nec absolute unus atq; alius etiam iisdem mediis nouit: quod tamen magis ex simulachr
rum,quam intellectuum differetia procedit. Quod uerd humanu genus semper proficia falsum est,si Philosophi opinionem de aeternitate mundi prosequamur: nam necesse esset nos longe plura scire, quam sciamus scientia etenim nostra est tenuis, Variatur pro aeuis: nam ab Aristotele ad Caesarem maior notitia linguarum, δί mathematicarum hahebatur,quam post Seuerum imperatore. Denuo uero iam abhinc centum ferme annis reuixere Iinguae,& philosephiae Peripateticae magna Pars,mathematicae adhuc torpent,praeterquam quod Ioannes monteretius Ephemeridum Uina, rem memoria dignam,adinvenit:caetera potius ad ostentationem,iu captandam gratiam principum, ac P pulorum, qui talibus fauet,superaddita stilicinam orbis totius cognitionem Atio Caesaris, Sc Caesari,ac fortunae illorum, n5 mathematicis debemus. Itaque hoc disciplinarum argumentu casu potivis,quim ratione fit unde st pace, δύ dignitate principum originem ducit.Quid Platonem philosophari adhortatur ' Dionysii iunioris liberalitas. Quid animalium historiam mortalibus dedit Alexan
275쪽
DE ANIMORUM IMMOR T. 27sdri magnificentia. Quis Archimedem dignum posteris reddidit Syracusanus Hiero.Nunc iis,qui tahellas, ac tabellulas,& labores menstruos in publita
cum edunt,fauet principes res aeterni nominis immensi h laboris non agnoscunt.Optimi igitur doterioribus cediit quia ab ignaris,qui in Unum aduersus eruditos conspirarunt, principes persuadentur,vix. historicis ipsis locus relictus est en uideas cui principi opus nuncupatu sit,quod eius nomen in pronepotes nostros possit perducere, Sc tamen liberales multi sunt principes,atque bonoru ama tores. Facilius igitur peccatur inscitia, quam prauitate.Itaque ut ingenia,ut paX, ut magno iudicio praediti principes effloruerint,sic literae,& artes augentur,cotrariis horum decidunt. Antoninus eu mit Alexandrum Aphrodiseum,& Galenum,duolamina,alterum philosophiae peripatcticae, alterumedicinae. Plutarchum evexit Traianus: en uides, quod maximi iudicio maximos etiam adiuuertit: Virgilium Augustus,Horatiu illi Moecenas praeaeripuit illud sane: in Averroδ absurdissimum,quod scientiam eandem,eorundem p apud homines per-Petuo manere putet: stultum uerΘ, qudd homine scientiam omnium absolutam consecuto agens intellectus illi copuletur, ut tertio de Anima inquit, Cap.36. nunquam enim haec fiet copulatio. An Aristoteles
ille fuit,qui omnia sciuit cur igitur tam dubie locutus est an non haec omnino somniaciteque omnes homines solius philosophiae eam parte tenent, qualis est arenae granum littoris mediterranei maris: nec ante Archimedem quisqua partium spha
276쪽
ασε HIERON. CARDANI LIB.rae proportionem agnouit, qudd esset ut uicissim
coniunctarum rectarum quae ad sectionem terminantur sub composita ratione partium dimeticiis.
Ergo aniles hae fabulae, Alexandrocl3, 3c Auerr indignae, ad quas falsis iactis fundamentis fugere
coguntur. Quanquam uero literae unum quasi corpus essiciant,non tamen id ab intellectus unita te procedit,sed ab imitatione: quinimo potius contrarium hoc argumentum opinionis suae probat,
cum nulla de re, praeterquam iri mathematicis, mnes eandem habeant sententia.Igitur ut hoc non contrarietatis naturae est argumentu in animis nostris, sic nec superstructio unitatis, tum praesertim dd quae ab alqs tradita sunt, uix qui succedit unus in eodem sensu interpretatur: hic ured etiamsi sit unus nihil cum intelligentia comune habet suPeriore,dico aute intellectum,quia non distinguntur:declaratum est autem quot modis ab illo deficiat,uerum ut distinctus est tanto impersectior nee tamen negamus,quin ad unum omnes colligetur, sed tamen quisci: seorsiim est,ac manet plures aut εphilosephos in unum cosensisse,eosm minime contemnendos fateor,si tamen Platone Sc Theophrastum excipias:ille enim plures posuit manifestὸ, hic non negauit esse, si soldm his quae supersunt ex illius monumentis fides uerbis habenda sit: id uero nec illum,nec Aristotelem somniasse putadum est, tum maxime,cum a Themistio qui huic causae s
Uebat,in medium non adducatur,quanquam reliquis in rebus eum non praetereat.Qudd ured men
singulari numero semper protulerit, cum id etiam
277쪽
etia in ratione,ac memoria observet, tum in homi- ricinum ob hoc homines, δc rationes,ac memorias
plures non esse putabimus Sed non reprehendit argutus homo Anaxagoram hoc dicentem: sed nec Anaxagoras indivisam illam assirmabat, imo tibique mixtam: quamobrem una sit hoc modo mens, seu plures, nihil refert, δί sic iuuaret Ana- magoram non reprehendisssie: sed reprehendit i men in primo Physicorum, an non reprehensione T.cap.3s. dignus,qui dixerit,mentem perpetud laborare, ut separet,nec ad finem unquam peruenire ergo multis etiam aliis locis meritd coarguitur. liceat igitur omnia potius credere, qua m quod illius opinionε Philosophus secutus sit. Ad Averrois autem rationem dicimus,formas secundas rerum in infinitum . extendi posse,sed nulla eae necessitate.
Digressis de animi immortalitate fecun
Mo Philosophorum opimnio Peripatetic
rum de Intellectu,quodq; praeter lumen legis itaneum est rationi paucis perstringatur. Anima quidem quὼd forma sit corporis omnis mortalis est,quae infra Lunam posita est: de hac quaesiis uit Philosophus,an posset ut Plato inquit,este perennis : respondet, si nullum opus habet a corpore omnino abiunctum, necesse est illam interire. De Intellectu autem hoc no dixit: quoniam animam, si debuit esse immortalis,oportuit neutro, uel saltem uno modo i corpore non dependere, Ut quae iam esset corporis forma Intellectum, qui separa-. 3 cus
278쪽
tus erat natura non necessiarium erat: hic igitur si
tellectus semper manet, atque id Philosephos se
sisse omnes,qui ratione aliquid dignum dixerunt, haud obscurum est, uno eXcepto Alexandro. At quorsum aut scribere, aut laborare, si nihil nostri iam supereitcat nobis certo existentibus cum duaebium sit an haec sciamus mo etiam si non omnino quicquam ad nos de his perueniat, utile est optima,es digna gloria peregis Ie: nunc uero, Ut uitio,
quidam solum eam gloriam quaerunsiatque etiam admQdum avide quae uiuentes comitatur religi nem praeferentes: at si religiose uiuendum est, potitis gloria, quae post mortem manet, admittenda
erit,ut minus efficax, βc magis laudabilis: indicio est Hieronymum,Augustinum, Chrysostomum, Ambrosium illam omnino,quae post mortem hahetur,non contempsisse,quod tam diligenter mutita , totq; laboribus posteris legenda reliquerint, cum Pompam omnem, Jc uitae praesentis laudem refugerint alius latitauit in aedicula,alius se abscondit in eremo nunc uero gloriam contemnenteS nec
gloriam,nec religionas ctacmplum sequutur: quid enim aliud mente sua testan cur, quam animorum interitum,cum tam anxier priscntes honores,ades neglectim in posterum superfuturam gloriam amplectantur dc nuc hic mos est,ut nomine quidem
solo censeamur esse Christicolae, re uero ipsa Epiis rei habeamur : nam dc Epicurus tale quiddam docet , praesentibus fruendum solum, delitiosam agendo uitam, nihil in posterum cogitantibus: quanquam nec ipse tamen talis iuerit, ut qui mutita con
279쪽
ta conscriberet:at malo certe, ac insulso instituto, non solum quod exemplo suo doctrinain promPriam reprobaret : sed quo 1 nihil etiam proficiat relicitas uitae,si animus intereat,nedum gloria post mortem .Quid ergo laborandum,cur scribedum Sc ob id quia nec labor malum est, id 43 nec eui tandum Pyrrhonica haec sunt deliramenta, aut
Ius sapiens Pyrrho,dc tamen nihil sciens, si animus ipse mortalis est: ergo quid agendum nullus QDis, nullum initium rerum humanarum, inad nec univcrsi,animi immortalitate sublata. Ratio igitur ipsa, dc in nobis diuinitas quaedam mentis docer, illum esse mortis expertem. Non ego me ad sp
dira conuerso, cum naturalis ratio,& cuique de s
ipso experimentum fassiciat. Quaeret enim sedu- Ius aliquis,ac curiosus,quisnam hortorum custolades inquietavit noctibus occiso Caligula, si cum corpore una extinctus est animus Sed hi superstiatioti sunt, non Philosophi. Neque Uero Unum Ο-mnibus conueniebat esse, nec infinitos,sed numero certo constitutos,aut ex uno prodire innumerabiles existentes,& reuertentes: intelligentes uero non
ut hic,sed quasi ex uno principio omnes:uelut Solis radii diuersi cum sint,ab uno tamen Sole, Ec in uno lucent,& ipse in illis. Plato ucrd ctia post mortem poenas addidit, Sc uoluptatem: sed hoc pusillum est, dc quasi uestigium habens tantum ueritatis apud Peripateticos: neque hicro nobis aduenit hic intellectus,nifi ctam formatur homo, sensim enim ut dictum est eius operatio augetur,non ut vidcatur semel incoepisse,aut persecta aetate iam a
280쪽
cessisse:nec est perpetua,ut materia, no enim extrui secus accederet: nec ut uis formativa na Sc illa qu
quomodo aeterna est, sed tamen in nobis est, quia substantia nulla est,sed uirtus: nec est quod cogatur aetate quasi dens, nihil enim horum conuenit et,quod solum extrinsecus accedere dicitur, quare sedem habet alto,quod accedit, uniuersam in uni Uerso,singulae autem metes propria nec uero semper inesse hominibus possunt: na semper certus, ac costitutus esset hominu numerus, quod perabsumdum est. Longis uero an paruis interualliis temporum absq3 corpore maneat,nondum est declaratu: est autem necessaria ad perfectam cognitione ii Tumscietia eoru quae in libris de Archanis aeternia talis sunt demonstrata:tum uero reliqua dicere a-LO,ac monitis nunc prohibemur, cum tamen nihil
praeter religionis instituta sentiamus, sed tractatio tota Physica est. Existim adum est autem ut luceni quanda esse hac mente,st si reuertatur in corpora, no ideo illi duo unus erui magis, quam in unitate intellectus Averrois,sed tame ualde similes,εί coaequales uerim nihil prohibet,maius, ac minus decidi,ac quasi illas pmisceri,sed in uerisimilius est i mixtas esse sed Sc hoc ad apparetia tuenda neces
riu est,haec Veia cum animae copulatur, materiale
spargit intellectu,quasi lumea luce,unde luce Dei ut homini se immiscuit,beatus Ioanes dixit, ut nomultum ab eo aberrent Peripatetici, quorum Placita si uideas imaginem etiam resurrectionis uid
his, quaquam non sit propositu nunc haec illis immiscere,sed solum docere, quam sint consentanea, quanq