장음표시 사용
191쪽
xime cupiebat, fallere haud quaquam potuit. ii Iam omnibus, quae in rem esse videbantur comparatis, nauigium conscensurus erat;cum subito lXiuerius, elim ad se acciri iubet. Et ille rei dis. simulandae magis, quam obtemperandi studio
ad eum venit. FranciscuS continuo remotis a
bitris. gemitu vultuque dolorem praeserens ani- lami. Peccasti inquit) Dure, peccasti. Tum vero ii
ille repentina de nunciatione perculsus attonito tistupentique similis primo haesit, qui tandem re- riscisset Xauerius, quod mortalium nemo praeter χsemetipsum suspicari potuisset,secum requirens. Inde pudore simul ac lacrimis perfusus, stimu- ulante conscientia respondit, Peccaui Pater, peccaui. Et Franciscus exhilarata fronte consessim eti nem Jetitur , fili consessionem . Durus ergo sia et anui X tueri j v e, simul diuino rore mollitus , Espatio sumpto confitetur. Remedium non ma- gis salubre quam opportunum fuit . Quippe sa- ectae consessionis beneficio non tantum noxa de- di
pulsa , di pristina illi mens reddita est . Quocirca inomni semiliari cum fide id pauperes di- .istributa ,sicium se , uti ante statuerat, Miterio et constanter adiunxit: levi tatis memoria roboran irixe constantiam. Per eadem tempora alijs quoq; in sociis ductus est. Antonius Criminalis Pari eri- ivisis, & Ioannes Betra Callaicus e Societate IESU ii exiguum quidem sed opportunum auxilium .e αLusitania misi I in Indiam λppulerant . quΟ- diram ia entu pes alliteras. cognito s ut primi subsidioivenerant) mire sartus Xauertus eorum dem opera, quamprimum via in tanta Sacerdo-
rum penuria decisuit ; ipse ne Indiae finibus i cu cunscribςmur labor, occasone navi' d
192쪽
gij data , ulteriora orientis petere intendit . Deprauatos Araticensium mores corrigit. 2
cam versus anno post Christum natum . M. D. XLV. Causa eundi fuit, ut Lusitanis eius 'rbis incolis excultis, ad Macarares Christianis praeceptis instituendos pergeret. Malaca regio est trans Indiam, flumenque Gangem , a veteribus sui quibusdam placet) aurea Chersonesus appellata. Quippe continenti non lato conis iuncta Isthmo, & in altum proiecta ad Insulam Samatram Taproba nam olim dictam volunt auri sodinis celeberrimam procurrit. In hac 'Chersoneso e regione Samatrae, Malaca urbs est Malaec Lusitanorum, copiosa in primis ac nobilis , quae Chersoneso nomen dedit, ab urbe Goa Leucas
prope DCC. Ea quidem sub aequinoctiali
ferme linea sita est; ceterum quotidianis sere imbribus maximos aestus temperantibus, Vere fruitur pene perpetuo . Fruges ac fructus bis in anno binis aestatibus percipit. Verum amoena magis ac fertilis est quam salubris ;l quia ex ijsdem causis terrae sexcunditas cςli grauitas oritur H Accedit pessis grauior , vici nitas Saracenorum ethnicorumque . Neutra tamen res Franciscum S proposito deterruit , altera ut vicinorum vitio periclitantibus subueniret, etiam accendit . . Malacam ut appulit' , Popsecto urbis adito , suum Macazaricae expeditionis consilium exponit . Tum ille Xa- Iurio narrat, eo nuper ab se missam cuim
193쪽
Sacerdote spectatae sanctitatis non contemnen- eda Lusitanorum manum, Christianis si quis sor i. te inibi motus existeret praesidio suturam.Proin ade monet ut si videatur,lubsistat Malacae, quoad enauis quae illos devexerit , reuersa quo in stata ruMacazarum res essent, renuntiet. Franciscus Prae Astisti consilium secutus, interim nullo spatio ad a quietem sumpto, Lusitanorum saluti consulere rae uniearum risitit. Erant tum Malacenses accolarum peni. rreo uetudo tus insecti moribus,Ethnicis profecto Saracenis. 2Christianis eque similiores quam Christianis. Namque ob et seruicis-- Sacerdotum inopiam magis quam incuriam , la- ahente paulatim disciplina,mores quoque magis iti magisque lapsi coeperant praecipites ire . tamque r illi salutis, &honestatis immemores quicquid a
liberet, aut expediret, ferme etiam licere crede n. Ol. M bant', tantum ad nequitiam contagio ualet conm rc suetudinis. Itaque Franciscus illorum animos ti adeo grauiter affectos intuens , ut iam nec vitia tu. sentirent, nec eorum remedia ferre pCssent, pet-
ditas mentes mira adoritur arte. Primo comiter, d '' iti statius eras, in illorum se familiaritatem da- α. re: in peccatis connivere, medendi voluntatem ii dissimulansi Inde usu& comitate illorum ani- ' mi evinctis, sensim ad inueterati morbi cura- iettionem sibi hiam facit, modo diuinis legibus pro ripositis sagitia ipirum ostendens, modo inten, talis vacit' humanae vitae casibus, Dei terrorem hincutiens, 'ad ultimum mentibus praeparatis ad- α mouet manaeia: auaritiam resecat, libidinis illece libras remquet, recrudescentia coscientiae vulnera
diuinae mi serieordi et oleo delinit, sanatq;. labore t bene posituita fructiis ipse declarauit. Satis con- 4stat Fracisci opera male partas pecunias a pleris-
194쪽
que restitutas: permultis pellices copia res admirabili ratione subtractas : nonnullis aegre eas dimittentibus ut matrimonio secum iungeret, persuasum: plurimos sacra expiatos confessione, at que ad pium uitae genus adductos.Nec priuatim magis sermonis facilitate prosecit, quam publice grauitate orationis. Diebus Dominicis in maximo urbis templo cociones habebat ad populum , non minore fructu, quam approbatione audito .rum. Quos ut magis urgeret, atque ut altius in eorum animos salutaris descenderet metus quae diuinitus imminebant praedixit. Animaduer Vaticinatis sum. enim est a multis saepe illum cum pro con- nu. cione perditam ac profligatam Malacensium uitae rationem incusaret uehementius,caelestem ira impendentem ciuitati, poenasque deprecari solitum eas ipsas, quas ab eadem paulo post Deus ex
petijt. Quippe anno in sequenti Malaca ab Iais Saracenis graui obsidione amicta est : circumq; agri depopulati: & belli calamitatem ficeda pesti
lentia excepit, quae uniuersam peruagata urbem miras ciuium aduenarumque edidit strages. Ita urbs assiduis funeribus propemodum exhausta est, Deo uetera ciuium delicta vindicante , nouaique condente ciuitatem . Xauerius ergo imminentia mala diuinitus prouidens, siue ut iram diuinae iustitiae aliqua molliret ex parte, siue ut incolarum animos ad impendentem cladem perserendam praepararet, talibus calamitatibus subinde intentatis, Malacenses admonebat ut aliquando ad consilia salubriora se verterent.Itaque plares caelestis spiritus horrore ac religione persusitandem exitiali animae sopore discusso resipae-iunt. Intςr quae ii ad leuiter ciuitatem admir
195쪽
iale Francisti facinus mouens. Adolescens ener- ia erome - gumenus adeo a malo vexabatur Daemone, ut immum liba missa loquendi facultate graui implicitus morbo iIaceret. Accedit ad eum parentum rogatu Xaue- rius, certis super illum precationibus recitatis in ifestum Diabolu primo comprimit,inde facto pro aegri salute sacro prorsius expellit;valetudinem in super ac linguς usum eadem restituit opera. Nul- . . la res magis Franciscum apud Christianos aeque i. di barbaros sanctitatis fama conspicuum fecit . itiἡ ., ia M. ppς Vulgo sanctus Pater appellari coeptus est, a Lea .is.lti 'Iς Π gnomine Dod in India reliquerar, M t
λ. iacae renouato. Xauerius interim non modo us i, Ais rupti, tera Christiana pietatis ministeria no omisit, sedra oris et I ''xiam eXcogitauit noua. Nam post solis occasum i Mali noxa ipsemet Vrbem obiens incolas tintinnabulo excisuribi sub talos stibinde solemni carmine admonebat, ut inoctem com pro cruciatis purgatorio igni animis, proq; homi mendati nibus scelerum veterno sopitis, diuinam clemen itiam implorarent. Quod institutum non mortuis rquam vivis salubrius Malacensium animos non a paru accendit. Ad hos labores quibus lapsam Ma ii tacensis ciuitatis disciplinam restituit,accedebat tin cumulum haud leuis occupatio, ut Christiana et institutionem adhibito interprete, in eiusmodi t. uerteret linguam quam Macazares intelligerent Ma Murm qiuibus imminebat laetis identidem nuntiis incitatus. Ijiae enim ferme diebus allatum est eius ttitiam .es. - 'ς' /β δ' 'NOS ad Christianae fidei semen excipie ipiodum. Vς ς O propensos. Nulla apud eos delu- , lira Idoloru, nullos Sacerdotes, a quibus ad Deo irum cultum impellerentur; Solem dumtaxat i sum orientem ab eis coli:prςterea nullum omni- iuo Deum. Nihil iam Xauerio longius indebat
196쪽
eo die cum conuerso in illorum sermonem catechismo, exploratoq; insulae statu,ad eos instituendos tenderet. Verum interea se ad latam provinciam diuinarum renim contemplatione, caelestibusque maxime instruebat opibus. Nam cum dies toros in caritatis offici js poneret,notum somnum fraudans innigilabat precibus meditationiq; ut caelesti igni exardescente, ad Macarares Dei hominumq; caritate flagrans veniret.Ia menses Malacar aliquot absumpserat,nec ullus de na ui,cuius reditum ex peetabat, nutius afferebatur. Quocirca bona clim Praefecti uenia Maca zariam petere decreuit, gentem illam erudire festinans .
In Amboino multa edit Vaticinationis eae caritatis. indicia. Cap. XII.
VBI primum trasmittendi, quo destinauerAt
facultas data est, Malacae cotiscendit , Duro socio & comite . quarto Idus Ianuarias anni post in Christum natu MDXLVI. Prospero vectus cur. si non sine multis incomodis portum tenuit. Amboinurn insulam cum captaret gubernator praeteritum ab se portum ratus grauiter angebatur desperans possie iam aduerso uento destinatum teneri locum.Tum Franciscus gubernatore bono esse animo iubet, nondum navim locum, quem crς deret, praetervectam e postridie manς eu ipsum portum , quem Peteret,esse capturam . Icbque i prorsus euenit quamuis incommoda testipes ate .. Postera die albente caelo portus in conspectu fuit. Percrebuerat ad eam horam ventus adeo , ut ad exponendum Xauerium , cuius causa insula petebatur , nullo modo anchorru
197쪽
geris. Vaticinarie Amboinus Ciseumeundi ratio.
posse viderentur: Ceterum ut ad os aditumque portus ventum est , subito ille vehementior natus , quasi Xauerio morem gerens ita remisit, vi commode nauis caperet portum. Ecce autem in ipso portu periculum. Xauerius in scapham cum paucis desilierat ad terram applicaturus; cum ei repente duo piratici myoparones occurrunt.Ergo Lusitani, qui una cum Francisco vehebantur, cursum auertere, dcquam maxime praedonum occursum vitare; sed altum effusa petentes mga, a terra prouecti sunt longius. Deinde vero vitato periculo terram repetentes, vereri coeperunt, ne eosdem in piratas inciderent. At Franciscus rursus vaticinans bonum illos animum habere iubet, & scapham ad littus applicare'; Dei utiq; benignitate ipsos incolumes in portum esse peruenturos. Praedictionem res ipsa comprohauit. In terram expositus Xauerius,ut erat sanctitati f
ma incolis commendatu ,benigne hospitaliterq; excipitur. Amboinus circuitu mistia passuum cia plectitur ad LXXX, imperii Lusitani insula celebris imprimis, & mercatoribus indigenisque frequentata. Dinar ab urbe Malaca millia passuum amplius DCCCC. In ea Insula praeter Lusitan norum praesidium, pagi tum erat Christianorum omnino septe, sine ullo Sacerdote: quippe is qui
Vnus erat,paulo ante e vita decesserat. Franciscus igitiir deserios pagos impigre circumiens pluriam os infantes ac pueros baptizauit. Circumeundi ratio haec erati Puero crucem praeserente , ipse ostiatim' ecqui groti, aut pueri baptizandi. e
qui mortui sepeliendi forent, tu rit batui quem laborantem ivi orbo nachiis esset, sublatis pariter in caelum oculis manibusque symbolum Apost Iorum
198쪽
Iorum, & Euangelium super eum recitabat: ac Lepe medebatur una opera eiusdem corpori animoque . Mortuorum quoque corpora post preces funebres, rite mandabat sepulurae; tum pro eorum animis sacrum faciebat, ut dubitari posset, utrum riuis plus opis ferret, an mortuis. Sed conquirenti bene merendi de hominibus mate iatra diuina prouidentia longe maximam pr - -buit . Sub id tempus Ferdinandus Sosa Hispano rum Dux enoua Hispania quq regio in alio ter- λ' se V rarum orbe posita haud sane longius ab Ambono distat, quam ab Hispania) Malucum petens claslem ad Amboinum appulit; Naues erant plures, maximus nautarum & classiariorum numerus: aegrorum incredibilis multitudo . plurimosque Hispanorum 'ua absumebat lues. tum vero facile apparuit Dei benignitate opportunum au- 3 η, ω
cum peltiferi morbi vi accensa illius caritas certa mira- Ab re cepit alios ministerio subleuans, alios Sacra- uuat. mento expians consessionis. & nunc grauiter as fectos con labatur ; nunc aderat molientibus; nunc mortuis iusta soluebat, unus multorum munia exsequens . Praecipuus labor erat egentibus aegrotis a diuitibus res necessarias suppeditare,& medicamenta,quorum ibi magna erat inopia, undique cum summa cura conquirere. Itaque eiusmodi res a Ioanne Arausio Lusitano merca- itore talibus mercibus abundanti cum peteret
scptus,enimuero ille moleste ferre,indignas nullum esse perendi modum. Quocirca cuidam Fractici nomine nonnulla eius generis roganti cum aegre admodum & cunctanter quod romabatur ,
dedisset adiecit, ita se id ipsum Francisco dare,
199쪽
Vasticinatur mortem Α-νausio immi
ut in posterum nihil prorsus ab se peteret'. Quod ivbi Xauerio nunciatum est,repente diuino fctus spiritu Quid Z censet inquit) Arausus possessione eorum, quae habet fore diuturnaὶ errat. AbIdenuntia illi meis verbis,ne ta tenax sit merciu, quas mors breui ereptura est. ipsum paulo post lin hac ipsa morituru insula,& eius bona in usum pauperum cessura. Proinde si sapiat, sua ipse qstris i pauperibus Dei causa benigne largiatur. occupet 'q; suum facere beneficium,quod iit mortis futu rum. Denuntiationi respondit euentus. Hatid ita multo post eode in loco nullo haerede relicto Arausius moritur, eius bona, tradito ibi more de i hqreditate caduca,pauperibus diuidutur.CeteruΑrausius in praesentia imminentis mortis terrore obiecto,scilicet factus est ut cautior ad viuen-
du,sic ad largiedum benignior. Menses tres sta- diu enim Hispana classis ad Amboinu substitit
in aegrorum ministerio absumpti sunt cum corpo drum & animorum pariter salute. Verum nihilo se slubrior aegrotis, quam valentibus Xauerit sedulitas fuit. Horunaq; animos viiij s laborantes sacra imentoru medicamelis, priuatis publicisq; sermo 'tinibus sit bleuare no destitit. Nec incassum is cecidit labor. Fruccus pacis sane uberes ex bellicosa n ente percepti: multo u simultates sublatan. pluri emor u sanatae metes,& ad honestae piaeq; vitae stu- diu traductae. Inter qtios CosmusTurrianus iis Hispanoru classe aduectus fuerat) eximia Fracisci si ctitate permotus statuit ad eius institutu icieta- iteq; aggregare sese .Fiaciscus porro re Christiana Amboini bene gesta sub Hispanς classis discessu, Macaetares petens Ternatem Insulam ab Amboi no millia passuum CC.ex itinere tenuis. R
200쪽
salis,aromatumq; fertilitate&commercio nobilis , ab urbe Malaca millia passitum circiter MC. Habitatur frequentibus,qua Ethnicoru,qua Saracenorum pagis, terrae ubertate non detinete solum indigenas,sed etiam aduenas inuitare. Ceterum Saraceno ferme Regi paret stipendiario Regis Lusitani. Harum Insularum longe celeberrima Ternate urbem habet cognominem SLusitante ditionis,quq urbs a Lusitanis , alijsque Christianis indigenis maxime incolitur. Huc igitur cum venisset Xauerius, diuersatus est in suburbana B. Mariae aede, quae Barrae dicitur. Ibi loci praeside certissima parrona sua inuocata, extemplo solita pietatis ministeria obire instituit. Terna- j tini iam palam suas cupiditates soluerant tanto profligatiores Malacensibus , quanto ab India i
remotiores . Quippe ex Ethnicorum Saracenorumque usu S consuetudine, tam , caeca rerum etiam humanarum inscitia eorum mentibus se offuderat, ut in negoti js contrahendis , Ibicunque lucri aliqua affulsisset spes:, nihil contra ius fasque esse ducerent. adeo omnia in externum erant lapsa iam morem. Hanc ergo ouitatem peneide postam Xauerius Malacensi illo suo artificio curare :orsus, incolarum animis dissimulatione & comitate conciliatis, paulatim eorum vitia aperire , ac sanare institit. In quo hominibus quidem singularis eius enituit prudentia . cereuenis .