장음표시 사용
171쪽
Iumen rationis , & contra illos, qui Voluntatem quidem Divinam accipiunt pro hac actionum regula , sed prout nobis innotescit uel per Elam Seripturam , vel per hane simul cum antiquis traditio . nibus, & canonibus veterum Conciliorum, aliis posteriorum tem- pomm ne ectis , vel irer selos Sanctos Patres, rejectis prorsas aliis Doctoribus , & determinate Theologis moralibus . Utrosque distin -ctim consulat Joannes Gisberi I : contra secandos in particulari
ARTICULUS I. Argumenta pro propo=iono. DRobatur prima pars . . Illa est regula universalis prox cognostenda bonitate morali actionis humanae sto sim ab ejus exercitio consideratae , quae opportuna est Pro cognoscenda utraque specie bonitatis moralis , intrinsece stilicet & extrinsece talis , omnino ex dictis *β I 7. a Ia. admittendis. Atqui regula opportuna pro cognoscenda utraque si ecie honitatis moralis est sela Volumas Divina; Nam per hanc Elum , aditio secundum se indisserens transit in speciem moraliter bonae , eademque intervenit in Muavis actione intrinsece bona , & in mediis etiam tenebris ves naturalibus vel poenalibus ex peccatorum colluvie exurgent bus effulget juxta illud Petri Apostoli, Habemus firmiorem propheticum sermonem Per quem Voluntas Dei nobis manisellatur ) eui bena facitis attenduntes quas lucerna lucenti in caliginois Iora: ergo hujusmodi regula univerialis est Ela Voluntas Divina . a86. Quod autem Voluntas Divina sumenda sit , prout manifestata vel per lumen rationis, vel alio ex modis enumeratis, nullum ex illis excludendo prchatur , quia illa manisestatur quidem Per lumen rationis, re Pectia maioris partis actuum intrinsece b
norum , ostendens eorum convenientiam cum natura rationali vel
distrepantiam ab illa; Nam rogantibus, is ostendet nobis
bona, respcinium est , Signarum estjuper nos lumen vultus tui Domine . & s Genter, dicit Apostolus, ua legem non habent, naturaliter ea , legis βηι , faciunt : sed per hoc lumen nullo modo mam sellatur, ies diu actuum bonoi um extrinsece talium; ν pugnat enim actum, Qui per lumen rationis cognoscitur esse in-
172쪽
disserens, posse per illud cos noscib)nas vel malus moraliter: ne. que pariter per lumen rationis satis manifestatur reordiu aliquorum actuum , qui etiam intrinsece boni sint: ci) Certe. inquit
Gisbertus , in illo lumine non DIis evidenter apparet omnibus maliana usura, quam tamen eenum es ine illicitam et nonsatis apparet ,
cur non liceat mentiri sciuo propter magnum MLiuod Reipubliea ιonum, cur serilitas non sit raiio Iussiciens matrimonii Mibluendi. me CT alia id g nus multa , solius ramnis.arbitrio vix iacit possunt: Neque per adem inmen manifestatur respectu illorum, qui ingenio sunt vel tardo , vel rudi. 287. Ecquis autem neget ingenio rudes esse plerosque hom
nes utpote artibus ad humanam vitam necessariis continuo occu- Patos , tardos vero omnes omnino ἔ quippe evidens est , qaod
observat S Thomas a) nullius hominis intelle tum aptum esse ad inquirendum . & cognoscendum verum & bonum , nisi matura iam aetate, dc post longum exercitium, & evidens etiam est,
ut fusus declarant Paras 3 CD podius. Ethnicos philosephos,
qui in hoc ipsum omni studio incubuerunt, nequaquam hanc cognitionem assequutos. Testis historia errorum, quos Veteres SDPrentes circa Deum & mores docuerunt; Passim enim Deum vel isto nescio cui obnoxium crediderunt, vel ignorantem rerum. . quae contingenter futurae essent inores autem bonos quam multi
sanxerunt stare cum fornicatione, & divortio. Testes etiam sunt nostrorum temporum Deistae, qui Zlum lumen rationis sibi sum-cere ad omnem vera & boni cognitionem communiter credentes in impia dogmata circa providentiam Dei & naturam animae inciderunt, &imbrum aliqui si pravitatem fassi sunt inesse in aliquibus operationibus contra opinionem Ethnicorum , hoc debent velint nolint revelationi. Caeterum multi inter res indisserentes morum corruptelam numerarunt eo innixi prinpipio , quod sabulosum sit dogma de vitiata per originale peccatum natura zQuare sicuti, inquiunt, hona est grati animi assectio erga benefactores, & amor erga coniugem, quia natura, quae est a Deo bono ad ea impellit, ita mala non sunt odium inimicorum , & promiscuus mulierum amor , quia ab eadem natura ad haec pariter propensionem experimur . Ergo voluntas Divina aliter manifestatur quam per lumen rationis non lotum relate ad actus extrinsece bonos , sed ad multos etiam intrinsece bonos, quin immo ad Omnes pro conditione humaui generis tardi ad cognoscendum . Dato
173쪽
288. Dato iam per aliquid aliud eam manifestari, occurrit prumo Revelatio Divina, quae continetur tum in Sacra Scriptura, tum in Traditionibus a Christo immediate venientibus. Hoc modo , ua ratione Deus honoretur per usum Sacramentorum , & aliis mo- is innotestit: ReveIationis necessitatem vitam pro iis, quae r
tione humana investigari possunt propugnavit iam olim S. Thomas loco nuper citato , & alibi I . Ood perquam multi, mqtribus nuper extiterunt vallacchius ra), & Ciapiatus co nostrist mnoribus eopiosius faciunt , ut repellant undique erumpentes Naturalistas. Contra quos equidem duo tantummovi advertam . in tresum est, Platonem, cujus dicta manri sertasse apud illos in pretio erunt , quam cujusvis Christiani Doctoris , agnovisse jam necessitatem revelat ponis ad hominum vitam & cognitiones dirigendas , dum Alcibiadem sic alloquitur, cesse es expectare . donee Asiatur , quemadmodum Diomeda Minervam inquit Homerus ab oeulis nebulam ab tulisse, ut discerneret Drum ab homine , sic di ab
animo prius oporIet caliginem auferre, drinde illa admovere, per quasu bon- quid sit Me malum disno ι . Alterum est , eamdem necessitatem plusquam satis intelligi considerato statu tum Ethnicorum , tum pra iantium incredulorum . Ab Ethni eis quissem omne etiam philosephorum studium Idololatriam summum errorum ,& aliorum in omni ethlea radicem tacundissimam non Dium non abstulit, sed potius promovit . Increduli autem nostri temporis , quotidie non selum inter se, sed saepe etiam eontra se pugnant de rebus gravissimis, ut cle rerum creatione, de providentia Dei, de libertate hominis , de spiritualitate animae rationalis, di aliis sexcentis- .a89. occurrit secundo Ecclesia, quae vel per Concilia maxime generalia ab Universa Ecclesia celebrata, & quae aliter dicum tur Oecumenica , ut fusius explicat Pallavicinus agens de huius nominis significatione cs , vel per suum visibile caput, Romanum Pontificem, utpote qui ut ait S. Augustinus 6 Ecclesia ge- mi Aurato generalitate Personam declarat honestatem aut turpitudinem aliquarum actisnnm , de quibus ratio humana silet, &verbum Dei vel scriptum vel traditum dubium est . .i in Scripturis revelationem Divinam venerantur , illi audiendam omnino
esse etiam FGlesiam Dei statim intelligent , quippe de Ecclesiatiniversim scriptum est, quod sit 7b Columna Irmamentum ve
174쪽
BONUM MORALI. Is Iritatis' & de eadem prout loquatur per eum , qui ipsius personam gerit, habemus, quod n mquam errabit in rebus Fidei ci Rogari pro te, ut non L iciat fides tua .am. Ex quibus recitantur illi , qui ad dirigendum humanum intelleictum in iis quae credat, & voluntatem in iis, quae velit , Ω- Iam saeram scripturam consilendam praedicant, quasi ea vel omnia & sing la complectatur, vel in omnibus & singulis ita sit cla ra, ut nullum stir peliculum malae interpretationis , qualis revera habita fuit ab i liis, qui ex eo , quod scriptum est a , .pis odit annmam suam in bne mundo , in vitam aternam eustodit eam , tuebauis tur ;) spontanea mortis sententiam insanam , ut refert S. Augustinus: vel quasi Deus Scripturarum auctor & largitor privatum cuiusque spiritum constituerit eiusdem intereretem , aut de nullo pro his casibus interprete nos providerit visibili dc insillibili : quorum primum passim quidem Gicunt haeretici eo iure , quo quis con- , tenderet in Rep. lites aci se Oectantes decidere secundum latas ad ep. leges a s ipsis interpretatas , veI eo quo quis doceret, ut aiunt Trevolitani contra Beausebrem, Divinum Legislatorem minus consuluisse legibus a se indidiis, quam terreni principes suis. Nullum enim extat ἰn terris legum corpus sine authoritate visibili, quae illarum exequutionem exigat pro sensis ab eadem determinato . Secundum vero quod nuper Coste cum aliis aussis est affirmare in dii tertatione, suam praemisit seae versioni Locleiani libri Chri inter manifestos errores reiectum fuit per invidias clemoni irationes , quas frequentes Theologi , in qu laus est Pla- telius s) repetunt & exponunt. asi . illi etiam, qui attendi in moribus volunt Blas antiquas traditiones, Apostolicas scilicet&Ecclesiasticas, S ilos Canones veterum Conciliorum , ex Ela notione Ecclesiae & Coneilii reji- Ciuntur . quae non praesesert authoritatem docendi & praecipiendi alligatam uni tempori potius suam alteri , sed parem pro quovis tempore: Quare quae olim vigesunt, aliquae ex hujusmodi traditionibus abrogatae deinde fuerunt, ut traditio de conviviis in Ecclesia fieri Elitis, de abstinentia a sanguine, & ab animalibas praesecatis , & aliis similibus: & pari iure procella temporis seblati fuerunt quidam veterum Conciliorum canones spectantes ad exterio
rem disciplinam, cujus discrimen ab interiori videri potest apud
cco Aug. conti Gaudentium n, ῖε.
175쪽
Jo: Bapt. Bartholum I , utpote qui minus opportuni evaserant
mutatis temporum circumstantiis.
29 a. occurrit tandem Authoritas eorum quos vel ipsa Eeclesia habet pro Magistris credendi & vivendi , cuiusmodi sitiit Saraia Patres, vel pro suis ad docendum alios mediatis vel immediatis ministris adhibet. Ac immediatos quidem ejus ministros in hac re esse singulares Pastores , aut Praeceptores dubitari non potest , cum ad hos communiter extendatur illud Christi, ca) qui vos au-ἀt, me audit. Ab omnibus enim requiritur ut Evangelio credant, quod praedicatum sit a successoribus eorum , quibus Christus dixit, 3) euntes in mundum universum praedicate evangelium et non vero requi citur , ut Evangelia per se quisque legat, aut intelligat. Quod controverti nequit, cum noverimus primis Ecclesiae annis , qu bus sanctissimi viri abundarunt . nullum adhuc perscriptum sitiue novi Testalpenti librum , ut advertunt Theologi , inter quos Platelius. 4 , ubi necessitatem Traditionis oliendunt, & pluribus urget Buiserius s) , contendens si radere , Christum Dominum voluisse , ut Ecclesia , quam ipse praedicando fiandiivit & legibus viva voce sancitis ordinavit, & uni subiecit visibili capiti Petro, eiusque successoribus , viva pariter praedicantium voce eorum , qui cum illius capite conjuncti essent , conservaretur , & amplifica-
a93. Mediati autem eiusdem Ministri sunt Theologi Morales,
qui in 'oidinem redegerunt, quae ad moralium actionum cognitio em pertinent, & quaestiones resblvunt non jam ex sensu suo tamquam homines e Caelo delapsi, sed ex iis , quae accurata con sideratione viderunt, vel necessario inferri ex natura rationali, vel confirmari aut doceri a Revelatione aut ab Ecclesia . Quare qui de his Theologis universim cum contemptu , & etiam execratione lo-9uuntur tamquam de morum corruptoribus, videant ne apertam iaciant vel ignorantiam suam cum temeritate conjunctam , dum Audiores sibi ignotos accusant, vel odium quoddam omnis boni moralis , dum ab hominum manibus hujusinodi Audiores excutientes cogunt suo quemque arbitrio vivere. Quod enim arint Sanctos Patres loco ipsorum legendos ,-proponunt rem physiice impossibilem respectu multitudinis , quae nequit sibi tantam librorum vim comm rare, nec eam aut legere aut intelligere . Indubitatum illud est, ut ait Dominicus viva do ad veritatem assequendam nec
176쪽
satis essesurium Sume Scriptura ob esuio v patrum , qui Scriptura arcanos sensus elucident: nec istudium n. Patrum sincere a que sudio aliorum Doctorum, qui M. Patrum mentem prὐndo se mone expressam in bono lumine collocent. 204. Secunda propositionis pars, nimirum conscientiam recte formatam, iudicium scilicet , quo operans remoto Omni errore voluntario & culpabili, certus est Deum velle, ut eam actionem faciat , quam vel praecipit vel consulit vel non prohibet , es se regulam pro cognoscenda bonitate morali actionis humanae . quam quis actu exercet , sic Probatur. Posito judiso Tite instituto , quo quis certus efflicitam sibi esse actionem, quam exercet, iam illa est sermaliter bona in linea morali: semoto autem hoc judicio non est sermaliter bona : sed tale iudicium est ex. dictis constientia tecte Q ata: ergo haec est regula proxima boni moralis. Major 2adetur , quia non intellecto eo iudicio , non intelligitur actio modo humano et ergo quando sit consermis Voluntati DiWinae erit stitim materialiter bona . . Quod si Ioco illius judicii adsit judicium aliquo modo oppositum , ver quia certo non creditur Ileere sibi hic & nunc illam actionem . vel quia judicatur illicita , jam aetio etiam materialiter bona evadit serma liter mala . Suadetur II., quia extat illud Apostoli , i) Omne quod non est ex fido , peccatum es , ubi manifestum est ex toto contextano ne fidei venire ibi conscientiam operantis , quae est acceptio Iuristis familiaris , qui unanimiter apud Layman cast docent , quoa 3) mgy6firmati ei ullo rempore nonpraescribit, & confirmatur ex eo , quod hoc modo accipiatur a Gratiano , Innocentio III. t s) , ct omnibus tum Graecis , tum Latinis Interpretibns ; etsi enim S. Augustinus, aliique interdum ii d exponunt de Fide insun , attamen non excludunt priorem expositionem, ut notat Sua reg so . Suadetur III., quia ad non peccandum requiri judicium certum de eo, quod actus liceat , communis est Theolog*rum doctrina, 7 frie nullus quoad rem issentiat , dicit Antoine , hanc verbialem pluribus demonstrano . . .
177쪽
ays. I. Objicitur. C Anctus Thomas dicit, cr) qui Deit ranis .
I tra Legem Dei, non ex fatur a peccato , quamvis non faciat contra eo Mentiam ' ergo S. Thomas non ad mittit conscientiam esse ullam regulam boni moralis. Resp. cone. ante . , & dis . consequens: non admittit conscientiam esse regulam boni moralis materialiter talis , cone. Qμ aliter talis , nego conseqna . Cum igitur S. Thomas daeit in odi Ela loco ill a , qui facit contra Legem Dei, quamvis non faciat contra coscientiam, non excuseri a peccato , certe intelligit nota excusari a peccato materiali: Nam paulo insta in eodem articulo docet, quod qui cum eligit unam ex duabus oppositis opinionibus , in nullam Abitationem adducitur , non pereat , scilicet Peccato
formali, & ipsi imputabilit & in alio ejusdem quodlib ti articulo , sa) Error , inquit, conscientia habra vim abhisenda sive ex rufandi , quando procedit ex ignorantia ejus, quod quis scire non res, vel cire non tenetur a eamdemque doctrinam alibi in suis Op ribus repetit frequentissime. Alii, quos citat& sequitur Thy sus GonetaleΣ 3 sese disserens de variis hujusmodi loquutionibus , quas adhihet S. Thomas in obiecto articulo , dicunt verba objzcta dehere intelligi, quod non excusetur a peccato λrmali, qui iacit contra Legem Dei ex conscientia culpabiliter erronea . Utra Ie selutio est legitima & bona sed prima opportunior , u Pote educia ex ipQm et articulo .u6. I l. objicitur. Consejentia erronea etiam per errorem in vincibilem nequit dici conscientia recta seu recte formata; ergo
non est dicendum conscientiam rectam excludere selum errorem culpabilcm Antec. probatur, quia repugnat conscientiam err neam esse conscientiam rectam . Resse. nego antec. . cujus probationem dist. , repugnat conscientiam erroneam esse conscientiam speculative seu logice rectam , conc., practice seu ethice rectam, nego . Logice rectum
dicitur iudicium practicum. in quo consistit conscientia , quod habet conirmitat. m cum objecto suo, secundum quod est in se realiter . Ethice vero rectum dicitur illud, quod habet coh2rmitatem cum objecto suo, secundum quod apprehenditur. Quan- do
178쪽
do eon stilantia est tum Logice tum Ethice Iecta , opus secundum illam sectum est adaequale bonum moraliter, stilicet tum mate-raliter tum sermaliter et cum vero est Ethice clumtaxat recta , pus secundum illam factum erit λrmaliter dumtaxat bonum. Responsio est legitima, quam Layman i in declarat exemplo Patriarchae Iacob , qui nullius culpae reus habetur propter accessum ad Liam, quia hune ex conscientia practice recta . Eanidem juvat confirmare his S. Thomae verbis . G a rationa
pro nitur ut malum , Volunωs dum in illud fertur, accipit ratio nem mali me autem eontingis non tum in indisserentibus , sed etiam in
iuscipere rationem boni vel mali per aerioni, fed etiam id quod est bonum , potest aeripere rationem mali, vel id quod est maluin , rationem boni proptor apprehensionem rationis. Quando haee S. Doctoris verba
habuerit prae oculis Daniel Concina, cujus est 3) haec objectio , confutata jam a Carpano in suo de opiniona probabili opustulo nonymo, illam eredo omisisset, & multo magis ea , quae dicit contra ejus Elationem fundatam in distinctione. boni me se , & per acςidens, quam in Theologis quos citat , male reprehendit , . as7. Instabis: Si eonscientia erronea per errorem etiam invincibilem , qualis esset in eo , qui crederet sibi licitum aut praescri-Ptum mendacium ad tuendam vitam sui genitoris, posset dici aliquo modo recta, dicendum esset, Deum hic & nune praecipere illi, qui habet hanc conscientiam erroneam , actum intrinsece malum, cuiusmodi est mendacium: Sed non potest dici , Deum praecipere actum intrinsece malum: ergo conscientia erronea per erro rem etiam invincibilem nullo modo potest dici reeta . Resp. dist. maj., dicendum esset Deum per accidens praecipere actum intrinsese malum, quatenus scilicet praecipit conformari dictamini conscientiae saltem Ethice rectae , conta mai-, Praecipere Perst actum intrinsece malum, quatenus hunc directe velit , scilicet ante Omne etiam dictamen conscientiae creaturae , quae sit saltem Practice recta, nesci maj. Et simili distinctione excepta minori, nego conseqm. Hinc intelligitur, quam provide constituta nobis fit a Deo conscientia nostra pro regula proxima actus serma litet
mni in linea morali, quia si Ela voluntas ipsius esset haec regula . iam quoties certo a nisis illa non cognosceretur, vel quia honestas V a Obj-
ab Lam. Theol. lib. I. traei. cap I.
179쪽
obieetiva actus non excederet resipectu nostri limites probati ilitatis, vel quia Lex Divina circa hunc actum sileret. vel non esset nobis sussicienter proposita , iam opus esset abstinere ab omni operatione , aliter volentes incurreremus Periculum peccandi, Quocinon licet.
tione ipsa , di tinguitur a bonitate honesuris , tum naturalis tum morabi: sn sumitur obiective , supro ratione propter quam objestam delectat, non d singuitur realiter a bonitate honestis naturalis: sdper modam euitandi , quatenus ea exprimis Damitatem se manantem Fam boni- fi ai bonefatis non exprimit Robatur prima pars. I. Bonitas delectat-nis formaliter simplae dicit convenientiam , seu consermitatem cum natura cognoscente , quae consistit in suavitate δ: quadam quati vitali quiete appetitus in bono, quoa Possidetur q. a. Atqui haec convenien ta est diversi ab illa, quam dicit honestas vel naturalis vel moralis q. ii.): ergo bonitas delectationis formaliter simplae distinguitur a bonitate honestatis tum
II. Bonitas delectationis quoties est contra commodum naturae, & in eius destruictionem tendit, non est ipsi naturae nec ra tioni conveniens: ergo. distinguitur a bonitate honestatis tum naturalis tum moralis.
180쪽
1 DELECTABILI. .as'. Probatur secunda pars clim Suareet I. Bonitas delectationis objective sumptae est convenientia, quam obje tum habet cum natura vel spirituali, si delectatio sit spiritualis, vel corporea , si sit sensibilis: Delectatio enim obiectiva est ratio, pro . Prer quam objectum formaliter delectat, & est quasi causa illius suavitatis seu quietis, in qua consistit delectatio Ermalis: sed con venientia objecti cum natura est honestas naturalis ergo bonitas delectationis objective semptae non distinguitur realiter ab
II. Actus amoris & desiderii directe serri possist in aliquid,
praecise quia illud eonveniens est naturae amantis & desiderantis , Ieclusa omni delectatione: ergo etiam delectatio sermalis , quae est delectatio actualis , serri directe potest in aliquid praecise pro- Pter rationem convenientiae cum sua natura : sed si delectatio actuat s directe sertur in aliquid praecise propter rationem convenientiae cum sua natura, iam ipsius obiectam, hoc est bonitas delectationis obiective simplae non distinguitur realiter ab hone' sate naturali : ergo illa obiective sumpta non distinguit ar realiter ab honestate naturali . Probatur prima consequentia . Tam delectatio Ermalas seu actualis, quam actus amoris & desiderii tendunt in idem honum: & Qtum climrunt in eo, quod dele- ctatio tendit in illud ut jam praesens & adeptum , non Item amor .&d siderium t ergo si actus amoris & desiderii serri directe pose sant in aliquid, praecise quia conveniens est, etiam delectatio lar malis sic directe ferri potest.
;- obiicitur. L Thomas licit, set Mirantur illa proprie δε-
rectabilia, qua nullam alium habent rationem appetibilitatis, nis δε- lectationis , cum aliquando sint noxia ct in bonesta : ergo potest aliquod objectum non habere rationem ullius honestatis ne naturalis quidem , propter quam expetatur. Resip Unc. antec., ct dist. conseque . Potest objectam non ha re rationem honestatis, propter quam actu ex Petatur , conc. conseqm: potest non habere rationem propter quam possit ex 'Pcti , nego conseqm. Distinctio est juxta interpretationem , quam Suare Z adh bet obiectae authoritati. Ibi, inquit , S. Dortor 3 non intensit exclutire ab hujusm di re omnem rationem convenientia delectatione priorem , in qua delectatio βndetur , sed indicare volait., interdum contingere banc eunυenientiam talem eda , ut seclusa. δε--etatione non faciat rem simpliciter appetibilem , quia es noxia via inbonesu.