장음표시 사용
111쪽
Iogis, ut Antoine I : ergo non omne malum morale tale est per relationem ad Legem .. Isib. III. Communis sententia , quam probant Theologi , ut
citatus Antoine ia) , quod lex naturalis sit immutabilis , & ne Deus quidem directe & proprie dispensare ab illa possit,quemadmodum statuit S. Thomas 3 , in eo sundatur, quod actus responden tes ipsius praeceptis negativis sint intrinsece mali , & alii rursiis sint intrinsece boni. Ita nequit fieri, ut illicitum unquam sit amare Deum , ipsum colere, veritatem fateri, & similia , quia hi actus sunt intrinoce boni: & contra fieri nequit, ut licitum unquam sit odium Dei, Idololatria , Periurium , quia hi actus sunt intrinsece mali. Similiter S. Thomas docet, quod quaedam actiones humana habent deformitatem inseparabiliter adnexam , ut fornicatio , adulterium , qua nullo modo feri possvn . & S. Augustinus rogans Evodium, s) eur adulterium male feri putet, an quia id facere lex vetat 8 approbat hanc ipsius responsionem : Non sane iέo malum est, quia vetatur lege , sed ideo vetatur lege , quia malum Ut et ergo communis sententia est, dari ante omnem legem actus intrinsece honos, & actus intrinsece malos : ergo aliquod bonum morale, &aliquod malum morale non dependent a Lege, primum per con venientiam eum illa, secundum per discrepantiam ab illa . 7 . Ex hac argumentatione , quae concludit assertam propositionem ex eo , quod extra potentiam Dei sit secet e, ut aliquis actus I ber non sit bonum morale in se , & contra tit aliquis actus liber non est in se malum morale, insertur haberi in hoc aliquam con 'tradictionem ; Nam Deo impossibile non est, nisi id, qiod involvit contradictionem . Haec autem contradictio in eo sita est , qnod cognita vel creata a Deo natura rationali, repugnet', Perse 'verante ista natura , ipsi tollere ea , quae sunt necessariae consequentiae illius constitutionis, cujusmodi est ipsius actus convenire , vel non convenire suae mel naturae rationali . in qua proinde conve nientia actionis libet ae cum hac natura consistit bonum morale , &in opposita disconvenientia malum morale . Eamdem hanc ratio nem attulit S. Thomas in hac ipsa re per haec verba 6 . orumcum que es natura deIerminata , oportet esse operationes determinatas . opor ret igitur operationes esse aliquas secundum δε homini cυnvenienses. Eamdem exornat Iosaphat Massamus 7 qui observat contrariam opi-
112쪽
opinionem videri fundatam in falsa suppositione , quod non QItim rerum existentia, sed earum etiam ideae sint obis tam Voluritatis Divinae, cum sint obiectum solius intellectus Q iamobrem etsi quae dependent a voluntate D i. misent MIe vel non esse . quae ta- obiectum Divini Intellectus , sunt immutabiliter Quicquid Rint. I7I. IV. Ad hominem contra Adversarios. Dato . quod horum morale bene definiatur convenientia actionis liberae cum lege, tantum abest, ut sequatur bonum morale inrelligi non postosine resipetitii ad legem , ut potius sequatur intelligi debere esse bonum morale ante omnem legem : ergo illegitima dc mala est illo. illatio. Antec. probatur, quia de ratione omnis legis est, qu*d sit iusta, adeoque quod sit relate ad Legislatorem adlus mo- Taliter bonus: ergo ante omnem Lesem clatur actus moraliter bonus. Hoc argumento utitur etiam Clarhe i) , eosque , qui Qrtea notione legis respuerent notam justitiae, alibi cogit fateri hane sultitiam, scilicet ca) leges omnes esse arbitrarias aut tyrannicas, certe frivolas nec necessarias, & quae poterant aequali ratione praescribere opposita . '. V. Datur bonitas moralis in omnibus actibus, qui per rationem nostram distinguuntur in voluntate Dei: Sed haec bonitasE Potest dependere a Lege Divina a Nam nemo sui ipsius α sirperior esse potest. 3 n ιe imperare sibi , nec se probioere quisquam potes. Rursiis ipsa haec lex Divina , quae aliquomodo fingeretur ad propugnandam bonitatem actuum voluntatis Divinae consistere in convenientia ipsis rum eum lege , ipsa, in quam , haec lex est aliquis actus Divinus moraliter honus indepen- center a Lege Divina, nisi procedamus in infinitum in fictione divinarum: ergo datur aliqua Bonitas moralis , quae taliseit independenter a Lege Divina . 1 3. . UI. Actumetae conmrmem Legi Divinae, est esse actum Praecepto Dei moraliter bono et Nam de notione Legis est esse praeceptum honestum ex dictis Q pra q. r. , quod idem
s.c bonum; sed praeceptum Dei diei non potest
navere bonitatem moralem per convenientiam Si cum Praecepto aliquo, cui Deus simjectus sit: Nam hoc repugnat dicere de Deo ente independente: &rursiis nisi aperiatur proeessus in infinitum Praeceptorum, sistendum est in aliquo praecepto moraliter bono Perie : ergo dici non potest omnem bonitatem moralem consistere in convenientia cum Lege Divina.
113쪽
i 4. VII. Nomine Legis Divinae, cum qua, quando emve niunt actiones liberae, dicuntur per Adversarios bonae moraliter , vel intelligunt illam , quae dicitur lex aeterna, vel illam , quae dicitur lex naturalis, vel illam , quae dicitur lex positiva: Atqui non potest dici, quod omnes adtiones liberae sint, seu constituantur moraliter bonae per conoenientiam cum lege aeterna; Nam ves nomine legis aeternae venit juxta iteratam S. Augustini desinitionem Icatis Divina , vel Hotantas Dei ordinem naturalem con servari iubens, periurbari vetans, jamque antecedenter ad hane voluntatem datur ordo naturalis , Medium hujus voluntatis , qui potest peractiones liberas consti vari aut Perturbari, quatenus scilicet non ideo hae actiones liberae sipectant ad ordinem naturalem , seu moraliter ωnae sint: illae vero stant contra ordinem, seu mo raliter malae, quia Deus voluit, seu sancivit has esse bonas, & illas malas: sed contrario modo ideo sancivit has essh bonas, & illas malas , quia hae in se, seu intrinsece nonae sunt, & illae malae et ergo antecedenter ad Legem aeternam ex action:bus liberis aliae sunt in se moraliter bonae. & aliae, moraliter malae. Simile argumentum adhibuit jam olim Suaregis non semel . Vel nomine legis aeternae intelligitur cum aliis , ut Polmano, 3 3 Inieliactus Divini ac amen judicans aliquid ese convenient . Cudusconveniens naturae inrellectuali , qua tali a jamque sicuti affirmare aliq'i id ita esse , praesiupponit rem ita esse , non facit; ideo enim amrmatur aliquid tali miao esse , quia ante omnem avirmationem
tali modo est , & non viceversa, ideo aliquid hoc modo est , uti anfirmatur , quia affirmatur: Ita pariter dictare & judicare aliquit
esse conveniens vel non conveniens naturae set lupponit, non facit, illud ei Ie sic eonveniens, vel non conveniens
ars. Neque dici potest , quod omnes actiones liberae sint ma-raliter bonae per convenientiam cum lege naturali a Nam cum lex naturai s definiatur a Theologis, ut Anto ine ), Lex Divina
impressi creaturae rationali , Pr cipiens quicquid est conveniens naturae rationali qua tali, &proni os quicquid est eidem non conveniens iamque, omisso quod eodem modo ae dictum est de lege aeterna concluditur , antecedenter ad legem naturalem dari aliquid conveni ns naturae rationali qua tali, aut discordans, hoc inquam omisso, sequeretur non esse bona moraliter opera consi-hi, di actiones etiam heroicas virtutum; Haec enim lex naturalis
114쪽
eerte non praecipit: & contra maeretur eise honum moraliter, nabere ignorantiam voluntariam multarum rerum; Nam Ilax n turalis hanc non prohiγt, quae omnia dictu ridicula stini & ab-rurda. Usiis sum definitione lem naturalis communi & nota apudulos, cum quibus disputo, qui profecto non hab ont in hac Milae' legem naturalem &retiam rationem iuxta allud Tullii si in ipsa natura ratio es leae Divina cui omnrr parebunt,
qπrsecundum naturam volent etvvere,quatius sim l a alibi repetit a). In hac enim acceptione Iegis nulla esset inter nos dision to , siquidem alli propugnantes bonitatem moralem esse convenientiam cum le-- ge, idem iam tandem assirmarent ac nos , qui dicimus esse conve-n enisam cum natura rationali, sive cum recta ratione.
176. Neque tandem dici potest , quod omnes a iones liberastini moraliter bonae per convenientiam cum lege positiva, quae sic Vocatur illa , quae lata & aliter nobis indicta est, quam per lumen naturale .. videlicet aliquo signo externo , ut voce vel scriDtO . Nam tunc pariter sequeretur opera consilii non esse bona moraliter, cum circa illa non sit lex positiva seu praeceptam : & rursias MFuerctur ante legem scriptam nullum hominum peccasIe , quod est contra illud Apostoli 3 i aquicumque e lege peccaverunt, sin Lege peribunt nec ullum ex tibnieis quicquam honi moralis fecisse, 'quod iterum est contra illud qua legem non habent , naturaliter ea qua legis iunt , faciunt N ergo nequit dici omne bonumnstrale essis convenientiam , & oppol itum malum distrepantiam. actionis liberae a lege; Quibus positis concludam cum Honora
to Fabri , s) Mn est dubium , quin aliauid bonum D indepe
denter ab oram lege . 'ARTICU Lus Obiectiones tantra primam parum.
Divinam moralitatis actionum humanarum ater
vom utiquam satuunt regulam , Deo adjungunt principium ali rud coaeternum extrinsecum, quod ipse in aliunandis rerum formis D ur nece m habeat e Sed noc repugnat omni Religioni , αYbilosephiae : ergo . Lamdem obieesionem doluit Samuel Clam M a , he
115쪽
he i sibi intentatam ab eo, qui contra suam δε exisentia Dei sertationem scripsit, quam vehementer a se repulit, dicens contin re argumentum extremae ignorantiae obiicientis. Mitius respondeo cum Ualiecchio a neso maj. Deus enim sequitur in assignandis rerum formis masmet illarum ideas , qtiae a Deo ipsb realiter non distinguuntur : has utique necesse est sequa tur , quoties formam aliquam velit extra se existere; quandoquidem semel distincto per nostrum modum cogitandi Divino intellectu ab ejus voluntate , actus intellectus Praelucent illis voluntatis .i I 8. II. obiicit Pallavicinus c3 . Nemo male agit , nisi furiae contra id , quod debet: sed nemo debet , nisi syperiori prohibenti oppositum : Ergo nemo male agit, nisi faciat con ra superiorem . sive legem illud prohibentem . Atque alibi Vehementius sc urgens hoc argumentum siubsumit: sed hie superior nequit esse ulla creatura utpote superiori potestati sundita: ergo eli Deus, & omnis qui mala agit . facit contra Deum illud prohibentem . Resp. dist. maj. nemo male agit nisi faciat contra id quod debet, hoc est decet ipsim . vel quia rationalis est , vel quia alteri subjeci .is est , conc. mai. Qium quia alteri subjectus est , nego maj. Et cis . min. nemo debet nisi superiori, si sumatur debet dulia taxat
Pro e. iem ectum alteri, conc. min. , si sumatur , Pro decet, nego min. , &consequa, ct cadunt reliqua. 179. III. diicitur s)-, inquit Viva , eum Angeliea Theolo i ducent primam ac frmalem regulam honesaris objectiva es D Unam Voluntatem : ergo nulla est bonitas moralis objectiva inde Pendenter a Lege Divina . Resp. Permitto ans , & nego consum , quae non potest sic ah stlate inferri, sed solum disjun ctive , 1 cilicet, ergo vel nulla est bonitas moralis obiectiva ind, pendenter a Lege Divina, vel etiamsi sit, ea detegitur commvn: ter per comparationem cum Lege Di Vina ς cui is consequentiae secunda dumtaxat pars accipitur; Nam certum est posita a Deo creatione naturae rationalis, poni etiam Voluntatem Dei circa omnes iptius actas , quorum illos , qui ipsi conveniunt, praecipit vel suade' , illos vero, qui ab ea distrepant Prohibet . Quare non potest quivis actas creaturae rationalis non habere aut conformitatem, aut disclepantiam a Voluntate Dei Theologi autem volentes tribuere regulam iacilem, atque com
116쪽
munem pro omnibus hominibus dignoscendi bonitatem moralem eorum , quae sibi proponant facienda vel non facienda , provocant ad Voluntatem Divinam , quae per dictamen conscientiae clarius resonat auribus etiam rudium , quam illa remotior, quae nititur in conmnientia veI non convenientia actus cum natura rationali, quae sunt voces cognitae sblis fortasse Philolphis. Neque ex eo, quonvoluntatem Divinam vocent aliqui, non vero communius, ut dicit objectio , regulam sormalem honestatis , inserri potest ab illis credi per Voluntatem Dei tamquais per Qrmam constitui aliquid in ratione honesti; Praeter enim illa, quae se pra ) q. I 47. adverti de mente Theologorum & S. Thomae huic interpretationi Tepugnantia. ipsum nomen regulae, quaet est quid extrinsecum itali , cui aptatur, satis est ad intelligendum illos alienos et ab ha-iusmodi opinione. Regulae igitur Brmalis nomine intelligunt rationem obviam facilem infallibilem, & adaequatam agnostendi , sit nec ne aliquid honestum & nihil aliud .i 8o. I in Ohjicitur. Peccatum juxta celebrem S. Rumistini definitionem est, ii) o tum facium concupitum contra L em aternam quam quanto iure Theologi post S Thomam, qui illam integro articulo Dropugnavit ca , magno applause acceperint , exponit
Bellarminus 33 r ergo nullum malum morale, neque illi oppositum bonum intelligitur silueres ita ad Legem Dei. Resin, l. conc. antec. &dist. consequens: Neque donum neque malum morale objectivum intelligitur sine reipectu ad Legem Dei universaliter loquendo , nego coostum et neque bonum neque
malum morale actuale intelligitur sine respectu ad Legem Dei, subdist quatenus haec semper reipsa adest circa actus quincunque creaturae rationalis pro quavis disserentia temporis existentis& est facilior regula illud dignoscendi, cone. conseqm: non intelligitur sine respectu ad Legem Dei , quatenus antecedenter ad Legem Dei in sensu ama q. 17 exposito aliqui actus creaturae rationalis non sint neque boni, neque mali moraliter, nego constum . . Sanis ctus Augustinus ibi loquitur de peccato, seu malo morali ai ali, sive ut advertit citato loco S. Thomas, prout contingit in assibus, Propter quam caussam dicit opportunissimam esse illam definitionem , cum de omni peccato actuali assirmari revera possit, quod sit malum etiam quia prohibitum 1 Necessario enim repugnat LGgi Dei illud vetantis, & quidem eognitae ab operante; Nam dari peccatum pure PhiloBpniecim , stiliore ineludens solam cognitionem discrepantiae actus a natura rationali, &excludeas cognitio. a S. Aug. eontra Faustrum lib. a1. co Bell, de Amiss. Gratis tib i. pii.
117쪽
tionem de praecepto Dei illud vetantis repugnat, ut ostendit Viva ad propositionem , quae contrarium de hoc peccato asserit, damnatam ab Alexandro vi II. I), ut erroneam , cujus argumentis addi possunt ea , unae protulit Palla vicinus , ut siraderet tam bonum, quam malum morale dependere a Lege Divina. Non laquitur igitur Sanctus Doctor de peccato . Objective dumtaxat considerato , sive in statu merae possibilitatis, quae praescindit vel excludit omnem ipsius pro aliqua diiserentia temporis existentiam. Hoc profecto intelligitur esse malum morale per hocstium , quod non sit conveniens naturae rationali, neque enim IIro llatia objecti mere possibilis datur lex , seu voluntas aliqua abQuia Dei.
ta , congruit duplici illorum fini, quorum alter est de hac re agere. quatenus ad Deum reseratur 3 Hoc enim est Theologum se gere re . Peccatum autem alio modo ad Deum non resertur, nisi consideratum prout est transgressio Legis Divinae. Alter est ad directi nem morum, cui non ibium opportuna maxime est definitio mecati desumpta quasi a posteriori ah oppositione contra Legem Dei, sed etiam necessaria , quia sela authoritas legis ab eo sancitae, qui eam tueri & vindicare ponat, inducit obligationem abstinendi a malo morali, non ipsa ipsius distrepantia a natura rationali, quae motivum dumtaxat aliquod exhibet , quicquid in contrarium dixerit Buriamaquius a Trevolatanis ca , α aliis in hoc consulatus .
tum morale non intelligitur sine respectu ad Legem Dei. stando definitioni ex S. Augustino prolatae, cone. conseqm , sequendo aliam definitionem , nego conseqm . Augustinus, qui dat ibi it Iam definitionem peccati, alibi centies habet aliam , quς ex Pli eat peccatum per Privationem boni, seia persectionis debitae actui naturae rationalis , quise definitio non meminit de Lese Dei . 183. . Instant. Ipsa contra naturam flagitia hominum sunt ex S. Augustino contra Legem aeternam: 3) flagitia, inquit, μαγῖnt contra naturam , ubique ae semper detestanda atque punienda εsunt, qualia Sodomitarum fudirunt. . sua si omnes Gentes lacerent, eo
dem criminIs reatu Divina Lege tenerentur : ergo nullam malum
morale , & a pari nullum bonum morale intelligi potest sine respectu ad Legem Divin v. Rev.
118쪽
Resip. cone. antee. & dist consequens: nullum malum morale hominum intelligi potest sine restinctu ad Legem Divinam . qua tenus in hypothesi mali, quod ab illis fit. illa semper adest iuxta nuper dicta , cone. conseqm,quatenus praestindendo a Lege nullum sit aut intelligi possit malum morale , nego constum. I 84. U. Objicitur . Deus jussit Abrahamum Oeeidere filium suum innocentem.&Christus Dominus iubet odisse Patrem etiam &Natrem : atqui si independenter a Vol intate Dei esset malum occidere hominem innocentem , & odisse Parentes, non potuisset Deus haec juberer ergo . Resp. cone. maj., & dist. min. Si independenter a volantate Dei esier malum, quod homo etiam ex mandato Dei rerum Οm nium Domino occidat hciminem : & si independenter a Voluntate Dei esiet malum odisse Patrem & Matrem in sensit , quo hoe iussit Christus . nimirum non posthabendum Deum, & iplius imgem amori parentum, non potuissent hare a Deo juberi, eone. min. vel potius permitto et nam involvit quamdam terminorum
repugnantiam in prima siti parte. Si independenter a voluntate Dei esset malum . quod homo propria authoritate occidat homunem , & quod filius oderit patrem & matrem in alio sensu , aequo usus est Christus, & qui est sensiis, invius in eo loco , non tuli sent haec a Deo juberi, nego sappositum a Deus enim nun quam haec iuisit, dc nego conseqm . Distinctio clara est. & quod pertinet ad jussionem de Sacrificio Abraham, patet Deum omnium rerum Dominum potuille vitam quam dedit Isiaeo repereis re vel per se vel per patrem. vel qaovis mono illi libitum fuerit. Quare Abraham , inquit S Thomas i . Mn erat homicida , sicut nec Deus. Adde quod ex iacto constat illam iussionem fuisse experimentum obedientiae & fidei Abrahami. inod vero pertinet ad odium parentum indu m a Christo , habes in ipse contex Evangelii claram expositionem sensus iam in distinistione oropositi. Alii similem obiectionem urgent ex mendacio, quod dicunt non stium approbatum a Deo, sed etiam praemio assinum in obstetricibus AEgyptiis ca), quae dixerunt Pharaoni se non interficere mares Hebraeorum iuxta situm mandatum, qaia mulier Hebraeae habebant obstetricandi artem . Verum res ndetur illas donatas misse praemio pro misericordia , qua usae sunt in nascentes Hebraeos , non Prumenticio, quod in hac re adlib
119쪽
ARTI Cutius VI. Argumenta pro sicunda propostionis parte . 18s. o Eriinda pmpositionis pars, dari bonitatem moraIem , iis quae non dependet ab hominum opinionibus I. sic prohatur . Ad operandum bene moraliter requiritur dictamen conscientiae, hoc est actus intellectus iudicantis aliquid hie &nune licite agi aesse vel debere , tamquam in se seu materialiter honestum , vel licite agi non posse, ut pote non sic honestum . Ita enim clictamen conscientiae passim definitur a Theologis Moralibus agentibus de Conscientia : ergo in priori ad nostras cogitationes datur nitas moralis in se , vel contraria malitia . I 86. II. Si non daretur c*nvenientia inter naturam rationalem,& aliquos adhis ab ipsa exercitos, nec daretur eius oppositum diastrepantia ante omnem nostram cogitationem , nulla darentur communia omnibus gentibus principia operandi: Atqui dantur hujus modi principia operandi , communia omnibus gentibus omnium temporum e ergo datur huiusmodi convenientia , aut opposita dia strepantia ante omnem nostram cogitationem . Naior facile intelligitur vera esse, quia uniformitas in iudiciis humanis non reperitur, nisi circa obiecta, quae evidenter talia sunt in se , qualia judieantur , & ad quae cognoscenda natura rationalis et ex seipsa intrinsece determinata; in iis enim quae minus clarum est, qualia snt tot inveniuntur hominum sententiae, quot capita . .r87. Quod pertinet ad minorem, quae affrmat clari principia quaedam operandi omnibus communia quis neget Z Nonne hujus . modi principium est Deum ei se rebus Omnibus praeferendum , cum in Dei existentiam ut entis persectissimi, & nostri ac rerum omnium auctoris habeatur gentium omnium consensus P Nonne quotidiano, quin immo continuo usu cognita sunt a quibusvis hominibus duo haec alia , alterum ci , Omma quacumque vultis , infuciant vobis homines, O vos facite illis, sepe usurpatum a S. Augustino ia), eloquenter declaratum a Chrysostomo 3 , & appellatum totius justitiae breviarium a S. Hic ronymo , sue ut alii volunt S. Paulino in Epistola ad Celautiam , in quo continetur praeceptum amrmativum , quod . includit charitas in proximum, per legem deinde &. Prophetas omnibus indicta . Alterum, tibi non vis, alteri no
120쪽
fereris , sive ut legitur apud Tobiam 1 . suod ab alio Oderis feri
tibi a vide ne tu aliquando alteri sceris , quoo continet praeceptum, negativum inclusum pariter in charitate , quorum utrumque complexus est Christus Dn. illis verbis ca): Diliges proximum iuum sicut
388- Sed quando opus esset veritat minoris ostendere , ea probaretur I. quia quorumcumque temporum Scriptores advertunt inesse homini judicem quemdam de iis , quae agat , qui apsana protinus laudat vel vituperat, abstituit vel condemnat . Tullii lunt haec praeclare dicta sa) , Nullum theatrum virtuti conficientiam ur est. Maia euitationes conscientiaque animi QF.tira esl-caque furia. Et Plutarchus quaerens s) , An Vitiosetas ad infelicita- rems ciat, ita esse resbondet, & multis sita let: quibus addi potest auditos aliquando es Ie homines nequissimos , qui filios lxios Proseriis manibus se jugulaturos prosessi sunt, si sibi similes suturos Praescirent. Bene Iuvenalis dixit 6 , . . . Prima haec est ultio , quod sta Iudice, nemo nocens absimitur.
Et melius S. Augustinus q) , Iussissi Domine , ct se est , ut pκη
Da ybi sit omnis inordinatus animur . Quod Poetae altius animoam Primere conati sunt, fingendo Titios in perpetuo cruciatu i , & ad continuum cruciatum renascentis, α Hiilorici referendo stetestorum anxietatem & gemitus ab illis quantumvis invitis per Elas conscientiae objurgationes frequenter. Sic Taeitus 8 describit nobis Neronem post inter iceram a se matrem. mentis inopem, huc illuc vagantem, in-aOmnem , pavidum & de die noctem , de nocte diem timentem . ιη9. II. Quia apud omnes gentes omni tem re inveniuntur aliqua erga Deum Religio. & horror in vitia laesiva honoris vel Vitae alterius , neque ullibi reperitur, qui aut dicat , aut credatvlaiphemos, parricidas . proditores nihil proprie mali facere , redus aptis secundum se spectatis , & aequali loco habendos in re en e 3 qui Deum blasphement, & Parentes jugulaverant, ac illi, qui
colant, & Parentes revereantur.
a nomen iuris naturalis , seu iuris gentium , & res signiscata ab his nominibus in nulla hominum Reputilica sunt igno 2.3 aut non accenta , .sin minus cum eadem ubique amplitudine , saltem cum aliqua . Quis autem non videt huiusmodi rura constitui N a comin
