장음표시 사용
321쪽
sus ac perseestus habe tu r. Porro in uniuerta medium naturae,quod respondet coi di in animali, est corpus csleste, quod cetera continet, ac seruat. Quare iuxta coelum potius elementum ignis constitui debet. d Similiter es deJ Varias proponit sententias, de motu de quiete terrae. Drprimis enim nonnulli, qui eam in medio mundi non constituunt, ut Pytha Forei, dicunt. ipsam irrequieta vertigine circa medium agitari. Neque hanc sollam, quam nos incolimus, sea aliam quoque illi contrariam, vi su
pra retulimus, quam αντι orat appellant, fimi Iiter moueri auiumant. Atq; eorum quidam multa alia corpora terrea circa medium ferri pulat, quae nobis terrae interpositu o,
Iitescant. Vnde & hanc causam ais runt , cur plures sint eclipses Lunae, quam Solis : videlicet quia saepius
verrenae moles obiiciuntur inter Sm Iem & Lunam,quam Luna inter Solam & nostrum aspectit m e Nam eum terra J Erat hoc corra Pythagoreos argumentum: Si terra non esset in medio mundi, horizon seu finitor , qui terminus est nostri visus, non secaret semper totas pli
ram in duo media, siue in duas pa res aequalis, ita ut perpetuo nobis apparerent sex signa super terram ,
ac totidem subterra latitarent. Respondebant tamen, terram non esse centrum , quia centrum est quid m- sectile: terra vero habet magnitudinem . Vnde circulus,qui in terrasi perficie videtur,circulus re vera noest; licet ita visui appareat, ut&multa alia Coarzuitur liqc Pythagore rum respon fio: quia eis posset accudere ea deceptio , si terra parum distaret a medio i non tamen si ab eo
Iongo spatio disiuncta sit. Adde,
quod alia sunt phaenomena, quae aperte indicant, terram semper esse in medio de quibus nos seorsim ita quaest. f Quidam autem J Proponit sententiam existimantium,esse quidem terram in medio mundi colloc tam , sed volui in eodem circa axem
se silua enim messium principium ea aepretiosum. Mιλῶ υνα Dei iues magit exiremo, qua principio: media
enim terminatur , terminus assi ea ipse finis pretiosius atit ea id, quod eJtinet, et sinis.quam id quedfritur. Hoc n.mar
sed qui in medio ipsam non esse putat,
circa medium moueri dicun rasq; naso M c. sed δι aduersam terram, τι praua ea dictum.Quibusdam At o Nura talia erepora circa media serri posse videtur . nobis immanifesta ob terra obiectionem Quo circa O Luna risectiones plures . quam Solis fieri dira . Vntiquodq-enim Prum qua feruntur. Mycere sese Gnainquiunt, non solum terram. e M taterra centrum non sis ,sed per ipsius tota hemis critim distet, nihil prohibere putant a accidere qua videntur similiteν
non habitansibus nobis in eo tro misi in medio etiam esses terra. Nihil. n. ennune oHιni , per dimidium diametria distantibus nobis. f Quidam autem ιτ centro ipsam iacentem volia . . circa ipsum polum per Vniuersum extensummoueri dicuns, ut in Timaeo es scriptil.
e Simili modo de figura quoque Usius Tex. 76
contenditur. Qui suam enim rotunda esse videtur, quibusdam ventita , ut Umpanum t em Me indicium f-
eirans. Etenim cum occidit, atque ori
tur Sol, per rectam lineam, sed non pere
teret, si esset terra rotunda diuisionem
Ii Ne Vniuersi g Simili modo Proseri Antiquorum pIacita de figura terrς. Quidam ea globosam esse arbitrati sunt; alij latam potius,quasi tympanum. Iaque eo argumento probabant: quia cum Ses oritur de occidit, lecatura terra secundum rectam linealii quod non accideret,si terra esset globosa: nec enim duo corpora
sphaerica sese intersecant aliter, quam circulari lectione, ut in Solis eclipsi inlata est.
322쪽
eos qu i propositum argumen tum af
serunt, tam conside are, quantu inter
Solem & terram seruium extend Iur, quantaq, sit ipsius Solis magni. sudo, licet paruulus quidam circulas nobis procul spectantibus videa- Portiones tur. γ Namq; porisones maῖnorum circuloru circulorum propter spatas in te cur globo- capedinem etsi re vera globosae figulae videan - sint planae actatae apparent. tur. A uuar insuper J Aliam addunt rationem, qui terram latam esse in is
Tigura quiunt: nimirum, quia figura sphae- sphaerica rica ad motum propria est ι cum tan- tangst in gat in puncto superficiem: lata vero. Puncto. quia se tota tangit, maxime eli id nea ad quietem. Sed huius etiam rationis vanitas ex iis, quae in progressu dicentur, perspicua euadet. O noui I Accedit ad refellendos eos, qui, licet terrain quiescere vere iudicarint, in eius tamen quietis causa assigna da decepti sunt. Ac primum obtusi ingenii esse inquit,non admirari, qua ratione fiat, ut cum terra portiones omnes deorsum ferantur, etsi quis unam aliqua subtrahat, quae motum superioris impediat, nunquam ona uino inferior deorsum ferri cesset, donec aliquid currat, quod motionem inhibeat: di tamen tota terrae moles,cum nihil insta sit, quod ei resistat, non deorsum cadat,sed quiescat. I Quidam enim J Xenophanes Colophonius, ut propositam di ficultatem expediret, & dubitationibus modum imponeret, causam quietis terrae esse dixit, infinitam eius profunditatem: quod nimirum i n parte in seriori radices haberet. in immensum spatium diffusas. Quam sentem. tiam derisit Empedocles in suo poemate hisce versi bus rQuod coelum immensum quod si μι e profunda
Tectas, hac umerὲ iactantur inania vulgo Verba viris: quibus Laud natura ess
. m Quidamsuper aquam J Alsj.e qum rum numero dicitur suisse Thales Mil
h Nan animaduertenus dinantiam Satis ad terram , , circumfereu V m Diluinem, quo modo in hisce Areulis. qui parui eminus virintur, ii a recta apparet. Propter hanc igitur avarentia non oportet i sos terra molem eredere ravrumdam non esse. i Addunt in super, atq; Tex.77, qutunt figuram hanc nec saris ipsam propter quietem habere. Etenim moi, qui de monon e quieιά die suns ΔΓι. eo pluares sunt. Κ Omnes igitur de hoc . bitas necessarium est . forsitan. n.me
eis es tiaeantia ratione . non adm rara.
mmam parua quedampars terras eleuata demittatur, fertur . Prestereq; neu flet, maiorq;semper celeriaufertur. -LMersa autem terra , siquistiam ipsam sublimem .eleuatamq; demittat, μοι non potest: nunc vero tantum pondus quis
scit. At ureo si quiseiam etiam pararausius, eum feruntur, anIequam cadant. auferat terram. deorsum san ferentur si nihil ob tuerat. Quare dubitare quidem Tex.73. omnibus ob Philosophiam euener operam autem eos non dedisse, visis tones non magis absuro, uam dubitario. et idean . tur , mirum cuipiam sanὸ videbitur. I Quidam enim ob hoc infinitam inferam terrς parum inquiunt esse, in i finitum ipsam radicatam esse dicentes , τι Xeno aura Colophonius diaxit, ne molestias habeant causas qu
Quocirca o Empedoclessic inervamnis ita ea profunditas terra, copiosuσq; Aeιher, qua per multa iam ora tingu ndicta fructra sunt e la hamnum e rum. qui perparum ipsius Cniues vid runt. m Luidam super aquam ιacere diacunt . Hane enim sentennam is uirissimam accepimus, quam Thale em mmisium dis isse seruus e serram, inquam . ideo quiescere, perande ati lignum , audquippiam tale natat . Erenim nihil ho Tex. '. iam super aerem manere ι st aptum , sta super aquam: quasi non eadem sit de sese
se ratio, atq; aqua, qua terram vehis . Neq; enim aqua surimis manere ea sepia,seu super aliquid Ρmper eri . Haterea, ut aer leuior es, quam aqua ,sic o aqua leuior . quam terra. aeu re quo nam modo ιd, quρd ess leuius , ι ra id, quod grauis est natura. iacere putant l
323쪽
Milesius, putarunt , terram ab aqua sustineri, non aliter, quam lignum, aut alitiis quiis eiusmodi aquae inti tans . Veriam haec opinio tripliciter consulatur. Prinium, quia ut terras eleuetui dei cedit, ita &aqua: quare oportebit dari aliquid , quod ipsa aquam luit meat. Item. quia naturae decreto grauiora subsident leuiori bus : at aqua leuiorhit . quam terra, fictili & aer leuior, quam aqua. Teristio,quia ide eli motus eadet i q. quies totius & partium: proindeq. si tota tetra innataret aquis, idem accideret terrae portioni bus; quod tamen experien Vae palam replignat:Lrquet igitur , superiores Philosophos non exquis te tuisse rem perscriitatos; sed ratione, quae eis quoquo modo verisimilis visa eit , fume contentos , ut in alios quaeitionibus non raro a eidit .
morat, qui causam quietis terra contulerunt in eius latitudinem: quod videlicet , quamuis terra suapte natura deorsum tendat, nequit si ibiectu aerem dissecare, sed eum potius premit,atq; condensa t, ut alia lata corpora facere consueuerunt: ideoq; cuaer locum, in quem cedat, non habeat, terram impositam susti net. nec eam moueri sinit: quemadmodum &aer clepsydra inclusus . quamdiu superitis orificium obturatum est,aquq subeunti locum negat. o Primum iritu J Superiorem sententiam refellit. Primum, quia supponit, terram csse fidurae latre, tro rotundae. Item,quia si ab aere subiecto tetra sustenta , quiescit, eius rei non tam videtur esse causa latitudo, quam magnitudo: 'uia nimirum terra hinc inde aerem tibi subi jcit, nec ei ulla parte exitum relinquit. Quod etiani accideret, si nihilominus terra non
ut aurem J Disputat contra eandem assertionem,aiens. eius Auctorcs.cum nullum omnino motum terram habere inquiunt. non dem
tu terrae simpliciter, sed deorum corporum motu proposuisse qua
causam manendi ipsem inquiunρ esse rnon euim dιωderesed operiνe aerem dia eunt inferum ἰ quod quidem latitudinem habentra eorpora facere videntuν Hacem m cta ventis cum discutiate mauerim ut, propter adhaesionem . me i rimιgitur latitudine terram inquisit ad ae rem facere: hunc autem non habente mlocum . ad quem migrabit socientem . simul infra quiescere; perinde atq; aqua in hisce vasis. Hurripiunt aquam. ρ se vero aerem pondus magnum . si eomprehendatur. inferre. compluribus Anu
o Primum igitur,si non lata figura Tex. tr
sit serrae . propter hae non 'escat. Quietis tamen non latitudo sola eseausa ex hisce qua dicunt,sed magnum
do magis e nam propter angum s aeretra tum non habente, manes ob mul-tIturinem . Aer amem eis copiosus ex eo , quia a magnιtudine comprehenditur m gna re a. Quare hoc ipsum est. etsi rotunda quidem es terra , tanta amem molem sententia enim ac rum ne sit. p Omnino autem ad eo, qui dicunt Tex. 33. ira δε motu ron de partibus e I conte sto se a de alιquo toto ac uniuerso. A principio .n. ect dete minatum , ηψnsit quia ipsam motus natura eorporιbus ce teus, an nultassio ct virum naturalis quidem niatas sit prorsus, violeutus aut
sit. Atq; cum de his Vsis prius 1 d finiata , qu pro facultate presenti perui.
mus , his M terra utamur nunc oportet.
Naan s nu ui natura motus competis,
324쪽
uctum omnia corpora moueantur, an quiescat:& virum natura, an per
vim quiescam vel moueantur: squidem terra particula quaedam est i lius mundi. Quare sicut de terra,ita di de aliis dubitatio es la potest. Suinponenda tamen esse ait ad huius c trouersiae explicatione . quae de hac re initio I .lib. disputata sunt: utrum videlicet corporibus naturalis ali- Quietem qua motio conueniat, at non: aliaq; iri medio ad eundem locum pertinentia. Tum mundi na- ita argumentatur: Si quies in medio iurare esse non est naturalis terret, sed violenta, terram sequitur motum ad mediu non conuenire ei se dum naturam, sed per vim,ob li conuectionem: qui te
ram violeter quiescere in medio v Iunt; hanc causam asterunt, cur in medium vergat, quemadmodum a quam, & aerem propter rerum generationes per vim in unum congre
gari, & ad medium ferri inquiunt.
At quod terra contra suam naturam in medium tendat, & in eo etiam vi- ς l quiescat,absurdum dictum est. q Vt Empedoctis J Opinio Empidoctis fuit, deo terra quiescere; quiac tum rapidissima sua conuersione anteuertit eius motum , neque ea labi permittit; quemadmodum & invasis aqua plenis accidere videmus,
quae si in orbem celerrime torquea- tur, aquam emuere non sinunt. Hanc desuperiotem sententiam ex eo improbat; quia si causa quietis terrς est
eius latitudo, vel cili motus, fatendum erit hisce causis cessantibus terram sua naturae relictam aliquo itu- ram. Quo igitur tendet non deorsu.
cum ex corum placito terra contra - naturam in medio tendat. At multo
minus sursum: & tamen necesse est terram, omni vi cessante, alique subiremolum sibi proprium, &pr priam sedem habere, quam Pelat. Certe cum nullus sit locus,qucinadire queat, praeter infimum. Plane sequitur.non recie ab illis Philos
nequi tro lentus etiam e inpissessos --ro neuter ev. nihil omnino mo-bιtur omitis enim ea definitum. necessario hac euenire . Eρ ιnsuper nee quicquam qui flere potesse nam ut O. motus natura atrus competit ilius es υιolenius; sic o
quies . At si motus qui iam ut secum
dum naturam , non etἐolenta latio μlum, nee quies eris. Quare si terra nucivi quiescit, violensa queque latione ob eonuersionem ad medιum ipsum accessi.Omnes enim hane eamm Heunt ex
hisce rua in humidis ferun uti se eirea
aerem accidun . In his maiora se regrauioraque ad risum conuesonis meis Hum pergMn .Iccirco . terram omnes, qui coelum ortum asserunt esse ad usum aras e medium arunt.Quia vera m net. causem quarum. cm dicunt pa rim hoc modo. latitudinem inquam,ac magnitudinem eausam isus es ; pamrim , ut q Empe cles e re ρι, eoelum conuersiones , c/lοιore quam ea terra motio, lationem ipsius prohibere, visis in
aqua, qua in cyathis ess. Hac en m. um
e thur orbe sertur . es spe cyathus adeo verritur, τι supra fundum , infra labra n/; non fertur tamen deorsim, aptam deorsum ferri, propteν eande causam sanλ. At si neque conueso, neque latitudo prohibeat quorsum inde quase
aere cedente.ae aleunte feretur Admetum enim et a lata es, Utque etiam tu ipso manete latronem teroidisiui esse quandam secundum naturam nec e ea. Hae uitur orae, ea quasum
sum ιtur. an ea, qua itur deorsum ; analia quedam i aliquam enim esse ne-
resti ei I r Quid si non magis est ea squa supera loca petuntur, quAm ra, itur deorsum; aer verosuperior la tonem eam non prohιset, a pergitur sursum . neq; issan . qui est sub terra,eande pro hibere,qua itur deorsum Vote I. Ea An. causas eisdem eorundem esse necesse HI.r Pr terea illud etiam ad Empedocvquispia dixerire quiado.n. elemeta discordit expertra erant, sugnam eausa teragluterisphis tradi causam quietis terrae. r Preterea illud J Empedoclem priuatim insectatur, quod cum olim non dum quattuor mundi elementa, ut ipse praedicabat per litem segregat δι ac distincta essent, quiescebat terra: di tamen et iis quietis caus a non potcrat tunc ad coeli conuersionem referri: cum nondum coelestia corpora in eam
325쪽
sormam I speciem, quam nunc habent,coaluissent.
s Absurdum est. J Et si, inqu it, in mildi ortu terram propter li conuer- Naturalis sionem in medium detrusam fuisse
motus i- concederemus: nunc tamen cum ea
gnis. causa sublata iam fuerit, rebus om-mibus in ordinem compositis ac digestis, repi ehendendi prosecto criit, qui nunc aliam rationem non astu-runt,cur pondera deorsum vergat; maxime cum cyli conuersio nequaquam huc pertingat. Praeterea,cum ignis non ob cςli reuolutionem, sed suapte vi in locum superum contθ- dat, habeatque propriam sedem, in qua quiescat; alienum a ratione est , terrae proprium locum propriamq.& naturalem quietem negare :t At vero neq.J Si quis illotu Phi Iosophorum verba &exempla consideret, facile intelliget, eos grauiu& leuium corporum motus non cς. Ii conuersione, sed ipsis eorum na- iuris veritate coactos distinxisse . Siquidem eorum sententia in locum infimum auia demigrarunt. in supremum leuia. Quae motuum distinctio non aliunde , quam a natiuiso eorum affectionibus prosecta est: cuante eiusmodi iiecretionem c li in
tus non elictiu Sunr autem. J Alijs visum fuit, ideo terram immotam consistere, quod undiq. aequaliter distet ab extremis,& quadam habeat ad omnia, quae circa ipsam sunt, similitudine: nec magis ad unam, quam ad aliam partem inclinet. Quare cum omnis motus ad definitum locum esse debeat , hac naturae perplexitate immob: le haerere. Causa haec etsi probabilis videatur, non tamen satisfacit:quia pari ratione, si ignis in m dio constitueretur,moueri inde non posset. x Ar ver . J Secundo idem impugnat : quia terra non solum quiescit in medio, sed ad medium etiam
quietis emi r nou enim tura rex versiodnem eati am esse dicens Absurdia eu et,non intelligere.prius quide terra paries ob eonuersione ad m dium esse latas; nuue aur qua ob eausa uniuersa, qua pondus halen . ad ipsam feruntur: non enim eonversa nebis r pinqua ess . P terea, quam ob causam Text. 8a unis etiam furfmsertu pNon enim ob conue ouem. Quodsi hie aptus est alia quem ad locura Ierri, patet putandum esse.terram etiam identidem aptam essa de itum quend i m petere locum . t At vero nep eon ursione graue I M.t uer. ea desinitum; sed eorum,qua prius erant grauia letiiv. alia in ipsum m
ferrit Nam si infinitum ea uterus locus inferusque esse nou D esse graue autem atque leue histe suus defini a. Plurimi
igitur ciria has causis versantur. u Sunt autem qui manere ipsam os Tex.9o. similitudinem dicun/ : ut ex veteribus Anaxιmauer dicebat. Id enim .inquius.
quod es in medio colloeam . . aque Hextrema se habet, non ad supera magis. quam ad infera, aus versus latera erri oportere . ,simul ad contraria moturi non posse: quare necessaris illud manere
dicunt. Hoc amem eleganter quidem.no Tex. 9 I. vere tamen ess ictu. Irae enim seni - ria, omne, quod in medio ponetur, maneat in ipso necesse ea iquare ignis qui sera i id enim,quod Letum esproprium
x At vero neque necessarium est non Tex. 92. .aim serum in medio mauere videtur.
sed ad medium etiam ferri. Quo enim quavis i us pars fertur,eo totam etiam ferri necesse ea: ruo vero fertur secudum
naturam.ιιιsecundum naturam etiam manet.Non ergo iliter quia se habra ad extrema,ideo maneH. Me enim ea nitie sis commune. ferra aurem ad medium proprium Usius ect rerra.
fertur, si no tota saltem eius parteside vero iudicium est de motu partium & totius. Unumquodque autem ibi naturaliter quiestir,ouo secundum naturam fertur. Quare non videtur terra, ob illam perplςxitatem, in inccio mundi quiescere.
326쪽
y Absurdum etiJ Rursus eandem rationem coarauit,quod non afferat ad quatam causam,cur celera etiam elenienta in suos Iocis quiescant: ut ignis ad Lunae concaua: cum de reliquis idem suo modo dicendum videatur- Certe , cum ignis quiescat, id est nec sursum, nec deoisum feratur, quia ei locus e tremus debetur: non est cur non asseramus, terram quiescere in medio, quia haec illi sedes a natura destinata eli. Quod si tetraob similitudinis duntaxat necessitatem in medio manet, quaerendum superest,cur ignis in suprema su lunaris mundi regione consiliat pSophist, et Vi ea sententia I Praedictam rarum arg. tionem similem esse ait ei, qua S phiit uti solen t,dum aiun t: si capi l-- lus,qui consimilium partium eli, ita extendatur, ut ubi q. similis sit extiasio, eum minime confractum iri. Ite,
. ' si illi, qui aeque esurit, ac sitit,cibus& potus aequali distantia ponatur,
eum neque cibum, neque potum s pluram: propterea quod in tanta a
qualitate& similitudine perplexit as oriatur; nec maior ratio sit, cui
hoc potius,quam illud eueniat. Resposio . Ad primum horum respondet D. Thomas: huiusmodi capillum dissicile inminuendum : Itein, poste comi niti in medio,ad quod concurrit & unitur vis,quae ex utraq. parte insertur. Alij astarunt,comminu cndum; qua parte forte fortuna acciderit. Alis nullo modo frangendum, si omnia prorsus aequalia ponantur.
Alij a Deo citerminandam ea fractionem : quod ab Austorem naturae
pertineat, in eiusmodi euentis cauissarum secundarum ambiguitati o currere , eas'. sui concursus e scacia ad certum actum promouere, quam opinionem Iib. 2. Phys statuimus. y Absurdum es etiam hae quidem Tex 'I-
quarere, urnam terra manet in medior
illud aut non quarere, eur ignis ιn ex ινι- quiesciι. Namsi illi locus eortemus natura comperit, paret O terra locum aliquem natura eo etere necessariu esse. Ωu: De lotus natura terra non comperi ed ob simititudinis ne-
tentia serit, qua de capillo assertur, cuvehementer quidem , militer aute intenditur, υtraque ex parte; dicis enim. illum non ruptum fore : c, trem ea,qua desilientu vehementer esurienteque dia
que bibuntur dissas; quiescat enim πλc e es quarendum es etsis,de ignis via rimis in locis quiete. a a Mirabile autem est, γ de quiete quidem ipsorum quarere e latione --n non quarere: quam ob cauom altera sursum, alterum deorsum ad ipsum m dium si nihil impediatfertur. b b Aι neque verum ess, 'od dici-'Tex. 94.tur e per accidens tamen hoc vertim ess, nec fa rium esse id omne in me o m nere, Ira non magis huc competis, quam
Erue moueri: sed propter hanc lentia
Ad secundum respondet D. Thmmas, potum potius ab i lio capiendum, quam cibum, quia sitis suapte natura vehementius urget: ceterum, si omnia sin t paria,capiendum quod sorte acciderit . Dicendum tamen, si sermo sit de agente,quod libere operatur, posse illum arbitratu suo, quod libuerit eligere, nec enim ad liberam electionem opus est,ut e duobus bonis, quae seo flerun t, alterum excellat, aut praeualeat: sed esto, ambo paria omnino sint,virum uis ab eo, quod ex delectu agit .sumi potet t. Si autem quae Ilio sit de bruto,vel homine rationis usu carente, recurrunt tres vltimae solutiones superioris dubi j. Qua de re lege, si placet, Interpretes Diuus Thomas in I. a. ad arti c. 2.quaestio. II .ubi disputant,an brutis electio competat. Ia a Mi ηιiu est Ostendi sirationem adductam ob id etiam minime satisfacere, quod eius Auctores,dum eam inculcam, perquirere solummodo videan rur.quamobrem corpora quiescant; non autem cur motum subeant alia in su- peium, alia in inserum locum, si eis impedimenta remoueantur, cum extra iraturalia loca sunt.
327쪽
sam per se ac propriam non afferat, cur terra quiescat: si quidem idem quoque de igni pronunciabunt, si in
medio mundi ponatur, videlicet debere immobilem per silicre; quia similiter ad quodlibet coeli punctum indiscriminatim se habebit. Qui tamen re ipsa mouebitur,no totus ad Unam aliquam coeli partem, sed ad diuersas particulatim diuisus: ita tamen, ut per rarefactionem aliquantulum cxtendatur ad maiorem IO-
cum occupandum. non manebit sed mouebitur; non tamentorum . seu dι-lsum. Eadem enim Ο Tex. 9s . ad ignem accommodabitur ratio etsi u. potius in medio fueris. maneat perιadeatus terra necesse es r similiter enim auextremum quodvis punctorumsese habe-
ὼit. Attamen a medio apso mouebitur r
quemadmcdum C ferri, nisi qMiniam
prohibeas,ad extremum ipsum videtur. Verum nou tatus ad unum punctum se retur : hoc enim solum ex ratione, qua da
simili ussin/fit, euenire necesse est: sed
pars ad extrema partem eiusdem nιm:-rum ration ιs ; veluti quarta pars ad quartam continentis iraias panem: ntillum. n. corpus ea puλ m. Vr autem ex magη o minorem tu locum mutari potesssicondet:
stur sic o in magnum ex minore,si rarefiat. Quare , terra Me a medio mouetur modo.per i us simili ussinis rationem, si non natisra hic locus compereret terra. 224rgitur defigura,de loco, δε quiete, is de motu iUM extimantur , to fere se viden-
IOr a autem J Propriam explicat sententia circa ea,quae superius disputauit. Ac primum docti, terram, siue in medio mundi , nue extra medium constituta sit, haudquaquam circulariter moueri posse. Prunum, quia cum mundi decor & ornatus perpetuus si cuc enim Aristoteles: eis falso, credidit , oporteret motum illum terrae seinpiternum esse; quod tamen repugnat quia nihil violentum perpetuum esse potest. At eiusmodi motum violentii esse inde constat: quia, si csset naturalis , conueniret etiam partibus, cum idem S totius & partium motus sit, & tamen constat, partes deorsum vergere. Secundo idem Probat: quia, quidquid serturia orbem, excepta 1 uprema sphaera, plures motus subit: quare di terra non uno, sed pluribus motibus cieretur,ac necessum seret, non semper iiiijs lem terrae locis, iisdemq; Pu ctis horizontis easdem stellas inerarantes nobis oriri, nec in eisdem o Gilcre , sicuti planetis accidit: quod tamen est contra experientiam.
Nora aut m primo dicimus, utrum rix. m.
ιμών sione feruntur, pis relinqui via Mntur, pluribus h lasionibus unis prater primam spharam nouera. Ergo es terram , siue circa messium siue in medio sit colueais, ab. lationis. moueri nιcesse es . Iu FD. murationes sera fixam stellarum regressioneri necesse ea. Hoc autem Aeri non viritur sed eadem eisdem in locis iasius semper oriuntur atque occia a
328쪽
Terra esse in medio niuersi immotam.
b me erea Iaiis J Tertio idem concludit ex situ partium terr & totius. Naq; idem est motus partium terrae secundum naturam ad medium mundi, di totius elementi . Qitare, ut terrae gleba , postquam medium 'uoad eius fieri potuit sortita est, quiescit: ita de tota terra in medio consistens qui tem habeat oportet. Deinde dubitationem interserit,utrum graui a s rantur in medium. quia Universi m dium est absolutE. an quia terrae medium γ Respondetq; , ut ignis per se ad extrema, siue ad concauum coelestis globi fertur; ita & terram per se tendere ad medium Vniuersi absolute ; ad medium autem terrae, per a
cidens: quia contingit & terrae &mundi idem esse medium. Unde si per hypothesin terra locum alium ccuparet, videlicet eum. in quo est ignis vel Luna, certe tunc mcdium diuersum flaret a medio mundi , Segrauia corpora serti dicerentur ad mediu:n mundi tantum .c Ferri autem J Moueti grauia ad medium, indicio quodam ostendit: videlicet quod pondera, quae in te ram feruntur, non lineis parallelis , fue pari ab se interuallo di flantibus,& quae nunquam concurrent, mou
tur: sed ad similes,ac pares angulos, respectu superficies, vel lineae colimgentis superficiem terrae, idq, ex quacunq; parte pondus ad terram ser tur: adeo, ut si nullum occurrat impedimentum , pondera ex diuersis partibus mota sibi in centro occur-1uta sint: ut ex as. terti j Euclidis cotiligitur .d Pa ει igitur J Concludit propositum, nempe terram esse in medio mundi, de in eo quiescere, quod ex dictis mani festum esse vult: siquidem omnia corpora grauia seruntur ad terrae medium, ut probatum est: &nihil mouetur in loco. ad quem suas te natura tendit. Sed de aliam si
iacit rationem,qua demonstrat, terram n nilo pacto cieri: nempe quod grauia, quae vi sursum iaciuntur, ad
perpendiculum rursus in eundem lol, Prate ea ratio partia i us totius Text. 93.
secun m naturam, ad ipsium ea mediavnιuese ob tot enim ebria ipso centro nune ιacet. Dubitauersi aurem auis .τ. Text. D. eum idem si mediia virorum'. ad utraea. uapondus habent. parteil terram eundum naturam feruntur: virum.qm ess medιum uniuersi, an quia eu terra 'Au med tim θιι- uniuersiferantur necesse es. Efenim lema atq; ignis ad eo trarium ponderιbus terra Gentia locRad ultimum eius loci, qui coctinet medium ipsum, feruntur. Acciit aute, de Text. IO . terra medιῶ esse M niuersi. Feruntur. n. pondera m ad medιῶ terra, sed per ace deus e ea rati ri qua terra media suum habet in ipso malo Uuiuo . c Ferri autem grauia c, ad ipsum medium terea,
hoc indicium est: pondera enim, quς ad hane feruntur, nῖ mua dictantia, sed ad similes anulos feruntur: quare ad una Text. Ior.
messium intuosi,ferretifer Iurid, P ter igitur, neeessario terra in medio, atq; .i 'limmolitem esie: γ ob eas quas diximus causas: o, a pondera Mysursum ia- , ciuntur. in idem in susper rusricam feruntur, es an in ita vis illa ρυιμιπι. Nique igitur terram moueri, neque extrametsi collocatam esse, per hae diluti in suis. e Insuper cause quieita his, ρος Text. i oz. dictasunt alet. Nam sapia ea ad me dia undiq; natura ferri sicut videtur, unas ad extremum a medio ili modo; fieri, non potes , ut et Ea pars illius γ m dio seratur. vi non ictara , tina es enim
unius latio, simpliciis lex,sed non
At ea, qua οῦ medio pergitur ontraraa
es ei,qua ad medium ituri si igitur feri
cu recidunt. Nequis vello dicat,accidere hoc propter tarditate motus terrae,qui vix sesu dignoscatur: occurrit, idc euentutu, tametsi .dum pondus ad locum redit,intercedat longissimi temporis mota,qus loci di stantiam percipi faciatie Insuri sausa d Cῖusam ζ1Planat, cur terra in medio quiescat: ni-- mirum.
329쪽
mirum . quia terra suopte ingenio apta est, v t omni ex parte ad mediuferatur: sicut S ignis, ut a medio ascendat. Inde enim fit, ut nulla terrae pars, siue magna, siue exigua, possit a medio auelli, nisi inde in
lori aliqua vi extrudatur praesertim cum vni corpori unus tantum per
se motus inutis ut in in primo libro assertum fuit. Quot si terrae Pars
non nisi violenter a medio auferri potest, multo minus tota unquam auferetur ; cum nulla sit tanta vis, quae id praestare queat. UressinitIAluonomorum testia monio confirmat ea, quae de terrae situ, de quiete docuit. Si enim terra moueretur,vel in medio inundi non esset, haudquaquam ita se haberent, Quae ab eis circa ortus, occasus. distantiam, S: magnitudinem siderum obseruata sunt. Haec autem seorsim in quaestionibus de figura Sc quiete ter a nobis explicantur. rra esse R Figuram autem J Postquam st globosa. urit ,'quid de terrae quiete sentire oporteret s nunc, quid de eiusdem figura pronunciandum sit, decernit: affirmatque, teriam rotundam este,& globosam . Primum,quia quaelibet eius pars suopte pondere in medium nititur, & suis nutibus con- . - globatur, ac maior pars minorem Irudit , quousque perueniatur ad medium. Sicque necesse est, terrae partibus compressis undique versus centrum, terram in sphaericam figi ram componi. Talaqueis h. Iuttilisera aurem I Ita oportet, ruda Phν- inquit, de figura terrae sentire, ac si scoru opi terra denuo coaluisset, confluenti
tur . Euemunt enim ea, γα apparen .
eὰm figura murantur , quibus es ordo ΠHarum δε istius et propterea quod in medio terra es eo Iocata . lDe loco igitur. quiera , motu terra quomodose habent , ut a nobis sunt dicta. I Figuram autem rotuncam ipsam Tex. Io ere necesse en unaquaque enim D tium pondus ad ipsum medium habet τρο miuor si a maiori pectatur, egredi non po ea, sed premitur potitu, ae alia alcedis , doaec ad messium tDum perueniar. h Intelligere autem oporteret id, quod Leιtur, perandeseri. atque si terra fe
ret eo δ' o,quo naturalιum etiam qui
dam ipsam inquiuAt ortam esse. Verum icti quidem violen iam lationis ad infra terra causam esse dicunt. Praei atauiem veritatem ponere. atque hoe ideo accidere, dicere . quia naturam habet.
id quod ponilus habet, ad ipsum medium
ferra. Cum igitur poreutia congeries esset , ea e segregabantur , una que μmiliter ad ipsum m/dium ferebantur . Sive igitur similiter ab extremis partes. Tex. Io diuisa ad medium sunt congregat , Hue alio modo se habentes . idem facientone . Pater igitur, id quod iniqua asextremis similiter ad messium fertur,
simila necessario omni exparte fieri m ιιD - Sι enim omns ex parte que stat additio, aequὸ extremum a medio Δ I re necesse est: hae amem figura rotum da ectisi NihiI autem ad lationem resera.
eis paries usius non undique simι liter
ad medium ipsum concurrant. Maior enim semper minorem, qua ante se eis. impellat necese es, utrasque mementum ad medium usque habentibus, chgrausore minus pondus ad hoc ι eliante
bus undique in medium partibus ς ut quidam Physiologi posuerunt:
et si i n eo a veritate aberrarint,suod terram non siiopte ingenio, sed vi extrinsecus illata propter c li conuersionem descendisse crediderunt cum tamen propria, ac natiua inclinatione medium mundi capessat, ' . . . eiusque partes circa ipsum conglobentur. i Mul autem ad J In eorum sententia , qui terram segregatis e coneterie, in qua ante iacuerunt, elementis genitam faciunt, nihil referre ait, si non
aequalit ei ad medium undique, sed ab una parte plura pondera dei eita n xin zquia,quidquid eiusnodi accidatis per terra ia globolam siguram com
330쪽
Tota terra affectat raudi medium.
cietur : siquidem qua parte plura
ntur pondera , terram versus aliam partem impellent, donec ad aequilibrium circa medium coeant. Κ,.emm quod J Si pondera i gentis magnitudinis ad alterum homi sphaerium descendant , futurum est,ut ea ad volubisitatem sese rotundent, de ad mundi centrum nitanis tur: quia maius pondus minori pra ualens praemit urgetque,&impetu profert .donec medium occupet; vel ad ipsum,quantum fieri possit, proxime accedat: quia eadem est &te rae totius, Reius partium ioclinatio. Tota vero terra mundi medium aD sectat. optatque, ut ipsius medium Universi medium sit. l Sive igitur Dei a J Diceret quis. superiorem rationem vim habere, supposita terrae generatione. Id excludi t,aiens, siue terra genita sit, siue
non,oportere eius medium esse me
dium Vniuersi cum id ex propria de
naturali eius inclinatione nascaturΤ& ob hanc causam figuram rotunda habere: aliter eius centrum non re sponderet centro mundi. m Et quia onJ Alia ratione comprobat terrae rotunditatem. Naomnia pondera, undecunque versus terram ferantur, vergunt ad angulos rectos, sibique paulatim appropinquant. Quo fit, ut necessario in sphaericam figuram consorinentur,aggregantibus sese hinc iude in unum terrae partibus. Quare oportet,inquit, terram aut esse rotundam: aut natura rotundam. id est, aut re ipsa obtinere rotunditatem, aut eam saltem exposcere. Quod addit, propter montium& vallium inaequales tractus, qui rotundae figurix obesse videntur. At hoc non ex ipso terrae ingenio, sed ex accidentaria causa obuenit. Praeterea, eiusmodi inaequalitas ad
totam terrae molem comparata, ni
hil esseit. De hac re separatim in
quaestionibus. n Praserea se pre 3 Astronomicis
X Id enim, quod qui iam dubita- Tex. Ios,
uerit,eandem habe flutionem si rei umultiplex ton s additum alteri heia mi harao fuerit, terra medium Oeeu pantis, atque rotundam basentis Amram,non idem Vsius totius terraque m dium erit. Quare aurem non manebis
in medior aut si manebis, visu c,
non habens medium, quo se nune moti ri est ana. Quod igitur dubita ur, id ea . Videre aurem non ea di is, Tex. Ioris parum consideraserimus, ae disim xerimus, quo modo tensimus quantam Dis magna tudinem pondus habentem ad ipsum madium serra. Pater enim. non quousque extremum tangat ipsum reentrum . sed maior pars vincar epor Li, tet, quousquesuo medio ipsum me sum comprehendat r hucusque enim hasermomentum . Nihil igitur interea. hoc de gleba , O qua uis parae , an de tot rerra dicatur. Non enim ob paruitatem , ut magnitudinem id, quod arendit, dictum erit, sed de omni eo quod ad medium habet momentum . Ω re ne tota ,sive Aer partes aliquo ex locos rebatur terra, eb que ferri tuam n resie est, donec utiqua viaecunque μmilite umat medium, adaequatu mi naribus a maioribus propulsione inelia
l Siu. igitur facta es , hoc necessa Tex. Id .
Ytam factam σε modo . Quare mania fessum , quia sphaerica generario resus, siue ingenita ae semper manens eodem modost habet, quos oriretur . primit oria fuisset. Et hac igitur ratione figuram risius esse rorun m necesse est , m quia omnia grauia simιles ad aram Di . sed non ictantia aeque feruntur.
Noe aptum eia ad ιd . quod natura r eundum erit. Aut igitur es rotunda . aut natura rotunda. Vnumquodque a tem tale dicere oportet, quale esse nai
violentia , praternaruram es. n Haterea is per ea, qua sensuvia Tex. Iost, densin: Inna namque defectiones non diuisones tales haberem. Erexim nunc quidem .
rationibus, ductis ab iis, quae senses conspicua sunt, probat, terram esse rotundam. Videmus enim,cum Luna d ficit,per circularem sectionem cibi curari. Quod ex eo sane Oritur,quia terra, cuius interiectu obscuratur, rotunda est de globosa.