장음표시 사용
201쪽
tura rationalis est formaliter ratiotistis, non vero per appetitum, qui ut intelligatur rationalis , intelligi debet directus a ratione , aqua proinde Per quamdam quasi denominationem dicitur rationalis : ergo illud bonum poteli esse ultimus terminus naturae rationalis, quod convenit intella diui , non quod convenit appetitui: Atqui intri eo ut piout distinguitur a natura ab ipsius appetitu non con enit delectatio : haec enim significat quietem appetitus:
3 3 , Tandem bonum primarium , est id , in quod ipsemet appetitus rationalis tendit tamquam in ultimum terminum , non id quod passi ve dumtaxat terminat ipsius motum: sed honestum est id, in quod appetitus rationalis tendit tamquam in ultimum terminum, ci) Hoeatur bonesurn sic S. Thomas, id quod appetitur, ut
ultimum terminant totaliter motum appetitur, scut quadam res in quam
per se appetitus tendit : Delectatio vero seu Raudium est id quod
Pamve dumtaxat terminat motum appetitust ergo honestum est num primarium , & non delectatio . Hoc argumentum est maxime opportunam contra illos, qui a ratione termini appetitus , q iam inveniunt in delectatione , sinunt se pertrahi in contrariam nobis opinionem nolentes distinguere terminum, qui imtenditur ab illo, qui iam est aequisitus.
ΛRT i eutius II . Argumenta contra 'laureor, ct pro tertia propositionis parte. 33s. Ontra Ephureos speciatim sie arguit Plutarctux in Commentario, esas titulas Nesbaviter quidem viis posse fecundum Epicuri deerata . Si voluptas est summum hominis di num tunc quando nullo Dei timore animus perturbetur, iam Voluptas nequit ella summum hominis bonum, vel longe minus bonum erit homini quam brutis; Nam homo ves nullo modo potest se liberat ea timoreDiv Inae vindictae pro tempore tum praesenti tum saturo, vel certe non potest ita se ab eo lihesare, ut bruta non sint semper magis libera ac ipse est i ergo . Epicurei non Elum credere debent ca) Similiter perest O hominis idem bonum esse, quod saeiant, ut illis exprobrat Varro apud Tullium, seu praeterea maius esse bonum pecudis quam hominis ae simi apertissime falsa re
stulta. Tullius ex eo etiam eapite urget hoc. argumentum, quod
202쪽
a voluptatibus melius comparatae sint bestiae I anisur ipsa terra μηδει ex ferae passus varios, varieque abundantes nisil laborantibus: nεbis antem vix aut ne vix quidem Iuppetunt mum labore quarentibur. Quare Epicurei iterum adiguntur profiteri maius esse bonum pe-endis quam hominis. 336. II. Contra eosdem idem Plutarchus , & copiosius T schir- nhausen ab sic arguunt. Delectationem appetitus sensiti vi esse majus bonum homini, quam delectationem appetitus rationalis salsiim evincit intima hominum conscientia , quae non raro manifesta fit externa moestitia aut exultatione & aliis modis : Nonne qui cum Tobia caecitatem incurrant, per quam impeditur illis honesta de- 'ectatio acquirendi novas eognitiones , quarum instrumentum Praecipuum sunt oculi, dolent cum illo sublatum sibi esse gaudium quasi ex integro, 3 uale gaussium mihi eris, qui in tenebris sedeo lumen Cesi non video p Nunquid similis lamentatio audita unquam . est ab iis, qui modico 8c vili ci coguntur vivere λ Compertum est reserente Tacqueto cum multis Pythagoram vitamas Diis intulisse ob invenmm praeclarum theorema de ratione , quam ha- et quadratum lateris majoris in triangulo rectangulo ad quadra- a reliquorum laterum, quo universa Mathesis utitur frequentissine r non tamen novimus simile quid factum ab ullo qui potitus uerit quacumque voluptate. Testis est Plutarchus cs Eudoxum olitum dicere, dum sibi daretur stti propius accedere ad illius figuram sipeciem & magnitudinem cognoscendam , quemadmodhmoe Phaetonte i narrant fabulae, non recusaturum parem cum illo leinde mortem ex fulmine, At quis unquam certam mortem , Dactus suit pro quocumque convivio aut alia voluptare . Quem ogat Tullius o) deditum voluptatibus , cupiditatum incendiis in- ammatum, in iis ponend r qua acerrime concupivisset tanta latitia 1erfundi arbitramur, quanta auisoperiorem Africanum Annibale victo , aut. poseriorem Carthagine mersa Illud addam his simile, quod minus sitiquum est de Philippo II. Hi sipaniarum Rege , qui accepto per intempestam noctem nuncio de Aniuei pia a mis tandem expugnata tanta assectus fui laetitia , ut severitatis sitae plus quam Philosephicae oblitus e cubili prosiluerit, di ad filiae Isabellae cubiculum aceurrens dii ue res pulsans exclamaverit Ansuer' piam tenemus . Q:raenam ad hujulinodi nunc itim delectatio sen-snum pZ a Fre-
H Tich.Medic. inclit. Pis r. . I. Dum iii hac re.
203쪽
337. Frequentlora sent exempla eorum qui ad theatra convolant, ubi ceteroqui norunt jam ex repetita experientia, pati opi esse situm incommodum, sudorem continuum , ipsum etiam aliquando luctum violenter expresium a ficto aliouo Belisario post triumphos emendicante , & similibus tragoediarum perλnis . Nonne hi plane demonstrant praeferre se molestiae sensibili oblectationem quam superior pars animae experitur , vel ex cognitione quam acquirit aut renovat tot tantarumque rerum , quae vivida
ibi imitatione proponuntur ut verius dicitur , vel quod arbitrati sunt Castelvetrius in sita Poetica & Cartesius I; , ex animadvera siqne probitatis nostrae quam deprehendimus in honestissima commiseratione erga eorum quos in heroum numero habemus calamitate . Multo ibi lasse frequentius idem ostendunt, qui ex literis cujuscunque generis etiam infimis ut ex lectione historiarum & fahu. Iarum tantam hauriunt suavitatem ut pigeat ab illis vacare ad refi -- ciendas vires , de ad ipsum cibum capiendum quandoqae urgendi etiam sint a Nonne videmus, sic Tullius, qui inernuis stu.li:s at
que artibus desectantur . eos nec Catitutinis nec rei familiaras habe oraIIonem , Omniaque perprii ipsa cognitione Hirntia captos Z nulla
excluse net Metaphylica quidem , in cujus studio , quando Male branchesdix it 3J niens millam. Percipit Meuptatem, dix t quoa .ipii Epicurei negabunt. 338. III. illa delectatio est majus hominis bonum, quas con venit potiori parti hominis: sed potior pars hominis . est animus
non corpus : ergo delectatio intellectualis quae convenit animo , mi maius hominis bonum quam delectatio sentilis quae convenit corpori . Uoc. argumentum utPote Petitum a Parte , Per V lara homo ut ait Aristoteles maxime bomo: est , laeuientius declarat stultitiam Epicureorum, qpi tametaeo sertalle inii us commove huntur , niti-Prius e luto materiae, in quo fortasse sunt immersi, sinant se extrant iis argumentis, quibus materiam non Posse cognoscere alibi s, demonstravi . Quibus quando se dedant, jam ha b bit locum ulterius argumentum Tullii 6 Sisunt ratinos dicamus puri spii itus in ut vos etiam putatis, qui psisunt esse beati, cum voluptates corporσ percipere non possint ρ aut Mine eo genere voluptarii beati sunt, cur milem animi isum in sapiente esse notitis. 8339. Iri voluptas utpote β 3 . 1 medicina malorum . quihus corpora animata naturaliter subjacent, non semper in prom-- Ptia
s 39 Cari. Eist. par. 1. ep.ε. iuxta Maurum .
204쪽
ptu est aut siciae parabilis quoties quis eam maxime vellet, quam loq ii lem a maliis dependet externis adjunctis loci temporis occasionis objecti, neque constanter retinet rationem boni et retinet vero delectitio intellectualis , qualis praesertim cum animi cultura icstientiae acquisitione conjungitur: eaque Elum nec exilio nee carmcere nec surum violentia nec tyrannorum inhumanitate separaria nobis penitus potest , sed tunc maxime opportune accurrit ad minuendas externas quasvis calamitates: ergo delectatio intellectualis potior est voluptate . Duo proxime facta argumenta adhibet etiam Benedictus Rogacci in sto da optimo satu tractatu quem apicinet dicit esse quasi epitomam librorum Hieronymi Plauo bono satuι Religiosi . 3ιP. U. Si voluptas est potius honum honesto, dicendum est
insanire tum illos , qui pericula labores dolorem etiam pro patria&pro suis incipiant, ut non modo nullam captent, sed etiam Praetereant omnes voluptates , dolores denique quosvis suscipere malint, Φram deserere ullam ossicii mrtem : tum, illos qui hos laudant; s d hoc opponitur iudicio non sbium hominum omnium temporum, ut constat ex historiis Semonumentis, sed ipsbrum etiam Epicureorum , qui sibi maxime nocerent, si contra lum dicerent': ergo voluptas non est potius bonum honesto. 3 i. VI, Cum Tulli ai Nemo sanae mentis & multo magis alaenjus nominis auderet pro concione dicere optimum in vita iudicare Molusetatem, omnia quin facit cogitat contendit, ad hane referre & hujus caussa perficere. Cum per se pateat haec propositio , eadem confirmatur etiam primo ex eo, quod 'Tullio pari ter observante 3 eonsilium faciσndb omnia υoluptatis causia ei se is ne- sum nemo dieit. Secundo exeo , quod juxta eumdem Voluptarii virtutes habent in ore totos dies, at ster ex hominum coetu ejecti Io cum , nisi inter bestias non invenirent. Atqui nemo non audet Pro concione dicere id , quod censet verum laudabile gloriosum ;ergo si nemo auderet eo modo pro concione dicere Pro voluptate,ne
Potest quidem eo modo de illa judicare. Quare vel insani vel men' daces fuerunt, qui ut idem Tullias refert voluptates gloriosas in terdum dixerant , non tamen palam , sed inter se. 3 a Tertia tandem propositionis pars probatur . Illud dicitur bonum dumtaxat per analogiam , quod dicitur bonum dumtaxat per denominationem a sibi extrinseca bonitate derivatam . Sed bonum utile dicitur bonum dumtaxat per denominationem a sibi ex
205쪽
quae sine nocumento sunt, ct quae in posterum nihil praete ' gaudium altitura sint bas habenti. Pro eadem citari sine dubio dei ni, qui Epicuro professi fiant se adhaerere secundum benignam ipsius interpretationem . Qiae hi dicant, habentur poetice nuper proposita a celebri Eduardo Muns a mortuo anno I 76 s. aetatis siuae 8I : philosephice autem jam olim a Torquato apud Ttillitarn sa) in copiose oratione pro Ethica Epicuri, in qua videas studiosi deduci
ad pi oprium commodum & animi oblectationem tolerantiam lab ris in militia aut studiis, constantiam in propositis,temperantiam iacupiditatibus , omnia demum quae dicuntur fieri propter ipsorum honestatem . Ab his non differunt, qui propugnant omnem no serum amorem esse simul immo principaliter amorem nostri et Quare velint nolint praeponunt in ratione finis bono honesto boniundelectabile , quos sal de & erudite confatat Andre 3 . 3aa. II l. Est contra Card. Pallavicinum , qui in Philosephia quidem morali universaliter statuit honum primario dici de gaudio , in q io sitam esse voluit selicitatem , seu ut aiunt , Husilem
caussam sermalem. Quare cetera & bonum ipse in honestum alcausas efficientes felicitatis revocavit. At in Theologia r in divisit pro duplici statu , in quo considerari natura rationalis creata potest , vel naturalis vel supernaturalis selicitatis Atque pro primo statu excludit a ratione boni primarii delectationem ex eo,
quod ) Nun potes felicitas naturalis sita esse in delectatione; nam hae siupponit ante De possessionem boni, δε quo delectamur . Qtare non eis felicitas, sed quies in felicitate , proindeque concludit bonum primario dici de honesto, & definite de Scientia. Ρro secundo vero hominis statn selicitatis scilicet stipernaturalis statuens illam consistere ex aequo in visione Dei, & ejus amore , qui simul est gaudium amantis , jam aequales partes in ratione boni dedit bono honesto & delectabili. Ratio quae illum movit ad hujiisnodi ex
hac parte conclusionem est , quia antequam intelligatur creatura
rationalis transQrmasse se assediive in Deum bonum infinitum , ita telligi non potest possidere bonum aptum ad se licitatem sciperiri turalem , quod reqnirit, ut ipsi sit redditum proprium . At quandoquidem ista quali trans Ermatio creaturae in Deum competit potius intellectui clare illum intuenti , de quo dicitur , quo i intelli- genuὁ fit omnia , non est in hac P. ias rati se sui ieiens ad infirmandum illud ab ipso prius propolitum argumentum , quo deiectationi abstulit rationem primariam boni.
206쪽
323. sed redeo ad ejusdem doctrinam circa diverses quasi stra dus honi, quam tum in Philosephia tum in Theologia pro ικν- suit & propugnavit . Ibi ad examen revocans singula , quae vulgo dicuntur bona respectu naturae rationalis , excludit omnia a ratione boni in se praeter haec sex , I esse, cognitis nem , o Pudium , tamquam bona physica ipsi intrinseca : Sc amari, O honora i , tamquam bona eidem extrinseca: dc tandem bonose agere , quod est bonum diversi generis , scilicet morale: reliqua omnia dicit hab re dumtaxat rationem boni utilis , seu medii ad sex praedicta. Porro ex his gaudium vult esse primarium bonum in se , quia gau lium est id , in quo omnis appetitus terminatur : deinde co. gnitionem seu scientiam , non quia haec per se revera expetatur praecisa omni spe gaudii: sed quia nunquam accidit, ut gaudium scientiam non comitetur , quod idem sentit ca) de honestis operationibus & de amore ac honore. Ultimum tandem locum inter bona in sedat huic , quod est esse , non quia hoc ipsum per se m-lum sit expetibile, cum aliquando sit melius non esse quam esse ,s d quia sine eo non substitit expetibil tas gaudii, Quod in tantum' est expetibile , in quantum est in nobis , non extra nos. ARTICULUS II. Argumenta pro prima propositionis parte
324. C IC arguo . Bonum proprie dicitur illud , quod ha.
bet rationem finis, seu quod natura rationalis potest vel Blet appetere, ut in illo acquiescat: sed natura rationalis potest vel solet appetere tam bonum honestum moraliter quam ho- lnum delectabile, ut in illis acquiestat: ergo . Minorem , quod Pertinet ad bonum honestum , declarat communis non Elum do--,ctrina, sed etiam experientia hominum , qui in solo virtutum exercitio seu benefactis norunt se tandem acquiescere, ita ut extiterint Stoici. qui in earum acquisitione beatitudinem horuinis eoi- locarent, & Persius illos sequutus tamquam maximam poenam in Precetur malis 3ὶ .Hirtutem videant intabescantque relicta .
' Quod enim vero plus nimio falsum est, quemadmodum planum fecite ii Idem det Bene lib.3, cap. 36., ct cx Id. det Bene lib. primo cap. II.
207쪽
fecit s. Augustinus , Stoicos reprehendens I , quod eo modo toli rent ab aAibus virtutum illam, quae aliunde ipsis inerat saltem via lis tendentia in Deum atque relatio, eosque proinde redderent materialiter tantum bonos , malos vero formaliter si a . Ea indem rursus penitus persuadet lex illa omnium animis quasi insculpta, quae iubet bono honesto restponere quastumque delicias honores fortunas vitam ipsam, ita ut non stilum omnia bona dele abilia velit negligi, si cum honestatis impendio acuuirenda aut conservanda Proponantur , sed etiam opposita mala vult Brtiter tolerari, si hanc aliter non diceat retinere. Atque hujus legis De ores quaevis aetas, maxime vero illa, in qua sumus Christianae Religionis exhibet abundanter. 3is. AIteram autem minoris partem, quod bonum etiam delegabile appetat natura rationalis ut finem probant I. ii, qui ita abutun ur ratione, ut finem unicum sibi constituant in delectationibus, quas natura quidem animalis , non vero rationalis potest sieumce intendere propter seipsas , cujusmodi est voluptas in cibo &potu . Qitare de culpa eos expostulat Pallavicinus ta) , quin immo communiter Doctores juxta Vivam 3 . II. multo magis eamdem probant, qu in hujusinodi deIectationibus capiendis immoderati sunt, quasi ratio in illis sit ad excogitandos modos,quibus se ipsi infra bestiarum conditionem deprimant, quae Qtum ad sufficientiam selent comedere : contra quos fiasius agunt Theologi morales, agentes de Gula . vitio inter capitalia numerato , quia est veluti radix, ex qua variae peccatorum species quodammodo pullulant. Ex quo apparere potest quanto jure damnata fuerit ab Innocentio XI pro- Io. itio octava, Comedoe o bibere usque ad satietatem ob sitim το-uptatem non es Deccatum, modo non ost vaseluini: quia licito potes appetitus naruralis Dis actibus frui.
326. II l. Eamdem probant ii, qui ita appetunt bona huius ubtae , ut etsi pro insipientibus habeant illos , qui dicunt, b earum
populum eui bis sunt, attamen ea non respuunt, quin immo quaerunt & amant, putantes nihil naturae suae etiam ut rationali id dedecere ex opportunis rationibus, quas exponit Pallavicinus ss) ,& recentius urget Pluche 6 arguentes contra illos , qui vel vitium in horum pGsequutione declamant contineri , vel salintem honestatem desiderant dignam n litate naturae, huma'nae s
208쪽
nae , quando hujusmodi bona sint tenuis momenti , ut fio. rem contemplari aut olfacere, aquam gelidam ibi here I simi. tiar quam opinionem vehementer propugnat Seneca statuens ci , Multa auidem natura consentire , sed tam pusma esse, ut non eon-niat illis boni nomen . Praetermissis Pallavicini rationibus contra
istos esto haee una pro cunctis, quod teste Apostolo illa Deus ipse a) praset abunda adfruendum , scilicet in Domino , ut alibi dicitidem Apostolus , quod est juxta S. Augustini doctrinam sae.
pius repet iram ita frui delectatione terrena, ut ea referatur ad finem ultimum , v ram vitam , beatitatem aeternam , quae eodem
definiente S Doctore est hominis bonum s quo non es aliquid melius, quo pervenire homo possit, o quod non amittit inυitus. Aede ait rutra vel de utraque bonitate, honesta veJ delectab li intel- . Ii pendus est S. Thomas, ο) ubi dicit bonum importare habitudinem ' cauta finalis dia . Objicitur. S. Ambrosius dicit bonum non esse , sed p tius incommodum , quod 7 ad delectationem praesentis pertinet, numque statuit nihil omnino esse , nisi σιod deceat bonesum si tergo bonum non clicitur proprie de bono delectabili saltem pro , sentis vitae. Resp. cone. antee, , &dist, conseqs. Bonum non dicitur pr prie de bono delectatali praesentis vitae in sense mystico S. Ambro sit, qui est aliorum Sanctorum , cone. , aliter nego conseqm. Sen. cim mysticum apertissime sequitur ibi S. Doctor, cum dicat se rem istam definire futurorum magis quam praesentium formula, & quatenus ad vita aιerna prosit gratiam . . ARTICU Lus III.
Argumenta pro secunda propositionis parta, 3a8. D RO II. propositimis parte bonum primario dici de . L honesto , S secundario de delectabili, fuit jam olim Tullius inquiens 8 Natura nisu habet praestantius, nibu quod magis expetat quam honosum : & alibi irascitur contra Epicurum 9 quod
cum 1 Senec. I . a i. Ad Timoth. cap. P. I p. ci, Ad Philem. vCr. 1.is 2 S. Ang. ad Honoratum epist. 4o.
Id. de Doeh. Christ. lib. s. cap.23.
209쪽
exu virtus maxime expetatur , ille a virtute summum bonum separaviι. Seil quod pluris est, pro ea habetur S. Thomas affirmans , cr) bonum ρrr prius praedicatur de honeso , di secundario L delectabili . Ea 1ici piobatur. Constat exemplis in omni aetate frequentissimis aliquos ab honestate morali non dimoveri neque suppliciis neque Pra inras . lpiis etiam Ethnicorum temporibus dicebat Tullius a)Tanta vis hise satis est , tantumque ea rebus omnibus praestat o exe Listut num; nec ruppliciis nec praemiis dimoveri posset ex ea , quod rectum e se decreverit. Contra vero homines a voluptati has retrahi sola etiam spe Praemii, aut comminatione poenae evidens est quoti die in quavis non Qtum bene ordinata Rep., sed in ipsa etiam latronum societate: ergo honestas moralis majus bonum est quam
delect .tio: ergo de ipse primario dicitur bonum .sao II Bonum primario dicitur de bono , quod potest esse ultimus terminus appetitus naturae rationalis , quae iuxta rectam ra-DOnem moveatur : secundario vero de bono , quod non potest ei Ieuirimus terminus appetitus naturae , quae juxta rcctam rationem a ioveatur. Sed bonum honesium moraliter potest esse ultimus terminus appetitus naturae , quae iuxta Iectam rationem moveatur , non vero honum delec 'abile ergo bonum primario
dicitur de bono honello moraliter , secundario vero de bono dele.
3O. Minoris secunda pars probanda primo est contra tales Epicureos, quales Mahometani, qui non Qtum sum iniim bonum hominis pro hac vita ponunt in voluptate corporis , sed illud etiam, 9uod inaniter sibi promittunt post resurrectionem corporum adii piis pariter admitium i cujus stultitiae testimonia ex Alcorano recitat & reiicit Lemus ;). Sic igitur arguitur . Illud bonum p aestesse ultimus terminus appetitus naturae , quae iuxta rectam rationem moveatur, quod non eli bonum privans eam bono, cujus sela natura rationalis capax est , ct cujus prosequutione distinguitur ipsius appetitus ab appetitu brutorum : sed Qtam bonum honestnm moraliter eis bonum , cujus sola natura rationalis capax est , & cujus prosequutione distinguitur ipsius appetitus ab appetitu brutorum: ergo . Declaratur magis argumentum hoc Dacto . Appetere ali quid propter delectationem vel sensibilem , vel quae ad sentibile inreua catur, est appetese more Brutorum, defici eado ab usu rectae rationis, quae stibi procuret bonum rationalis operationis, quae ei bonum moraliter honestum; propter operariones enim institutor
210쪽
natura de auοκes sen sites anesuit, ut observat S. Thomas. Anon contra instituit operationes propter sensilem delectationem, quod etiam fieri non pomisse Padet S. Doctor , quia inquit a . lectatio conis it in quadam quietatione voluntatis ς quod autem vo luntas in aliquo quieretur , non e s nisi propter bonitatem ejus , in quo quietamr, quam rationem alibi ca) etiam repetit addens allas multas tum ibi, tum ubi paulo infra ex proseo demonstrat s felicitatem humanam non covisere in delectationibus corporalibus: er go bonum delectabile non stium in sensu Epicureorum , sed in nullo sensa potest esse ultimus terminus appetitus Tationalis . . 33 . Confirmatur argumentum ex S. Augustino , qui enumeratis variis bonis in genere boni delectabilis dirit, pereatum a 'mittitur . dum immoderata in isa inclinatione , eum extrema bona sint, metiora ofumma bona deseruntur, tu Domino Deus noster, o Veri-ras tua , ET Lex tua r .are alibi inculcat s , Homo rerum morta fium θ fluentium nihil Alligat , nihil perso appetendum putet, sed ad vita hujus atque ο'iorum necessetatem , quantam sat es usurpet uten' ir modestia, non amantis a estis. Voluptarii aliter recusare non Possiunt vim hujus argumenti, nisi profitendo se non intelligere, quisnam sit sensius hujus nominis natura rationalis . per quam disicernantur a brutis, uti revera iaciunt, qui apud Tullium s6ὶ volu piatem primo dumtaxat expeti dicunt . deinis consuetudine quasi alteram naturam e i , qua impulsi multa facisnt nullam quarentes volu
32. Eadem minoris pars probanda seeundo est contra illos, qui Gaudium quod est dele ationis species volunt esse praecipuum finem naturae rationalis. Hos iam redarguit allata nuper S. Τbomae ratio, quod cum ideo aliquid naturae rationali afferat gaudium , quia ipsi honum est, non viceversa ideo honum sit, quia assert gaudium , nequit gaudium esse praecipuus illius finis.Cujus rationis vis sic magis exponitur. Illud bonum potest esse ultimus terminus naturae rationalis, ad quod acquirendum urget aPpetitus rationalis: Atqui gaudium non est actus appetitus rationalis urgens ad acquirendum ullum bonum, sed est actus , qui sequitur di significat honum iam aequisitum : ergo gaudium nequit esse ultimus terminus appetitus rationalis . 33. Iterum sic ai guttur . Illud bonum potest esse ult mus ter minus naturae rationalis, ciuod convenit illi ipsius quodammodo Parti, per quam est Brmaliter rationalis: sed per intellectum na- Z tura