Ioannis Reuchlin Phorcensis LL. Doc. ad Dionysium fratrem suum Germanum De rudimentis Hebraicis liber primus

141쪽

PRIMVS

a Cera ut Midaee primo.Sicili cera a secie ignis.

In Contrivit. extinxit consumpsit.ProuerbioN.XX. 1 maledisecit patri suo et matr1 extinguetur lume eius in mediis tenebris N Isais xlii j Contriti sunt.quasi linum extinet simi et pro eo quod habetur psalmo .cxUiq.Circumdederunt me siciit apes exarserunt sicut ignis in spinis.quod Hieronymus traduxit Extincti sim quasi ignis narum .hebrsi legunt.consiimptisint et dissipati. Opprobrium .vitium.calumnia.ς adalum. ut ps.l.Et aduersiis silium matris tue ponebas si andalum. Hiero. traduxit opprobrium. Pn Pulsauit.Canticorum v.Vox dilecti mei pulsantis.S Genesis xxxii j. assi plus inambulando fecero laborare morietur uno die. verius sic.Et pulsatilino die morientur. Pp Attenuauit.Κibtiliauit.cominuit.contriuit.ut Exodi .XXXq.Cohussit et cotriuit.& Isais.xxix.Et erit sicut puluis tenuis.&Is.xviii. Vt lutum platearum delebo eos.Hicro .proiicia eos .hebrs attenuabo urcontera eos .aliqui hebrsorum errore similitudinis au et res dicunt

Tenuem habens pellem seper pupilla cilli.quod Hieronymus lippus transtulit.Leuitici xxi.Si gibbus si lippus.' Π Pellis .membrana. cutis.tela aranearum .Hieronymus traduxit nihili Isais.xl.qui extedit uelut nihili celos Lyra exponit tela hebrii cortinam .seu pelles. EXiguuS.tenuis. puluis .propterQbtiliationem ut Isais.H.Ecce

insitis quasi puluis exiguUS. P' Tormentum bellicum quod bombardam uocant, eoquod c5terat et comminuat nauros.quod Hieronymus munitionem transtu/lit.Ezechielis.xxvi.Et circumdabit te munitionibus.

Perfodit transfixit confixit.Zacharis.xis aspicient ad me quem confixerunt et Numeri. V. Et persedit ambos simul uirum scilicet& mulierem. Lapis prsciosus ut Ester primo Super pauimentum smaragdu

142쪽

LIBER

no A pario stratum lapide.&dictuit eum lucere scut meridiem

nomen accepit Nam significat meridiem.

Libertas.remissio .Leuitici.xxv.Et uocabis remissione inγctis habitatoribus terretue.Inde quod es liberum uocatur ut Exod1.xxx.Sume tibi aromata prima myrrhe eleets,ides eius quaelibere fluit alci sua ponte,non demum inciso cortice.Inde usda auis di ista est quam quidam trundinem uocant.quia apud homines etiam in domibus libere nidificat absis ullo timore.sicut Buroen. in additione psalmi .lxxxiiii .sentit.transsatio.lXX.interpretatur try Ο naidest turturem sed Hieronymus auem, genus pro specie.

rium.Danielis.Xq.Alii in nominiam et oppro/brili semper.qdorthographia decepti transtulerunt.Vt uideat semp. Stimulus .primo Regum.xij.Vis ad stimulum corrigendli. Gradus super muros seu in turribus,ut supra diximus in uer/ Inde Hieronymus maceria traduxit.CanticoN.ii. In cauernis macerie.S Ezechielis tricesinooctauo transtulit sepes Et cadent

lepes et omnis murus.Sed postea in commentariis se corri ens exponit munitiones.quod rectius idiomati consonat.S Lyradidit fortaliacia.qu lanethaschaldsus appellauit magdalaia Sunt autem secundum ab Salomonem petrae ere Λ impendentes quasi caserae videantur. nhelus chaldeus nomina gradus dragin Exodi vizesisemo. Onalcendes per gradus. Sentis spina carduus Genesis.lii Spinas et tribulos ger/minabit tibi. III lacessit.iuit.calcauit.ambulauit.Deute.1.et ipsi dabo terra quamlcauit.et Nueri rei stella de Iacob.sed Onke.exponit chaldaice.qdeleuabit rex dis b. Ite significat direxit. hoc est redie fecit incedere.ut PS. U.Di

143쪽

PRIMVS

riget mansuetos iniudicio.S in eodem.dirige me in ueritate tua. Via ut Numeri xxi Via regia gradiemur. 8cys.l. Via peccatoria peribit.et Ezechielis .XiX.Vnuquemch iuxta uias suas iudicabo. Inde uerbum Abacuk.iij. Viam secisti equis tuis in mari. a Vestigium ut Deutero β. Quantum potest unius pedis calcare uestigium. Traxit tetendit ut threnoria ri Tetendit arcum suum quasi

inimicus.&Is.lxiirj.Intenderunt arcum rem amaram. Hieronymus, Tetenderunt sagittaS.

Drachma uel solidus ut Eses ii Auri solidos quadraginta millia&mille. t ' meridies.ut Deuteronomii.xxxiii. Mare' meridiem possi/debit et idem est quod uel Ita net ssuit ut Levitici x CPqurreret Moyses,exustu reperit. intra Pullulauit germinauit herbam secit.Ioclis .ii .Quia germinaueriat speciosa deserti.Inde set ' herba tenera et recens orta.Gen primo.Germinet terra herbam uirentem.ea enim herba quando tra

stu temporis consolidata silerit dicitur: in

Pinguescebat seu pinguese stus est.ut Deutero.xxxi.Cumcycomederint et saturati crassi s ierint.inde pinguedo per sex puncti. psalmo .lxii3.Sicut adipe et pinguedine. Cinis ut Levitici primo.In loco in quo cineres est di selet. hebraice.In locum cineris .vnde uersiim hunc psalmi.xx. Et holocau, si ummum pingue fiat.exponunt hebre quida.& holocaustum tuu incineretur semper. Lex.constitutio seu ius .Ester .i.Scientiu leges ac iura maiorum.

144쪽

LIBER

I dolentis interiectio, cui *pe additur in principio alenti ut Ioelis primo Aa diei. Et Ieremisprimo.Aa domine ne 1cio loqui. lsr Ecce ut Genesis quadragesimoseptimo .pro eo quod legimus. Accipite semina S serite agros .hebraica ueritas sic habet.Ecce uobis

lenaeia,serite terram.

Vacauit.euanuit uel vanus ac ius est.Inde vanitas uel uacuu. quae dictones ambae in una sententia inueniuntur.Ieremiae secundo Et ambulauerunt post uanitatem, S uani facti sunt. Sic Ecclesastis primo capitulo.Vanita Vanitatum S omnia vanitas .idest adnihila

tio quaedam.

Ali Elephantem alii pationem. alii arborem uocant hebe/num ideo uarie transferunt locum hunc Ezechielis vicesinosentia mo Dentes burneos' hebeninos comutauerunt in precio tuo jeptuaginta. entes elephantinos S hs qui introducebantur redde has merce tuas .Hieronymu in commentariis exponit.Oentes eburneos eloquentiae candorem pollicentes, verumtamen hebenini similaeli nigri coloriS.

Astrologus Quod Hieronymus iuxta Symmachum M

Theodotione Augurem interpretatur.alii aruspicem Uale quadra/gesmoseptimo. Saluent te augures ceti qui contemplantur si, dera Reetius septuaginta sic traduxerunt.Saluam te faciant astrologi

a *r Oblatio donum munus Oses octauo .Hostias Terent.

quod septuaginta sc.Simulant hostias.&secundum David Umhii comentari1Ssiuper duodecim putatur ortum ess euocabulum addidest obtulit.adduxit.attulit.pergeminationem sic dictum. Dissertauit.meditatus est.disputauit.ratiocinatus est locutus

est. onos seu uerba composuit ut psalmo septuagesimoseptimo Et meditabo in omnibus operibus tuis . psalmo xv.Et non clama

145쪽

PRIMVS

bunt in gutttire suo. quod non est re ste translatum desipnngmyta qui grece traduxerut podyizoVzi phonis ista debebat igitur iuxta Proprietatem scitatis dicere,non vociferabunt vel loquentur, vel modulabutur .sed Hieronymus de hebraica ueritate Omodius inter pretatur.Nos nabunt in gutture suo .no exponere possumus non dissertabunt.Unde logica.rhetoricam.et poetica.hebrsi sub uno artis

vocabulo coprehendentes nominant quasi ut Cicero ait intonicis rationem disserendi. seueti modulos siue sonos effingendi. quod Hiero .meditatione traduxit.Is .HX.Et meditatio cordis mei incospectu tuo semper.Isaie.liκ.Locuti sumus de corde uerba medacit. Et in eodem a .Quasi columbe meditates gememus nam columbaritet turturum uox dicitur gemitus.Inuenitur etiam geminato ginae Is. xxxix.In meditatione mea exardescet ignis.

τη , Abitulit. mouit.uthaie xxvii .pro eo quodnOS legimus. meditatus est in spiritu suo duro per diem sius .doeti hebreoru magistri

legunt abstulit scilicet fructus inuento suo duro per dies orientales. unde est illud Prouerbiorum xxv. Aufer rubiginem de argento.&auser impietatem de uultu regis. Directum .paratum .secundum Rabi Ionam.ut Ezechielis.xlij. pro eo quod nos legimus Que uia erat ante uestibulum seperatum Per uiam Orientalem ingredientibus magis ci hebreorum sic legunt. Os tum in capite ute, regione antemuralis redia .hoc est directe uer sus pomerium siue peribolum uia subsolana ingredientibus Nost erLyra cum multis aliis interpretibus hoc loco proprietatem uocabuli non accurate aspexit.exponit enim clausuram organizationis putans

hic P idem esse quod insi rumentum musicum. quod ipse appellat organum in titulo, almi quarti Ad uidioriam in

organis psalmus Dauid .Et utitur longa perifrasi ad unius tantum uocabuli errorem colorandum.quanquam et Hieronymus quo illud capitulum se nescire fatetur,propter interpretationum obscuritatem. allegans illud Socratis. Hoc scio quod nescio.

146쪽

LIBER

Solutus seu strepitus.et uerius resonantia sue echo. unde illud Ezechiel:s.vii. Prope est dies occisionis et no gloris montuim. Quod bymmachus traduxit.Prope est dies festinatonis et no recrastinatioγniS.et.lXX IGappropinquauit die norid perturbatione nec cum do/loribus.Theodotion autem.Prope est dies famis non glorie montidea huius idiomatis perit sic interpretantur prope est dies clamoris eiulatus.1eu luctus .etno echo uel sonitus montiu talis enim inusti non uerus est hominu sonus,qui inter altissimos montes uoce nostra imitari conatur. den 'pidest clamor seu strepitus.quod Hieroceleuma transtulit Ieremis. V.Celeuma quasi calcantiu concinetur

ita enim utilgo dicitur,quamuis gi Scos mediante 4eoulariterceseusima scribedum sit.Est aut chleusina clamor nautaru et mutua coγhortatio .ut apud Martiale.Leto tigitis ad celeusina remos traduxit etiam Hieronymus alia idem uocabulli pro uoce calcantium ut ValexUL o calcantium irruit. Vocem calcantium abstuli I Posuit extendit.porrexit.mist.ut Isia1eguli qui ablactatii heprime syllabs mutarim 1od senit dic tam sententiamsi c.Et in cauernam reguli blaetatu mittendo

mittet, aut ponenSponet.sicut threnorum .iq. Et posuerunt lapidem Luper me.de hoc vafra dicemus inlitera iod. Conculcauit. Otriuit.ut Iob.Xl.Et colere impios in loco suo.

Scabellum.Isiaie.1xvi.Terra autem scabestum pedum meolit. 8 sis .cx.Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. o myrtus ut Nehemie .viij.Frondes myrti et ramos palmarsi. I .l .pro urtica crescet myrtus.

Pulsauit spulit seu impulit.Numeri xxxv. Si per disi quis

homine impulerit.&Essensum desierasse,quam uerbum e uerbo.Deuteronoman.UI. Vt deleret Omne inimicos tuos coram te. ' 'Decorauit. glorificauit. donorauit. Levitici .XIX. Et honorai s

147쪽

PRIMVS

personam senis.&Danielis.VDeum qui habet statum tuum mira

sua non glorificasti.Inde nomen Ni idest magnificentia. gloria.

decor.sue honor.utus.cxlv.Magnificentiam glorie sanetitatis tu lociuent.quod aliquanto comodius traduxit Hieronymus Decorem moriemaonitudinis tue et uerba mirabilium tuorum loquar nisi ahod laudem es conseisionem significat,non magnitudinem. Item Danielis quarto .Et ingloria decoris mei. I Decor.et scribitur sex punctis utDanielis.xi. Et indignus decore regio .lax.traduxerunt lamprotis idest claritudo seu spledor ps.cx.Inspledoribus sanctiorum.quod Rabi Salomon gallus exponit lic. Hoc tisthi contigit inpuritate claritudinis sancte, lusiserat in te in utero matris tus.Hiero .in psalterio hebraicsueritatis intellexit restit roro aleth.qua similitudine abduetus,interpretatus est. In montibus iactis., assumit in fine he aspiratione,sue coniunctim thau,sit minini generis .ut Prouerbiorum .Xtiq.Vbi transtertur pro dignitate.

In multitudine populi dignitas regis. U' Amfi assitus et abrupta uiarum.&circuituSet ambages.

ouod e onymus traduxit gloriosos.Isaie.xlv.Et gloriosos terrs humiliabo.sed Ionemas chaldsus surata.vnde illud exponunt hebrs lic. Et abrupta uiarum squabo. H.heu.Amos .v.Et in cunetisqussoris sunt dicetur usus. V PHic.hoc.idem.uel ipse.ut Genesis.Hiiq.Qui furatus est cyphuipse sit seruus meus,vos autem abite. ' Laus.consessio.ut primo Paralip.mix.Tua est domine magnificetia et potetia.et gloria tin uictoria.& laus.&ys.ctiss. Confessione decorem induisti.omnia ab eo derivata significant virtutem et a gnidecentia et consessione.Inde scilicet acofessione laudis

ac laudatione.Gen .Hix.Iudate laudabunt seatres tui.

Erat filii.ut Ecclesiastis .ia pro eo quod translatio nostra habet. Oiiid enim proderit homini de uniuerso labore suo .hcbrsi legular. Nini quid est homini de uniuerso labore .Et Ezrs quinto.Templum

148쪽

LIBERanis in &s spe mutatur uiri dictoli et vi

Corruptela peruerseas quod Hieronymus es, derit trastu 'putas esse ab I a de si superuis tractauimus ut Michee

git.Danielis secundo.Et somnus eius fugit ab eo.

149쪽

PRIMVS

Quomodo .primo Paralip.xiij.Quomo possum ad me tr ducere arcam dei.Et conuertit hein seph .de quo uocabulo dixi superius prima litera. t Pr Perdidit.interfecit S iuuenitur per syncopam iod liters De

teronomii .vη Et interficiet illos donec penitus deleat. ub ultimum memnon de substantia uerbi,sed pronome relatiuu pluralis numeri est.& in sententia prsdieta inuenies eius nomen uerbale. z'dclamauit.fremuit.coturbauit.comouit tumultuauit.rumores fecit.ipetuose rumigerauit ut ps .lv.pro eo O nos legimus.Contristatus sum in exercitatioe mea et Oturbatussum.hebraica ueritas habet. Lamentabor in sermone meo et tumultuabor Quod Hiero stiturumutans inprsteritu traduxit sic. Humiliatussum in meditatione mea et conturbatus.S Ruth.i.ubi hoc uerbiperiseasticos circumlocutus est interpres dicens .Qhiibus urbem ingressis elo apud cunctos fa/ma percrebruit. cum sic hebraice legatur.Et factum est cum uenirent

in Bethlehem rumigerauit tota ciuitas super eis,et dixerui. Num hec est Noami

Voluit.paratus fuit.ut Deutero.i.Cum instructi armis pergeretis in monte.pro quo hebrsi legunt.Voluistis ascendere montem. vel parati eratis ascendere. Mensura liquorum .ut Exodi. ix.Et quartam partem hin:

Regia palatiu domus dominica.qua Grsci hyristin, Germa

ni hyrchen .Latini templum uocat.iii. Regu.vi. Et porticus erat ante

temptu.etistera illic similia addit aut *peiod post he per prothesin, et fit quatuor literaim sed nun est nisi dictio dissyllaba.declinat autein pluralita masculine qua eminine. Et nota diim per Ieremiam ter hoc nomettulisse. Ieremis.vq.Nolite cofidere in uerbis medas dicentes. Templum domini templum domini templum domini est. Nihil enim spiritussanctus si ustra loquitur. ΣΠ Obruit stupefecit.adduxit in admiratione uel in alienatione mentis .attonitum fecit. Quod Hieronymus oppressit interprctatur.

Iob. X.Et non erubescitis opprimente me. 33

150쪽

LIBER

' Laudauit.laudem dixit ut s. ix.Septies in die audem dixi tibi.&ys.ci Omis spiritus laudet dii n4.ubi pollit: ' 'r nitide alleluia, dus sinudi Mneshallelli uerbli imperatuit modi as

meri. 1a uero est una de diuinistrominibtis.et significat dei si m

Et ut redie docet beat1ssimus Dionysius de emplastieah et de fac avnctione.Alleluia significat latidate sim Corassi a verba hoc et gi sciet latini sine aspiratione tamini fici ioci scribereaeoqd taluumodo hebra penes nos a m1dest dasan hoc est sortias iratione scribitnἴ..t raritie ei habet idest iis per he scribuntur,apud nos carent asis iratione Unde si h hi si dicant hallesulah.nosse, ibimukallestis, qui 'ς

Omnes stultos in anire.Inde insania et stulticia et error, Ninim.&eiusde. Inmu uerborucius stulticia, et nouissimvor satiu

error pessimus .Ex derivatis huius et uperioris uerbiis tertia arsi Et qui laudabat me aduersum me iurabat.Hiero sic EmilrΞ

'Splenduit luxit Iob.mix.iniando splendebat lucerna eius su

per caput meu Vbi solum ponitur unum i sortisen rari, in A

dorearum non expandent lunae suum.deqsuperitis uide in .