장음표시 사용
211쪽
quam ab aduersaruis stare, aut omnino sal dici, aut in aliam quoque se picionem duci posse, demon
Dabitur. Cum autem pro comparabili aliquid i ducetur, quoniam id per militudinem maxime tractatur, in reprehendendo conueniet, mile id negare esse quod conferetur ei, qisicum conferetur. Id
fieri poterit ,si demonsbrabitur diuersim esse gens
re , natura, ut, magnitudine, tempore, loco, persona, opinione: ac se quo in numero illud, quod per similitudinem asseretur, O quo in loco hoc genus,
cuius caussa a feretur, haberi conueniat , oylend tur. Deinde, quid res cum re disserat, demonstr butur, ex quo docebimus aliud de eo quod compar bitur,. de eo quicum comparabitur, existimari optarteo . Huius facultatis maxiMe indigemus , cum ea ipsa argumentatio , quae per inductionem tractatur, erit reprehendenda. Si iudicatum aliquod inferetur, quoniaM id ex his locis maxime matur, laude eorum, qui iudica runt, similit dine eius rei, qua de agitur, ad eam rem, qua de iudicatum est, commemorando non modo non esse reprehensum iudicium,sed ab omnibus approbatum est de nrirando dissicilius, O maius fuisse id i dicatum, quod asseratur, quam id, quod instet . Ex contrariis locis, si res aut uera, aut uerisimilis premitte infirmari oportebit: atque erito struantam diligenter, ne nihil ad id, quod agatur, pertineat id, quod iudicatumst: O uidendum G, ne
ea res proferatur, in qua sit ostensum, ut de ipsio. qui
212쪽
DE INVENTION R. qui iudicarit, iudicium fieri uideatur.Oportet a
tem animaduertere, ne cum aliter multa sint iudicata , litarium aliquod, aut rarum iudicatum a feratur. nam his rebus auctoritas iudicati maximei poten infirmari . Atque ea quidem argumenta,
quae quasi probabilia sumuntur , ad hunc modum
tintari oportebit. Qin uero cuti necessaria indu - centur, easi forte imitabuntur modo necessariam argumentationem, m que erunt eiusmodi,sic repre . hendentur. Primum complexio, quae, utrum conces eris, debet tollere ,si ucra et, numquam repre- hendetur: n falsa, duobus modis , aut conuersit ne, aut alterius partis infirmatione. Conuersione, hoc modo:
Namsi ueretur, quid eum accuses, qui est probus e Sin inuerecundum animi ingenium possidet, uuid eum accuses, qui id parui auditu asimet tHicsiue uereri dixeris,sive non uereri, conclude dum hoc puta, ut neges esse accusandum. Quod conuersione sic reprehendetur: Immo uero accusam. dus eri. Namsi ueretur, accusis: non enim parui auditu aestimabit.Sin inuerecundu animi ingenium possidet, tamen accuses : non enim probus eis. Alterius autem partis infirmatione ,iboc modo reprehendetur. Verumsi ueretur, accusatione tua corres Ius, ab errato recedet. Enumeratio uitiosa intclligitur,s aut praeteritum quiddam dicemus,quod uelimus concedere; aut infirmum aliquid annumeratum,
quod aut cimtra dici possit, aut cari a non sit qaare
213쪽
LI I E R P R I M v s. Io vim honeste possisus concedere. Praeteritur quid tam in elusi di e Merarionibus: moniam habes inim equum, aut emeris oportet, aut herediatate possideas, aut munere acceperis, aut domi tibi natus sit: aut ,si horum nihil est,sιrripueris ne eesse en .sed neque emini, neque hereditate uenit. neque domi natus est, neque donatus es: necesse est ergosurripueris. Hoc commode reprehenditur, si dici possit ex hostibus equus esse captus: cuius praedae se Iione uenierit. quo illato, infirmatur enumeratio; quoniam id sit inductum, quod praeteritum
fit in enumeratione. Altero autem modo reprehendetur , si aut contra aliquid dicetur: hoc eit, si exempli caussa, ut in eodem uersemur, poterit ostendi hereditate uenisse aut si extremum illud non erit turpe concedere: ut si quis, cum dixerint aduersse rui, An insidias facere uoluisti, aut amico morem gessisti, aut cupiditate elatus es, amico si morem gessisse fateatur. Simplex aut conclusio reprehenditur, si id, quod sequitur, non uideatur necessario ic- eo, quod antecessit, cohaerere. Ham hoc quia
dem ,si1piritum ducit, uiuit:si dies est, Iucet: iusmodi est,ut cum priore necessario possetius cobarrere uideatur. Hoc autem , se mater es, diligit: si
aliquando peccauit, numquam corrigetur: sic conueniat reprehendi, ut demonstretur non necessario cum priore poclerius cohaerere . hoc genus o cetera necessaria, O omnino omnis argumentatis,' eius renebrasio maiorem quamdam uim continet
214쪽
edi Iasius patet , quam hic exponitur: sed eius arti ficii cognitio huiusinodi en, ut non ad huius artis partem aliquam adiungi possi, sed ipsa separatim
longi temporis, magnae atque arduae cogniti nis indigeat. viare illa nobis alio tempore, atqae ad aliud institutum, si facultas erit, explicabuntur . nunc his praeceptionibus rhetorum ad usum oratorium contentos nos esse oportebit. Cum igitur ex iijs, quaesiumuntur, aliquid non conceditur , cm ranabitur. cum autem, bis concesses, complexis ex his non conficitur; haec erunt consideranda , mim aliud conficiatur, aliud dicatur , hoc modo: Si cum aliquis dicat se profectum esse ad exercitum, contraq. eum quis velit hac argumentatione uti res uenisses ad exercitum, a tribunis militaribus uisus esses: non es autem uisus ab his , non es igitur pro ectus ad exercitum. Hic cum concesseris i opositionem O asy-ptionem, complexio en in ii manda. aliud enim, quam cogebatur, illatum es. Ac nunc quidem, quo facilius res cognosceretur, per
sylauo grandi uitio praeditum posuimus exe-- pilum: sed saepe obscurius positum uitium pro uero
probatur, cum aut parum memineris quod concesseris, aut ambiguum aliquod ' o certo concesseris .
Ambiguum si concesseris, ex ea parte, quam is intellexeris , eam partem se aduersarius ad aliam
partem per complexionem uelit accommodare, demonurare oportebit non ex eo, quod ipse conces'
ris ,sed ex eo, quod ille sumpserit, con i complexionem,
215쪽
xionem, ad hunc modum: Si pecuniae indigetis pecuniam n babetis: Si pecuniam non habetis, pauperes estis. Indigetis antem pecuniar mercaturae enisa, nisi ita esset, operam non daretis: pauperes igitur estis. Hoc sic reprehenditur: Cum dicebas , Si indigetis pecuniae, pecuniam n habetis ahoc intelligebam, Si propter hispiam in ta sate emsis, pecuniam non habetis: O iccirco concedebama. Cum aut em hoc sumebas, Indigetis aute pecuniae rilludaccipiebam, Vultis autem pecuniae plus habere. Ex quibus concessionibus non conficitur hoc . Pauperes igitur sis: conficeretur aut .s tibi primo quoque hoς concessissem, qui pecuniam maritorem uellet habe re , eum pecuniam non habere.
Saepe autem oblitum putant quid concesseris, O iccirco id , quod non conficitur, quasi conficiatur, in conclinone infertur, hoc modo: Si ad illam hereditas ueniebat, veri δε est ab illo esse necarum . Deinde hoc approbrat plurimis uerbis, post assumunt, Ad illum autem hereditas ueniebat: deinde infertur, ille igitur occidit. Id ex js, quaesium serant, non conficitur. mare obseruare diligenter oportet, O quid sumatur, est quid ex his conficiatur. Ipsum autem genus argumentatio nis uitiosum
his de caussis ostendetur , se aut in ipso uitium 'erit, auis non ad id, quod instituitur, accommodabitur. Atqae in imo uiti erit, si omnino satyum erit ,βcomm e ,si vulgare ,si lene, si remotum, si mala
desinitio , si controuersum, se perstisvum, si non
216쪽
concessum, si turpe ,si offensum, si contrarium , si
laconitans,si aduersum Fallium est, in quo peripsecue mendacium est, hoc modo: P on potest cle sipiens, qui pecuniam negligit: Socrates autem p cuniam negligebat, non igitur sapiens erat. Commune es, quod nihilo magis ab aduersarijs, quam a nobis facit , hoc modo: Iccirco iudices , quia u ram causam habebam , breui peroravi. Vulgare in , quod in aliam quoque rem non probabilem, si nunc concessumsit, transferripossit , hoc modo: Si ueram caussam non haberet , uobis si iudices non commisset. Leuecs, quod aut post tempus dicietur , hoc modo: Si in mentem uenisset , non commisset: aut pc 'icue rem turpem leui tegere uult d sensione, hoc modo: Cum te expetebant omes , florentissimo i .ai no , reliqui: nunc destrium ab omnibus , . . Summo periclosia ut resistam paro. otum es, quod, ultra quam satis est, petitur. hoc modo: ulodsi non P. Scipio Cornelium filiam Tiberio Graccho collocassiet, atque ex ea duos Gracchos procreasset,lantaeseditiones natae non essenti, quare hoc incommodum Scipioni ascribendum uidetur. Huismodi es illa quoque conquesto; Vtinam ne in nemore Peliosecuribus caesa cecidisset abiegna ad terram trabes . longius enim repetita es, quam res psulabat . .
Mala domitio est cum aut communia describit, hoc modo: Seditiosus est ii, qui madus atque inutilis
217쪽
est, ciuis. hoc non magis seditis, quambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius improbi hominis uim describit. Aut falsum quiddam di est, hoc pacto: Sapientias pecuniae acquircndae intelligentia. aliquid nongraue, nec magnum continens , ic: Stultitia est immens egloriae cupiditas. cs haec quirim stultitia, Ad ex parte qua dam, non ex omni genere definita. controuersum est in quo ad dubium de monstrauidum talia caussa ertur, hoc modo: Eho tu, dii, quibus est potesas motus superim atque inferum, Tacem inter e conciliant,conferunt concordiam. Tereicuum est, de quo non est controuersia: ut siquis, cum Orestem accusit,planum faciat ab eo matrem esse occisam. 2 ρη concessum est, cum id,quod augetur, in controuersia est, ut se quis, cum VHFs m accuse in hoc maxime commoretur: Indignum esse ab homine ignaui mo uirum fortissimum Aiac m ne tum . Turpe cst, quod aut eo loco, in quo dicitur, aut eo homine qui dicat, aut eo tempore quo dicitur , aut iis qui audiunt, aut ea re, de qua agitur, indignum propter inhonestam rem uidetur. Os sum es, quod eorum, qui audiunt, volunt te in laedit: ut se quis apud equites η'manos cupidos iudicandi Caepionis legem iudiciariam laudet. Contrarium est, quod contra ea dicitur, quae V, qui audiunt, fecerunt,ut si quis apud Alexandrum Macedonem c tra aliquem urbis expugnatorem diceret
218쪽
diceret nihil esse crudelius, quam urbes diruere, iaipse Alexander Thebas diruisset. Inconstans est, quod ab eodem de eadem re diuerse dicitur: ut siquis, cum dixerit, qui virtutem habeat, eam milius rei ad bene uiuendum indigere, neget postea mne bona valetudine posse b neuiuo e. Aut stamico adesse propter beneuolentiam: si erare exiis aliquid commodi adse peruraturum. Aduersum est
quod ipsi caussae aliqua ex parte vicit, ut si quis
hostium vim, O copias, O felicitatem augeat, cum ad pugnam milites hortetur. Si non ad id,quod instituitur, accommodabitur aliqua pars argumentationis, horum aliquo in uitio reperietur. Si plura pollicitus, pauciora deMonstrabit: aut si, cum totum debebit ostendere, de parte aliqua loquatur.
hoc modo: Mulierum genus auarum cst: nam Eri-pb3le auro uiri uitam Mendidit. Aut si non id,quod accusabitur , defendet: ut si quis, cum ambituscusabitur, manu si fortem esse defendet, ut phion apud Euripidem. item apud Pacuuium,qui , uituperata musica, sapicntiam laudat. Aut si res ex hominis uitio uituperabitur, ut si quis Di Irrinam ex alicuius doLIi uitiis reprehendat. Ansiquis, cum aliquem uolet laudare,de felicita te eius, non de uirtute dicat. Aut si quis rem cum re ita comparabit, ut alteram si non putet laudare, nisalteram uituperarit: atit si a teram ita laudet, ut alterius non faciat mentionem: ut si quis, cum allavi deliberent, bellu geratur, an non pa m lo m
219쪽
a , det onmino,non illud bellum inutile esse demonstret.
, Mulsi, cum de certa re quaeretur de communi in
ei stituetur oratio. Aut si ratio est ius rei reddetur fa*a, hoc modo: Pecunia bonum est, propterea , quod ea maxime uitam beatam esciat. Aut si in-m firma, ut Plautus:
iis Amicum castigare ob merita noxiam, Immane est facinus, uerum in aetate utile a Et conducibile: nam ego et icum hodie meum', concastigabo oro commerita noxia. , . t ea m, hoc modo: Maximum marum est au ritia: multos enim magnis incommodis ascit pecui niae cupiditas. Aut parum idonea, hoc modo: Ma- ' imum bonu- es a stitia: plurimae enim delecta in tioncssunt in amicitia. manus modus erat repre, hensionis, per quem contra firmam argumentati nem 'que firma, aut firmior ponebatur. Hocgω,1 nus in deliberationibus maxime uersatur, cum aliquid, quod contra dicatur, aequum esse concedi-im mus ,sed id, quod nos defendimus, necessarium esis demonstra-us. Aut cum id, quod illi defendant, utile esse fateamur: quod nos dicamus, demonstr mus ese honestum. Ac de reprehensione haec qui dem existimavimus esse dicenda . Deinceps nunc de conclusioneponemus. Hermagoras digressionem deinde, tum postremm conclusionem ponit. In haci autem irrespone ille putat oportere quandam inferost ri orationem a caressa,atque a iudicatione ipsa remo, tam, quae aut suilaudem, aut aduersarii uitupera i P tionem
220쪽
tionem contineat, aut in aliam causam deducat, ex qua conficiat aliquid confirmationis, aut reprehensionis , non argumentando , sed augendo per quandam amplificationem. Hanc si quis partem putarit orationis ,sequatur licebit. nam augendi, O laudandi, uitupcrandi praecepta a nobis partim data sunt, partim suo loco dabun-.tur . nobis autem non placet hanc partem in num ro reponi : quod de caussa digredi, nisi per locum communem , dii licet: quo de genere poIlerius est dicendum . Laudes autem vituperationes non separatim placet tractari, sed in ipsis argumentationibus esse implicitas. Unc de conclusi
ne dicemus. CONCLusio est exitus O determinatio totius orationis. Haec habet partes tres, enumerationem, indignationem , conquestionem. Enumeratio en, per quam res dispersie O dissust dictae , unum in locum coguntur reminiscendi caussa unum sub aspectum siubjciuntur. Haec se semper
eodem modo tractabitur, perspicue ab omnibus artificio quodam traflari intelligetur: in uarie mi, hanc suspicionem satietatem uitare poterit. uuare tum oportebit ita facere,ut plerique faciunt propter facilitatem , singillatim unamquamque rem attingere, O ita omnes transire breuiter a gumentationes sum autem, id quod dissicilius est, dicere quas partes exposueris in partitione, qu b- te pollicitus D didIuram, o reducere in m