장음표시 사용
131쪽
x I. Cnm Tullio r . Nemo est, qui serio laquens dieat, in es
a sescente bonam spem es , ct magnam indolem, qzem syis e mmmdi, isse iturum , ex quicquid ipsi expediat , facturum a biiratur ;quin immo ille iam tunc, vel ut ignavus contemnitur , vel ut malao indolis timetur: ergo nemo esse potest . qua serio loquens dicat bonum morale non discerni a hono i bi utili .stor. VII. Cum eodem ca) . Qui inagistratum peteret, aut inbret , profitens pro concione omnia in illo utilitatis suae caussa facturum . is clamorem populi contra se statim concitaret, & spem omnem illius aut obtinendi aut retinendi sibi eri rete contra vero si diceret se habiturum prae ocuLsuasticium , aequitatem , digniatatem , fidem, recta , honesta , digna magistratu, digna populo, audiretur cum approbatione & augurio exequendi. quod dicite ergo repugnat communi hominum sensat dicere, bonum mora Iesundari in propria utilitate, sive ut ait Tullius, negare 3 ina
ram ese homini probitatem gratuitam , non mutuatam vos ratibus , nec praemiorum mercedibus evocatam .
VIII. cum eodem ibidem . Epicurus, cuius philosephia saItem scripta, illud istum affirmabat honum esse . quod ad voluptatem eor i is referretur , ad extremum vitae iam deductus, plura prae- sitit omela fidei amicitiae grati animi; & omnes, qui ejus assectant disciplinam , in extremo similiter spiritu plerumque natura- Iiter ipsium imitari observantur . Sed nemo hortim ad ea officia invitatur voluptatibus , aut alia utilitatis spei ergo invitatur ipsis per
se officiis. ex eo scilicet, quod quae honesa ct recta sunt, ipsa sunt spectabilia per sese. ιac8. IX. Actus iustitiae quae dicitur esse virtus situm cuique
tribuens, & si ablatum fuerit, reddens, tales sunt, ut nemo sit credo adversariorum , qui serio dicat non curare , ut quis erga se hujusmodi actus exerceat, aut eos habeat inter indiflerentes , donec nullam alterant utilitatem illos exercenti, & moraliter honos Dium censeat, cum utiles eidem exercenti evaserint: quin immo Pro certo habeo omnes approbare illud Tullii 43. Aquis alterum
violat, ut ipse aliquid commoda consequatur . er nibit exissimat contra naturam Ocrre, quid cum eo diseras, qui omnino hominem ex homine Inlial P ergo uatur ahquod bonum morale non dependens atintilitate Propria '. . .
X. Amor amicitiae dicitur voluntas, qua alterius bonum volumus non propter nostram utilitatem, sed propter illum. Quem ditis
132쪽
diligimus. Est enim amare, ut ait S. Tnomas alicui bonum velle: amare autem amore amicitiae addit exclusionem ri spectu: ad
commodum amantis juxta illud Tullii ab omnitius probuia insa'. Me ipfιm ames oportet, non mes , si veri amici futuri Dinus . Ouod evidens etiam p r se est. Quis enim amicos dicat illos, quos eodem modo amat ac stos greges campos & arbores P Atqui amor amicitiae est actus moraliter oonUS; Nam ab omnibus valde lauia datur , impense appetitur & habetur ut generosae indolis esseetus& argumentum: ergo datur aliquod bonum morale, quod non respicit utilitatem propriam , & ne respicere quidem potest , nisi sene illam, quae conlistit in delectatione interna, quae conjungi quidem potest cum exercitio cujuscumque virtutis , vel ex eo tamquam fiuctus colligi , non tamen est virtutum omnium motivum,
sicuti contendit Bumerias ) de Amicitia . Argui similiter potest cum Andre ex actibus animi vel liberalis , vel grati, vel amantis publicum bonum, qui si admittantur dari inter homines, iam
non possunt habere pro suo motivo Propriam utilitatem. aos. Utrumque ex hiS ultimis argumentis reperitur a veteribu sepius usarpatum . Tullii opera Philosiophica stequenter illa ur-pent , in quibus duplex etiam .habetur Praeclarissima eorumdem confirmatio, altera desumpta a suis agio multitudinis, altera ab illo meliorum Philomphorum. Od Primam haec spectant s), Ni clamores vulgi excitantur in theatris, cum illa dicuntur 1 Ego sumo reses, contraque ab altero , immo enim vero ego sum inquam Orosei . fortes hoc agitur , quandove , nis admirationibus maximis Aemod igitur , qui non hanc iamctionem animi probet atque laudet , qua non modo utilitas nulla quaritur, sed contra utilitatem etiam eonfert atur Mes. Nec vis hujus confirmationis utpote ex consensu populi desumptae infringitur, etiamsi fabula esset haec narratio, ct aliae similes. sicuti suspicatur Busserius . Pro secunda autenti confirmatione haec sint, melioribus philosis phis 6 minime probatur aut amicitiam aut justitiam propter utilitarer adsicisci, aut probari . Eadem enim utilitates poterunt cas labefactare , atque perverrere . Etenim nec jusitia nec amicitia esst omnino poterant, nisi φθper se expetant r. .
aio Objicitur. Uita nostra instituta est a natura sectabilis. Nam ut distinete exponit, acute demonstrat, & eloquenter inornat eleganisi i S. Threm. I. par. qu. 1ο. m. I. Ralibi saepe .lii Tuli. de Fini. liba . numas.
133쪽
IIO DE BONO gantissi s rvo Andre Id ea non subsistit sine aliorum ope saltem commode & diu, quam limitationem addo in gratiam Tullii ca) ,
qui parum fidit ei rationi abBlute prolatae , & eam potiorem cen-' set, quae arguit ex internis aste Stionibus nobis continua experientia eognitis , quae nos ad alios sa ios alte clamant, & ex loquela homini concessa , ut quemadmodum idem ait 3 profestus a caritate dome sicorum ac Dori serpat longius, os implicet primum civium, deinde omnium mortalium Iocietate , quod tape repetit. Accedit sunsagium Patrum, quos Layman citat s , & Theologorum, qui
cum S. Thoma statuunt 6 es homini naturale, quod si animal s-eiale . Quare ex hoc etiam capite contemnendus est Commentarius Rousseavii sirpra q. 166. commemoratus utpote de homine qui non sit animal 1bciale. Ergo bonum est illud tantummodo , quod ad vitam socialem constri: ergo quod nobis α Reipublicae
ducuntur , probant selum rationem honi in se morabier honesti conjungi plerumque cum ratione boni etiam utilis & detestabilis, quod optime constitutum est ab Al.chore naturae, ut facilius bonum ipstim obiiativum morale, quod a Qta natura rationali e gnosti, & acquiri potest, prosequeremur: sed non probant , ideo dari rationem boni moralis in his vel illis adtionthus , quia datu
ratio commodi alicuius. Credo equidem , quod sicuti nullum exbstere actum humanum, de quo non habeatur actu Divinae voluntatis adprobatio vel aversatri, induxit aliquos ad statuendum bonum morale dependere a Lege Divina, confundentes hoc modo id quod est concomitans virtutem .cum eo , quod est illius forma: ita conjungi bonum utile cum actibus virtutis , qui magis incumcunt in oculos, alios trinit in eam opinionem, quae virtutem collocat in eorum exercitio, quae utilia sibi sint, vel reipublicae, Id generi humano. Sed hi facilius poterant advertere , si minus recte saluere , quoniam exempla supra q. ao &stuo allata poterant ipsis meditantibos occurrere, quae plane demonstrant saliam esse hanc propositionem univei salem, honestum moraliter est illud solum, quod est conforme utilitati vel siri vel generis iuinani: ocveram Zium esse hane particularem propositionem, quae contormia sunt publicae utilitati generis humani , honesta sunt non qu1. clem
134쪽
dem quia sic uralia sunt, sed unia congruunt niturae nostrae rationali, quae habet quoddam innatum quasi civile, ut Tullius dicebat, proinde castigate loquens paulo supra dixerat, non quiadem omne honestum esse consanctum cum steneris humani utilitate, sed I in omni bonesto nihil ege tam , nee quod latius
pateat, quam coniuncti onem inter homines hominum , is qzasi quamdam focietatem ct communication dim utiliIat Du , ct ipsam caritat:
generis humani . Utilitas igitur, ne in hac quidem specie honesti, quae respicit alios, ct constituit illud quod dieitur ius Gentium , est forma ipsius honestatis, sed sollina est regula cognoscendi an & quia pertineat ad iiiijusimodi jus , ut declarat cum Julistis Franciscus
De Bono morali objectivo per accidens .
Datur bonitas moralis per accidons, qua actibus bur an is supervenit ex lege Dei positiva , quae illos praecipiat, cui obsequi necessarium est ad sa
a Ia sensitis propolitionis planus sit & apertus, dico nomme lagis Dei positivae juxta communem Theologorum acceptaonem venire legem a Deo latam per solam sui liberam voluntatem , &promulgatam per Scripturam Sacram , & Sacras Traditiones. Propositio antem est contra illos qui . resipuunt omnem religionem revelatam , & solam, admittunt Religionem naturalem : quo nomine Religionem significant quae seli innititur lumini rationis humanae: qtiae significatio adverti de-het diligenter , utpote nova & adversariis propria ; Nam apud Thologos Religio nyuralis significat religionem , quae retinet dogmata revelata, sed non scripta & servat revelatas etlym a positivas leges, sed non scriptas. Huiusmodi suit Religio Patriarcharum , quae praecessit regem a Mose promulgatam & scriptam a Per revelationeni enim notum ipsis stat peccatum originale , eius.
135쪽
damna & remedia, quae fiant totidem dogmata . Leges etiam Iisdem sequebantur circa modum colendi Deum per certa sacrificiati victimas, ct iuxta praeceptos a Deo ritus, ut luculentis Genestos testimoniis evincit LudovicusCsapodius i . at 3. Qui religionis revelatae existentiam negant, dividi deh nt in rigidiores, qui nullam , & in mitiores , qui aliquas admittunt revelationes . Primi nullam agnoscunt bonitatem aut malitiam moralem per accidens, sive dependentem ab aliqua lege Dei positi- a , utpote qui omnes habent pro imaginariis, dc imbecillis esχἡicunt contrarium credere.; atque hinc ex adversb spiritus fortes
se ipsi appellant . Ex primis qui sint secundi, iam patet. De umbantequam propositionis rationes prostram aliquid subiicio .
I, rigi laribus propostionis adversi iis .ar - U I omnino nbstrae propositioni contradicunt v eantur Theistae , cujus nominis vis eit signincare homines, qui dorent Deum , & quidem unum colendum esse , cum ipsius existentiam & unitatem ratio naturalis demon liret, octamquam totidem ejus leges habenda em quaecumque 'lumen ra tionis indicit nobis filienda , quia intrinsece bona sunt, vel cavenda , quia intrinsere mala: sed cretera , quae divinitus revelata ab his vel illis gentibus creduntur, ut determinatum modum IN Jum colendi, & praecipuas quasdam virtutes, quae ad CoimbaxVangelica reducuntur, omnia ipsi respuunt, tamquam resticias svel stitem incertas -
ars. A Theistis distinguuntur Deistae . Nam ut observat EOIstopus Le Frane in praelatione ad suam Religionem. vindicoto in squam ex Gallica Italicam edidit Hiacynthus Ceruti Romae ann- 773- Deistas placuit jam appellare, qui silam existentiam Dei
agnoscunt, obligationem autem ipsum colendi , .legem natura lem , & immortalitatem animae, quae omnia admittuntur a Thea nis , ipsi inter praejudicia vel errores vel in lubiles controversias numerant . Deistae culmen non tam ignorantiae , Mam perVe sitatis attingunt. Quis enim non videat ex existentia Der quam satentur . 'inferri ceteranum rerum omnium dependentiam ab δ 3, ejusdemque bonitatem in creaturas quas condidit huius cognitionisca Paces, adeoque necessitatem, ut hae ipsum colant & revereantur , Qui tales sunt, non est dubitandum ex iis esse , qui bonum
136쪽
omne morale a praesentis temporis utilitate metiuntur, contra quos
Sed redeo ad Theistas. Ex his dixerim este sisam ut aiunt
quaquerorum , hoc est trementium ab Anglico nom inetria mens . qui nullum pubJicum Religionis a virm ritum ceremonia in , & nullum secramentum admittunt , ut videre est in eorum historia . quae anno I 6 p. Amstelodami prodiit . Auctorem haec habuit saeculo i . Georgium Fox calceolarium. Theistae vocantur etiam Naturalistae , quia istam rationem n turalem constituunt
esse regulam credendi & operandi. Quamobrem citantur Historia Naturammi ,-liber de Mituratisin' , Prima Adtini Trallech ovii , secundus Joannis Diermani. Clathe quidem dieit non x osse ita si cile credi i ullos dari respia Naturalistas, sed qui tales se Draedicant esse ex illis , qui negant quacquam eliab nutn, aut malum, & leges omnes humanas &divmas derident. Sed hanc ipsius opinionem ii refutabant . qui leges approbant tamquam bonas , sed interea dolent se illis contraire , &dum norunt meliora , sequuntur
at . Iidem dieuntur Politici , quia rem generis humani se
gerere aiunt, dum ad Ueismum omni qua possunt vi ipsiuin impellunt. lidem Latitudinarii & Libertini appellantur, quia restringentes boni & mali species amplificant libertatem a praeceptis. Tandem Indisserentes & Tolerantes dicuntur . quia nolunt cuiquam creandam esse molestiam , Proseterea quod hoc potiusmoclo , quam alio Deum colat , cum id cujusque arbitrio omni ex-' clusa revelatione Deus permiserit . . 'ai 8. In his suit Rhetorius quidam, uni reserente S Augustino post Philastrium ca) docuit μ' placere quaru incumque sectarum religionem , quomodo diversis cibis delectantur hominer, adeoque liberum euique pro libito fidem eam amplecti , qua magis arri et . Nahoinetes etiam dicitur a C sapodio docere canite xl. QiPIcorani, Chrotianos; Ddos, ct iussiat alterius secta bonurnes alvandos. Propius nostris temporibus fuit Utricus Zuingi ius , fi litis terrae Helvetiorum , qui pastoris Catholici. munus , quod apud illos exercebat, in immanitatem lupi commutavit, qua ad aema lationem Lutheri sibi coae Wi , eorumdem animas palam lacerare incoepit an h. lς 9. multis hiatendis erroribus , in quibus re serente Card. Pallavicino s hic pariter erat necessariam non esse
137쪽
ac isios , alior tam ana sanctos veneramur.
aio. Eamclern abhardisitem iisdem verbis , ae Rhetorius docuerunt Raemuncto teste si) qui sequutj sartorem natione Reai clam an in Isag. dogmatizantem in Brabantia nomine Qunti
num, Quint istae dicti fuerunt . Ex istis mit execrabilis Auctor libri is tribus Imposoribus , in quo aequali modo Iudaica Christiana &Mahumetana Religio cum Mose Christo Domino & Mahumeto irridentur, si serte unquam extitit hviusmodi liber , quore Plusu iam incertum esse plane perseade Prosper Marchand a etsi multi de eo meminerit l, quos eκ proses Icrrestri, quibus addam Raemundum citatum , qui dicit se illius exemplar vidisse apud μιrum Ramum cum puer esset, qii H satis est ad dubitandum de
vera ejusdem existentia. da o. iisdem sceleratis authoribus turmatim accesserunt plures Angli, quos Saleiihus in seis de Miseno literis, de qu bus memine runt Trevolitani ) insectitur Tales sunt Eddamus Herbertus, mortuus ann. I 648 aetatis suae 6 . Hic in suo is raritase libro . cloquo extat examen ad eumdem a Gaisendo i missum omni Reli
Et Antonius Collim , qui eum dissertationein is Fundamentis Religionis CHMana ad haec . convellenda conscripserit , a multis statim impugnatus sust, quorum eatalogum habet Chausis
Et Io: Tolandus mortus aim a 'aa. aetatis siue sa. , in s opustula Anglieo, Christitissimus in aerii expers , quod primo apparuit ann. 3696., & in aliis deinces, huic fimilibus Mi icerone i8 , di citato. .pra si Is ) Faba commemoratis, in quibus homo ceteroquin' tam credulus, ut reserente & impugnante Thoma Jn. Res is propugnaverit ineptissi stabulas oe antiquitate plusquam remota Gentis Habernae', e qua ille erat, ausus est tam apertam professionom facere incre litatis eirca Divinas Sevelationes eo- Tum, quae sint sepranes sam rationem ι ut Magistratus ipse Hi hemradi anno insequenti l: Num illum fammis devoverit , quin hanc ignominiam pomer.t enugere per oblatam apologiam ,
138쪽
quam vidi ad calcem novae ejusdem editionis. Londinensis an
cuius est illa. ciu e latine primo prodiit ann i 68o , Epistola δε Tuerantia ad elarissimum v rum T. A. R. P. T O. L. A. . hoc est Tlieologiae apud Remonstratenses professerem . Tyrannidis oQ-aem Limburgium Amnes amensein , scripιa a P. A. P. O. I. L. A. hoc est Pacis amico . perseqouttinis os e , Ioanne i cite Analo - tu qua tolerantiaun minis religios miconatur su/dere , non solum ex eo , quod non ν neat ad magistratum civilem praeseri- here ea , quae iunt Religionis . cum finis fit incumbere ad Reipublicae temporale dumtaxat bonum, & conservationem , sed etiam ex eo i quod negaxi. I. haberti modum coraatacendi inter Christianas religiones pro tot iam sectis diversas , quae vera sit, si feste ima sit visa Propter quam caussam in alio etiam opusculo at eos laudat tamquam a cisti iudicii viros . qui circa Religio nem ita animo sent clamositi. , ut nulli immutabiliter haereant .
Haec epistola Anglice deinde prodiit ann 16m, . in quo Prima extitis kitio praecipui Loctes operis de istinem humano , in quoad caput nonum libri tertii norarunt iam Tremitiani so Indisserentis uin doceri. Eadem epistola Gallice reddita habetur in
nova editione ann. 273M diverBrum opusculorum hujus Philo-λ i. At quoniam illa apud Anglos ipsos eoarm. anno l. V Invenit impugnatorem . dedit occasionem alteri epissolae, quam eodem anno Locis promulgavit, quae cum per eumdem Adversa rium refutata fuerit, peperit tertiam pro tolerantiae caussa epistolam . vel potms librum . contra quem anno Blum i 4. apparuit brevior quaedam impugnatio , quam non toleravit pacisam leus Loche , sed eidem jam aegrotus opponere coepit quartam epistolam , , quam tamen morte adveniente ad finem non ser-
haaa Comm morandi etiam mi I, latthias Tindalus mortuus ann. Irar. ex Haeretico Catholicus Rex Catholim tristis qualem se satis dularavit in Nam cujus titulus 3 Christianis 13a Tum isat ε 3 . quam Mundus, & alter Anglus cognomento Chubb, qui de
eadem re ac Lei itias in fra The Maea librum edid- , in suo non siaum insanum, sed eri in tu, Didae se comprobavit - iit dicunt Trevolaiani ad anni d 73 . . omittet alios ,, i issi quasi globus ematius e tartaro eruiapens His eontrarCaelum uitibus
139쪽
II D E ' . . Angllam univer arta perturbavit r. qni postquam fand m vises est conquiescere, ecce tibi alius similis per totam Galliam eode an modo votiferatur, quem L piscopus Le Franc sc 'legioni D unioni rum comparat. Atque in his numerantur sa) Freretus in impiis libellis sub eius nomine editis . Examen eriticum δε Christiana hel; rionii Apolossisti: Et Epistola Trasibuti ad Leucippem i Et Boulange rus in host humis striptis , Antiquitas derecta a suis moris us': Chrissi m mus distentus: De Orsenus Orientalis: Doriationes de rite, erHia. Tre voltiani' ejusdem erroris accusant Panagem aucto, rem libri de Moribus, anno circiter i74s. Gallace editi &a multis confutati: & Helvetium in libro sol 'iritu O , & novum scri plorem vitae Francisci Baconis de Uerulamio , qui ausus est di ee re y quod et idetur Deus elictioni um Uritur reliquisse rem
- ara Idem impietatis dogma, in pluribus Voltatres opusculis exagitant Guyonus 6) . Non note ), Gauchatus in Literis Criti eis, seu Ievristi e divers rum opuscultarum contra βGgiomem i 8), & qni apud Tre volti: in os opposuit analysim S consutationem Literarum I hilosophicarum . quae sunt ipsius Volta tres , & in colloimone ej sdem operum Dremae facta ann. li 748 habentur sub tim- o GaIlico Mi euanea Literaria. . De eodem errore Cispodius ic) aecusn Bariem &Marmomelum &Marchionem de Argens in epistolis Caballisticis . Idem re per tur im Montesquii libro da Spiritu septem , et hi praescribit Religionem , quae apud aliquam sentem jam o, m recepta fuit servanoam, nee alteri ingressiim permittentum Cua ratione Σthnicis ipsis , se adjunxit; Neque enim ut advertunt Trevoltiani, qui iterum Iterumque s II tantum inaeo errorem impupnam potest Religionis Chrissianae praedicationem
- , Ra' Fa osi pariter sunt ex hac etiam scelerata doctrina' alii ex aliis pentibus Seriptores , Joan. Bodinus in libris De abciis πα-μmimium Meams .' oc inlidio Damonomania . & Prae caeteris Io lata, bus Bousseou , Piulosephus Gene vensis olim appellatus , .sti aestimator usque ad stomachum aliorum, contra 'quem Ar
140쪽
hio contexit, & reseri etiam Cispodius Irin laudem Evange , Mood sat eius re h' esse opus hon intim , ct per illud dcmon Maric hristi m esse vera m Dram; Cohaeret en m 'eo modo, quo lin se putat posse Divit Lm Evonget cm punum esse rerum incredibilitim, to qua rationi insenuntur . o quibus homo cordatus nequit abentiri, quae est nera contradictio , quam illi' exprchat citatus Le
aas. Omnes proinde huiusmodi atritores sentiunt Deum daturum caelestem beat clatcm omnibus, qui Deum quidem exist re sateamur. & eo modo colant, qui singulis videatur opportu, rior. adeoque Paradisum aperiunt qui vis haereticis, Iudaeis, ureis ., :&etiam Idololatris Contra eosdem Trevolitani 6 lam dant οἱ Mrtati uenem adytam ab H tevillato ad calcem siti operis de Aelisione christiana . saltem juxta movam ine' auctam ecliti
nem ann i a9. , & aliam Georgii Berheleti in libro Angllae etiam Gallice edito, cujus titulus Alc bron, seu nilos bus
: i , De mitioribus propositionis ad friis. ei s
' aa6. M 3Itius propositioni adversentur: , qui Indisserentis ' i LVI mum universalem abhorrentes , -ticularem eum limitatione ad c hristianam Religionem amplectuntur, qua ratios ne controversam bonitatem moralem am nl.in iis selum actibus humanis . sine quibus nemo est Christianus, ne primis Ecclesiae temporibus hujusmodi indisserenti luna com- .PlureSausi sunt Propugnare . Ab Eusebio babemus inpialem bae-