장음표시 사용
341쪽
ad argu menta partis contra riae.
lionem respondemus : si s erino sit Ade terra secundum rotunditate pr ri modo sumptam, quemadmodum lineae a centro uniuersi ad montium celsitudines & depressiones vallium porreetae,non sunt aequales, quia il-Iae longiores, hae breuiores existum: ita no possit idem centrum esse Uni-iterii quod idem est cum cetro grauitatis, &magnitudinis ipfius terarae; cum minus drsten t a centro mundi vat les, quam montes & caua ta- llte s. quibus aqua continetur, quam insulae. Si aut einde terra secundum polieri orem rori ditate loquamur, sicuti lineae a centro mundi ad perupheriam territ daetae vulgari inual Diate inter se pares ludicantur ita censendum esse ,mundi centriim & centrum magnitudinis terrae non distare ab se mutuo sed aequat bus a circumferentia lineis attingi,atq; adeo
nulla idemq. centrum csse cum Q. Chil sit, quod huic aequalitati possit obstare, praeter depressiones illas Seeminentias I quibus tamen ea non
impeditur. Quod si quis ob iciat, cauitatem
terrae, qua totus Oceani tractus abortu ad occasum excipitur, comparatione totius terrae magnu quidpiam esse; cum tantam eius portionem circumpleetatur; proindeque cum hac depressione rotunditatem, Detiam vulgari modo sumptam, -- haerem non posse. Occurria iam erit,& si eiusmodi cauitas quo ad longitudinem amplissima si quoad profunditatem tamen exiguam esse, ut suo loco dicemus.
Sit igitur haec tertia propositae quaellionis assertio. Idem eli cetrum maῆnitudinis terrae , & grauitatisciusdem ac totius Universi. Qus quo Epacto intelligenda sit, S qua potissimum ratione fulciatur, ex iIs, quae
paulo ante dicta sunt, constat. Quare ad argumen tum contrari
partis, concesssa maiori propositione neganda est minor,& ad eius probationem dicendum,essici q itide unum globum ex terra&aqua, esseque v-triu'. idem centrum grauitatis; sed eam terrae portionem, quae ab aquis extat, non plus distare a cetro,quam quae demersa est. si sermo sit de dilia tia,etuae aliquid momenti habere putanda sit comparatione totius terrae. Ad secudam probationem eiusdem minoris dicendum est. Deum tertiad e creationis mundi non extu inlaterram versus unum latum modo latus ad mare excipiendum; sed verius alias atq; alias mundi plagas, ita ut aqua & terra intermixta sint sub utroque polo,sub Aequinoctiali, ad ortu & Occasum; & globus ex te ra mari'. costans, squis ponderibus undiq. libratus consistat. Ad tertiam deni q. confirmationem respondenis dumeti in primis. eam απε partem, quam Sol calore suo peneti at,& si ciorem leuioremq. reddit, si cum t tius terrae mole comparetur, parum momenti habere. Deinde, id compolari praealtis montibus & rupibus; praesertim cum terra ea ex par te,qua cooperta ess,depressior existat. Argumentum vero Femel ij, &
Iiorum,quod pro secunda opinione
adduximus, nihil contra nostram a Llari ionem colligit, sed eam potius consumat: ut planum est o
Qui a firmativam parum defendunt ,
A Ffirmantem huius cotroue siae partem secuti sunt,pr ter alios, M. Tullius li. a. de
natur. Deon quo loco, Mare, inquit, eum supra terram sit, medio tamen te
Burgentis,&Catharinus ad I .capita Genes aliique nonnulli. Et eandem
342쪽
probabiliorem censet D. Thom. . p. quaest. 69.arto Putant igitur huius opinionis ansertores. a primo nascentis militi exordio, cum Deus tertia die aquam v- num in locum secreui duos globos, unum terrae, alterum aquae, inter se
diuersos, sed contiguos mansisse. Aquibus si petas, quaena vis mare cohibeat, ne in decliuia labatur, & ter- ri operiat, iam hic inter se dissident. Alii id referunt ad propensionem, quam aqua habet, ut sese in rotuniadam figuram conat et: idque suffcere putant ad illius descensum c hibendum: sicu ti interdum videmus guttas e tegulis in aere pedere, nec fuere. Alii id referut admiraculum diuinae potentiae,qus propter homi- in qu incit num vitam & habitationem ita ma- Matio ad re contra natiuam inclinationemri gura ro- compesca ac refrenet. Quod certe aiandam. Diumae ii terat multis in locis testari
videntur: ut Ps. io . Terminum posum, quem non transgredientur,uem, conuertentrar operire terr m. Et Iob I O. quis conelai sit o s mare, quando erumpebat quasi de mlua procedens, eum ponerem nnbem et estimentum eius, ct caligine illud qua pannis infantiς ebualueremto, mileὶ ictud terminis meis, c,po
nies c, non procedes amplius. et hic con franges 1 mentes Aus tuos . Et apud Ieremiam p. . Posui arenam termianum m. t ρ c tum sempi/ernti, quod non γ' eribit. In quam sententiam ita D. Basilius hom. q. Hexam. Ne aqua e loris . Dr issem sufeperant assuevi fusim eo darer , arrue ita ex is ali I atia compleret loca , ac malam hor. pacto continentem Ierram iξ gnantιί tandem indis , a Mutibus iuuoru ret,iussa eiis in t rum se colligere lotum. Et paulo inieriuar .slioqui quid pros ι- ret, mare rusrum sua exundanu allu uia irrumpere in tantnersam Ae m. qua ipso mari tanto ea contauriare depressior. Ieth mari quod Aeripto aviaeer
coumn ere, nisi creatoris praecepto tan- I. Arpi m. quam tempedibus astricto eoerceretuν.
aquam esse Haec D. Basilius. a Dorent Quod igitur aqua altior sit . quam tzrrae. terra, hisce argumctis videtur Oliez-
A di. Flumina ducunt e mari originem;
ut Sacra pagina docet cap. I. Ecclesialtae, illis verbis: ad locum viae exeunti id est,ad min. mina reueris mutu is iterum an rergo mare est
altius quam terra. Alioqui si esset depressus, non possent fiuviales aquare moti una supercili)s scaturire, quin
prius contra naturam ascenderent: uno nec eo subirent, cum non appareat, qua vi per subterraneas cryptas
B illuc promoueti possint. Secundo: Si terra esset superiora- a. Argum. quis, sequeretur, contra ordinem Vniuersi, qui nihil est aliud, qua parium disparium q. rerum sua cuique
loca tribuens dispositio, ut ait D. August. lib. i 9.de Civit. De I cap. li. sequeretur, inquam, nem terrae, neqI aquae elementum natiuum locus eruare: cum natura postulet, ut illud tanquam grauius, ac minus nobile
C subiaceat ; hoc, v ti leuius & nobilius,emineat, hoc secundam ac sup riorem ; illud primam atq, infimam in mundo sedem habeat. Tertio, quod terra aquis fit humia 3. Argum. lior, comprobat sensuum iudicium. Nani ijs,qui ex alto in Oram maritimam inuehuntur, videtur terra infra mare iacere 3 & quo propius ad littus accedis,eb ipsis altillima quaeq; , ut turres & montium iuga, clarius
D apparenti ac paulatim assurgunt. : ARTICVLVS II.
Concluditur, terram altiorem esse
tur contraria scutentia, existi-inanti una, terram mari altiorem esse. Quam tuetur. praeter ali OS, Contare. E nus lib. a. de elem L ppon anus, Caietanus,& Honcalaad cap. I. Genes. Aegidius lib. 2. Hexant .capit. 17. D. Hieronymus in illud congregam sicus in vire aquas ma s. D.
Chrysostomus hom. 9. ad pop. Rntioch. D. Augustinus in Psalm. 13s.& vi vid ur D. Damascenus lib. 2. . Fid orili. cap 9 SP i o. Quare parum coasi rate uripsit Camarinus lo-
343쪽
eo citato, non putare sequenquam sapientem unquam dubitasse, quin Quod a- mare fit terra altius. Probatur vero qua no sit nostra opinio ; ac primum, quod di- altior qua cendum non sit, in quam Aduersarii
terra. fingunt,congeriem elatam miraculo detineri, ne terram occupet, Prob tur: quia, ut D. Augustinus 7. lib. de Civit. Dei cap. 3 o. inquit sie Deus a ru
proprius vero motus aquae est ad decliuiora fluere. Quod item non recte ab alijs aDi seratur. ideo aquam ex eo non dilabi cumulo,quia suapte natura sese in figuram rotundam conglobat, suadetur. Namque licet aqua eam figuram amet. imo & eadem re ipsa obtineat. ut suo loco ostendemus, v q. tam nostrae, quam contrariae partis assert rcς contentur: tamen non adeo pertinacitcr eam affectat figuram , ut hinc inde in tantam sublata altitudinem pendere possit, quin effluat. Quod cernimus in aqua guttulis se rotundantibus f quae tamdiu globi speciem seruant, quamdiu appetitus ille, qui partium appetit unionem, non vincitur impediturque accessu maioris grauitatis, quam nouae guta I. Argum. tulae secum inferunt. Quare hoc sit
nostrum contra eos , qui mare altius terra faciunt, primum argumentum: qubd ni teretur aqua terram obruere, re ab eo eo natu inhibita perpetuam vim pateretur.
a. Argum. Secundo idem probatur: quia si
aqua sic in altum adii rgeret, ut eius globus 'lobum terrae intersecaret, ii ullae cillant in medio irrati insulae, nullae salebrae, alit vadosa loca: atqui Oppositum constat: non igitur aqua - ita supra terram exta l. 3. Argum. Tertio: Certum est , nauem aequali ventorum flatu ina pulsatia , cum descendit, velocius ire, promouente eam deorsum natauo pondere ; cum vero ascendit tardius progredi, reluctante in contrarium' grauitate : igitur si mare, uti dicunt , in cumulum estertur, quoties nauis e portu soluit, cum ascendat,
aequili datu segnius feretur . & e
A contrario , quor ira portum petit, quia des eudit, celerius e xc . Imo etiam vento & maria allu cc ante, teneri non poterit, quin ad portum perueniat : sicuti nec lapis c loco editiori deuolutus , quin ad ima ruat. Atque id experientiae adue satur: non ergo mare ita in globum cogitur. νQuario: Manifestis signis depre- 4. Argum heni uin e ii ab iis, qui e Lusitania in
sua per quindecim gradus progressiunt, una hora citius oriri & occidere Solem in Lusitania extilentibus. Hoc vero neutiquam eueniret, si inare in tumorem conscenderet ; cuius
enim in mari ultra eos gradus deberet Sol apparere; quemadmodum de ijs qui montem conscendunt. qui etsi ab Oriente longius absint, tamen ortum Solem prius aspiciunt: C ergo.&c. Qitinio,huc in modum argumen- s. Argum talnur: Terra & aqua ei sciunt unam sphaeram eodem communi circulo conclusam: Igitur aqua non est et uata in alium globum per sedili inctum. Antecedens multipliciter demonstrari soleta Mathematicis: breuiter tame ex eo probatur: quia aqua& terra idein centrum petunt; cum in aere dein siς sublatis impedimen- D tis per eandem lineam quam breuissimam deors iura ferantur . Si enim diuersa centra haberent, utique diuersam viam ad ea occupanda inirent. Secundo idem Ostend: tur ex .
Lunae deliqui js: nam in quacunque In Lunae coesi parte Luna eclipsin patiatur. Eclipsi novi a duntaxat umbia in eius corpore pluresviri aspicitur; cum tamen duas in ea cer- brae. ni oporteret, si oblectu duplicis globi opacaretur E Superioribus argumentis os ledi. Quod te
mus, aqua non esse terra eminenti rasit marirem: probandu nunc sapereti,te. r m altior.
altiorem esse aqua. Id vero exeo c.- cluditur quia videmus flumina prono cursu tendere in nrare:qd nequa quam fieri possiet; nisi terra verius mare esset decliuior. ipsumque mare depressiori loco iaceret. Item, quia aquam esse cauernis terrae in iu- fama
344쪽
ex terra rea clua non est Geometrice totii-
sam, satis ostendunt insulae. quae nuhil aliud sunt, quam eminentiores terrae partes in aqua extantes. Confirmatur praeterea hoc ex diuinis ii teris Ps. 23. Ipsi fuer maria fundauis
eum .nempe orbem terrae:& Ps. rys. aeui firmauit teream super aquas. E t Ps. ios. Sui δε Θn ur maνe in nasob-Quae loca non obscure indicant te rae em mentiain super aquas.
Si quis autem petat,quo modo resera effectast mari altior respondemus: Dcum ingentem cauitatem &sinum in ea aperuisse, qua exceptae aquae sese dein serunt, ipsaque terra sublimior masit. Ex dici is facile quiuis intelliget, cum ex terra & aqua unum globum componi asseruimus. non loqui nos ite globo ad Geometricam rotunditatem perfecto &a, soluto, cuius nimirum centrum paribus a circumferentia radiis attingi tuta sed de globo, in quo licet aliquet eminentiae Sccauitates in sint: eς tamen paru momenti afferunt ad magnitudinem globi,uti superius com
Disso u tur aduersaria opinionis
O Vae vero in contrariam partem
adducta sunt, hunc habent exisplicatum. P. imum, quod attinet ad verba Sacrae paginas,dicendum: non commendari in us lumini artificis potentiam, quod aquas terrae imma nentes coercear, ne terra absorbeat; sed quod eas depresserit, 3e terrae cauernis cocluseri t,cuin natura su a toti terrae circumfundi de . cf. Quod
transi eut rasuor. Ad argumentum de fluminum a scensu dicendum est: saltem ampli ra numina oriri e mari,S per subterra eos meatus as dere, Praeter pro priς naturae inclinationem; quia ler-
rq eiusmodi aquas ebibunt, de veluti A spongia sugunt: accedente ad id S
lis de aliorum siderum influxu , quibus incumbit, sut lunaris mundi co-moditates promouere . Vnde putat S.Tho. in Z.d. I 4 q. l.art. s. eiusmodi motum non debere violentum i dicari: quia ut 4. huius operis seripsit Averroes, naturae atque ordini corporum maxime conlatua neu est.. vi inferiora superiorum impressi nem sequatur. Uerum de ortusum LB num in libris Meteororum erit a nobis uberius disputandum. Ad secundum fatendum est, neqοῦ terram, neque aquam esse ex toto in sua nativa sede e cum terrae de aquae natura postillet, ut illa huic omninmsubiaceat; haec illam undiq. ambiat At quamuis ita se res habeat, noeth propterea existimandum , ob hanc
locorum immutationem aliquid de uniuersi pulchritudine , & pers C et ione fuisse detractum: cum ita ab aucto re naturae institutum fuerit,altioris boni gratia , id est, propter hominis habitationem, qui c.rp rei mundi finis ell. Ad tertium dicimus: cum ijs, qui
ad oram maritimam nauigant, terrae depressores videntur, falli sensum: csseque erroris causam, quod terme color ad nigrorem vergit; atra vero depressiora videntur , ut in pictura D constaret quae enim profunda videri volunt, at ira colore pictores inficiunt; ut puteum, speluncam. Lege Aphrodisinum a. probi. q. 'I.
An rerra in medio mundi quiescat: G quaenam eius im
mobilitatis caussit ARTICULUS I.
Opinio existimantium. terram moueri rei rue impunarao.QVod ad priorem controuerissiae pariem spectat, fuit de ea
345쪽
superioribus , & Plutarchus 3. de
Plac.c. I 3 .& l . M. Albertus 2. huius operis tract. I. prodiderunt. Etenim Nicaeas Syracusius terra volui sutrima velocitate existimauit. Thales credidit , eam aquis sustentatam more nauigir vehi, earum q. mobilitate fluctuare, tunc cum dicitur tr mere . Philolaus verti in gurum ci cum ignem in obliquo circulo instat Solis,& Lunae. Ponticus Hera
agi velut rotam ab Oriente in Occidentem circa ipsius centrum. Democritus , a prima origine oberrasse propter exiguitatem leuitatemque; verum temporis decursu addensatam effectamque grauiorem conlibiisse. His tamen reiectis sententias, asserendum est cum Aristotele ,& comuni , tam Phy fio logorum, quam Mathematicorum schola: terram in Cmedio mundi quiescere. Id quod ex iis rationibus, quae partim ab Aristotele sit perlus, partim ab alijs auctoribus allatae sunt, facile demo strari potes . Namque nisi terra
quiesceret, aut cieretur motuYecto , aut circulari: quorum utrumque averitate abes e constat.Si enim motu
recto ageretur, euenirent in primis omnia in commmoda , quae diximus euetura,si alius esset terrae situs prae- DNO moue- terquam in medio . Deinde sequereri terram tur. terram ascedere siquidem quid- motu re- quid a centro discedit, ascendit) : cutamen graue omne suopte in enio deorsum seratur. Quois si quis dicat, terram no proprio, sed alieno & aduentitio impulsu centrum relinquere: is facile ex eo consutabitur, quia nullum est corpus iata pollens grauitate, nec ulla in natura, saltem corporea, vis, quae terrae molem e pr- Epti a lede possi t e x trudere. Deinde . quod non moueatur circulari motu, patet in primis: quia si v. . a Septentrione ad Meridiem circulum faceret; sequeretur contra id, quod experimur, urbes singulis limris mutare distantiam ad polos: item eos, qui modo Arcticum intuentur,
postea Antainicum videre; de eun-
Nec circulari. dem terrae tractum nune sub polo obrigere pruinis . nunc sub Aequinoctiali ardoribus torreri. Quod vero terra nec ab ortu ad occasum, nec ab occasu ad ortum commeet,
ζrobatur: quia tune singulis noctius diuerso tempore nobis eaedem stet lae occiderent & nascerentur; nec posset ab Astronomis certo tradi , qua hora in Italia vel Lusit a S lis, aut Lunae eclipsis exhibenda sit: quandoquidem planetarum sideru-ἔue aspectus pro hemisphaeriorumi uersitate variantur. Si vero terra volueretur, perenniter eius incolae hemisphaeria commutarent. Praeterea, quod uniuersim nullus in suo loco motus terrae insit, stenditurmam q. Is motus aut esset ei naturalis. aut violentus, aut praeter naturam. Non naturalis, quia viai corpori simplici unus duntaxat naturalis motus competit: terrae autem naturale est descendere. Non violentus . quia nullum violentum perpetuum. Non preter naturam, qu a co- ueniret ei ratione alterius corporis: quod fieri nequit,cum tale corpuS in natura non detur. Nullo igitur pacto terrae globus mouetur.
Et hanc quidem immobilitatem ex aliquot testimonijs Sacrae paginae licet colligere: ut ex illo Psal. q.
mouebitur. Item ex illo Ecclesialis c.
I .Terra autem in aternum Har. Et Paralip. ca. 16. Deus fundauit orbem immobilem .
mobilem: nunc qua vi naturae immobilitatem sortita sit, videamus. Fuerunt ea de re sex, aut septem v terum Philosophorum op:niones. Quidam, e quibus fuat Thales Mile-sus,asseruere, iccirco terrae molem non ruere, quod aquis fulciatur. Sed
suςrendum ab his, quidnam aquas ipsas fulci ars di quo pacto terra,qus multo Nec ullatio moti
346쪽
multo grauior est, fluido aquς ele mento sustentari queat λ Ciu quς- stioni cum nulla probabilitatis specie rcspondeant .patet futilem, Sca, surdam esse hanc sententiam. Democritus,& Anaxagoras arbitrati s uni, terram habere amplam. ac latam figuram,eiusque beneficio sustentari .eo modo quo corpora in latitudinem pro tensa in aquis supernatant Sed haec positio ex eo aperte coarguitur, quia terra non lata, sed rotunda est: nec si lata esset, teneri tantum eius pondus ab aquis posset, ne ad ima lubsideret. Xenophanes Colophonius,alioq. nonnulli putarunt, terram ex altera
parte in infinitum porrigi; ob id uenon labi. Hi etiam perspicue hallu
cinati sunt: primum,quia negant terram esse sphaericain:deinde,quia ponunt infinitum actu: tertio, quia illa profunditas, quam fingunt,impediret motum coeli: quarto, quia compertum est, terram apud antipodas non hibere eiusmodi profunditate. Non nulli,de quorum numero suit Anaximander Milesius, affirmarunt, ideo terram in meditullio consist re, quod ad extrema & omnes mundi oras atque se habeat; nec maior ratio sit, cur ad hanc potius, quam ad illam partem eat: quare cum ad omnes simul moueri non possit, illiusmodi perplexitate Quasi vinctam haerere. Hoc quidem eleganter, non tamen vere di etiam esse docuit Arato t. c.is. huius lib. Etenim factitia omnino est illa perplexitas, quam te
A rae attribuunt cuin terra nec a coelo, nec ab alijs mundi partibus extra natiuam sedem attrahatur, sicuti nec alia elementa: nec vero propensione
habeat ut alio discedat,tum quia per se deorsum tendit, ut palam indicat
motus, quo omnes eius partes cenistru in capessere n i tun tur: tu m praei rea, quia cum extra suum locum noita conseruetur; sed ob ingruentium B aduersariorum vim multis incommodis a sciatur, sequeretursam sibi 'ipsi interitum moliri. Denique, ceteris praetermisss,opi vera causanio Aristotelis, aliorumq. Philalo. immobili-phorum comunis,quae verissima est, eatis terrς. statuit. causam immobilitatis terraeesse natiuam eius grauitatem. Haec enim, cum maxima sit. elscit, ut terra locum maxime a coelo remotum,
C hoc eit, medium mundi appetat, iasuopte impetu ae suis conglobata nutibus eo feratur, ibique fixa conquiescat; nec aliorsum, nisi per vim, educi possit: siquidem oporteret illa
quocunque e centro vergeret, contra naturam ascendere. Atque hoc
terrae pondus &inclinatio sgnificatur illis verbis Psal. i M. Fundam μνram supersabilitateni suam: non inel D nabitur in culum seculi. Qisae etiam stabilitas Psal. 74. columnarum n mine indicatur: Ego eo mur eorum nas eius. Eodemque pertinet illud Iob c. s.2M a pendit terram supern
hilum t hoc est, qui terram in media mundi sede statuit, ibique immobilem tenet, absque alio tundamen Io,
vel alterius corporis adminiculo.
347쪽
IN TERTIUML I B R V MARISTOTELIS DE COELO
Voniam huic operi subiecta materia, ut initiopr arisi mus,est corpus simplex ,spectatum prout moueri locopor
est,atque ut certam ct aes itam in mundo sedem veκ icat : postquam Aristoteles primo libro de nonnullis a tributis Vniuersi, cuius fabrica e corporibus simplicibus coagmentata est disseruit; ct in secundo de corti or as, rvmfigura, ct motibus , ali sque eiusmodi ase Iionibus copiose exit: aureditur nunc ad disputandum ae reliquis eorporibus simplicibus hoc est de quatuor elementιs,quatenusgrauia1unt, ct leuia, m Scop. IJ- tusque habent ad loca sibi secunduum Vniuersi orinem conuenientia. Continet autem busus librs tractatio septem partes In prim , ad planius militio. er exacti lus inter figenda qua de elementis uicenda sunt, recoet Aristoteles Veterum placita de rerum ortu er interitu. Quidum enim omnem substantiagenerationem e medio seu Tulere; ut Xenophon Colophonius, Parmenides or Melissus. si generari omnia putarunt. In quibus Heraclitus Ephesiui posuit cuneta fui re or labi, nec quicquam Rabile esse, nis principium
vntim, equo cundia p) ocλ earentur: quou Uthagoreis non displicuit , qui omne corpus ex supe=siciebus, ct planis condebant, ct in eadem omnem molem corporeiam solui pronunciabantia In secunda parta coarguit Tui nem , o Timaumudiuiusce dogmatis defensores; colligit, neque omnium
corporum generationem esse,neque nullius. In tertia ostendit, quatuor es mentrs motum atiquem naturalem deberi,prasertim duobus extremis, via. delicet terra, ct ignis refutatque Democritum or Leucippum, qui hisce corporibus nullum moltim certum dabanr; ct rimatim , qui ante mundum conditiam elementa temeraris, s incomposito motu agitari credidit. In quarta aemonstrat, competere elementis facultates motivas, grauitatem inquam. O leuitatem: nequein Memento N quate ione ullum esse,quo ad has a sectiones non venii et cetera vero ex rys mina ab elemento aominam referri. In quinta, Ut pateat quaenam corporagenerationem Iubeant squa-doquidem nec omnium, nec nullius generatio est docet in primis, quid elementum .i mparuit, lementa contineri rn miIris erroque numeto cis cum cribunec esse et m- ἄ-taxar. Insexta monet, elementa non esse i teratus expertrased caduca : nec fert,ex quinto atio elemento ,sed omnino snse vicissim commeare. In extrema parte δε modo generasionis elemen--γκm tres opiniones recensere Tnam 2 mpedoclis, alteram Democriti, te tram Pythagoreorum, deinde aliam queanuam:ς quibu1 nonnustas inpr
348쪽
Quo intelligat Aristo t. nomine primi
E a primo. J Epilogo comprehendit ea, quae duobus libris
superloribus pertractata sunt. Vocat autem primu coelum totam ς theream machina, e corporibus supra ignem eminentibus conflatam; ut Averro es exponit. Nomen enim
& aetherca & a rea regionem significat. Dicitur vero hoc loco aetherea regio primum corium: propterea quod aereartum situ,tuna digni late praestet.b Cum aurem eorum . J Proponit
ea, de quibus in progressu disputare instituit, utitum. sac ratione: Ad Physicum pertinet consideratio e rum . qua natura siue secundum naturam dicuntur : haec autem potissimum sunt corpora naturalia , inter quae simplicia corpora contemplantibus sese primo offerunt: horum igitur consideratio ad Plivsicu spectat. c Deprima iri tu . J Uocat coelum primum elemetum, propterea quod corpora coelestia sint primae partes simplices ex quibus mundus corporeus constat: quemadmodum & missum ex quattuor elemen iis tuo modo costituitur. Cum igitur superiusce coeli natura disseruerit, idque a generatione di interitu alienum es Ieoilenderi u reliquum esse ait, ut de alijs duobus. hoc est , de corpore leui, & graui disputet: de leui, quod suopte ingenio sursu in tendit, igneque,& aerem complectitur: de gra-lii quod simili ter in locum infimum sertur, se terram atque aquam comprehendit. C A P V T LE a primo igitur celo, ac parad. ct rimet L d. milii que in ipso feruntur, ex quibus confrat, is qualia sunt natura,
O, insuper ingenιta . ae ineorruptibilia esseemas G pertractauimus. b Cum amrem eorum quς natura dicuntur esse . tiam substantia.alia harum opera, assectusve catq; substantias qui diro simplicia corpora; ignem terram . γ' μiusiam serietio, item ea, qua ex hιs cou- .sanr; eluti totum eaesum si istarteria ' animalia Hant is , horum pamres. Assecras autem opera ve, motiones horum cuis . ceterorumque, quorum 6 elementa se sua sunt c tufe , c, altera tiones pate .pluram m de naturascie riam de eorporib. esse. Omves enimDMsau ις naturales, aut corpora sunt, aut eum corparibus te magnitudinib. ut Noe aute patra . ex desnitione, qua me fere qu sunt nat . . exsinguloria et conleplarion'. c De primo ui xx elemento, quale oaid e fit ut tira, incorruptibile , ae iureuerabile ερ . satis ix mi I. Re autem dicere Ee duobus .
d D 4side. J Ad elemetitorii doctr una pertinere inquit, ipsoru Ortum interitui c6ιςplaria siqvidcaut ni illa d dur generatio in natura retus aut si datur,
349쪽
in quattuor vulgatis es et is, & ijs
quae eorum permistione constant, de inuenitur. Occurit autem investior tu&in- bulo ea quaestio, quae in omni disceteritu re- ptatione prima est nimirum an res rum. sit: hoc est , virum ulla generatio detur, necne deinde quibus corporibus conueniat: tertio quae sit eius finalis causa. e Hi igitur qui. J Docet eos,qui in
naturalis Philosophiae studium incubuere , i latuisse circa rerum gen rationem dogmata contraria opinionibus sui temporis, S inter se etiam discordasse. Nam quidam generationem, & interitum prorsus negarunt: videlicet Mellissus & Parmenides, aientes , etsi primo aspectu quaedam res gigni, & occidere videatur, re tamen vera nihil ei iismodi Guenire. Fuerunt autem In eam sente-tiam adducti, quod cum persuasum haberent de rebus phy sicis dari sciet iam , & hanc non nisi circa perpetua. & immortalia versari: decreu runt. res naturales nullo modo o tum, aut interitum subire.
Reprehen f Esbene cetera. J Et si Parmentiasio Parme- des,& melissus in eo recte senserint, ni dis & quod assimarint danda esse aliqua
Melissi. entia aeterna, & ingenita I quorum tamen contemplatio non naturalis,
sed Metaphvsici nesoli 3 est: in eo ta-inen halluc natos fuisse inquit, quod cum nulla entia sempiterna ,& ingenita extra res sensui obnoxias dari crederent, rerum perpztuitatem, Sconstantiam ad fluxa & mutabi-d a corpora transtulerint. g As vera. J Lorum, qui genera tionem, corruptionem admiser ut, tripartita fuit opimo . Quida omnia - Lenerationem habuisse tradiderunt:
sed postquam a Deo genita sunt; alie Hi igitur qui 'nis de veritate Lilosophati suns, tam in hisce sermonibus
quos nune nos dicimus, quam in res a
discordes fuere . Quidam enim ipseram
generationem e medio corruptionem:ὸ
octans nihil eorum rursunt gener ri tui corrumpi; sed solum ita nobis videri dicunt: ut Melissus atque Parm nides r quos . f et sib-ὸ eetera Aicunt.
non naturaliter tamen dicere oportet putare. Esse namque rerum reliquias ingenitas . omninoque immebiles, ad aliam magis atquepriorem ruism ad n turalem considerationem ι pectar. Ita
vero, quia nihil aliud prςter sub Iamitam sensibilium esse eximm zban f, o
quasdam primi rates naturas iniec ex runt ,si cognitio aliqua ut prudentia erit, ad hec illinc accommodatas seu te
tranam Ius habuerunt opinionem: sunt enim, qui nullas rerum ingenerabiles Uused omnes fieri dicuntCgeneratas au
tem partim permanere, partim corrum
pi. Ea autem sententio talis maximὸ quidem Hesiodus: h deinde ceterorum ij, qui primi de natura dixerunt. Qu-ὰam autem cetera quidem omnia fieri fuere dicunt,ac nihil prorsus Haba aes . Vetum autem qua solum perm nere , ex quo h uniuersa trans urari sunt apta e quod quidem refotet, complures , Hιractatus Ephesius die ravella et idem .i Surus edi qui corpus omne reuera bile faciunt: componentes ipsum expla- ''nis,ae dissoluentes in plana. De reteris igitur alius erit sermo . Hisce ver; qui
hoc dicunt modo, omniaque corpora explanis conmmunt, quot acci it contra scianuas dicere Mathematicas, ut pre- facile ea videre. Erat tamen equum,
Platon rido tua. qua eam conii monem fuisse sortita, ut aeterna, atque immortalia permaneret: aliqua vi modo orirentur, modo interirent. Quae sententia placuit Hesiodo, uni videlicet ex iis qui rerum naturalium mysterio fabularum inuolucris te-eta carminibus decantarunt. h D inde ceterorum. J Secunda opinio haec coram fuit . qui post Poetas pismi de rebus naturalibus disceptarunt decreuit, caetera omnia incerta fuctuare,& nunc oriri, nunc rursus cmori,nihilq. omnino stabile esse aut fixum prς-
ter ut ex quo singula constant. Quod alij aquam esse volunt, ut Thales Mil sius: alii aerem, ut Anaximenes:al9 ignem, ut Heraclitus Ephesius. i Sunio quid Tertia sementia fuit Platonis, qui in Timaeo scripsit, omnia
350쪽
eorpora primbra figuris planis esse
composita,deinde iterum in easdem figuras distblui,& interire. Relictis vero in praesentia ceteris opinionibus, de quibus partim primo Physicorum, partim in libris de ortu ,&interitu , partim eria in serius hoc in Iibro agitur , consutandum sibi esse inquit Platonis dogma, quod multa in Mathematicis disciplinis firma raraq. euertita adquq tamen euertenda oporteret firmiores habere rationes,
qua sint suppositiones ipsae, quibus
Mathematici nituntur. Videlicet sumunt Mathematici punctum esse indivisibilem: sic l. ex punctis non fit linea. Item,lineam esse logitudinem absque latitudine: proindeque ex lineis non fit superficies. Den i que &superficiem esse latitudine sne profunditate: & ita ex superficiebus no
fit corpiis Quibus tame Platonicum dogma aduertitur: quia dum corpora ex Solis figuris planis e sci vult, similiter statui t, plana collare ex s Iis lineis, lineam ex se Iis punctis,atque adeo partem lineae no esse linea. Quod quam sit a veritate alienis, in o. hys Ausc. libdemonstratum suit. Κ Qua dierὸJ Absurda, quae in Mathematicis 1sequuntur eam opini nem . quae ex planis & figuris corpora componit, & indiuiduas lineas constituit, docet sequi etiam in naturalibus: licet haec non vicissim retioco neent. Siquidem muIta in naturalibus excogitari possunt in como-da,quae Mathematica, qua talia sunt, non attingunt: ut, esse expers sensibilium qualitatum: quod euertit rationem corporis Physici, non aut cm
aut non dιmouere ipsas, aut oed fili riόus rationibus , quam suppesitiones suns, dimouere. Deinde putet, eiusdem Tex. sis essemen ii .solida quidem explams,exIineis autem plana. o fas ex punictis componi. Rursi ita sunt. non necesse ea partem lines lineam esse. Sed de DAIce prias in sermonibus de motu eonM
rauimus demonstrauimus enim indiuia
sibiles nullas longitudines se. K Que vera de naturalibus eorporia Tex. εω
bus impossisilia iecidis hisce dicere qui lineas indivisibiles faciunt . parumper
nunc etiam eontemplemur. Ea namque
impossibilia, qua in ilus accidunt, ct in
nia , qua in his sequvnuo in illis aec
dent : proptere.r quῖd mathematica quiadem ab actione dicuntur raturalia vera additione. I Complura autem sun , Tex. 7. qua indivisibilibus competere non post
sunt, naturalibus autem necessario comis
petunt: ceu si quippiam indiui ite esse
dixerimus: in indivisibili enim diuimbiti esse non poteLI. Assinus autem omnes diuisibiles dupliciter sunt: aut fe-
ere,ati per accidens. sperae quidem . Meoloris album, nigrum: per accidens
autemsi id in quo ect diu ilest.2
re qui sunt Q ctuum simplices, omnes hoc modo sunt diu fles. Iuapropter ιm possibile ipsum in talisus eiu consideram m. m Si igitur imposuile es Gra- Tex.
que parte ponderis nihil habente, torum Babcrepandus. Sensibilia vero corpora . aut omnia , aur aliqua pondus habent,
em terra ct aqua,ut se iis etiam dixerinis punctum nihil ponderis habet. ter n eque lineas ipsas habere. Ru
non haben , neque plana etiam Lasent. Quare neque corpus Atam ipsum habrion Arcorporis Mathematici. Cuius rei causa est, quia Mathematica dicuntur perabstractionem a naturaIibus, cum spectentur ut avulsa a materia: Naturalia vero dicuntur per adiectionem ad Mathematica Aum illus addant motum & accidentia sensibi Ita. I Complura autem J Ostendit,qus incommoda ex prs dicta positione oriantur in naturaIibus: ac primum docet, multa competere indivisibilibus no posiis,llae tamen physicis competunt. Etenim diuiduum esse, non potest conum QuaI ta - nire indivisibili qua tale est: ut lineae secudum Iatitudinem,superficiei secun- res sensibi- eum profunditatem. At qualitates omnes physicae,&materiae inhaerentes di-Ies, quibus uidi possitnt,non lolium ea diuisione qua i psarum genera in varias species di- diuisioni .stribuuntur; ut color in candorem, S nigredi nena: sed ea etiam sectione, quabus secari corpus ipsum cui insunt in diuersas partes secaris blet.
ssint. ra Si igitur impia sibi G Constat, inquit, si nulla pars earum rerum ex quibus