장음표시 사용
181쪽
l80 TRACTATUA DE CULTU SANCTORUM
dictus honor tribuitur , ct quatenus de divinis honis participant.
4. Duplex idcirco distinguitur cultus , latriae atqueduliae . Utriusque vocis Vis est , ut significet servitutem , sed cum adhibetur respectu Dei exprimit servitutem ex pa
te colentium ; cum usurpatur rospectu creaturarum assicit servitutem quae creaturis ipsis inest. Rursum cultus stultae aliquem gradum admittit, adeoque cum prae creaturis reliquis B. Virgo excellat, hinc cultus qui ei impenditur nomen obtinet hyperi liae. n. Batione habita rei quae colitur, hic ipse duliae cultus speetari potest uti absolutus ac uti relativus tantum. Absolutus est si sistat in Sanctis ipsis , qui licet particip tam , excellentiam tamen reipsa habent Oh quam coluntur. Si vero in ipsa re non sistat, utpote nulla excellentia ex sese praudita, cujusmodi sunt reliquiae ac imagines, cultus hic tolus relativus est ; honor enim his tributus transit ad objectum cujus sunt , et ad prototypum quod reserunt.
6. Bisariam rursum cultus generatiin dividitur, scilicet in interiorem et in eoeleriorem, prout Vel solo animo , vel corporis praeterea significatione praebetur. Interior sensus complectitur existimationis , admirationiis , grati animi et obsequii, quibus erga alium serimur ; exterior vero signa exhibet interiorum animi nostri sensuum , seu interioris
T. Ex his signis alia communia sunt Creatori et creaturis , e. gr. prostrationes, poplitis submissiones, inclinati nes , preces etc.; alia Deo Soli reservata sunt, nec alii de- serri possunt, uti sacrificia, Vota , jurajuranda , templorum inauguratio , aliaque hujusmodi. 8. Multiplex cultus notio ac species quam exhibuimus, in ipsa rei natura fundatur , cujus specimen suppeditat vel ipsa civilis seu politica societaR. In ea enim honoramus regem Reu principem , nec non proceres et aulicos; sed divorsa plave ratione. Principi tribuimus supremum iisnorem Disiligod by Gorale
182쪽
et quidem propter se, qui latriae civilis dici posset; aulleis et optimatibus honorem inferioris ordinis respectu principis eui inserviunt aut cum quo conjuncti Sunt exhibemus, quem
liam citruem rocte nitueupaveris. Sic prosternimur, caput inclitiamus etc. coram rege et coram proceribus quin tamen
undem honorem deseramus tum regi tum optimatibus. Et en quomodo valor signorum exteriorum pendeat ab intentione ea deserentium. Quod si haec probantur in statu politico , quomodo reprobari poterunt in cultu religioso 39. Ex perspicuis his prinei piis naturae ipsi insitis colligimus i ' uni eidemque vocabulo diversam inesse posse significationem : sane adorationis vox et actus in Scripturis adhihetur tum ad cultum designandum Deo exhibitum , tum ad houorem delatum creaturis ; Λbraham siquidem a ravit populum terrae: Gen. 23, T. , Jacob septies adora-Dit Esau fratrem suum thid. 33 , 3.ὶ , David inclinans se pronus in terram, adoravit Saul l. Reg. 24, 9. J, sic Nathan adoraria Salomonem pronus in terram 3. Beg. I, 23. . Nec tamen putandum est latriae cultum sanctissimos hos viros creaturis tribuisse. Ergo neque ex identitate vocis aut acti inserri potest identitas cultus , sed ex notione voci suh-jecta et ex intentione agentis, cultus diversitas repeti debet. 10. Colligimus 2' pro diversa vocis notione eam aut admitti aut repudiari posse , prout substrata materia poscit. Cum proinde ethnici adorationis voces uterentur ad cultum uni Deo debitum significandum , ideo patres hanc Vocem repudiarunt cum applicaretur honori Angelis aut Sanctis dolerendo , aliisque vocabulis doctrinae catholicae sensum exprimebant circa cultum, qui Angelis aut Sanctis deserebatur.
li. Colligimus 3' rite sapienterque ad omnem aequiVO- rationem tollendam, quae adorationi Subesse poterat, a recentioribus invectam esse distinctionem vocum latriae ac stultae ad designandum cultum Deo aut creaturis deserendum Iamdiu a g. Augustino De Trin. lib. l. cap. 6. horum VO-eabulorum usum adscitum esse invenimus ; scribit enim: Non eo modo , quo jubemur per charitatem servire intricem , Disiliam by Gorale
183쪽
l82 TR CTATUS DE CULTU SANCTORUM
quod est , sed eo modo quo tantum Deo servitur, quod est graece λα Haec eadem repetit contr. Faustum lib. 20, c. 45. et alibi passi,n. Hinc protestans Gerhardus Vossius in Append. ad dis t. l. De Incamat.: Eos, inquit, qui distinetionem hane linter latriam ac duliamὶ probant, minime improbamus , partim quia in arida est vim prudenti omnis logo- machia , partim quia nec inutile videtur , si cultibus toto stenere differentibus qualis est Dei et creaturae, ad omonymiam vitandam diversa imponan ur nomina , partim quia neque ab ea abhorruit Auffustinus. Eadem ferme habet Leibnitrius in stemate theologim pag. 188. ed. i. Parisiensis.12. Haec si probe teneantur, facile erit quae a protestantibus objici solent adversus Sanctorum cultum disjicere, ac repellero idololatriae crimen , quod Ecclesiae diobolares scriptores assingunt.
DE RELIGIOSI SANCTORUM CULTUS HONEST TE ET UTILITATE
l3. Si dicteriis, calumniisque aurem praebeamuη quas eum Vigilantio ac manichaeis protestantes et increduli omnes adversus Sanctorum cultum congerunt, Vix de eo actum non esset. Λst illae jamdiu a Hieronymo et Λugustino, ac deinceps a doctoribus catholicis disjectae ac protritae sunt, ita ut nobis non aliud onus incumbat in desensione causae catholicae quam in unum colligere quae sparsim ab illis seripta sunt. Controversiae cardo non versatur circa modum quo cultus hic exhiberi potest Sanctis, sed circa rem ipsam, utrum nempe Sancti honorari debeant ob amicitiam qua cum Deo fruuntur et ob excellentiam quam in ipsis deprehendimus ob virtutes omnigenas, quas dum in vivis agerent sibi comparaverunt. Protestantes negant, atque ut Ruperstitiosum traducunt quemcumque cultum et honorem ipsis exhibitum , eatholici vero honestum ac pium utilemque ejusmodi cultum profitentur. Diqitigoo by Goral
184쪽
CAP. II. DE BELIGIOSi SANCTORUM ETC. 181
Pius et ab omni idololatriae labe immunis est religiosus
Sanctorum cultus14. Cultus ille omni vacat idololatriae labe , imo pius
censendus est, quem Scriptura commendat, quem pia antiquitas frequentavit, quem denique ipsa rei natura exigit probatque ipsa adversariorum agendi ratio. Rem porro ita se habere sic ostendimus.l5. Scripturae Angelorum et piorum virorum cultum commendant i ' cum exhibent patriarchas Angelos adorantes, seu honore sacro prosequentes , quod saepe faciunt: etenim Abraham Gen. l8,2. ut tres Angelos vidit pronus eos adoravit in terram; idem praestitit Loth ibid. l9, 1. Ceteris vero omissis , Iosue, cum audivisset Virum coram se stantem B aginato gladio, principem esse exercitus Domini, cecidit pronus in terram et adorans ait etc., ut Iegitur Ios. 5, 15. Honorem Porro seu cultum a patriarchis exhibitum Angelis relimosum esse in ordine ad Deum, non autem mere civilem , exinde patet quod optime novissent patriarchae illos minime civiliter conversari, sed Dei nuncios esse , atque cum Deo
amicitia conjungi. Idem dicendum de adoratione quam Eliseo tribuit mulier Sunamitis, postquam propheta silium ejus a mortuis excitavit 4. Reg. 4, 37. nec enim simplicem hominem, sed qualitatem viri sarieti ac thaumaturo in El,seo mulier Venerata rat.16. Tantum vero abest , ut Scriptura hos religionis actus sive Angelis sive viris sanctis exhibitos aliquando improba erit , ut potius commendet , suadeatque. Sane Deus Exod. 23 , 20. sic alloquitur populum Suum : Ecce ego
mittam angelum meum, qui praecedat te. . . Otirem eum, et audi vocem ejus, nee eontemnendum putes ... et est nomen meum
in illo. Sic etiam Angelus qui Iosue apparuit, non solum honorem sibi tributum uoti respuit, sed praeterea IOc. cit. Josue praecepit: Solis ealeeamentum de pedibus tuis; locus Diuitiam by Go le
185쪽
enim in quo stas, sanetus est. Eadem insuper Scriptura Deum contumeliae servis suis illatae vindicem exhibet. Λd Eliae siquidcm nutum ignis e caelo descendit ad binos quinquagenarios principes quos impius rex ad eum migerat absumendos , secus ac evenerit tertio quinquagenario , qui timens Deum curvavit genua contra Eliam, et preeatus est eum , ut legitur 4. Reg. 1, 15. Sic ibid. e. 2, 23. seqq. pueri Bethel Eliseum irridentes ab ursis lacerati sunt. Aut igitur dicendum honorem et cultum Angelis aeviris sanctis tributum immunem prorsus ab omni idol latriae macula esse, imo pium , ac Deo, cujus intuitu defertur , gratum , aut idololatriae accusandos esse tot patriarchas ac viros pios qui Angelos et Sanctos venerati sunt, Deumque et vectis ac prodigiis idololatricum cultum, cohonestasse , quod postremum impium ac blasphemum
l7. Ab ipsis autem rei christianae primordiis Sanctorum cultum viguisse facta publica ac ineluctabilia documenta testantur. Ac 1' talis est festorum institutio ac celebratio in Sanctorum honorem ; in Const. Apostolicis lib. 8. cap. 33 dies recensentur quibus feriandum erat famulis , praescribitur autem : In diebus vacent apostoborum . . in die Stephani protomartyris ferientur , atque in diebus eeterorum sanctorum martyrium , qui Christum vitae suae anteposuerunt. Eeclesia
item Smvrnensis apud Eusebium Iib. 4. e. 15. in epistola ad Eeclesias Ponti hujus consuetudinis agendi dies sestos in
martyrum honorem meminit , scribens : Ouo etiam loco nobis convenientibus concedat Deus natalem ejus i Polycarpi martyrii diem cum hilaritate et gaudio celebrare; ejusdem festimentio occurrit in actis A. Plonii apud Ruinartium. 2' Becepti praeterea in Ecelesia universa hujus Sanctorum cultus primis seculis indubium praebent documentum sacrificia quae in martyrum solemniis in ipsorum honorem Deo oruserebantur ; Tertullianus in lib. De corona c. 3. Oblationes, inquit, pro defunctis, pro nataliciis annua die facimus ; ac s. Cyprianus Ep. 34. scribit : Sarristia pro eis semper, ut Disilired by Gorale
186쪽
185mmministis, o erimus, quoties martyrum passiones et dies anniversaria commemorasione celebramus. 3' Husdem cultus mam ria, eonfessiones etiam nuncupatae, monumenta suppeditant certissima, quae erigebantur ad martyrum memoriam colebrandam, et ad quae fideles orandi gratia accedebant; horum meminit Crius presbyter Romanus sec. ΠΙ. apud Eusebium lib. 2. c. 15. Documenta demum 4' hujus cultus eaque publica praebent invocatio Sanctorum , eorundemque reliquiarum veneratio de quibus paulo post agemus. Nequeunt igitur protestantes haeretici Sanctorum cultum superstiti sum atque idololatricum traducere , quin ejusmodi supe stitionis ac idololatriae ream primitivam Ecclesiam , quam tamen virginem vocare consueverunt, efficiant. Ex his insuper novimus eos ludere dum se primitivae Melesiae fidem sectari profitentur. 18. Cultum denique Sanctorum, quem propugnam ipsam rei naturam exposcere agendique rationem ipsorum Protestantium ex eo constat , quod homines qui bene de civili republica, aut de re litteraria meruerunt honorare civili cultu consueverint, orationes in ipsorum laudem quotannis recitent, sepulcra condecorent, simulacra ipsis erigant, cineres non sine ingenti pompa transserant, aliaque id genus praestent ad testificaudam illorum excellentiam ; cur igitur christianarum virtutum in illis excellentiam religionis causa non honorabimus 3 Bursum : vel ipsi protestantes honore prossequuntur regni proceres, aulicos, eosque omnes
qui apud regem aliqua dignitate ejusque amicitia fruuntur, quidni igitur eadem ratione non se gerunt cum Sanctis in melesti aula regnantes quique Dei amicitia et aspectu digni sunt 3 Quin prinops laedatur honore qui ejus intuitu aulae proeeribus exhibetur, eum gratum habet, imo Iamus censeretur in ministris suis, si his debitum negaretur Obwquium ; quare igitur censendum est Deum offendi , si Samctos honore debito propter ipsum promequamur 3 Cultum igitur qui Angeliis et Sanctis praebetur tum fac. Scriptura commendat, tum pia antiquitas frequentavit, tum ipsa rei
187쪽
natura et agendi ratio adversariorum exposcit, prout demum non pauci protestantes agnoverunt, inter quos eminet Leibui latus , qui in suo Systemare theologico praecipua argumenta complexus est, quibus pius et honestus Sanctorum cultus adstruitur.
l9. I. Obj. 1' Sanctorum cultus adversatur primo decalogi praecepto Deut. 6, 13. coufirmato a Christo Matth. 4. 10. Dominum Deum tuum adorabis et illi soti servies. 2' His porro verbis omnem cultum creaturis adimi ac Deo soΙi reservari declarat Apostolus i. Timoth. i , t T. dicens: Soli Deo honor et gloria; 3' Sane protestatur Deus Is . 42, 8. nollege gloriam suam alteri communicare illis verbis: Gloriam meam alteri non dabo. 4' Hinc quemcumque cultum Angelis tribui posse inficiatur Λpostolus Coloss. 2, 18. dum scribit: Nemo vos se eat, volens in humilitate, et religione Angelorum, quae non vidit, ambulans. 5' Quod facto ipso ostendit Angelus qui Apoc. 19, 10. Ioanni apparuit, quem volens AP stolus adorare , Oblatum sibi honorem recusavit dicenR :
Vide ne feceris , conservus tuus sum . . . Deum adora. Quod
et praestitit Petrins respectu Centurionis , qui Act. 10, 25.
et 26. eum adorare voluit. Ergo.
20. Besp. Ad i , Nest. In utroque enim objecto loco germo est de supremo latriae cultu , quem nemo dubitat soli Deo emo impendendum , et quidem ad deorum salsorum exclusionem. Etenim in adducto Deut. loco immediate adjicitur : et per nomen illius jurabis; jusjurandum siquidem soli Deo reservatur , cum signum sit supremi cultus ; et ibid. Devi. 5, 7. ubi idem traditur praeceptum dicitur: Non
habebis deos alienos coram me. Iam vero cultus qui Sanctis decernitur est alterius omnino ordinis , nec eis tribuitur
nisi improprio dictus in Ordine ad Deum, ae ejus intuitu, uti exposuimus. Nihil igitur commune habet decalogi praeceptum cum honore quem Sanctis impendimus. Λpposite
188쪽
inquit, qui Misente Resse , ne se pro Rege quisquam sterat, aut regio cultu atque honore abri patiatur, eontinuo putet, nolis Regem suis ut magistratibus honor deseratur Z21. Ad 2 , D. Adimit Apostolus creaturis cultum supremum soli Deo debitum , C. honorem omnem quo dignae creaturae sunt N. Alioquin Rom. l2, 10. minime scripsisset: Honore invicem praevenientes p ac l. Tm. 5 , 17. Presbyteri duplici honore digni sunt. Sane vidimus patriar-ehaes aliosque viroη Re coram Angelis , regibus , ac viris sanctis prostravisse , quin unquam hac de re in reprehensionem incurrerint ullam.
22. Ad 3 , D. Alteri, nempe seuptilibus , ut ibidem dicitur, c. indiscriminatim , Subd. Gloriam , quae solius Dei propria sit, c. quae creaturas deceat, juxta dicta, N. 23. Ad 4 , D. Negat Apostolus posse Angelis cultum tribui superstitiosum , D. cultum rite intellectum N. Variae
sunt hujus Paulini textus interpretum expositiones, eum alii do superstitioso bonorum ac malorum Angelorum cultu
illum intelligant; alii do mediatione Angelorum , Christo
excluso, ad sensum platonicorum accipiunt, innixi verbis immediate sequentibus : et non tenena caput; alii do legalibus observantiis sub obtentu quod lex Mosaica Angelorum ministerio data suerit, et lavere videtur contextus :Nemo vos judicet in cibo aut in potu etc. ; alii de pharisaicis exquisitis exercitationibus, ut recentiores hiblici protestam tes, inter quos Rosenintillet, eum interpretantur. Quaecumque ex his expositionibus admittatur , nulla est quae adve setur cultui Angelorum quem propugnamus. 24. Ad 5 , D. Briecerunt Angelus ac Petrus humilis obsequii signum quod eis impendebatur , C. adorationem proprie dictam N. Alioquin Ioannes tum loc. eit. tum ibid. 22, s. reum se idololatriae constituisset. Hinc merito Grotius ad hunc Ioe . scribit : Non dicit Angelus i adorationem j soli Deo licite eaehiberi ; repugnat enim tota
vetus historis . . . sed benigne agit, ut si quis collega collegae
disia: serari hune honorem rem. Idem dici debet de Petro
189쪽
188 TRACTATUS DR, CULTU SANCTORUM
respectu Cornelii, ipsum admouens Deo omnium bonorum auctori, gratiam quam acceperui, referri debere. 25. II. Obj. l' Laodicena synodus ean. 35. districte prohibet: Christianos, relicta Dei Ecclesia, abire et Angelos nomintire , vel constrestationes facere ; si quis ergo inventus fuerit huic occultae idololatriae vaeare ; anath. sit. 2' Eundem cultum danutant Origenes contra Celsum lib. 5,n. 8. et alibi, et Theodoretus Commens. in se. ad Coloss. Nec ab his patres reliqui dissentiunt ; dum 3' mon ut diliyi et honorari Sanctos non autem coli, ut patet ex Epist. Ecclesiae SmVrnenSis , ex Hieronymo Ep. l09. v. i. et Cont. Vistilantium n. 5. et Augustino Sem. 273. et in lib. De vera Relist. c. 55. dum 4' profitentur a se Sanctos non coli propter rellionem , sed tantum amari et honorari propter imitationem , uti rursum Augustinus Ioc. cit. ; dum 5' docent sic honorari Sanctos, uti viventes probitate spectatos amamus , uti Augustinus Contr. Faustum lib. 20. cap. 2 l. et Cyrillus Alex. Conlr. δε-lianum lib.6. dum si' protestantur se nullum Sanctis cultum
deserre, qui in iis sistat, sed in iis Deum tantum honorare ut Τheodoretus Seran. 8. De curandis Graecor. offecti
nibus. τ' Sane ignota antiquis fuit distinctio recens a scholasticis invecta inter cultum latriae ac stultae , ut se ab idololatriae labe purgarent. Ergo. 26. Resy. Λd l , D. Laodicena synodus in obieeto canone damnat cultum superstitiosum, C. legitimum A. Sane
id liquet ex ipsis canonis verbis quibus perstringuntur illi,
qui Ecclesia relicta, congrestesiones seu conventicula faciebant, ac idololatriae vaeabant; nec non ex cultu martyrum quem synodus probat ean. 51. his verbis : Quod non oportet in quia-
stragesima martyrum natales perastere, sed sanctorum martyrum facere eo memorationes in sabbatis et dominicis; ac d
mum ex historia; ex Theodoreto enim novimus illic viguisse
dicentes universorum Deum nec cerni, nec comprehendi, nec Meum pone perveniri; et oportere per χngelos divinam sibi benevolentiam conciliare Comment . in D. ad Coloss. 2, 18.ὶ Superstitiosus igitur cultus est , quem prohibet Laodicena synodus. Duiliam by Cooste
190쪽
27. Ad 2 , N. Origenes enim adversus Celsum rejicit euitum qui Angelis tanquam diis deferretur, uti Celsus objiciebat; qui, ut ipse loquitur, Deo debetur cultus. Quare
Keilius in Opuse. Mademicis utpote honus protestans, Origenem inter adstipulatores cultus Λngelorum recenset , cum eum ubique adstruxerit legitimo intellectum. Ἀρο- doretus vero, ut patet ex adductis ejus verbis, superstitiosum Angelorum cultum rejicit, quasi per ipsos tantum Obsequia nostra ac preces pervenire ad Deum possent. 28. Λd 3 , D. Dicunt patres nou coli Sanctos in sensu, quo hanc vocem ethnici usurpabant, C. in sensu catholico IV. Nondum enim technolostia constituta, ut honorem quem trihuebant Sanctis, secernerent ab eo quem ethnici diis suis deserebant, dicebant se Sanctos non colere , intellige cultu supremo, sed dilistere, honorare, Maritate et dilectione cum iis conjungi. Festa enim quae celebrabant in honorem martyrum, monumentorum erectio, invocatio, aliaque cju modi aperte ipsorum mentem Patefaciunt.
lectat, uti idem loquitur s. Augustinus, C. ad cultus cujusvis exclusionem A . Ut patet ex ipsa voce celebrare, et ex solemnitatibus martyrum , quarum idem s. Doctor meminit. Patres toti in eo erant, ut sideles ad imitationem Sanctorum quos venerabantur excitarent, uti et nos sa
30 Λd . , D. Sed mortuos tanto devotius quanto le- Curius post cersamina superam, C. ad exclusionem cultus
ipsis dehiti R. Certe eodem cultus genere tam Sanctos mortuos quam viventes prosequimur, Iieet diverso ritu et apparatu, cum viventium conditio hunc apparatum non serat , et quia plerumque incerta est vera sanctitas ct inradem persevcrantia, ut saepe admonet Augustinus. 3l. Ad G , D. Profitentur se Deum in Sanctis colere
uti bonorum Omnium auctorem, C. se Sanctos non colere cultu eis debito N. Nos quoque Deum, qui mirabilis est in
Sanetis suis colere intendimus dum veneramur Sauctos; cum Diuitiaco by Gorale