Commentarii Collegii Conimbricensis, e Societate Iesu, super quatuor libros De Coelo, & Meteorologicos, necnon Parua Naturalia, Aristotelis Stagiritae. ... Antehac in Germania impressi, sed nunc tertia vice in Italia typis excusi, summa cum diligenti

발행: 1616년

분량: 421페이지

출처: archive.org

분류: 화학

311쪽

bri 1N LIB. II. DE COELI.

motus singularum sphaerarum sub Alptimo mobili, sic habeto. Non a sphsra proprium cursum ab occasu in ιortum supra polos Zodiaci conficit annis sere moo. ut putat Alsonius Rex: vel ut Ptolemaeus ait, annis 36 o. vel ut Albategnius vult, annis a Noo. Octaua sphaera motum trevitationis,qui ei proprius est, absol- Nit annis 7 o. Saturnus proprium motum que prster superiores tres Bsibi alienos vendicat annis fere 3 o. Perficit. Iuppiter item suum annis feri 2. Mὸrs annis sere a. Sol diebus Io s. hor. 1 .minutis η 9.circiter: quod spatium annus solaris dicitur. V imus Se Mercurius totum suum circulum peragunt eodem sere temporea quo Sol. Luna denique conficit suu notum 27.diebus, horis fere S.

Aduert id, uod diximus de peri in is orbium sub octauo cito, non esse intelligendum de motibus tot

lium sphaerarum; hae namque ab O casu ad ortum eadem tarditate, qua nonus orbis, incedulit, simul q. comcitantur motu trepidationis octauae

sphaerae. Oportet ergo id intelligi de motibus orbium peculiarium , planetas deserentium: qui quidem

eccentrici sunt in orbium medio constituti. Celeritas autem,qua diurnus in tus fit, tanta est, ut vix credi possit. Namque,ut subductis diligenter rationibus Astronomi tradunt, quodlibet punctum Aequatoris in comvexo firmamenti velocius seriur,

quam auis, quae circumiret totam terram ab Oriente in Occidentem sub Aequatore saepiusquam septies, eo temporis spatio, quo salutatio Angelica semel recitaretur.

CAPITIS XI. EXPLANATIO

f Λ 'Mi a figuram J Etsi ex iis,quae hactenus disputata sunt, perspicuum es L se possit, singulorum siderum fiauram rotundam esse, cum siderum &sphaerarum eadem essentia, eademque quoad hanc assectionem conditio sit:. sidera esὶ, id tamen hoc loco dupliciter ab Aristotele confirmatur. Primum ita et Na-ila figurae Dira nihil frustra facit, quia om-x Prunda. nis eius actio ab aliquo intellectu ad certum finem ordinata est: ) igitur eam sideribus figuram a tibvit, qu ad ingrediendum. siue ad motum progressivum minime idonea ha tuta talis vero est figura rotunda,quq ad eiusmodi motum obeundum nulla organa admittit : hane igitur ei iniectioia dedit . Obiiciet tamen quispiam, Aristotelem circulo uti a probari tenim antea , stellas non ingredi, quia figuram habent rotundam inunc rursus concludit, inesse illis

figuram rotundam, quia non ingre-Respa. diuntur. Occurrit D. Thomas, non esse vitiosam eam reciprocationem,

qua ea lam conclusio, quae multis rationibus ostensa fuit, ad unam alliquam ex in corroborandam postea assumitur: quod in proposito accidit. Nam postquam Aristoteles ostendit, stellas non esse aptas ut per se incedant, tum quiam tundae sunt,tum aIiis multis rationibus: nunc ab ineptitudine ad pro testauum motum earum rotunditatem comprobat .

A Tqui a figuram uniuscui queste

A, tarum rotundami, maximὶ non

avi iratιone praspiam esse existimabitinam eum dem iram s. stella, haud apro se per se moueri, naturami nihil

alis ratione fruseraque sectari patet, assuram ibam immobilibus reisui .

qua miδι- est motima et a famem ea rotunda , propterea quia in Irumentumniarum habes ad motum. Quare patet a MLIesiarum molem ro undam seri

312쪽

CAP. XII. EXPLANATIO. a D

b PM a simili εν. J Idem institutum confirmat huc in modum : Quae ratio est in Luna quo ad figuram. ea dem est in reliquis astris: atqui Luna rossida est: igitur & reliqua astra. Minorem suadet:quia cum Luna crescit, &decrescit, arcus similitudine resert: item,quia cum Sol eius in te

positu obscuratur,cocatius & in cornua curuatus videtur et quod secus

foret.si Luna aliam haberet figuram; siquidem qualem ipsa obtinet,talem exhibet in Sole , quem nobis a scondit.

nes atq; -.Aι Luna per ea, qua eirca visum actitan .rotunda esse octenditur: non enim accresens atqs deerescens pluries quidem altera exparte curua, ait ra concaua serrat aut utraque exparra curua, Femel autem duas inpartes mua

tis biparrita videretur. Et rursus pereis inologiam: non enim Sol,eam deficis. concauus ea exρarte , qua deficio isderetur . Quaresistella una in talisoatras ceteras omnes retunias esse.

CAPITIS XII EXPLANATI

CVm a autem.)Duas proponit quaestiones ex superioribus ortas, quae quiasilo seculo nimis arduae & difficiles habebantur, deprecatur temeritatis N arrogantiae suspicionem. Nam

qui Philolophiae studio infamatus dissicilia aggreditur . laude potiusquam vituperatione dignus est,esto, illa non omni ex parte assequatur. Quaeritereo , quam ob causam errantes stellae, quae sub primo orbe seruntur, quanto magis ab eo distant, non tanto pluribus motibus cieantur: sed quae lunt intermediae, Idures motus obtineant, quam quae ongias distant videtur enim rationi consentaneum, ut ordine suo motiones procedant: & cum supremus globus unam tantum sit beat,

qui illum deorsum versus proximό consequitur, duas sibi vendicet i &huic proximus tres , atque ita deis inceps reliqui, ut tandem infimus multi tudine motionum reliquos omnes superet. Et tamen contra fieri videmus, nimirum inferiores paucioribus, quana aliquos superiores, motibus agitari. Nam Sol & Luna,qui planetarum sic existimauit Aristoteles infimi sunt,pauciores sortiuntur motui quam quinque superi res,qui long: ori intercapedine diss- dent a terra,&ad supremam sphaetaram magis appropinquanti siquidem Eudoxus, Astro Iosorum sui temporis petitissimus,Soli &Lunae tres tantum motus attribuit, cum aliis quinque eo antibus singulis quatern03. mo. u. assignarit .

de quibus quiuis n3 immerito dubitaueri .entiamur id dicors,quod nobis

videtur. Arni hane omnium venerati m potius dignum quam remerarium am

bitrari oportes, si quispia ob Philosophia, sitim exiguas etiam in histe rebus fa

cultato amet, de quibus maximas duri bitationes habemus, Ea antem in raimbur,qua multa sunt,non min s admira

bile. quam ob eausam n3semper M RH- .la. qua plus a prima latione dinanti pluribus mafibus ded media plurimis m

Mentur. Consentanetim enim rationi v debitur , primo rorpore unam lationem

subeute, propinquissimum minimis m

tibus moueri,em duobus iid autem, quod haret illi, tribus, aut aliquo alio ordιnatati. Nunc verὸ rontrarium accidit pas tioribus enim Sot c, Luna mouentur, quam Rellarum Mnulla vagarum, qua

313쪽

IN ME ID DE COELC

b Manissum autem hae δε nometu lis etiam ipse visu fuit: tunam enim v d mus dimidia parte lucidam Mariis aliam subesse , qu4 relata idem fuisin parte obscura, erressa autem per lucia damp.rrtem.Similiter o de ceteris a tu A Apiν, Sab lorast dicunt, quiplu

rimis ram annis an ιδ h c obseruat emti

c, a qui , mutia . die a uesingulis

mitis accipimus c me etiam non iniuria quispiam Tex. 6I- Draus it. quam os causam etiam in prima quidem conuersione tanta e Tmultitudo Hetarum, vizniuersus er subire non posse Numerum videatur ; in ceteνιs amem una seorsum ea iae.L A et ero pluresve edidem in eue non viden-rur esse in a ' De his igitur bene sese ha-fet,et maiorem quaerere cognitionem, etsi paruae occasiones habentur, tantaque ereeorum remotio, q accidunt circa ira Si rameu ex ratibus contemplemur, nonpegredi meras rarionis videbitur,id quod nunc dubιμμη . d Seu nos dei i , ut

de corporibus ac unitatur , ordinem quidem habenissus, inanimatis autem penitus , cogitamus: oportet autem ipsa tamentia esse existimare, atque action e haber e.Sic enim tu,quod accidit, uou et iad itura ratione exorbitare. e Nam ei Tex.

quidem quod optime sese habet. ne is i

sum bonum e ac tione videtur: Pe-νο quod icti ea propinqui simum,perparuam ac tinam. At hisce, et sunt remetissima per plurem quemadmodum Sin corporibusserisoles. Aliud enim benς sese habet nultam exercitium subiens σaliud leui deambulatione socia : aliis , cursu indiget se Defatione, actu uere o Alyrursus neque quotais exercendi modo hoc m. quam inerit bonum , sei illud quippia m consequitur ia

supponit, dari in tibu a materiae cietione abrunctis ordinem qtiendam , quo veluti per certos gradus singula sint disposita. . Nam quod omnium felicissitu uin est, & bonum omne in se complectitur, id est, Deus, nulla fenitus eget operatione,ut bonum assequatur, proindeq. semper est immobile. Quod autem illi proximum est, unius tantum actionis ii dige traha pluribus. Hoc autem similitardine quadam videre licet in corporiabus, quae prosperae aduersaeq. valetudini sunt obnoxia. Etenim illud optime assectuum censetur,quod ad bonam habitudinem exercitatione aliquation in- digera tum in secundo gradu est illud, quod mediocri deambulatione vallatudinem consequitur: in tertio,quod .curia illa careat, ad eam recuperanda multi ci exercitatione opus habet ut cuila,lucta, deambulatione in quarto,quo d

b Manifestam aurem. J Talem esse ordinem planetarum,ut litus uperiores, ali3 interiores sint, quod lupposuerat, ex Perimento sensu Luna mali copertum este inquit. Notas laenim quando se aliquando se ait Lunam. cum aequa Marti sup- portione illus irata esset, sese Martis Posiuste stellae supposuiste.Camque Obscurasse: quod planc indicat, Martem -- naul periorem esse. Idem quoque de ordine inter ceteros planetas ab Astrologis pronunciatum esse inquit,

praesertim ab Aego iijs D Babylonus, qui in eius rei studium diligentissime incubuerunt iac Hoc euam nonJ Alteram proponit quaestionem 2 cur in uapremo om putauit enim Aristoteles vltra A planem nullum cψestem globum dari in tanta astro tu multitudo splendeat, ut eorum numerus non videatur a nobis comprehendi posse; in serioribus autem non plura sint, sed in singulis globis lita gula d Sed nos Disi J Cur propositae quaestiones explicatu sint difficiles, causam est Eait.quia coelestia corpora, quasi ordinem quendam solummodo inter se habentia ia ut vi et sex

Pertia, arque adeo tanquam sine r raone agen tia consideramus cum tamen illa &vita, &intellectu pol' Ieant nec temere , aud solo naturae impetu cieantur. Hinc enim fit, unmultitudo motuum non situ sed utilitate, communi bono totius V Wi- vita uersi,quo ut in finem ordinatur,na

modo Ari tienda sit. Attribuit autem Aristot noteles cs les coelestibus corporibus vita, non latribuat. ab anima informante, ut inualibi expostumus sed ab intelligentia a silente. e Nam ei quidemJ Vtpropositam dissicultatem expediar, suppor

314쪽

est desperata vadet udi ne, ita ut nulla iam opera .aut industria pollit omnino conualescere,sed aliquod dutaxat morbi allevamentum o btin ere. f Rectὶ autemJ In inserioribus ora dinibus ea inquit excelletiora his ,s an, quς multa eaq. bene assere possut:

uod sane eer quam dissicile est. Nasemel atq, iteru recte agere facilius est, quam illud ide saepissime: ut e. g. in talario ludo facile fieri potest, ut

quis unum, aut duos com iaciat; at mille continuato Ordine Coos lac re,adeo dissicile videtur,ut nullo mo . eo accidere posse videatur.

s Et rursui J Quod de dissicultate

recte opera di proxime dixerat 'sten di t exemplo earum rerum,quae ob a- . lium, & alium finem veluti catena quadam perficii itur: qui finis si paucioribus, ac definitis mediusquamendus sit, facilius adipiscetur, quam smultis atq; incertis, in quibus qua rendis,adhibendisq. dissicile est non

errare aliquando.

ii Quapropter o J Motus coelestiu

corporum, quoad multitudinim &Paucitatem . similes esse ait operatim xibus animantium N plantarii, quae suam perfectionem no eodem modo assequuntur, sed alia fune lion: bus Piuribus .alia paucioribus. Porro ii si itu tum Aristotelis est . sic ii ii de Quinq; or cit S. Th. hoc loco,ut ex dictis colli-Em CS en- gamus, quinq; esie Ordines encium. Est enim primum ac supremum cns,

quod obtinet peritatiun bonum sine

operatione. Seci indum, quod ad id appropinquat viro,aut pauos motibus. I ertium,quod ad id conatur a cedcre multis operation ibus. Qua

tum,quod ab eo longius distat, S t men aliquid quasi praeuium uno, aut

paucis motibus comparat . Infimum, quod nihil horum valet ac qilirere, S:

moui vacat. Quo fit. ut bifariam aliquid possit omni motu carere e vel 'ilia potissimum est, vel quia impe tectissimum. i Allia igituri Accommodat,quae paulo ante dixit, ad rem progositam,

etsi adeo Obscure, ut vix possit intelligi. Videtur ergo superiores gradus f Rem aurem agere, aut x IIa, aut Tencras se disci loes veluti talas Coenses mi is projcere,impossibile est; sed inumvel o M. facilius 63. g Et rursus iam hoc quidιm Etius gratia. illud aurem ob se Iisd, 9 iEud item ob aliuia eL μιι-- dum r in uno quidem duobustis faciliau quissuam finem attinget. Ac quo perpl O procedit, ab illum difficilius assequetur.. h Quapropter He taxum acti

nem talem σι timare oporteI. qualis animalium ess, replanetarum. Et enam

his hominis actiones urimps timvlta enim bona consequi potes: quare multa agit, ' aliorum nimirum gratia . Ei Tex. 6 . vero, quod quam optimὸ sese haser, noueII otia antione es enim ιdgratia cuius cetera agunt. Adtio vero semper in duobus consimi: quando id, gratia curus agitur, Li cir ia quod huius gratia agis

At ceterorum animalium pauctores sui

plantarum parua quadam es, ac una fortasse: aut enim unum quide es, 'uia consequitassint, quemadmodum σει-

ad ipsum optimum consequendum. i initid io ur halo optimum 1 sum. particeps et I iasius: aliud perpauca Irope acceuit, almu per multae ritudo Aggredi ur , se atra eii prope ad ipsumvlt;mum peruenire. Vetari an iras ea finis inliti . per eas um,aliud ma De Uecta , aliud cur facto in maciem eductum , a iud γ alio quopiam aliua vi gratia cursus: quare plures et syiant morioues. EI Ota,quod ausam T. 6s. ιιm 1 am accedere neruit, seu ad eu sumsolum,aut ad mactem: atq; horum alterum eis et nis. Nam maximὸ quiadem in opumum emuibus ιEram cons

qui em. Quodsi hoc non Far, emper .

melius m , quanto optimosropinquius eae G ιιιrco terra ru dem non moti tur omnmetropinqua PCropaucia motia sus mouentur . Non enim ad ultimum

315쪽

233 IN LIB. II. aer In to

. nempe Deus,summi boni posscssione fruitur ara . inni prcirsus motu: cete qad id pro suo captu pertingunt absq. motu phys o. Secuiui uni gradu cbtinet suprema sphaera, siue orbis stellatus, hunc et am fecit Arii l. omnium primuὶ

quia uno motu ad optimu accedit, prout est maxime uniuersalis cata ita rerum corporalium, omnium q. motuum insertorii. Tertium planetae,qui permotus plures sorti utur etiam uniuersalem

causalitatem in inseriora, sed tamen eoru quilibet supero corpori subdiatur. Quartum tria superiora elemen- ea.quae tu impulsu leuitatis, aut gra-ultatis, tum motu superiorum corporum cientur:& unumquodq. eorum suum etiam motu affectionem ve inferiori , quantum potest, comunicat. Quin tu terra, quae haeret immobilis,& inter Onania corpora infimς notae

est: nec iam infra se aliud habet sibi

subiectu corpus, cui propriam motionem aut aliud quid sibi peculiare impertiat. Ex his erueda est resposio ad primam quaestione, quam Arist.

initio capitis excitauit, ut nimirum dicamus: propterea non multiplic ri motus in corporibus coelestibus secundum ordinem situs, quia cum moueantur ad obtinendum pro suo captu, & imitatione adumbrandum summum bonum, quod est uniuersalis causa i erum omnium; ex ratione huiusce finis&scopi, ad quem tendunt, sortiuntur plures aut pauciores m tus, non vero ex ordine situs,ouo sun t disposita. Nec en i m accommoda ad influendum ratio poscebat, ut planetae Omnes, quo in seriores, eo plures motus sit bitent. Qua de re suo loco plura. R Ilitia autem inJ Diluit posteriorem controuersiam, qua quaerebatur, cur in supremo orbe tot stellae sulgeant. in inferioribus autem singulae tantum in singulis. Aiserique eius rei tres causas: quarum prima petita est ab excellen tia primi orbis; tum quo ad vitam. quia a nobiliori i ntelligentia mouetur; tum quoad uniuersatiorem causalitatem, quae ex triplici fonte oritur: videlicet, cuia immediatius se habet ad primum motorem: quia continet, decit cumirenit om s alias sphaeras: quia eius motus simplicissimus est & ve loci sit mus , atque adeo ceteroi uin motuum regula. Constat autem, id quod nobilissimum est, magis sue activum in corporibus coelestibus, esse stellam . Quo fit, ut maxime consentaneum fuerit, lupremum globum inestis stellis collucere.

His non obstat, qu bd duo orbes coelestes,qui supra stellatum sunt constituti, ut posteriores Astrologi tradiderunt 3 nullum sidus in se contineanti sat

enim est, ut annotauit hoc loco D. Thomas, eorum motum ordinari ad in tum inerrantium siderum: quandoquidem sphaerae conuerso est propter stellarum delationem, ut Aristoteles docuit Ia. Metaph. capit. octavo, rex. t.

etsi non sit haec existimanda causa adaequata eorum motus, ut at ibi in hoc pere dicimus. Nutara m l Hoe auum accidereJ Secunda causa est , quia voluit natura hae in re quoquabilito dammodo aequabilem iuris compensationem seruare, dum cui pauciores detis aintra . dii motus,et plures stellas indidit: & quibus plures motus concessit, singula

tantum sidera attribuit. X Illud autem.in prima qui lati

ne magnam copiam esse Heuarum i eu rarum vero sellarum quam urseors proprias motiones habere, quod quid mdubitatio esseem. : ob divum quidem primum quilpiam cu ratione esse put bit. Prima namg. vilco principis cui sque primι.magnam adcelera ime2gere excessionem esse oportet. l me autem accidere per rationem videtur: prima namque una quidem HI, multa aurem diuinorum corporum mouet. Ceterae vero

mutia quirim sunt. Vnum tamen quis

tarum modo mouet: vagarum enim eu

iarum qum, plurum lationιbus fertur. Hoc igitur pacto natura usa in aequalia

rarem hac redigit,atque ordi ruen faciti uni quidem Iarιμι multa corpora , uni corpori talion complures re

dens.

316쪽

deatur ii numerae. r. Argum. 2. Argum. 3. Argum.

in E ἰn polTertia causa eli,quia, cum primus globus circumserat conatim conuersione omnes in seriores orbes, propter diurnu motu cuius'. planetae, si praeter hoc deberet etiam plures stellas in eisdem orbibus circumagere, foret hoc motori paria a commodatum: non quod eius virtus fatigetur,nec, auod cς luna graue sit; sed quia cuiuslibet corporis sit vii tus dignitasq. finita, comparatione alterius corporis: sicq. inapulsus.quillata ac definita lege primo mobili imprimitur. non haberct proportionem ad inferiorum orbium dignidens: m i, i uper os Lee, unum e tera phara eo pus habens, quod muti- carpora moue. at . O qt sunt ante vitia

mam , O qua uvam poscen/sellam. In malus enim sthiaria ultima sybara tirata sertur Obara autem qu ci comput. I Du agitur ipsum 'pur cfimune erit. Etenim eurus' propria natura latio; dio autem quas adiacete ad uum veri iti eo pons ris patentia es. Se.i dei estis quidem , qua eouxesane feru tur,qualesuam sub antia sicli, atque sura . c, de loco ipsarum atque ordine. satis iam diximus .

tatem, ex stellarum multitudine obuenientem. Hic aduerte multa fuisseti capite asserta ab Aristotele, demotii octaui orbis,denumeros lis tartana,&dectellatuin errantium conuersonibus,deq. earumlesiuit,quae ali ter te habere posteriores Astrologi tradiderunt, longa oblecuatione edocti:de quibus partim iam alibi dixitnus,parturi dicemus Ilio loco.

recti se habeant, qua de numero stellarum inem utium,

e coeti imaginibus, ct de sid

rum ma nrtudine ab Apronomis traduntur.

ARTICVLVS I.

D inerrantium stellarum numero. B

QVxti solet, an stellae ab Asir

nomis certo numero possint comprehendi. Quod non possint. videtur ollendi hisce argi mentis. Primum: quia Galaxia, si ire lacteus circulus non eli aliud, quam pars quaedam firmamenti conspersa minutissimis itellis,qus nec prae ex guitate internosci positant, nec pia multitudine recenseri. Secundo: quia Cversus polum Arcticu in serena laocte,praeter tim hyemadi lcm 'Dre,apparent sidera propemodum inlinita. Tertio, quia Aristoteles hoc eodem

be stellas ferme innumerabiles. Noo

iniuri inquit, bitarι ali ura 'u rara I eausam in prima conuersiaue taura est multitudo Hellarum, M uniuersus ordo sitireno passe numerum videatur.

Quarto, quod multo magis urget 3 6. Ai riuula Sacrς pa*inς auctoritas innuit,iteliarum multitudine a nobis comprehendi non polle: in lib. enim Genes. cap. i s. dixit Deus Abrahamor suspice corium. numerasse assim es.

Et rierum cap. 22. Benedιtam tibi, o multiplicabo semen tuum sicut ectas e li, et velut arenam qua est in littore ma ras. Et Psalm. 3Α6. v numerat multi

rudinem sellarum. Quare videntur stellae firmamenti plures este, quam ut ab Astronomis, aut ullo mortalium sub certum numerum vocari

queant.

Plinius lib. r. natur. histor. canit. qi. asserit, stellas, in qtias distellure coelum periti,ine tantum mille sex-

logi vero aiunt, in firmamento essent ille duntaxat praeter duas & vi Diti, lusiacile,5 quouis anni tem pote no Iari possint. Nobis atteren- Respos dum vidctur. stellas firmamenti, de ad quaeli.

quibus Altrononii cognoscunt, ac denumerodisserunt,esse toti seu multo plures stellarum. iIs in coelelli mundo inuenita , etsi Ide statuit non tam facile designari queant . D. rho. ad De quibus Aristoteles libro r. Me- hunc locu. t r. capit. 3. Qu/, inquit, sporades,

hoc e I, nuncupax r , nora adeo licet

oste

317쪽

licet in Iara descrUere: quod nulla ea--m usquequaque euidentem situm obi neat, se pectantibus coelum manifesta sunt

Ac quod stelis revera plures sint,

qu .im I. 22. conuincunt superiora argumenta: idemque asserit D. Augusta ib.i6.de Ciuitate Dei, c. 23. hisce verbis:Quantis quisque acutius He

las an tuetur. tanto plures Odet. Vnde o, acerrime cernentibus , aliquas occultas

esse merito Hyimatura exceptis Vssideria Bbus, qua in alia yarte orbis a nobis rem it ma oriri occidere perhibentur. P II remst,quicunque uniuersum stellarum numerum comprehendisse Ο confimesse se iactantur, sicut Aratus. vel Eudoxus,

ιιι si qui alij sunt,eos libri huius id e p.

Genestos. contemnit auctoritas. Haec postrema D. August. verba refert, a probatque D. Th. in tuis Comment. adc. I S. Genes eos, si eius est illud mTege etia pus . Lege quoque, si placet, quae in CSen. lib. 2. eandem lententiam scripsit Abulen-Nat. qu st. sis ad i. c. mutiq. 6.cλp. 3 2, Aduet te tamen. ci ro superiorem De splen- illa rationem,quae desumitura mul-dore circu titudine siderum , quibus via lacteali lactei. collucet, nonnullos esse, qui cum magna probabilitate afferant, eum circulum non solu itet larum splendore collucere, sed partes quasdam habere desiores, quae Solis luce pertiitae splendorem illum iaculantur. D Qua de re in Meteoris.

ARTICVLVS II.

De coeles ἴαs im ibui s. Plin. nim T Otro Altronomi stellas a se no-m erat. 72. Uitatas in quadraginta Octo con- imagines, i fellationes siue imagines redeg lib. a. c. i. runt: est vero collet latio certus isellaru in numerus , aliculus animalis, Esue alterius rei estigiem situ, ordine-- vere pira sentanu. Fuit autem haeccs. t. H. Iellium imaginum descriptio ad inuenta, ut ita stellae per partes dii iii et ar facilius designari & cognosci possent: sicuti a quinat Theo Iunior In expolitione Arataea. In praedictis constellationibus principem locum

liabent duodecim figua coelestia, in

IN LIB. H. DE COELO

A Zodiaco splendentia, quae Manilitis in lib. Astronom. hisce carminibus depinxit:

in vel re Aurato Princeps Aries

fulgens Respicis,admirans aduersumsurgere

Taurum a

Summisio vultu Geminos , fronte

vocantem:

'mosse ut ur Cance Cancrum Leo: Virgo Leonem: Aequa a Ium Labra die eum tempore

Attrahit argenti fulgenum Scorpion astror In cuius eandrm contensum diribi

arcum

reflexus r se hone in exam dist indit Arua

rius urnam.

Piscibus o clas avide fugerentibus

undas,

Quos Anes tangit claudentes etesiima Ana. Cur autemnis nominibus signa a

pellentur, variae causae afferri solent. Prima el quia stellis. in ea parte Zodiaci extilentes, suos inde compositione exhibent oculis etfgiein animalium. Sc altarum rerum, quarum eas ut nomina. t Capricorni. Quod similiter de alias coeli imaginibus

dicetur.

Secunda causa sumpta eli ab operibus , induxitque Solis, S ips 1 una constellationum: quia nimirum Sol, duni sub iis mouetur , actiones editat: quo modo respondenies naturarie ingenio animalium, quorum eae siti. t figurae. Sicque primum signi: invocatur Aries: quin, ut Arios ammat calidum est sit a Sol cum sub ea Zodiaci parte cursum peragit, incipit quasi denuo calorem in lublunariminudum infuere,& florum tanquam vel lere campos vestire. Secundum signum dicitur Tau ut quod, ut Taurus Arietem viribus superat ita Soliam tunc plus exerit caloris, quam cum sub Ariete erat. Tertium, Gημι-ni: quia iuc calor quodammodo gemina

De his in

li. de Mirado ad Ale. item Beda in irael. de Stet. Se sid.

ration C. Dan .ll. 2. Fid. cap. 7.Ptol. c. I.

Ioannes a Sacro bo

sco cap. 2. sphaerae. Nonacci

tuis ligno

318쪽

Furisia Aiastrollagiae iudiciariae

dogmata.

minatur in sublunari orbe; vel quia A alibi hoc in libro ex prosessu osten-

tunc germinando geminantur oni ni a. Quartum, Caneo: quia,cum Soleo peruenit. more cancri, qui retr gradum habet motum, iter retro fiectit, & a nobis di scedere incipit. Quintum, L eo: quia, ut leo viribus &calore praestat ; ita Sol eo tempore maῖ nam caloris exuperantiam, &siccitatem corporibus asteri. Sextum, Vir . quod tunc sol nihil denuo gignat,& terra eius ardoribus perusta nihil pariat. Septimum, Libra: quddtunc Sol dies aequet noctibus, e sciatque velut squilibrium qualitatumiater frigus S calorem. Octauum. Scorpius: quod tunc primum aer stigore pungat. Non tam . Sagirtarius: quod tunc frigorum vehementioria, de ventorum . aridanumque sagittis nos aer impetat. Deciatuin, apra senus: quia inde Sol instar capreae ascendere rursum incipit.Vndecimia, triaιs : & duodecimum Pisces:

quod tunc piscibus pluuiae astatim aer fundat. Superioribus causis accessit Poetarum fictio, qui vel ad gratiam, vel ad voluptatem coelum fabulis impleuere. Quos nonnulli Genethliaci R Iudiciaria imitati sunt mamque

ijs,quae retulimus, signorum alioru-que siderum effectis , non contenti, aiunt etiania coelesti asstatu te vi res humanas dispensari ac regi. pro conditione schematum ci irradiati Onu pro motuum, vel procedentium, v cI repedantium habitudine multiplicique dominatu.Sic domus, loca, antiscia, horial copos, aspectus. partes, aliaque inextricabiIta constituunt: ex quorum notatione praemoneant,& de futuris multa polliceatur. Nedes, inquiunt, pharmacum Luna in Tauro existen te,quoniam animal il- Iud ruminat, proindeque faciet, ut

Pharmacum evomatur. Cum domu aedi ficati eris, caue ne Scorpius quar-runt locum obtineat, quoniam multi

in ea domo scorpij nascentur. Qui Corona oriente procreabitur, Rex erit: qui int Aquario, alcator, qui insura, mu sicus. Verum haec, quandum sari itatis de erroris habeant, i Id mus.

ARTICVLVS III.

Desiderum, tam forum . quam erra tium, magna udine, eorum ALII. ad terramproportione.

DE stellarum, tam fixarum, quam

errantium magnitudine diser B pantes fuere sententiae Philosopli rum: vitellatur Plutarchus lib. a. de Placitis c. M. Theodoretus in lib. demat. 3c munii. edalij. Stoici Lunam terra maiorem esse arbitrati sui: Pa menides aequalem Soli: Anaximander decies & novies terra ampliorem: Heraclitus Solem ipsum amplitudine humani pedis: Anaximander

aequalem terrae, circulum vero, quo

deferri voluit,septies& vicies terra

C maiorem putauit: Empedocles terrae prorsus aequaleui: Anaxagoras multis Peloponesis maiorem: Epicurus autem tantulum,quantulus apparet, aut paulo maiorem minor muri aut

aliquid aliud. De stellis etiam firmamenti quorundam opinio fuit,eas eiusdem Eine omnes mapnitudinis: in aequales autem ob distantiae inaequalitat Cin aP- parere quod quaedani in infima par D te crassitudinis sphaerae, quaedam in suprema, reliquae in media consille

rent

verita haec errata peritiores Λ-stronomi, tum rationiblas, tum artificiosa suae artis notatione correxere . Itaque docent, minimam stellarum fixarum, quae visu notari eosnsint, esse maiorem tota terra : diuiduntque stellas in sex ordines magnitudine distinctos. Quorum pri- Distri bar-E nius complectitur stellas is .maxi tio flet L mas ac splendidistimas, quae pri inae rum in secmagnitudinis appellantur. Secuit - claslcs. dus minus lucidas s. quas vocant secunda magnitudinis: atque ita usque ad sextu in ordinem progrediendo. Tertius ros. Quartus 474. Quin-rus 2l7. Sextus 49. His addunt nebu- lolas I. Obicus S 9.

319쪽

α o IN LIB. II. DE COELO

Quo excessu quaeuis stella terram superet , aut ab ea superetur.

De IZeliis fixis.

Quaevis stella magnitudinis primae conti- Inet magnitudinem terrae, 7 . T ςi ip7 τQuaeu:s stella magnitudinis secundae con- d.L. 9 . Jtinet magnitudinem terrae, Ti . TV, ςi Tiauauis itella magnitudinis tertiae conti TTI .i ,. net magnitudinem terrae, TTV Vς 7 Quaevis stella magnitudinis quartae contι- V Al net magnitudincin terrae, γ' , , ἰοῦ ς ' , πQuaevis stella magnitudinis quintae conti- anet magnitudinem terrae, τὸ Πτης i GQuaevis ilesia magnitudinis sextae conii' is 'ta vel isnet magnitudinem terrae,

De stellis errantibus.

Saturnus continet terrae magnitudinem,

si T

Mars continet terrae magnitudinem. I et

Τ , , vel l .: Sol continet terrae magnitudio , I 66 a Terra continet Veneris magnitudinem,

320쪽

CAP. XIII. EXPLANATIO.

CAPITIS XIII. EXPLANATIO

a Uat amem J Antea cum de to & astris disputaret Ar notelis, inuluta ad terrae globum attinentia suppo luri: nec ea conficinauit, ne dii sputation s filum 6 progressum interrumperi t. Deinceps et go ad Caconfirmanda accedit: ac primum in hoc capite veterem l ententi Ps de terrae si- tu,quiete,& figura conanaemorat. Prima opinio tuit eorum qui mundum finiatum constituet ut . hi enim terra in in rinedio mundi collocarunt ι ut Anaximander, Anaxagora5, in critus, Empedocles, N Plato: non ut alii infinitae molis assertores, qui medium

tora dare neutiquam potuere, cumii filius medium non sit.b L υοUSecunda opinio fuit Psethagoreorum, qui eam Italiae parte,

ptis N institutis luis erudierunt. Hi

in medio mundi ignem collocabantlcrram v cro an bant more stellae ni ueri in gyrum circa medium mundi: similiterque aliam terram ponebant huic oppositam, quae etiam circa hac in orbem versaretur. Quod autem ignis medium vinuersi oblineat, co- probare nitebantur. Primum, quia praeliant Iori corpori nobilior locus debetur: ignis autem praeliantior est, quam terra; di centrum,cum sit mediu,alio quoius loco nobilius cens tur.Secundo ide ex eo confiimabat: Sares pretiosae, culis si nodi est istinis, totus in medio seruantur.qua adibi. e Quase superiores rationes,duplex inediu distinguens:

unum magnitudinis: alterum naturae. Medium magnitudinis dicu ur,

quod paribus ab extremo lineis diastat: quale est centrum circuli. Medium naturae vocatur id, in quovis conservatrix totius continetur : ut cor in animali. His positis re Isolet, non semper medium magnitudinis esse nobilius ; licet medium naturae semper nobilitate cxcellat. Itaque esto, ignis Omnium corporum nobialissimurn foret, non ei pro dignitate locus dabatur in centro mundi : siquidem is locus potius ratione e terminati, & definiti obtinet, quam determinantis; atque ita potias ier--, quae omnium corporum desipiacatissima est, debetur; quam igni,

'uc mescunt, an ex 3, que mouentu .

reddere terra metum nou epo tere, vi

pra Iabilissimum Use. Quare ex his ra-

rure , mediῶ magnitudinis rei metia et isque natura. Enim zero τι in aniamatibus hion ide es animalis atque corpo νιι mediai. sic es magis c/rca via cinrum totum existim Am. Igitur propter Dant causam non oporter tuos coeatnia uersum turbari, neque cusolam ad centrum adducere sed altau quarere,media

ipsum quale quid en, o, ubi es aptum

SEARCH

MENU NAVIGATION