장음표시 사용
281쪽
MAUORUM. ' de im piis , quod Marent mortem , ct non invenient ci . & de
Iuda proditore a Bonum erat et , se natus non fuset : tum quia idem expresse docent passim Patres, & motores , quorum aliquos citat idem a Lapide , de hoc ex proseso agens c3) : tum quia exempla eorum , qui professi sint vitam sibi in summis miteriis & doloribus constitutis adhuc caram esse , nulla
novi, eorum autem qui dixerint malle se vivere etiam in cruce , quam sibi animo . fingebant sed non experiebantur , occurrit exemplum Maecenatis apud Senecam , qui de hoc acriter illum reprehendit & vituperat: at vero exempla eorum , qui des rato omni malorum , quibus cruciabantur levamento , moiari maluerunt, multa occurunt. Plinius junior de tribus suis amicis Corellio Ruso , Silio Italico, & Tito Aristone haec memoriae prodidit s). Corellius podagra a multis jam annis laborans vitam finire aliquo modo decrevit , & quoniam alio non poterat, inedia passis est se enecari . suis & amicis ad cibum sumendum hortantibus, tetrum κεκρικε iesipondens , hoc est decrevi scilicet mori: idemque mortis voluntariae genus PropteCnaturis insanabilem clavum 6 Silius sibi intulit. Ariston tandem, Plinium paucosque alios maxime familiares post multos gravis morbi dies ad se advocans rogavit, ut Medicos consulerent de βmma valetudinis , ut se Uet insuperabilis, onte exiret de vita. Sed numero pauci siunt qui impediti adstantium cura cum physicam non haberent potentiam se statim occidendi , inedia se enecarunt: alios , qui hac Potentia quam habebant, usi sunt quis numeret 867. Utrosque tamen omittamus, qui inter insanos vel sceliratos numerari debent, utpote de vita, quae ex dictis q. 6I. solius Divini juris est contra fas disponebant. Potiora sani exempla Sanctorum sequi probe intelligentes datam sibi non esse potestatem ullam in suam vitam , quam gravissimis malis oppressam iamdiu tolerabant, Deum enixe rogabant, ut ille sibi eam eriperet. In mentem revoco Eliam , qui fugiens per de sertum ab Iegahelis furore 8) petivit anima sua ut moreretur mer ait: sumit mibi Domine , tolle animam ineam e & Tobiam , qui captivitate caecitate & domesticorum etiam increpationibus
oppressus orat, s) pracidi , in pace reeli meitum meum : &Moysem, qui sub onere gubernationis sibi impositae totius P
282쪽
asa DE NUMERO puli Hebraei iamdiu gemens, inquit ad Dominum , cr) obfero
ut interscias me: & Job, cuius est illa vox , a Taedet animam meam vita mea, quam etiam ab H postolo Paulo expressit tribu latio , quam in Asia patiebatur ca) ita ut, inquit , raderet nos
68. Prohatur II. cum Genuensi ) sic . Facta partitione malorum , quae stat in vita hominum, alia reperiuntur oriri a nostramet constitutione seu natura in poenam peccati originalis sirubi quodammodo relicta, & spoliata donis illi a Deo stiperadditis in prima ipsius creatione: alia vero ab abusii nostrae rationis vel libertatis; Atqui mala primi generis non sunt plura oppositis bonis: mala vero secundi generis vel non debent computari , cum quaeritur, in qua ratione sint cum bonis vitae , vel non esse numerosiora bonis , sitis suadet prima probatio: ergo mala vitae hominum non sunt plura bonis. Singulas minoris par - . tes distincte suadere oportet in gratiam praesertim eorum , inii oppositam astumptionem clamant ex dictis q. 6o. este consequentiam accuνatissimi calculi. . Igitur pro prima minoris parte sic arguo. Imprimis bona opponia m. alis Ortis ex nostra natura , alia sit ni stabilia , ut usus rationis libertatis lucis aeris pluviae fructuum, diversitatis temporum , si lutis corporum , vitae denique totius: alia temporaria , ut divitiae honores amici & similia . Jam vero quis adeo m lus computator erit, qui . non videat longe majorem esse bonorum , quam malorum illoruna copiam. Si enim sunt cupiditates , quae aliquando intimas medullas dilacerant, sent contra, quae illas si equentius mulcent & recreant. Si pungit illicitudo vestitus victus Ertunae & famae: at oblectat interea ipia horum possessio. Si subiistinar moi his pro unaquaque etiam corporis parte innumeris: at a longo jam tempore bona utimur valetudine , & plerunque pro pede qui infirmus et caput vegetum est . & caeterorum membrorum usus non est impeditus . Si nihil est in rebus nobis externis, quod molestiam nobis. creare non
possit: at multa interim liquidam in nobis voluptatem producunt nihil est quod commodum nobis este non possit. Exemplo sit Scarronius celebris Poeta auctor ludicrae poestos apud Gallos , sicuti apud Italos fuit Bernius , cui . occasionem dabant ipsi morbi , quibus crura tibiae brachia totum corpus sensim a
propria figura discedebat ut Gouietus I di ex illo Trevolitani
283쪽
MALORUM. et syni i apposito meimine illius carminum docehunt . Concludam bona concesti nobis in hae vita esse longe abundantiora malis, suae ex ipsa nostra natura nascuntur. Si qui fiant , qui contrarium adhuc dicant, profecto vel inconsiderate loquuntur, yel falluntur. Nam Cato quidem jam senex spe vitae melioris in divino animorum concilio posthac ducendae dicebat, a) Ω-
Deus mihi largiatur , ut ex hac aetaIe repuerascam, o in cunis vagiam , valde recusem . At idem non deploravit vitam : Cum
hi igitur non sint Catones , imitabunt credo iam morituri vel Theophrastum , qui Tullio referente 3 inori r accusasse naturam dicitur, quod cervis ct cornicibus vitum diuturnam hominisus autem exiguam dederit, vel rusticum , qui ut est in fabula, cujus meminit Cartesius , & qua m egregie exponit Fontana apud Trevolitanos is) morti dixit accurrenti ad ejusdem repetitos Sclate remnantes accitus hoc unum se ab ea exposcere, auxilium in
o. Deinde mala ex humana constitutiope provenientia, quae homo non sentit , non amplius respectu ipsius ut est vivens , mala sunt , sed aequivalent malis naturae dumtaxat corporeae q. ia): Atqui mala ex humana constitutione provenientia, quando in hac vita sunt gravissima, homo amplius non sentit sconstat enim retundi omnena rim animi ad exercendas suas mperationes A se usationes. , siquid mali paulo intensioris sit per eniat homini sive in eius corpore, sive in ejus anima ; Nam ita in utroque cai Pervertuntur organa corporea , quibus indiget anima hominis in hac vita, ut ille vel tamqua in Brutum e pers sit reflexionis, ex qua oritur potissima malorum sensatio . vei tamquam Planta, nulla prorsus mali experientia assiciatur,& e viventium numero aperte pronunciaretur abiisse , nisi intercederet aliquod indicium, veli etiam vitae adhuc remanentis iuspicior ergo mala ex humana constitutione piovenientia, cum in hac vita sunt gravissima, non sunt jam amplius mala respe' dici hominis, ut est vivens: ergo neque opponuntur ejusdem hin minis bonis, prout est vivens: ergo bona naec restant adhue plu ra oppositis malix.7I. Confirmari tota haec probatio potest ex opinione Epicuri, qui tot bona in vita hominis, prout sibi contigit a natura, ii sita constitutione in yenit, ut in ejus potestate statuerit positamella felicitatem, quoties noverit illis stili , nec vel emoenaus
284쪽
eii piditatibus induIgendo brevem voluptatem cum magnis Consequiituris dolor.bus commutet, vel sollicitudine siturae ali ius miseriae , vel desiderio plurium bonorum , quam quae natura sponte objirit, praesentein delectationem recuset . Cum qua opinione optime intelligitur, quam bene cohaereat , quod aliqui volunt ex dieiis alibi ci , nulla corruptelo dogmata ab ip-mmet Epicuro fuisse proposita , sed severissimas potius temperantiae IUes constitutas ; cujusmodi sunt, ut homo vulgaribus ci- his, vilis umis vestibus, incommodae habitationi , sortunae abjectissimae, mendicitati ipsi assilesceret , ne deditus deliciis per industriam conquissitis, si forte propter terrenarum rerum vicissitudines -illis privaretur, vivendi naturalis voluptas seret impedita , aut, ut ex illo ait S. Hieronymus, sa) quia ex iusta maiorem poenam habens in inquirendo , qaam voluptatem in abutendo . 72. Quae fuerunt documenta aliorum etiam ante Epicurum PhiloQphorum; Nam ex Tullio 3 habemus. Anactorfim phi- IOBphum Scriliam temporibus Solonis, qui pecuniis & muneri. hus sibi oblatis praepositit tem se scythico ami diu , esse nudum pedibus, humi cubare, & cibo Ulgari vesci i & Plutarchus ie- fert, quod lacerna , ρera , quoridiana cibi emendicatio , beatia ratis principia Diogeni, libertatis gloriaque Crateti fuerunt ... Ea Metroelis hyeme inter oves, astate in vestibulis templorum dormiens provocat a/ eertamen is felicitate Persarum regem Babisne εν mantem , ct assis tempore in Media detentem . Et alibi meminit de columna quadam s nebis in templo postam , in qua dira imprecationes inscripta 6erant in Minim regem, qui primus γνgyptios a renui, Cr opum pecuniaque non indigente victus ratio is xisset. Quam Philosephiam mihi videor videre continuo visentem in tot erronibus , quorum semper in frequentioribus Ditem civitatibus magna est copia , eamdemque promovit Bus-
fierius 6 contendens incultos Americanos poste de centibus magis ex litis cogitare quod nos de seminis nimis delicate enutritis , commiseratione dignas esse, non invidia. Sed quid ego
hos commemoro, cum oecurrat testimonium omni exceptione
maius in iis, qui vitam vivunt iuxta divinum dogma praeclare a Segnerio expositum cs , habenter alimenIa , ct quibus tegamur , his contenti simus, perseasum habentes, quod sicuti immediate dicitur, qui volunt divites fleri , incidunt in multa risideria
285쪽
ileria Dutilia ct metua , qua metunt homines'. in interitum θ perditionem a
23. Altera iam pars praedictae si 63. minoris, quae negat
de malis vitae humanae , ortis ex malo vel rationis ver libertatis usu , haberi jure posse rationem , dum bona ipsius cum malis comparantur , innititur in eo , quod huiusmodi mala non redundant nisi in accusationem hominum , qui praestantissima rationis & libertatis dona in suam perniciem convertunt et eademque subditistis rationibus inveniuntur numerosiora illis, quae a natura proveniunt . Nonne enim quod suspiria aliqui continuo emittant, Emno careant, miseram denimie vitam ducant , sibistiis imputare debent 3 utpote qui nullam , vel malum usium rationis faciunt . Ex his sunt, qui per stultam meditationem , ut cum Epicuro loquar apud Tullium ci toti sunt in metu futuri mali , quod furtasse nullum eri . Dum Meetici gloriabantur st per suam Epochem, hoc est suspensionem iudidii circa Omnia praeterita & sutura invenisse nugnam malorum mitigationem, quippe omnis perpessio hac via .reducitur ad unum temporis momentum, in quo conlistit praesens, falsam quidem gloriationem iactabant, moniam qui rationalis est , certo praescit aliqua mala , quibus ainciatur,. aliquandiu duratura i At hanc saltem veram doctrinam includebant in ea generaliter silmpta falsitate,
quod insipientis est de malis, quae sunt in sbia imaginatione ,
tristari. 74. Multo autem magis ratione abutuntur, qui ideo dolent, . rata nollent bella moveri, tempestates excitari, morbos ingra re , lites intentari . scelera ulla perpetrari, & omnia demum, quae etiam in manu ipserum non sunt, in melius seu pro arbitratu suo vellent commutari atque componi. Nonne finita esset horum tanta calamitas, si adverterent se per voluntariam emmentiam non infimiles esse homini stulto, qui navigans nollet 0mnum admittere, nisi vectores reliqui, nautae omnes , undae apsae , di venti vel quiescerent vel modo dumtaxat suo move--rentur Quod huic dicerent, desine vir bone de his cogitare , quae nocitura tibi non sint, nisi de iis cures, ct in pace dormi ae requiesce, dicant sibi ct exequantur, jamque optata P tientur tranquillitate. Stoicorum philoiphiam . quae in cujusque potestate felicitatis acquisitionem positam esse docebat, non male credidit Cartesius ca) , in hoc sitam fit ite . ut quisque muticitus dumtaxat esset de suis operationibus, quarum unice d
286쪽
minium habet, reliqua autem omnia extra se p'sta tamquam , a saliter sibi impossibilia consideraret. Quasi hoc λltim existimarentrumcere ad impediendum , nequid in posterum optarem, quod non adipisterentur, atque ad se hoc pacto satis felices redden
ς venio ad mala orta ex ahussi libertatis. Quis non videt Plerosque morbos dolores miserias mortem ipsem nasti frequentissime ex hominum negligentia, imprufientia, firore , emoe- nata aliqua cupiditate , praesertim volumatis , quam inquit Tutilius ci) Divine Plato escam malorum appellat. & malo etiam consilio , quo res ipses largitione brneficentissima humano generi a Deo traditas ad sei commodiorem consergationern convertunt in seam destructionem . Ita ad oecidendum conflati sent ex se m enses, ex mineralibus concremς est pulvis tormentarius , ex multis vegetabilibus extracta sunt venena , inter quae nullum praesentius illo , quod ex Raibusdam plantis extrahunt Lamenses & Ticunenses, populi circa AEquatorem in America positi, quo illinentes tenues segittas ex palma consectas dicto citius mortem inserunt quadruped hus, avibus , & quibusvis viventibus , quae illis fuerint vulnerata, ut constat experimentis recen eius institutis, & expositis ab Herissantio in Transactionibus Philomphicis a) , quae eodem plane modo iam ante narraverat I siph Gami Ita apud Tre voltianos O . Hinc tanaen non bene concludit Plinius suam contra naturam expostulationem , quod bo mini plurima ex homine sunt mala. Hoc enim idem est ac qu ri , quod Deus sive Natura dissimiles nos fecerit lapidibus, qui prosedio nec sibi nec aliis nocere quidquam Possunt. 76. Tertia propositionis pars, mala poenae in hominibus nori semper esse paenam culpae illorum actualis , extra coiitrovem sam est primo propter testimonium Christi Dn. qui interrogatus an quidam a nativitate caecus talis esset , quia vel ipse vel parentes ejus peceaverint, ) Responssit , neque is precavit neque pa rentes eius, sed ut manifflantur vera Dei in isho . Secundo propter damnatas propositiones , Baii 73. Omnes onnino ju soram offictiones sunt ultiones pereatorum ipsorum di indae Bb Marur
qua passi sunt propter peccata sua passi sunt . Et Questellii 7o.
Nunquam Deus astit innocentes , di astimones semper servium vel ad puniendum peceatum vel ad puriscandum peccatorem . Cus Pro hac parte attulerim damnationem hujusmodi promationum
287쪽
nvenientur apud illos, qui de his egerunt ut Viva i) , abundanter alia argumenta eamdem demonstrantia . Communiter haee mala non inflicta propter culpam actualem vocantur post S Tho. mam apucl SuareZ a poenae . medicinales, quia instar medici nae sunt hominibus ad vitam, aeternam ordinatis magis utiles
A R T I C u L u s IV. obiectiones eontra secundam propositisnis partem . 7 . I. κ' Blicitur . Salomonis sunt hare, s3) Laudari magis mortuor quam viventes, o feliciorem utroque iudi- eavi , qui nec dum natur est, nec vidit mala qua sub Sole sunt :Ieremiae sutem illa, Maledicta dies, in qua natus sum suare de vulva egresbus sum, μι viderem laborem ct Alorem, consumerentur in confusione diei mei. Similia in Job s) habentur . Quibus consisnant Philosephi qui apud Plutarchum 6 mortem vidita potiorem statuunt: & quaedam celebres veterum sententiae ab eooem, & a Plinio loco jam citato aliisque , quos nominant , qui in Plinium commentaria scripserunt, commemoratae, ut illa Silani , Non nasci omnium es optimum : mortuum autem e e , longe es melius quam vivere f. & Menandri, Dυenis relinquit vitam , quem ni diligunt. & Euripidis , Haec vita nomine vita es, ipsis re labor : & Theognidis , -- Optima non nasii res est mortalibus agris , Aut ubi natus h ino es , propere ut descendat ad Orcum r& recentiorum etiam ut Aloysii Alamanni 7 . Abi cieco Meme uman se tu velis In quanto Iasio stat miserie aυυolto , . I. Tat Γυentst di te pleiade aυresti, o bramando it morir , nemico Uremo , I tuo glarno natalpiis d' altro fra,
Dunque o non nascer nisi b amar si deve ,
ergo. ex testimoniis omni exceptione maioribus vita hominis abundantior est malis, quam bonis.
288쪽
'8. Resp. eone . ante , di dist. constq. vita alicuius homini ab dantior est malis . qaam bonis, cona. conseq Vita omniam vel plerorumque hominum talis est , nego conleq. inter illos quos
per me lidet recensere inter miseriores quam beatiores , sunt , qui ita impotenter se amant, ut bona qua unque , quibus se tiantur, minora esse censeant meritis, suaeque naturae dignitate, ct infra stamet temeraria vota certe experiuntur esse: & vice- versa ex eodem sui praeposterci amore gravissima mala reputant, quae inter levia etiam incommoda ab aequioribus & sanioribus vulgo numerantur. Quod pertinet'ad obiecta seripturae testimonia, haec opportuna sunt ad suadendam partem, quam concedimus . at cloemit Cornelius a Lapide in ea loca cum aliis , quos citat. id quod aliqua ex illis eum loqaantur de vita praesenti comparata ad suturam, beata sit, non sunt ad rem . 1Joc metia eum in Ecclesiaste dicitur a , melior est dies mortis Le nativitatis, Interpretes asserunt rationem Olympiodori , quia I pereator fuerit , qui Boedit , peccars ultra iam daefinit, qui vero fueriι jusui, vita 'Uruttur aterna. In eodem sensu , dc eam eadem distinisti ne accipi pol sunt multa veterum philos horum dicta, & iis quae sorte hunc sensim non admitterent opponiamus, quod habemus a Tullio existimasse Peripateticos , stoicos s& illos ipsbs, a) qui voluptate di dolore omnia 3netiumur , D-pientum vitam omηibus partibus plus habere semper boni , quam mali . Hoc ipsum idem Alamannius nobis intestiis ubi P ate magis cogitavit, alio epigrammate sic expressit:
. In eorte o ma gloria , in eas paco, iserto in villa , in martuadagno suo
E di N flore i i vineer d' assai II. Obiicitur. Evidens est unam esse bonam valetudinem, morbos vero tam multos. ut qui Nosblogiam sativages eonsa lat, cldeat opus suisse ad notitiam aliquam magis distinctam aequirendiam certas eorum classes primo statuere . & has in ge- IR , di haec in species distribuere , non secus ac Linneus secit circa
289쪽
MALORUΜ. egro circa plantas animalia & Qssilia: ergo plura sint mala physica oppositis bonis . . ZResp. cone. ans, & dist. &nseq. Rura sint mala bonis oppositis sqmpta in ataracto secunduin proprias & usitatas appellation ex , cone. cordeum. Ompta . prout ium in in eodemque sibiecto , nego conseum. In quaestione quae versatur circa mala existentia in uno eodemque individuo . non est ad rem enumeratio malorum , quae secundum sua nomina apyellativa numerosior iuveniatur oppositis bonis . Ea enim nomina nata sent exstilicitudine avertendi a nobis mala per ipsa significata, quibus interea quis neget opponi totidem bona, quae explicari possunt Per carentiam cujusvis nominati mali . 8o. IlΙ. Obiicit Maupertuisius cr) . Qui vis homo majorem partem temporis vitae suae patitur perceptiones, quas nollet, in ' quo habetur malum, nec habet perceptiones quas vellet, in quo habetur bonum et ergo plura sunt mala, qαam bona in vita nonrinis. Antecedens suadetur, quia quivis nomo maiorem putem aemporis patitur, desideria , quae silpi ex perceptionibus , quas
Re p nego ans Huius autem probationem distinatio . Quivis
homo maiorem Oartem vitae patitur desideria asi lata cum aliis ini gratis percept ion ibus permitto: non sic associata , nego ans Λdmittat adversarius necesse est cum desiderio boni haberi exercitium menti. , coo scientiam huiusmet exercitii , & apprehensitonem boni, quae omnes perceptiones sunt gratae homini. Ciunigitur juxta suam doctrinam tempus felix sit , in quo summa perceptionum grata. um major est summa ingratarum, j in hoc modo non concluditur major Pars temporis vitae bammae misera . Quod si supponantur desideria habere momentum majus affligendi propter ipsbrum vehementiam maiorem, quam sit in perceptionibus a clatis , tutic negatur positam , si procedat relate ad majorem bo num partem , sciemadmodum iamctio videtur exigere. Paucorum enim insipientium est ita ,sideriis indulgere, ut locum non rei quant gaudio de Praesentibus, laetitiae de spe futurorrum, & aliis minae prudentibus di jucundis
290쪽
De civi a e ciente Mali Metaphlysici .
. t Deus es sola causa mali metaphysici: θ talis es fine - ulla sui imperfectione.
ARTICU Lus I. i. Argumenta pro propositione.
Robatur prima pars. Ille est Qta causa mali metaphysici, nimirum hoc emciens moraliter, non vero physice, cum sit mera n gatio , qui solus est eaus 9 emciens id , quod essentialiter habet malitiam metaphysicam et Sed Deus est Ela caussa emciens omnementitatem creatam, quae est id quod ellentialiter habet malitiam metaphysicam : ergo Deus est Ela causast mali metaphysici. Minor probatur, quia repugnat creaturam esse creatorem , qualis esset, si infinite persecta esset seu sine ullo malo metaphylico. Bene S. Augustinus illis qui quaerunt aquare non possint esse summe bona etiam illa quae sunt assimmo hono , respondet siimmum bonum , quod de fiammo bono est I memineritis natum de illo esse , non ab eo factum de nihil': videamusique injuste flagitari, ut tam summe bona Int, qua fecit de nihilo , mam summo bonus est, qurm de fie genuit: quem nisi unum genui et , non id , quod ipse est genuisiet , quia i e unus est. Quare cum relatione ad noc malum emiatiale creaturis potest etiam iuxta Suareet ab accipi illud Christi Dn. 3 Nemo bonus nis sius Deus , ut sepra etiam q. a. dixi. 8a. Probatur secunda pars. Deus est caussa mali metaphysici sine ulla siti impersectione , si malum metaphysicum arguat infinitam persemonem Dei; sed ita est : ergo. Probatur minor, suta arguit imprimis Bonitatem & Potentiam infinitam ; Nam ipse sibi iussicientissimus, ea, quae nihil erant, facit ut sint cum aperta