장음표시 사용
101쪽
re lata . aperte docet. I , formam honestatis vel turpitud nis moram ἀ se Divinae Holuntati; approbati'sem vel aversationem. uitare sicilii haec propositio , U μο maxime placet , quod uti maxime placet , semper vera est, quia identica est, ita etiam dicit necellario veram esse hanc , semper Deo perplacet, auod est honestissimum , quia quod est honestiuinium , & quod perplacet Deo sunt propositiones
identicae. V erum cum idem immediate ante affirmet, esse aliqua iure natura inhonesta , ct ideo vetita , quia mala , aha esse io'- rasa iure positivo seu arbitrario , o ideo mala , quia verita, quaeri potest, quonam modo haec inter se non repugnent.
I 9. Nodi, quibus illorum concordia creditur demonstrari, varii fiant. Unum refero, quem Viva ao ad propolitioncm de peccato Philosbphico damnatam ab Alexandro VHI. narrat ab aliquibus prosterri, inter quos invenio esse ipsum Pallavicinum in suo de Actibus humanis tractatu 3 , ubi eamdem doctrinam apertius exponit. Hi igitur juxta Uavam dicunt; a Ius natura rationali disiconvenientes , ut mendacium , de se esse fundamentaliter θrascaliter inhone sis , ac proinde vetandas a Diuina nutantate , aqua suam frinaliter hauriunt inhonesatem : a Ius vero naIura ratio nati conformes esse de se radicaliter bonestos , quatenus ex uni pra' cipi , auis deri a Divina Holuntate reddente illos formaliter bone flos. In hanc opiniongin consentit, quod idem Pallavicinus dixit, quod non existente Deo per hyIUthelim omnium absurdissima ira daretur exigentia , ut aliqua objecta a obiberentur : luterea tamen per defectum legisLtoris remanerent non pronbita . inalbus in verbis seu dodtrina non alium sensin invenio. nisi hunc, quod antecedenter ad omnem voluntatem Dei adius naturae rationalis ipsi vel convenit vel disconvenit: sed quoniam definitio hujus nominis bonitas moralis objectiva ab ipiis stabilita dicit , bonitatem hanc . significare conlbrinitatem actus naturae rationalis cum Voluntate Divina , & contra desinitio hujus labinistis inrattia moralis objectizadicit illam esse diribi initatem adhu naturae rationali, a x olivitate Divina. nondum intellecta hac voluntate, non debet dici inesse actui ibrinaliter bonitatem moralem objediivam , sed istum iundamentaliter . Quo posito , si ag aoscant hi suam definitionem esse nominalem, adeoque mutabilem, ea inque velint mutare in illam a nobis cum aliis positam , jam nobiscum sentient . Opportune autem illam mutare s mssunt in nostram ad effugiendam inutilem distinctionem bonitatas moralis obiectivae in iuiuia mentalem &formalem, quae secunda nihil aliud tandem significat, quam -
102쪽
nitatem moralem objectivam respondentem definitioni cuidam nomrnali arbitrario positae non sam de Caelo lel apta .i aso. Recentius opinionem , quam im Dumno amplexus est Pa sendorfius si qui, ut habet Formevus illum in Historia Academiae Scientiarum Beroti nenis poli 'Cumherlandium ca) confii- tans , statuit 3 , quod abstrahendo a = omni αυina b hirmana omnis actus haemanus sit prorsus in i strens . Idem etiam sentit Sa muel Cocceius,4 , conveniuntque uterque in reprehendendo Hugone Grotio , qui iam antea docuerat bonum morale elle ante omnem legem. Uehementius nuper pro adversariis nostris Antonius Genuensis sic loquitur sin.: Bonum morati est convenientia actio is libera cum lege t malum vero morale V discrepantia actionis libetra a lege . Ex quo patet, nec bonum ultum morais , nσc malum
fine remctu ad legem intelligi pine . Sunt interea quidam Theologi , qui proverbium 'illud passim iactant, quadam esse mala, quia prohibi , a , alia ideo prohibita , quia mala . ct hae intrinsecam habere mali- riam d)cent. aut nisi malorum. intri si orum nomine . ea Igniscsnt, qua legi natura adversantur ι qua lex civilibus antipsis os , ii sunt perridicul, ct inepti . Quam loquendi irationem contra Prover- bium recemum. non iamia quibusilam Theologis,' sed commu- . niter a Doctoribus 7 --ας. Ex parie aud de Urio θ p
io Die Iudicii Delentin illi O de A probabunt, qui cum
Piro celebrent haec Genuensis elementa er recentiorum opera nietis sica , auia sna mih lino se a
m Adversantibus aliis propositionis partibus. 1 onitatem omnem moralem dependere ab humanis opinionibus , neminem uictutum esse silppositi ani- .dius Estrix. Postquam enim dixit : Honestas aut inhonsas ob- , tua , seu tuarum in se actionum non dependet ab humanis uinio nibus is honestate aut inbone te objectiva , addit, non existim
huic veritati , honorem axiomatis a quopiam controversandum . At
sine controversia hoc scium est, este aliquos, qui non modo du bitant
103쪽
bitant de huiusinodi veritate , sed contiarium etiam statimni Atque ex his alii dixerunt , honum morale, silcut etiam oppositum malum dependere ab humanis opinionibus, quae evaserint communes yel promer consiuetudinem , vel Propter leges proprias singulis regionibus. Ab his dicunt boni dc mali moralis men-1hram & rationem repetendam ine , iisque sublatis nullum aliau num aut malum haberi in rerum natura nisi physicum . Isa. Protagoras, qui ut habetur apud Platonem ci), & Aristotelem ca) sust illum impugnantes, asserinat omne , quod spr-namur ct nobis apparet, verum eqse, non male citatur pro hac stultitia. I erum alii fiant, qui directe magis illam ausi sunt propugnare, de quibus idem Plato narrat, quod 3 dicunt j v na rara minime esse . nuper homines suIuerunt, cluatenui illis sic placet , eatenus esse iussa , non natura quidem , sea arte π legibus coclituta. Tullius etiam de his memmit, illorum impugnationem aggrediens dicendo ) : Honesta ct turpia in opinione extin- mare, non in natura posita, dementis eis. Atque hos inter alibi nominat Aristonem , Pyrrhonem, & Herillum audens tamen esse s illorum iampridem explosam sententiam. - Is 3. De Pirrhone refert etiam Laertius, quod aperte 6ὶ 1ier bat quicquam turpe esse aut honesum, justum vel injussum . Lege atque consuetuine cuncta homines facere . Et magnus ille Pyrrhonis fautor Sextus Empiricus similiter in hac re dicit ): Nihil naturanile es vel tale, sed oinnia opinione Ienus . S. Jusinus huic Sexto coaevus ejusdem erroris coarguit Car cratianos, contra quos , quo niam gloriabantur se revereri Christum Dn. ut magistrum , diacit 8 : si nihil inet mali , aut rursi boni , opinione autem fla b mana quadam quidern injusa , quaedam autem jusa putarentur , noudixisset Christus 3 rasi autem sui ebunt scur fit iv Regno Patris eorum , i usos autem, o qui non faciunt opera jusitia, mittet in ignem
as4. Sed integra sic opinantium cohors habetur in Epicureis di Incredulis , quos sese nuper coarguit Michael Angelus Marin si . Ex his est Metti te, qui apud uiseopum Le Franc dicit ro : Nihil est quod intrinseco virtus fis ais vitixm , bonum aiumarum morale, jusum aui injusum . me omnia ab hominum arbitris
1 Arist. Metaph. lib.4 cap. I. Plat. de Leg. lib. o. longe ante
104쪽
ρ ηιt. Hi in veris bonis solam ponentes senseum voluptatem & in veris malis istum dolorem; cetera dicunt esse Blum bona uel mala pro cujus e opinione . Certe inqu unt Eum Epicuro apud Tullium ci) : Omne animal simia atque natum Ist . voLptatem via petit , dolorem aspernaIur , ct quantum missi a se repellit : Omnes nemine excepto, qui siti vel tante vexantur inreti gunt malumesie sitire & eserire , & bonum este h.bere & manducare , nec opus habent ulla philo phia , aut ratione , quae id illis suadeat: at in aliis rebus, ut in secundis vel tristibus eventibus, inhoe vel illo agendi modo, observamus hos summa, illos exigua, alios nulla sive laetitia , sive nraestitia tentari, pro ea scilicet opinione , quae illorum animis insedit . Quare bene Tullius censitit huiusmodi homines, si interrogarentur, quid intelligant nomine boni, dicturos cain quod esι natura intendum, aut quod prodest, aut quod juvaret, aut quod liberet. 1 f. Illud quidem dicunt, quod cum particulares opiniones quae huic philosbphiae opponuntur satis sint ad inserendum in animos cruciatum , opus est stientia , citiae ab illis nos liberet, ea stilicet, quae concludit nullam esie Divinam Providentiam . & nullam animi immortalitatem; atque hanc suam stientiam , stientiamne dicam an serorem volunt esse bonum quoddana appetendum non quidem tamquam finem , sed tamquam medium. 4randoquidem autem nolunt haberi inter Atheos , Palam profitentes dubitandum non esse de existentia Dei, in quo ab Epicureis rec dunt, Dei starnuneupantur. Sed facile est videre , quod fusius ostendunt Clarhe
:), &Jo: Baptista Noghera illos nomine tenus Deissas esse ;Nam quoniam negant Deo attributa, quae moralia dicuntur , ut Prouidentiam , ad Atheistas accedunt. Increduli certe fiant, quo nomine illos iam notavit Apostolus , ubi ut omnes averteret ab
immunditia & illicitis voluptatibus dicit s) propter qua venit ira Dei Diluvium & Ignis de Caelo superfilios incredulitatis.1 6 His omis Iis alii sunt, qui dicunt bonum morale consistere in eo, quod existimatur esse, vel posse esse utile sibi vel stitem Reipuhlicae, Horum opinionem Glauco apud Platonem 6 lusi
Oratione exponit, vehementiis me urgens illud istorum argumentum , quod nemo iustus esset, nisi in conspectu haberet praemia , quae ah hominibus , Deoque tribuantur : ex quo insert just. tiam , quae cum proprie sumitur, est species quaedam bonitatis moralis,
Dὶ Tuli. de Fini. lib. r. num. s. per Nog: Filos. dei bello spiriis par. r.
105쪽
generite vero si myta est omnis moralis boni as non esse quiequam in se bonum , & expetibila tamquam finem, sed esse tantummodo bonum ad aliud, & amabile tamquam medium , quam doctrinam completatur versias illa Epicureis attributus. Sola o se utilitas j ti mater o aqui . Is ' Pallavicinus idem dogma tribuit Aristoteli in Ethiea. α Tullio de Legibus . Hi, inquit honesum docent nihil tandomnisi Amana unis, Iam bonum , popuIilva fatalem. Verum cre equidem hos ibi non definire, in quo consistat honestas moralis . sed vel tradere milem inramdam rationem dignoscendi , an aliquid sit nee ne honestum , cuiusu i certe est advertere, an illaci bono sit Universitati hominum: vel significare istitatem moralem,
Prout nobis exercenda P Ponitur, esse ex illo bonorum genere, is quae ut ait Plato citato nuper loco, ipsoru et gratia , oe eorum qua Lb eo sunt, amamus vel docere ab iustitia legali, virtute, quae an iis versatur , quae spectam , num commune , superari cetera Tum virtutum actus , quemadmodum Platelius ca) re ipsa interpretatur Aristotelem, ubi uirtutem universam dicit sitam in praedicta iustitia: vel dicere honum ninus Universitatis , seu ut generalius dicitur honum phyίicam , eue in re prius bono morali, de hoc 1 fi eo tundari. cyad concedi utique debet; Prius enim sine cinatroverita est in rerum natura bos vim Physicum, quam mora-l cum hoe utpote illam in Neratione enus rationalis praesuppo nai lirius existentiam . ι
te propria , seu amore su habe se originem Maas boni moralis, ex ocum rarto Idem massi moralis L MUM hoc loquendi modo velit eos denotare, contra quorum opinionem dicit; Pauci enim sunt, qui ita deliinant, intem comvarati ve ad illos , qui his adversantur gnam plerique omnis statis philosishi cumT Ηιo dicunt 6 Virius eis ammo animi eonfiam , eon - , laudabiles es ieiens eos, in erubuε est a p.r se sua Osate separa Giam utititate laudabilis , L mobrem, idem sam olim illos monuit, ut quoniam quae diciant om S eniem vibu facere nisi Diuod 'diat sebi , Nausbilia ηοομαι, eo se I Qui a si M. Ood si Velit dicere ascendere nos quodammodo ad ideam abstractaui & universallam boni & mali Moralis per experimetatari crevitioncs eorum , - nobis com - , moda
106쪽
nroda vel meommoda ades t ab aliis, Arrasse eonsentient illi mo in t assirmant omnes nostras ideas originem ducere a sensibus vol mediate vel in editate, di oullas admitrunt ideas in sensu Cartesianorum innatas . Atque hoc credo tignificat Tichimhausere, dum numerans inter principia U vra fovit me bene a PHoram, a ' busdam vero male a tu, im esse prancipii primum, unis cognitio boni o misti, seu rota doctrina morasus vir Mur. ARTICU Lus III. 'l
De quibusiam retentiorisui adversariis .gs9. I N numero eorum contra quos hie dicimus , est Tho- λ mas Hobbes, qui Marmemurii in Anglia natus ann. Es 88., obiit Harviet in Anglia pariter ann. I 6 9., charus doctis in prima Bae vitae parte propter eximium ingenium , quod ostende halin studiis humanioribus philosephicis & mathemat: cis , in re liqua vero vita plerisque invitus pi'opter insignem iniquitarem di impietatem, quam agens de Politica & de Religione palam proinsessus est , ut locebunt Morerius ca), & qui sit, nomine A ppii An
nei de Faba secundo edidit Ima nos variorum recentiormae Italicis epigrammatis comprehensas . His sit doctrina fuit hominem spetiata ipsus natura eam omniaxat legem habere , quae respi construa tionem & utilitatem suam . Huic rem pareat , nunquam male operaturum : Quod si sponte via coacte subjectus fit alteri vel Regi vel Magistratui tunc male operaturam , quando aliter iaciat ae leges ab his indictae velint . Quamo em duplex quoddam honenatis moralis genus ab ipsis dis inguitur, alterum , quod diatam Monasticum , alterum Politicam . Primum quod brutis aequo convenit, quae nihil curant . nisi vitam suam et alterum, quod
praesupponit fieri posse ut ipsa injustitia sit honestas moralis .i6o. Primum probat illud ipsitis dogma apud Brochemm 3 suicquid metitus in homine o octinn es, illud appellatur bonum tquod aυersonis obiectum es, vocatur macum. Iamque ex hac prima
Iarte adhaeret Hobbes callieli illi impudentissimo , qui reserentelatone aggressus docere . quid sit natura jusum atque pM
chrum , hoc inquit, auda De leo πονura illam , qui recte Utam acturus fit permittere eupiditates suas symmopere augeri, nec eas ulla
modo cohibere: atque bis quammaximi, quisquid petant , subminis
107쪽
re . Luxuria intemperantia Mertas , faealtas suppetaim virio est atque felicitas: caetera vero isbae spreto a prater natura, adinventa , Bominum deliramenta sunt nuga penitus contemnenda.
Alterum probant haec alia imus dogmata si Lex publita unicuique civi pro eonscientia babenis. Frisum itaque es pereatum esse, quic- avid faeiar eivis contra consilentiam. Virrutum a ct viilarum men-3ra alia esse non potest praeter unius inque eivitatis leges . Quare juxta Ho em ipb injustitia & impietas dicenda erunt iustitia &sanctitas , cum fieri possit , ut aliquid iniustum, & etiam impium per modum legis praescribatur . Ex hac secunda parte incidit in aliam opinionem a Platone execratam. 3 in Traiymacho qui ju- sum definiebat esse , quod est potentioribus utile , & subditos juste tunc agere , cum illis parent legibus, quae sunt ad utilitatem constitutae . Haec habet Hobbes in libro de Cive locis citatis a Ual
lin memorem negare quadam quamvis civili lege praevia fieri debere . . Idem perversum dogma repetit teste Bruchero in suis de Libertate disputationibus habitis cum Bramhallo, & alibi. 161. His imbutus cloeirinis , eodem Bruchero 8 referente , Daniel quidam Scargius Cantabrigiensis Academiae Eeius ausus suit publice exponere oc propugnare hanc thesim , yustitiam mora- Iem Hend re a civilibus institutis : supremi magistratus ju sis o Legibus Divinis quae is moribui lata sunt contrariis obtemperandum esse , qua sibi expulsionem ex Academia , & alias infamiae notas compa. ravit Contra haec Hobbesiana dogmata disertus est Gauchatus ita centesima sua epistola critica, & Trevoltiani cs laudant ejusdem impugnationem insertam a Martino Hubner in sua Historia iuris naturatis. Mihi occurrit laudanda illa Iosaphat Massarii ci o) , qui ex parte sua eas commendat, quas habent Samuel Parcherus in prima de t eo dissertatione, & Richardus Comberlandius in suo de
16 a. Pro Hobhesio est Ioche in J.bro de Intellectu humano , . ut stadet Abrahamus de Chau meix citans etiam Lovvdem, qui jam olim contra eundem invectus fuerat hac ipsa de caussa cia an sua , de Natura hominis di. sertatione.
. CiaIL Relig. revel lib. a. n. 4. In
108쪽
Est Helvetius , qui Loches discipulum profitetur in libro de Spiritu , in quo reserente & impugnante MasIario io post eumdem Chaumeixium ca) statuit , nil ophi esse ad care virtutem inpra basim proprii commodi, & reserens historiolam vel parabolam Ethnici cujusdam Regis , qui legibus obsequentes populos reddidit, fin ens illas sibi missas a filio Solis , concludit mendacium
iam viue huic nasienti Reip. habendum esse tamquam moraliter Moesum.
164. Est Maupermisius, sive Anthor systematis natura , qui ut habet unus ex sitis impugnatoribus Le Franc 3 , legem naturaleni constituens in inclinatione cuivis homini indita ad feliciter trad
cendam vitam suam mortalem, quam unice attendere debet , remota cogitatione immortalis tamquam fictitiae & imaginariae, &quam non potest non videre indigere hominum opera & secietate, vult bonum dici quod hanc felicitatem juvet ac promoveat, & malum quod eamdem perturbet & impediat. Quare vir probus juxta ipsum est , qui novit bene rationes subducere circa trusum & clamnum , quae ex sitis adi ion ibus proveniant. 164 auctore valsecchio post alios Michael Montagne, nobilis Gallus . cujus specimina Et hi s Gallice primo edita ann. Is 8o impense placuerunt iis , qui concinnis acutisque sententiis tantummodo delectantur , quibus suas propinat narratiunculas quaveras , qua fabulosas, non raro obscoenas & impias, sub certis titulis tam inepte distributas, ut sit apud Bumerium qui dixerit ς id de quo minus agitur in capitibus lis rorum Montagnes esse id, doquo uita titulum tibus et agi. Non injuria igitur Malebranchius an examine , quod de hoc auctore protulit, censa it illum esse 6 iussicii adhuc iabilioris memoria, qua ipse se debilem dixit, quippe qui perpeIuis implicatur contradictionabus ct in eodem eapue.
Auctor Anonymus libri de Distinctione boni & mali apud Trevolitanos S Jo: Christophorum V volfium 8 conjungit
huic Montagne ejus amicum Petrum Charronum, qui ethicum tractatum edidit de Sapientia , cujus quamdam epitomam exi-bens Bussierius p notat eas opiniones de probitate , & religione ab illo insinuari, propter quas sto iam tempore anno circiter I s6h, quo ea perscripsit, male audiebat.
109쪽
r 6s. Aliqui ex his perversis hominibus in suae opiniόnis prae
sidium quoddam vocant veteres Academicos , quorum d imcum esset, de omnibus dubitandum, conseqtienter nihil amrmabant esse in se vel honum vel malum in nulla linea nee physica nec morali . Dixerunt sie de illis Tullius in Academicis nihil oportero
bare . Dd si illi hoe non amr mant, hi qui hoc ficiunt, insores iam illis sent. Quare si illorum doestrina , quae quantum Perib net ad mores, eo tandem omeniebat , ut dicerent , quicquid esset appetibile, illud aequa cum laude amplaeti unumquemque posse, dummcdo caveret ab assertione circa apparentem ipsius . vel honestatem vel inhonestatem , tam stulta & execrabilis vita PitS. Augustino, ut de ea iterum iterumque , & quidem ex proles so 1 agens dicat putare se nunquam homines illos, quos vocathmos ct acutis os tenuisse reipsi nihil nobis esse certam quidnam dicendum est de his, qui satuentes certum esse, Προd nihil sit in se bonum vel malum morale, via omnium brevissima ad omne flagitium contendunt 8366. Quam horrenda in ista suppositione dicant, & inferant, audivimus jam q. 16o. ex Callicie , di execrantes reserunt Hos 1e ae , ct Guyonus in suo a nymo libro eontra V latrem stristo , cujus titulus, L' Oratae iure neu ux myosubra , micem accir ans Rousseavium ca) , quod Hobbesii vestigia muutus iit in commentaris de Origine exfrardamentis inaequalitatis inter bomines. Sed imprimis quis curetra hac opella, quae est de s ecto ut uni non supponente homine chimaerico , siquidem agit de homine, qui nec homo fit nec bellua, qui naturaliter careat reflexione , naturaliter errer per sisai sine induistria me Aquela e domicilio sine litibus sne mutua communicatione fine indigentia asurivi in suasperio Me desiderio die. & tam multis redundat fallis S absurdis assertionibus , ut hac de caussa impar sit sustinendae censurae, quae lecta placeat , quemadmodum observant Trevol-riani csb de ea loquentes. quam protulit Vincentius Martinelli. Deinde quamvis ex isto illius compendio , quod post Gauehatum in quinto tomo se rum Li erarum iidem Trevolitani 6 & Val-secchius protulerunt, plane appareat illum iure hujus etiam Hob-
co Aug. conti Aod v, 3. T. 17. usque ad finem Mei. Et
110쪽
Hobbesiani erm ris insinvitari , nihilominus hune a se depulit, dum eum directe impugnat in quadam ad Dalembertium episto. la , quam ex parte reteri Chau meixius I), qui serio de eo reprehendit Diderotium , prolatis in medium a ex eius articulo Draienatures inserto in Encyclopaedia iis testimoniis, quae legitimam esse
hanc accusationem videntur suadere. ARTIC tantas I RArganisntal prima κ'posmaus paris .
D Rima pro stionis pars dari bonitatem moralem , quae a nullius lege voluntate, ne Dei quidem de, pendeat I. sic 'batur . Si loqui vera, stare promissis, di similia
non es ni bonum aliquod morale ante omnem voluntatem haruiubentem, & contraria prohibentem , Deus absistate posset vellementiri & nolle stare mmissisi sed hoc diei non potest : ergo neque quod loqui vera & stare promissis dc ii ta non sint tantunaliquod morale ante omnem voluntatem haec iubentem . Pallavicunos s3 cum Victoria negat maiorem hujus argumenti dicens Deum quidem non momentiri, non tamen quia mendacium esset malum morale Dei, sed quia esset imitas. malum mysicum. Responsio eo eret quidem cum definitione , quae exsilicat malibtiam adhu per aversationem Voluntatis Divinae et sed hine iterum reiicitur ea definitio , ut te perturbans communes ideas atque se mones et Nam sicutili ut veraciter dicitur nullo contradi nidi esse bonum morale etiam in Deo, ita de opposito mendacio iuveniens est ut dicatur oppositum .i68. II.Si omne matam morale tala est per resationem ad Legem.
iam nullum erit pereetaeum in desideriis de quovis opere, quot post Legem Decalogi non controvertirur esse malum, quoties ea haheant conditionem , quod quis hoc vel illud faceret, si lex illa non adesset. Ita nullum est i peccatum in hoc desiderio eonuit nato , Uellem furari , ni Deus prohiberet a Nam sicuti ne agnoscit peccatum in hoc desiderio, conrederem earnes die vinneris . si Ecclesia mi ν vetuisset , quia comestio induit ratinem peccati unice ex Lege, ita si etiam rarari ideo est peccatum, quia est contra Legem, jam voluntas iurandi sab ea conditione non esset peccatum t Atqui hoc salsum esse plane demonstratur a Theologisstra Chaum. Exem. de l' espita to. say Idem preius. lib. a. sect a. pari