장음표시 사용
251쪽
s. Mahim proprie tale dividitur in physicum sesi naturale , Semorale sol culpae . Malam autem naturale dividitur cum Suareet i in malum pure naturale, di non pure naturale . Quam clisin nem exhibet etiam S. Augustinus, qui rerum terrenarum
eorruptibilitatem vocat Σ Utia reram non voluntainia, neque meisnalia , adeoque pure naturalia . Rursias malum pure naturale dividitur in malam naturae solum cor reae , quod dici potest malum purae privationis, & malum naturae animMae, Quod diei potest malum se sibile, non Uupponens culpam . malum morale dividitur in Obtristivum & Actuale . o. Notiones mali naturalis & moralis sunt , ut sequitur. Natum naturale sumptum sermaliter , sive pro malitia naturali. signifieat privationem perscinionis enti debitae in genere naturae. Natum vero morale , privationem msectionis enti debitae in genere moris. Et quandoquidem nomi'e moris communiter intelligitur adius exeretrus a natura r ationali ex clictis alibi i malum morale aliteγdefiniri potest , privatio persectionis debita: actui exercito a natura rationali cum libertate a n'essitate . ARTI cuius III.
De malo pure naturali. . Alum pure naturale significat privationem persei' - 1V1 nis non inflictam proWer culpam . Atque illud, quod est naturae stium spiritualis, significat privationem illius per Vsinionis propriae spiritus , quae Qtet explicari per unietem aut per gaudium . qua deficiente persectione intelligitur natura spiritualis affecta imperfemone contraria inquietudinis aut afflimonis . Ita
quoties advertimus ad ignorantiam eorum quae exPerientia Cognoscimus nos as ut non posse, dum alios novimus probe asseis tos, aut ad oblivionem eorum quae olim nos=bamus, toties m Iestiam sentimus. Ia. Malum autem pure naturale , quod est malum naturae su Ium corporeae, sienificat privationem persectionis alicuitu, quae
convenit naturae dumtaxat corporeae, adeoque non conjungitur
cum ulla illius sensibilitate Convenire autem dieitur illi naturarea persectio, vel quia illam cum antea haberet iam amplius non habet, vel quia alia in eadem specie entia novimus illam habere , Tale malum est sitis proximum malo metaphysico j.6. ῆ sicuti enim
252쪽
enim in communi usii loquendi non dicitur res mala , quae non habet . persectionem sibi non debitam. ita pariter non Qlet dici, interri malum, nisi dum loquimur de malo sensibili, quod cadere proinde non potest in res inanimes. Puer ille, qui ab Areopago capitis damnatus perhibetur , eo quod in eruendis avium oculis deprehensus mirifice se depe , creditus fuit immanis indolis , quae aliquando in Iteipublicae perniciem redundaret neque enim riatus ille ex sapientissimis Graecorum compositus , suspicatus fuerat posse controverri, an uta sint animata in nullius reprehensionem incurrisset, si in lauris aut iuniriris exurendis sese occu- .pasEt, ut aures erepitu vel nares odore titillaret.' Malum tandem plue naturale rei animatae significat privationem persectionis propriae corporis animati, quae potest explicari per quietem animae & indivisionem corporis conjunctim , sine ulla eius culpa: qua deficiente perfectione i lligitur corpus animatum affectum molesta sensatione. .
I 3. Quemadmodum autem inter bona naturalia propria hominis , alia sunt ipsi intrinisa , alia extrinseca , similiter de oppositis malis dicendum ; Ad mala intrinseca, quae talia abistute sintdc non relative , Pallavicinus I9 pertinere vult haec duo dumtaxat , errorem & diolicentiam. Quare laxta ipsum debilitas viarium , deformitas corporis , ingenii tarditas , aliaque non sint intrinseca hominis mala, nisi quatenus illum affligant. Fortasse vulgus ipsum idem sentit , quod homines simplices ignorantes diad res gereri das inhabiles non stilum non voeat maIos, sed potius bonos appellat , quod veteres etiam Latini saetebant: Sic Tullius ei. xit , sa Confutia duos .onos quidem, sed tantum bonos a sit- . Inter mala autem homini extrinseca in simili sensu absolute malae statuit haec duo tantummodo , odium & infamiam. Et revera Eth nici ipsi Philosephi , qui vitam pauperem adamarunt Prae Oeu lenta , planum faciunt musta, quaevum tamquam mala extrinseca ira rentur , nonis in se mala, sed istum quatenus aliquod ex praedictis malis fiue latrinsecis sive extrinsecis quodammmi γ P
riunt. Sed de huiusmodi opinionibus alii viderint.
253쪽
1VI lum poenae , significat privationem perseetionis insi- Ciam propter culpam. Hoc utpote supponens subjectum intellectivum , bene quidem Leibnitius sa)dixit consistere in perpesso. ne, & melius alibi sa in displicentia , quod congruit S. Anselmo , qui tale malum non semel voeavit 3 malum incommoditatis , didistinxit in illud , quod nihil est , ut caecitas, & quod est alia Sid, ut dolor . Ex quo intelligitur minus bene illud ab Antonio
tenuensi explicari ) per dolorem , cujus ulterior ratio est, quod hoc nomen dolor abQlute prolatum non excitat in commani acceptione ideam displicentiae in genere, sed illam determinate , quae nascitur ex laesione corporis, cui anima conjuncta est , cs) bulor , sic Tullius , es motus iaper in corpore , alienus insensiq.us , improbans Graecos , qui tam dolorem , quam laborem , quem dicit eo functionem quamdam animi vel eorporis gravioris operis, uno nomine appellabant . Et S. Angustinus, 6 uido si aliud . Dr , nisi quidam sensus divisionis vel corruptionis impariens Et Pallavicinas, dolor, inquit 7 , prem vocatur tristis illa ametio, quae opponitur sensili voluptati . non comprehendit spiritus aegritudinem , quae appellari quidem potest etiam dolor, sed .animi, cui subjici potest tum purus spiritus , tum ille qui unitur corpori, vel quia moleste habet, corpus cui unitur carere sua integritate, etsi sine ullo dolore, ut accidit ineaecitate: vel quia sano & integro caeteroquin corpore alia de causiam igitur. s. Illud quidem verum est dolores corporis in hac vita acer hiores esse illis animi , ut citatus Pallavicinus 8 evincit. Hi enim tam emeaciter lapsu temporis leniuntur, ut mater, quae mortuo filio primos in luctu clies noctesque transegit, tandem utis ebat exhilaretur & rideat, idem ue in plerisque accidere existimat Tullius se persuadere ex quadam, quam persequitur indu
d. opus. de Praesc. cap. I. Id. de Conceptii Virgin . cap.4.
254쪽
ctione . At illos corporis longinquitas temporis non Elum nota mitigat, sed magis etiam magisque exasperat, ut plane intolerabiles reddat ,& animam ipsam cogat se separare a corpore, qui rimm tam amice conjungebatur. Hine Leges in tortura, qua rei sellicitantur ad delicti consessionem, certum definiunt tempus , quod nolunt transgredi , ne ea Bli tribuatur cruciamento, cujus. vis fit diuturnitate vehementior , & par etiam ad mortem ipsam inferendam vel eligendam. . Contrario autem modo , quando am ma & corpus cujusvis hominis Divina virtute ad pristinam siti unionem in aeternum duraturam revocata suerint, dolor animi, quo Damnati cruciabuntur, longe vehementior erit dolore corporis ; siquidem poenae damni, quae consistit in tristitia propter carentiam vitionis Dei. acerbior erit poena sensiis. Ratio hujus discritagnis nota erit quo tiescumque innotestat, cur nam in hac vita dies procedens mitiget , & etiam tollat hominims suas ςgritudines. Tullius quidem hoc credidit ex eo provenire, quod tandem ca) usus doceat vesminora esse ea mala , Oafvnt visa majora, vel quod ca) niblisis iure' nati quorum alterum non ridetur habere semper locum , ut
in orbitate liberorum , in mutatione status a divite sertuna ita pauperem & afflictam , & aliis huiusmodi r Alterum vero nemo
dabit, nisi qui Stoicae disciplinae adhaeserit. IIla igitur mihi humius ratio videtur esse, quod quamdiu vivimus mortalem vitam , experimur continuas vicissitudines vigiliae &Bmni, & variarum impressionum objectorum sensihilium , ex quibus anima ad alias stecessive sensitiones vel reflexiones determinatur , quae duo ne eesse est dolorem animi mitigent, aut interrumpant, remotis ab illius apprehensione objetas quae sunt quasi causse aegritudinis. Quare cum post reserrectionem haee quae diximus non habeant amplius lociam, & in Vita immortali praesens animae Perpetuo reeonstanti modo futurum sit o edhim sui doloris, amissio visionis Dei, an quem toto illa impetu sentiet se impelli , opus erit con 'tinuo crucietur dolore , qui tantum se perabit dolores corporis senses , quanto anima in tior est corpore, & quod vis. si ectum Vehementius amigitur malo seo , quam malo ab
. I 7. Malam proprie tale respectu creaturarum rationalium, In quarum numero nos homines semus , aliter dividitur in malum eiilpae , ct malum poenae , quam divisionem sub nomine mali imrustitiae & incommoditatis adhibuit citatis nuper locis S Anselmus,
255쪽
earndemque approbat S. Thom as dicens, DI ne malum in rebur voluntariis es paena vel culpa . Et ratio est , quia in his creaturis scimus ex Divina revelatione nullum esse malum pure naturale , ut insta distinctius dicam. Hinc S. Augustinus loquens de malis, quae nos tangunt, dixit sa) duobus modis amellare selemus malum , uno, cum male φιemque fecisse dicimus, alio , cum mali ali*uid e perpessum. Idemque propter eamdem caussam dixit 3 constare Hligenter ratione disius, , malum non exortum nise ex libero voluntatis' arbitrio: quia stilicet constat ex hoc unice esse malam culpae , quod
steum quodammodo trahit malum Poenae - . . . .
18. Divisio ista in malum culpae & poenae rei ndet Partitioni boni, respeetu habito pariter ad ens rationale , in bonum hone sum & delectabile. Nam malum culpae est aliquid non honestum, quod Qtet dici turpe: malum autem poenae est aliquid non delectabile , utpote contristam . Alteri vulgari membro , ni , quod est bonum utile, dici potest opponi malum, seu medium mutile, S declarari per hoc, quod sit id. Quod cum ex natura Vel InitI- tutione sua aptum esse debeat ri finem aliquem acquirendum, ex aliquo accidenti redditum est improportionatum , ut ait Suareac ) . In hoc sensii dicunt Theologi Mystici divitias honores ti similia non esse connumeranda in bonis, seu potius in nralis, qua tenus stilicet per horum faeilem abusum redduntur inutilia δω cM Iessem beatitudinem acquirendam . .Hoc modo Genuensi. et si Philosephum agat, cujus est non uti sermone, qui Vulgare receptas nominum & rerum notiones perturbet , dixit s pi rima qua bona habemus o Heimus, mala esse reperiuntur .as. Advertit tamen citato loco Suarea partitionem istam ma li trimembrem non esse usitatam, quia cum de ratione mali Pro Prie talis sit, eira privationem, non vero negationem , an mR Oinutili non invenitur nisi ratio ne pationis; Nam quod est muti se ad aliquem finem , si ex natura sua caret proprietate seu Perie Oione necessaria ad talem finem , jam hujusmodi carentia non est Privatio, sed tantummodo negatio: Sic currus sine rotis im tilis est ad cursum , & bombarda sine nitrario pulvere inutilis est ad bellum. Sin ex accidenti tantum , non vero ex natura sita ret persectione illa , iam ea carentia est quidem privatio resin uret. Prout in se consideratur . non tamen prout habet rationem me dii , sub qua ratione respectiva ad finem est istum quaedam ne gallo Sic debilitas in rotis currus habet respecta illarum sat,
256쪽
nem privationis illius firmitatis, quae debita est rotis , ω respe- . finis , scilicet facilis curius , habet rationem negationis; Nam currus rotis infirmis munitus negatur esse medium adcursum. Ne tamen omnino inusitata ea partitio dici nunc possit , impedit Pallaviciniis r ) , qui dividens malum in inhonestum , injucundum , & damnosiim conatus est eam declarare per oppositam diuisionem boni .
ao. IUT Αlum morale , uniQrmiter ad bonum morale im I oppositum , clividitur in obiectivuin &actuale. Malum morale objectivum significat actum, quem natura rationalis .operari potest , qui expers est persectionis libi dehitae . - ρον modo actui malo, non quidem qui exercetur . sed qui possit exerceri conveniat esternaliam obieetivum , eadem est ratio ae illa , quae data est explicando bonum morale obrectivum a . Nec curandi sunt Stoici, qui sicuti boni nomen uni bono morali actuali proprium secerunt, ita malum noluerunt appellare, nisi adium turpem : hujus autem o eicta, &alia. , quae mala vulgo appellantur, 3 ex contortulis quibuNam, ut ait Tullius, ae minutis con-etasunculii dixerunt αποπροωγμένα , hoc est postposita, & reiicienda . Malo morali objectivo respondens malitia significat privationem Persectionis in actu sequem natura rationalis Operari potest. a I. Na Ium morale obiectivum dividitur cum S Thoma in malum morale per se, quod nempe tale est tecedenter ad omnem nostram cogitationem; & malum morare per accidens, quod potest esse tale , vel propter legem positivam , vel sempter ordinationem agentis, vel propter Musdem errorem . Notiones malitiae pro singulis membris huius divisionis utendo terminis , quibus opposita singulis bonitas alibi definita est , sunt hu-Iusmodi. Malitia moralis obiectiva per se significat discrepantiam,
uam actus, quem natura rationalis operari potest , habet cumla independenter ab omni cujusvis mgitatione. Talis malitia est in omnihus per Decalogum prohibitis. Malitia moralis objecti. va per accidens in genere, significat discrepantiam , quam actus,
257쪽
quem natura rationa Iis operari potest, habet cxim illa non ind pendenter ab omni cujusvis co latione. Simili modo Suareg dicit, quod 1 Sicuti bonitar obiectiva fundatur in re convenienti natura. rationali ut sic, ita malitia consistit in iusionvenientia . Et Vas ea
a Malitia, inquit, est inconvenientia cum natura rationali, veL privatio rectitudinis secundum virtutem .
22. Malitia , quae est per accidens ex Lege positiva, significat discrepantiam . quam actus . quem natura rationalis operari potest , di qui praescindendo a Lege est objective indisserens , habet cum ipsa natura consequenter ad positionem legis illum actum vetantis. Talis malitia est in omnibus per Ecclesiam prohibitis. Malitia, quae est per accidens ex ordinatione agentis significat discrepantia in , quam actus obiective non malus, quem natura rationalis operari potest, habet cum ipsa natura , dum fiat ex motivo per se moraliter malo. Talis malitia est in bonis hypocrita
rum operationibus . . 'Malitia , quae est per accidens ex errore agentis , significat discremntia in , quam actas objective PQr se moraliter bonus , quem natura rationalis operari potet , habet cum ips I consequenter ait creditam per errorem ejus malitiam. Talis malitia est in eo qui vertina dicat, ubi putat per errorem invincibilem teneri se ex ph ritate ad mentiendum . t
a;. J J AIum mora Ie aetuale signifizat actum a natura ratio-I I nati peractum, qui ipli non convenit , utpote caren Κpers ctione tibi d bm Quare respondens malitia significat discrepanti.I in . quam actus a natura rationali peractus habet cum ipse , utpote a re s persect one sibi debita. Porro nomine actus naturae rationalis venit non selum actus positivus, sed etiam negativus , qui vuIgo dicitur omistio : Quod certum est ex coniensit
Theologorum, ut videre est apud Antoine in 3), &Juristarum & vulgi universi , quod alios vide nus laudare vel vituperare non solum p opter illa , quae taciunt, sed etiam quae facere omittant, qtun immo ex doctrina Christi Domini, quando ait s , Licet jabbatis
258쪽
sathbenocere an male p ubi malum ut ex contextu Patet appellavit omissionem beneficii. Illud in peccato omissionis animadverti debet, quod privatio seu negatio rectitudinis, quae ad omne peccatum pertinet, reperiri nequit in actu, qui nullus esto sed in so
la voluntate . quae actum omisit.
a . Malum morate actuale dividitur sicut op situm bonum in materiale & mrmale . Quod materiale est significat actum a natura rationali peractum , qui ipsi non convenit oriective tantummodo consideratus, hoc est non habita ratione ad finem propter quem fiat, qui potest esse objective bonus . nec ad modum quo fiat, qui potest esse sine libertate a necessitate. Exempla hujusmodi mali materialis. innumerabilia sunt an humana Republica;
sint enim qui adeunt & retinent haereditatem eorum, quo S credunt sitos genitores , cum non sint , cum damno in rum , qui legitimi haeredes sint: & qui ineunt contractus etiam matrimoniales in fradibus iure positivo , & Qvte etiam naturali pioli hiras, seclinvincibiliter ignoratis i & qui militarem vitam ducentes ex pari ignorantia de injustitia belli occidunt vastant & dominia a veris dominis ad alienos transferunt: di sic de aliis sexcent:s caiihus .as. Malum morale actuale Qrmaliter tale sign ficat actum a natura rationali pei adium , qui iosi non convenit subi ediive consideratus, hoc est hahita ratione tum ad finem propter quem fit, qui non est obieetive bonus , tum ad modum quo fit, qui est cum libertate a necessitate, & praeceditur a iudieio vel vero vel in vincibiliter erroneo, quod actus ille sit vel certo vel saltem probabiliter objective malus moraliteT.a6. Notio aestus moraIis materialiter mali praescindit tum a fine propter quem fiat, tum a modo quo fiat. Utrumque vero postulat notis actus sermaliter mali . Atque. actus quidem, qui reipsa non habeat iani malitiam obiectivam , vel quia iit. sine libertate a necessita;e , cuiusmodi sunt actus hominis , qui essent S dicerentur peccata Ermalia , si voluntarii essent, ut illi, de quibus queritur Apostolus dicens i , quod nolo inarum , hoe ato : vel quia fit ex fine objective hono, ut sententia prolata ex amore iustitua contra vitam innocentis , vel contra bona veri posse lioris , ex vi testium aut instrumentorum , quorum falsitas ab dadice humani tus deprehendi non potuit, esset actus moralis, malus dumtaxat materialiter . Actus vero, qui reipsa habeat non tum objectivam massiliam vel realem vel aliuno modo creditam, sed etiam subiectivam, quae ex cl.ctis dependet tum ex fine obiective malo,
tum ex modo agendi illum libero a necessitate, cuiusmodi est quod-F ia vis
259쪽
Perainas cum malitia, quod pertinox δαώ praevium hfroneum : Talis. est in mς notionem mali huius mor*ὶν '' iniεειψ, malitia . Per λς' daeio prolato cum comin Πς- Τμ 2;-sh invineibiliter e rei dens vero habet, si ludicram λη'RR . m.ntem eum praevio roneum . Talis est judicio in vincibiter ςrr R ' . hies talis definiri PQxς x.uis mentiri. Aliter militia mora privatio perseetioni. dςb x - Viam eoωnitionei de ii
non vero, per Id s Moo ς 3 r Λ cri: :- exponit . Hanc auconsistis in iis, qu PI 'ροβ iniit, definitionem nom D rtem non solam esse malitiae huius formans Gemin
260쪽
lam , sed etiam realem probant, qaae alibi dicta sint si ad suadendum realem esse definitionem oppositae bonitatis sormalis ita linea morum: eamdem esse communem , & veram PropugnarMareg 33. as. Permultas esse siκcies sub genere mali moralis actualis eum evidens sit , iuvat meminisse eas selere inter se distingui quinque modis. I. per op sitionem eum diversis specie virtuti-bω : Sie blasphemia opposita religioni dissert a furto opposito Justitiae commutativae. II. per oppositionem cum diversis honestatibus ad eamdem virtutem pertinentibus: Sie citractio famae &furtum , quamvis opponantur eidem justitiae commutativae, tamen differunt specie, ciuia sicuti bona fimae. & bona fortunae diverta sunt speciei, ita diversa honestas est non laedere jus proximi ad 'famam, ac non laedere ius proximi ad Ertunas. III. per clivem sum modum tendendi contra eamdem virtutem . Sic dissert Br- , tum a rapina. IV. per excessum in uno & defeetum in alio adiueidem virtuti opposito : Sic praesemptio opponitur spei per excessitim , de desperatio per desectum ; dc quia peccatum Per excessem aliquid participat de virtute , quod non contingit in Peccato per defectum, ideo hoc secundum maius peccatum est Primo. v. tandem Per hoc, quod unus actus sit mera omissio , alter po sitiva aditio contra eamdem virtutem : Sic cisterunt non amare Deum, & illum odisse. H. Malum morale originale, seu ut vulgo dicitur Peccatum originale est privatio charitatis & gratiae , quae hominem convertunt ad De im ut finem sepernat alam , orta in omnibus P steris Adami, statim ut naturaliter ab eo propagantur, ex eo , quod in im peccavernnt . Peccatum originale esse in genere mali moralis non dubitatur , quod etsi respeetu nostri dicatur Originale, respecta tamen. primorum parentum sine controversia Bitactuale . Ulterior mali moralis divisio habetur apud Daeologos Morales , ut Anminem ca) . Sed quae huc usque perducta est seni-eiens est ad intelligeniam clari in re malum morale eo mo , quo dari in re possunt privationes, euissimodi est hoc malum : & hine obsistendum illis, qui sicuti omne bonum morale, ita & huic OP-ιPositum malum perperam dicunt, vel non posse intelligi sine Lege , vel consistere in arbitraria hominum opinione, contra quos