장음표시 사용
161쪽
decem & septem fructus malae arboris. Gal. s. Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt, fornicatio, immunditi P, impudicitia, luxuria, idolorum seruitus, veneficia, inimicitia,contentiones, aemulatione ,irae. rixae, dissensiones, secti inuidiae,homicidia, ebrietates com m effat io nes, & his similia, quae praedico vobis, sicut & praedixi: quoniam qui talia
agunt, regnum Dei non consequentur. Secundo, ructuum peruersitarem,ibi. Malos. Matth. I x. Malus homo de malo thesauro profert mala. Tertio , malefaciendi assiduitatem, ibi. Facit. Olee 4. Fornicat I sunt,& non cessauerunt. Ci ea tertiam arborem notandum, quod tria genera sunt arborum, quae iaciunt fructus nullo, . Prrmaeli quae facit Do des sine sotibus et ii sunt qui habentaverba sine operibus . Matth. i. Et videns Iesus ficulneam arborem unam secus
viam, venit ad illam,&nihil inuenit in ea nisi frondes , &ait illi. Numquam ex te fructus nascatur in sempiternum r& aresecta est continuo ficulnea &c. Secunda, quae facit nares sine fructibus ii sunt qui faciunt in apparentia opera , sed non vere. 2. Tim. Habentes speciem quidem pietatis ,
virtutem autem eius abnegantes. Iob. i 1. Cum adhuc siem flore, nec carpatur manu, ante omnes herbas arescit e sieviae hominum qui obliuiscvnrur Dominum,& spes hypocritae peribit. Tertia, quae iacit fructus, sed inutiles penitus. Sap. . Fructus eorum acerbi & inutiles ad manducandum. De talibus arboribus dicitur in Cam. Iudae. Arbores auriumnales,infructuosae, bis mortuae,eradicatae . Sed vet tali bus arboribus: nam excidentur securi diuini iudicii,& mittentur in et ternum ignem inferni. Matth. s. Iam securis ad radicem arboris posita est. Omnis arbo qui non facit seu ctus bonos excidetur, & in ignem n tetur, A quo igne li betet nos Dominus, Amen. -
E in v a idolatre essetamini , sicut quidam ex
ipsis &c. I. Cor i o. Duo iacit hic Apostolus.Primo, monet ut caueamus ab idolatia spiri in altu, ibi. Neque idolatrae essiciamini. Loquebatur. n.
162쪽
fidelibus, qui iam idola nulla habebant: unde patet quδdmonebat cauere ab idolatria,quae consistit in vitiis. Secundo , compatat idolatriam spiritualem idolatriae corporali , ibi. Sicut quidam ex ipsis:qui vitulum, & alia idola adora. uerunt. Circa idolatriam corporalem nota,quod triplexerat.Prima in astris. Secuda,in elementis. De his duabus, Sap. 13 Aut igne, aut citatu aere,aut nimia aqua, ecce idolatria in elemetis:aut gyru stellaru .aut sole, aut luna, rectores orbis terrarum Deos putauers t, ecce in astris idolatria. Tertia,in animalibus. Rom. r. Et mutauerunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudine imaginis corruptibilis hominis,& volucrum,& quadrupedum , & serpentium. Sce. Idolatria in astris significat superbiam unde primus superbus dixit, Esa. I In caelum conscendam , super astra caeli exaltabo solium meum, sedebo in loco testamenti, in lat ribus aquilonis : ascendam super altitudinem nubium , α ero similis altissimo. Aug. Et putabant se exelsos cum syderibus & fulgidos, & ecce ruerunt in terram. Idolatria elementorum significat idolatriam auarorum. Col.ῖ. Α uaritia quae est idolorum seruitus. Idolatria animalibus est caenalis cocupiscentia,quae est in carnis voluptatibus in Can. Iudae. Quicumque naturaliter tamquam animalia norune in his corrumpuntur. De his tribus Iacobi. s. Non est is a sapientia desursum descendens, sed terrena per auaritiam,
animalis per luxuriam , diabolica per superbiam . De septem idolis quae adorabant Gentiles , Quare in sequenti
RE n D a rationβ villicationis tuae,Luc. 16. Istud ver
bum dicetur cuilibet in morte,vel in iudicio. Oportet enim quod omnes ueniam ante tribunal. Christi caelestis iudicis , ut reddant ratione de omnibus factis suis. 2. Cor. s. Omnes nos manifestari oportet ante tribunal Christi, vereserat unusquisque propria corporis sui prout gessit , siue bonum, siue malum. Et ideo debet quilibet homo cogitare quomodo tunc sciat rationem reddere Debemus autem
163쪽
tria eogitare cirea rationem illam. Primo, reddendi ratione
difficultatem. Secundo,testium, qui accusabunt malam rationem reddentes,veritatem. Tertio , sententiae quae dabiatur contra eos,qui malam rationem reddiderunt, severitatem. Circa primum notandum, quia erit difficile tune reddere rationem de omnibus cogitatis. psa. 7s. Cogitatio hominis confitebitur tibi. Sap. s.Et in cogitationibus impii erit interropatio. Secundo, de dictis. Matth. I 2. Dico autem vobis, quod de omni otioso verbo,quod locuti. suerunt homines, reddent de eo ratione in die iudicii. Ex verbis enim tuis iustificaberis & ex verbis enim tuis codemnabetis &e. Tertio,de omnibus factis. Eccle. Iz. Cuncta q uae fiunt, ad. ducet Dominus in iudicio pro omni abscondito siue bonu. sue malum. Circa secundum notandum , quodHres te stes veracissimi accusabunt impios in iudicio. Primus testis erit Deus.Mala. 3. Accedam ad voa in iudicio, & ero testis velox maleficis,& adulteris,& periuris,& qui casum niantur mercedem mercenarii, & humiliant viduas & pupillos,& opprimunt peregrinum,nec timuerunt m dicit Dominus exercituum. Ego enim Dominiis, & non mutor &c. Secundus,erit conscientia.Rom.χ. Testimonium reddente illis conscientia ipsorum , & inter se inuicem cogitationibus accusantibus, aut etiam defendentibus: in die cum iudicabit Dominus occulta hominum secundum euangelium meum per Iesum Christum . Tertius, erit omnis creatura. Iob. 2 o. Reuelabunt caeli iniquitatem eius, & terra aduersus eum consurget. de uvidam sanctus pater dixit.Redditura sumus rationem corii caelui& terra, ec tu II deis Circa tertium notandum, quod in tribus apparesit leuerit assententiae. Primo, quia omnibus bonis expoliabuntur. Augu.in lib.de ciuiti Dei. In extremo supplicio recte fit ut iniqui & impii naturalium bonorum damna in cruciatibus
defleant, sentientes eorum ablatorem iustissimum Deum , quem contempserunt la gitorem benignissimum . Iob. 2o. Diuitias quas deuo. auit,euo me , & de ventre illius extrahet eas Deus. Secundo, quia ardemissimi ignis incedio eruciabuntur. Is viti. Ignis eorum non extinguetur. Tertio , quia in aeternum non liberabamur.Matth. as. Discedite a
164쪽
me,sine quo no potest esse bonum, ecce primum tin ignem. ecce secundum: aeternum, ecce tertium, A quo igne liberet nos Christus Iesus. Amen.
Dominisa decima post festum Trinitari ex epistola. . t E Molpotest dicere Dominus Iesus,nisi in Spiritu sancto. I. Cor. it. In istis verbis ostenditur quanta lit virtus nominis Iesu, quem nullus potest in veritate nominare, nisi in Spiritu sanctor& ideo istud nomen eii semper in ore habendum , in corde custodiendum, in aure tenendum, in fronte scribendum in manu serendum &c. Vuare inter festiuos in Circuneisi. ne Domini. De eadem epistola
Cr Ti s , quia cum gentes elsetis, ad sinula
era mura prout ducebamini euntes I. Cor. II.
Septem simulacra adorabant gentiles ad honorem septem planetarum , quae significant septe illa,quae adorant in mundo falli Chri itiani. Primum erat simulacrum saturni,& significat inuidiam propter tria. Primo, quia dicitur else malevolus, sic inuidus quia malu proximi desiderat & in eo laetat: unde bene inuidia sic describitur. Inuidia est dolor alienae felicitatis. Philosophus. Vtina inuidi in omni ciuitate haberet oculos, ut de bonis omniutorquerentur. Secundo, quias igidus, sic eit inuidus per carentiam caloris charitatis. laith. 24. Quia abundauit iniquitas, refrigescet char has multorum. Tertio, quia siccus, sic inuidus est siccus ab omni humore gratiae r nihil enim plus euacuat hominem gratia quam inuidia. Secundum simulacrum erat Iovis, qui significat gulam propter ilia. Primo, quia ut dicebant, patrem de regno expulit, sic primum patrem humani generis expulit de regno, id est, de paradiso. Gen. I. Qui comedit, & aperti sunt oculi amborum. Apost. Emilit eos Dominus de paradiso voluptatis &c. Secudo, quia adulteria multa commisit, sic gula causa est mul- r um ad ulteriorv. Hiere. s. Satur aut eos,& maechati sunt,
165쪽
di in domum meretricis luxuriabantur. Tertio, quia est planeta humidus, & gulam generat & multiplicat humores,
qui sunt causa putrefactionis. Ioel. t. Putruerunt iumenta in stercore suo. Iumenta in stercore putrescere, est carnales
quosque in carnis luxuria vitam finire.Tertium est simul cru Martis, quod significat ira propter tria. Primo, quia di citur dominari in preti iis,& ita discordiam & bella c5citata
Prou. I s. Vir iracundus concitat rixas. Eccl. 18. Homo tracta
dus incitat litem. Secundo, quia est planeta igneus propter nimium calorem , & ira procedit ex inflamatione choletae ei rea cor. Eccles 28. Sicut ligna sylvae,sic ignis exardescet,& secundum virtutem suam, sic iracundia illius erit. Tertio, quia & siccando,& calefaciendo efficit hominem impetuosum. Proue. 2 .Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor &c. Quartum erat simulacrum Solis,quod significat superbiam propter tria. Primo, quia solus lucet:& superbus se lucere existimat,& appetit. Luc. I 8. Non sum sicut caeteri hominum, vox est Pharisaei superbi. Secudo, propter ardorem ambitionis. Aug.Quid est superbia, nis pet- uersus cellitudinis appetitus λ Tertio, quia sicut sol obscurat alia lumina, sic superbus vult omnes alios obsuscare, ut solus appareat,sicut apparet in Pharisaeo superbo. Luc. I 8. Non sum sicut caeteri homines adulteri,raptores, iniusti, velut etiam hicἰPublicanus. Quin tu erat simulacrum Veneris. Venus autem significat luxuriam propter tria . Pri- , mo, quia est planeta calidus, secudo quia humidus: & haec duo maxime sunt causa luxuriae. De primo, Osee.7. Omnes adulterantes quasi clibanus succensus a coque te. De secundo, Hiero. Veter mero aestuans,cito spumat in libidine. Tertio, quia est pulchertimus planetaru :& pulchritudo est causa luxuriae. EZec. I 6. Habens fiducia in pulchritudine tua, fornicata es note tuo,& exposuisti fornicatione tua cu tia seu tibus. poeta. Fςdera seruast , si vere serma suisset. Sextii erat simulacrum Mercurii, qui significat auaritiam propter tria. Primo, quia erat Deus mercatorum,& auaritia maxime in mercatoribus exercetur. Prou. 17. Qui mittit lapide in aceruum Mercurii. Glo. Mercurius est Deus mercatorum , & sic turbatur computat: γ pe missionem lapidis
166쪽
qui mittitur. Eph. s. Auaritia quae est idolorum seruitus. sZeundo,quia est frigidus:& auarus est frigidus propter catetiam staternae dilectionis. Hier. 6. Omnis calumnia in me. dio eius. Sicut frigidam facit cisterna aquam suain, sic frigidam secit malitiam suam:& parum post. A minore usque ad maiorem omnes auaritiae student Tettio, quia est pia neta maliuolus:& auaro quid nequius Eccles. I9. Nil iniquius quam amare pecuniam . Septimum est simulacrum Lunae,& significat accidiam propter tria. Primo , propter mutabilitatem. Ecese. 37. Stultas ut luna mutatur. Item, in eodem. 26. Homo sapiens in sapientia sua manet sicut sol, nam stultus ut luna mutatur. Interlinearis, 'uia instabilia& inconstans. Secundo, propter pigritiae frigiditatem. Pro. uerta Io. Propter frigus piger arare noluit.
circundabunt te, Sc coangustabunt te undique & ad terram prosternent te dcc. Lue. I9. In Istis verbis praedicit Dominus aduersitatem quae secutura cit vanam huius mundi prosperitatem , circa quam tria notantur. Primo, ipsius aduersitatis uniuersaluas, ibi. Circundabunt te. Secundo, poenarum quae in ipsa erit, multiplicitas, ibi. Et coangustabunt te undique. Multitudo est causa coangustationis. Tertio, eiusdem aduersitatis aeternitas,ibi. Ad terram prosternent te,idest, ita penitus destruet, uod numquam poteris liberari. Circa primum notanum, quod ab octo partibus venient mala reprobis. Primo, a terra quae eos devorabit. pial m. ios. Aperta est terra, Sc deglutivit eos. Iob. 2 o. Et terra consurget aduersus eos. Secundo, ab aqua quae eos iussocabit'. Sap. 3. Excandescet in illos aqua maris, εc numina concurrent duriter. Tertio, ab aere qui eos fulgurabit. Sapient. s. Ibunt directe emicsiones sulgorum,& tamquam a bene curuato arcu nubium exterminabuntur,& ad certum locum insilient. Quarto, ab igne qui eos consumet.psalm.66. Ipnis ante ipsum prae
cede inflammabit. Quintina sole,luna, di stellis quae se
167쪽
eis obseurabunt. Ioel. 3 Sol & luna obtenebrati sunt,& stellae rei taxerunt lumen suum. Matth. 2 . Sol obscurabitur.& luna non dabit lumen suum. Sexto, a sanctis quis eos codemnabunt. Matth. 19. Sedebitis & vos super sedes duode-eim iudicantes duodecim tribus Israel &c. Septimo, a Domino Iesu Chrisso qui eos iudicabit. Matth. 1s .Tunc dicet rex his qui a linistris eius erunt. Discedite a me maledicti in igne aeternu. Octauo, ab Angelis, qui eos in in sernu portabunt. Matth. I I. Exibunt angeli, & separabunt malos de medio iustorum,& mittent eos in caminu ignis Se. Circa secundum notandum hic octo poenas malorum, quae valde angustiabunt eos. Prima erit summae ignorantiae caeciatas aci tormentum rationat s. Greg. In tormentis positis, nihil praeter tormenta scire licebit. Secunda erit eo tinua odii di irae angustia ad irascibilis tormentum .psal m. D r. Peceator videbit,& traicetur. Tertia erit omnis suauitatis ad retnam concupiscibilis eatentia. Greg. Quae potest esse maior miseria, ouam semper velle quod numquam eli , & semper
nolle quod semper erit nil enim quod desiderat habebit impius. psal .i i r. Desiderium peccatorum peribit .Quarta eriteontinuus sonitus sientium & vlulantium ad p qnam auditus. Iob. t s. Semper sonitus terroris in auditu eius est. Iacis. Agite nunc diuites, plorate, & vlulate. Quinta erit continua ad pq nam oculorum effusio lacrymarum corpora comburentium. Luc. s. Vae vobis qui ridetis, quia flebitis. Iob. 2O. Luet quae fecit omnia, nec tamen consumetur. In vitis patrum. Oremus, filii ante quam veniamus ad locum , ubi lacrymae urent corpora nostra. Sexta erit intolerabilis scetor ad olfactus supplicium. Isa. 3. Erit pro suauitate odoris 'tota Septima erit ad poenam gustus, cibus & potus amarissimus. Hier r6. Cibabo populu ab synthio ,& potum dabo eis aquam fellis. Octava erit ignis ardent silmi & perpetui
incendii. Isa. vltimo. Vermis eorum non morietur, & ignis eorum non extinguetur &c. Quantum ergo stulti sunt,qui ad tot mala perpetua obligant se pro momentaneis delectationibus Grego. Momentaneum est quod delectat, aeternum quod cruciat.
168쪽
: Dominica undecima ex inpila. . I
ROxv M vobis sicio euangelium quod praedio.
ut vobis &c. r. Cor. i s. In ista epistola tria tacit Apostolus. Primo, commendat suam prςdica tionem, ibi. Notum vobis facio euangelium. . Secundo,probat Chrisii resurrectionem,ibi. Tradidi enim. Vobis. Tertio, ponit gratiae commendationem, ibi. Gratia Dei sum id quod sum. Circa primum tria facit. Primo, commendat suam praedicationem,ibi. Annutio vobis. Euagelium dicitur bona annuntiatio, quia annuciat bona aeter .na. Secundo, ab acceptione, ibi. Quod accepistis, id est, di gnum acceptione iudicastis.Tertio,ab effectu. Ponit. n. duplicem effectum. Primum, quia per ipsum stat in bonis me. .rit'riis,ibi. In quo & statis. Secundum, quia per ipsum diagni sunt aeternae salutis habere praemia, ibi. Per quod & saluamini. . Circa secundum notandum, quod resurrectionem Christi probat sex modis. Ponit enim hic sex apparitiones, tres tactae fuerunt personis,& tres multitudini Prima Petro.Deinde visus est & Iacobo.Tertia, Paulo,ibi. Nouissime autem amquam abortivo visus est & mihi. Quarta, undecim discipulis, ibi. Post haec undecim discipulis. Quinta,quingentis. Deinde quingentis fratribui. Deinde Apostolis omnibus. Circa tertium quatuor facit Apost. Primo, dicit quod per gratiam apostolatu accepit,ibi. Gra tia Dei sum id quod sum. Secundo, quod gratiam istam nora vacuum accepit,ibi. Et gratia eius in me vacua non fuit, sed plus omnibus laboraul.
RA Tt A Dei sum id quod sum, r. r.rs.In istis verbis tria notantur. Primo magna Dei liberalitas,ibi. Gratia Dei sum id quod stim. S cundo, gratiae v tilitas,ibi. Et gratia eius in me vacua non fuit.Tertio,liberi arbitrii debilitas,ibi. Non autem
169쪽
tem ego. circa primum notandum , quod in tribus apparet magna Dei bonitas ad peccatores, quae apparuit in Paulo. Primo, in magnorum peccatorum vocarione, ibiis Quia persecutus sum Ecclesiam Dei. I. Timoth. I. Iesus Christus venit peccatores saluos sacere, quorum primus , idest maximus, ego sum. Secundo, in abundatioris gratiae collatione. Rom. 6. Vbi abundauit delictum , superabundauit & gratia. Haec notantur, ibi. Gratia Dei sum id quod sum, tam magnus Apostolus, talis , ac tantus is Tert o,in spiritualis familiaritatis exhibitione. Iob. 22. Si reuersus fueris ad omnipotentem, aedificabis, & elongabis iniquitatem a tabernaculo tuo: & post. Tunc super omnipotentem delitiis afflues, & elevabis ad eum faciem tuam. Circa secundum notandum hic multiplicem utilitatem gratiae. Prima est , quia mundat ab omni peccati macula. Rom. I. Iustificati gratis per gratiam ipsius per redemptionem quae est in Christo Iesu, quem proposuit Deus propitiatorem per fidem ipsus. secundo,quia ab omni miseria liberat.Rom. 7. Infelix ego homo,quis me liberabit de corpore mortis huius Gratia Dei per Iesum Christum. Tertio, quia in bono corroborat. Hcb.io. Optimum est enim gratia stabili recor. uarto,mentem illuminat. Iob. I s. Super quem non fulgebit lumen illius Quinto, metem delectat, unde sic describitur. Gratia est delectatio cordis. Sexto, possessotem suum laetificat. psal. io I. Vt exilaret faciem in oleo. Vnde glosa, ibi. Gratia est quidam nitor animae ad conciliandum sanctum amorem Septimo,ducit hominem
ad aetet nae uitae gloriam. Rom. 6. Gratia autem Dei vita aeterna. Clica tertium notandum , quod in tribus appa
ret debilitas liberi arbitrii. Primo,quia pionum est ad male faciendum Genes. 8. Sensus hominis & cogitatio humani coidis proni sunt in malum ab adoloscentia sua. Secundo, quia non est potens per se ad surgendum cum ceciderie in mortale peccatum. psalm. 77. Homo est spiritus. uadens, & non rediens. Tertio, quia non est potens ad aliquod bonum faciendum. 2. Cor. 3. Non quod sufficien res simus cogitare aliquid ex nobis quasi ex nobis sed omnis sufficietitia; nostra ex Deo est ia kst ergo semper su-
170쪽
giendum ad adiutricem gratiam,quae ultro se offert omnibus,&per quam omnia possumus , Quam Dominus deenobis &c.Amen. De eadem ex euangeli
Vo homines ascenderunt in templum ut orarent, unus publicanus & alter pharisaeus Lucii 8. In isto euangelio tria possunt notari. Primo, magna Pharilai superbia, ibi. Pharisaeus stans, haec apud se orabat. Gratias ago tibi, quia no sum sicut caeteri homines raptores, adulteri, iniusti &c. Secundo, vera Publicani humilitas, ibi .Publicanus a longe stans &c. Tertio, magna Dei iustitia in donum suum bi. Amen dico vobis, descendit hie iustificatus ab illo. Circa primum no radum, quod in tribus apparuit superbia Pharisaei. Primu, quia simpliciter se iustum cogitabat, ibi Non sum sicut teri homines. Interlinearis Quasi solus iustus sum. Secudo, quia caeteros despiciebat, ibi. Raptores,iniusti. glosa. Despectis omnibus appetit sngulariter videri habere quod non habet.Τertio, quia bona tua arroganter iactabat, ibi. Ieiuno bis in sabat tho. glo. Qui ascendit orare, non orat, sed se laudar. Isti sunt tres actus superbiae, sicut dicit glosa quet sic incipit, Quatuor sunt tumoris species &c. Circa secundum notandum, qubd in tribus apparuit lin militas Publicani. Primo, quia a longe tamquam indignus ingredi templum Dei, stabat,ibi. A longe. Secundo, quia indignum se videre templum iudicabat,ibi. Nolebat nec oculos ad caeluleuare &c. Tertio, quia se peccatorum iudicabat, & asser bat,ibi .Percutiebat pectus suum dices, Deus propitius esto mihi peccatori. Isti sunt tres actus humilitat i s. Glosse. Sicut ibi habemus, no audet humilis appropinquare, ut Deus a P propinquet ei, ecce primum: non aspicit ut alpiciatur, eccesm: agnoscit, ut ipse Deus ignoscat, ecce tertium. . Circa tertium notandum,quod in tribus apparet in isto euange illo iustitia Christi. Ptimo, Ilium ilis Publicani iust ficatione. Secundo,in superbi Pharisaei codenatione. Tertio, in olsuperborum condemnatione & humilium exaltatione. Pri