장음표시 사용
301쪽
dus Gordianus nondum perspicue Elutus, non erat , quod quereretur, quoniam disiecta prosecto fuit ab illa S. Augustini responsione ci), quae est hujusmodi . Quoniam certum est Deum dedisse nobis libertatem ad recte operandum , oportet fateamur auoquo modo data es , n*- non dari, neque aliter dari eam δε- lusisse quam data es ; Ille enim dedit, euius factum certe reprehendinusio modo potes: Cui quot alii sapientissimi viri consonent doc bit Daniel Bartolus, qui hanc resin nsionem , quam gladium aP'pellavi, vocat filum a , quo extra hujusmodi labyrinthum ducamur, quem modum loquendi noviter adhibuit vicecomes SAleis in suo de Origine mali contra Baylem tractatu apud Tre voltianos 3 .i Oi. Instant Bayle , urgens antiquam obiectionem ab an liquis etiam Etutam, ut videre est apud Suareg s . Est deessentia Beneiactoris non tribuere donum, quod videt certo serein ruinam illis, quibus detur , vel dare saltem cum eo dono, quicquid requiritur ad hoc, ut illud sit in eorum bonum ; Inter maleficos enim sent, qui quovis modo aliis noceant , neQjuxta vetus Proverbium , αδωρα dona amplius lane illa, de quibus quis possit dicere. Hssibus eveniant talia dona meit .
Ηine laudatur a Tullio illud Ennii 6 Benefacta male locata, male facta arbitror .& execrabilis homo fiuit Eutrapelus, de quo Horatius habet 7
. . . Eutrapelus euicunque nocere volebat
Vestimenta dabat pretio a. Atqui Deus dans talem libertatem hominibus, per quam Possunt etiam male moraliter agere, dat donum iis, qui male moraliter reipsi agunt, quod ipse omniseius videt Bre certissime eis dem in ruinam , & negat quod ipse Omnipotens potest dare, scientiam scilicet & alia requisita ad bendi utendum ea libertoet ergo Deus clanx hujusmodi libertatem hominibus nequit diei iblatum benefactor . Ioa. Rem dist. primam partem mas. Est de essentia Benea-ctoris non dare ea, quae videt certo sere in ruinam illis , quihus donet ex intrinseca & necesiaria connexione sit doni cum eorum damno, cone. hanc partem: quae videt certo sere in ruinam
302쪽
nam ilin, Mibus donet ex libero boni abui, nego hane partem ; & dist. secundam, est de essentia Benesi foris dare quicquid requiritur ad bonum & liberum etiam usum libertate in-oisserentiae , cone. hanc partem: ab bonum usum, sed non liberum libertate indifferentiae , liberum vero dumtaxat libertate amastione. subdis . ita ut si hoc ipsum non posse abuti det, sit magrs beneficus , concedo iterum hane partem : ita ut si hoc non det . non sit ullo modo beneficus , nego hanc partem. Hane distinctionem expressit S. Augustinus per haec verba , I alburmidetur se hominem feri debuisse, ut peceare aeoliat , non eis iupliaceat se esse factum, ut non peccare posset, si nollet. Numquid enim s melior esset , qui non posset peccare , ideo non bene factus est, qui
passet ρο non peccare Z Eamdem distinctionem applico minori , &
Io3. Quae adducuntin' ad probandam vel declarandammaiorem non habent locum in dono libertatis indifferentiae a Deo hominibus traditae; Non enim dat Deus ex Eutrapeti aut Hostium prava Intentione , sed ex optimo fine & sincera voluntate. ut eo bene utantur, & per ipsum comparent sibi felicitatem non Qtum temporariam in hac vita, sed sempiternam etiam &supernaturalem. Nec ullus hominum est , qui ab hoe fine adaequale deficiat. Quis enim est, qui in omni vita ahutatur libertate 8 quin immo quis est , qui multo frequentius ea bene non utatur Z Si ex tota massa actionum , quas singuli in vita faciunt, bonas a malis secernamus, nonne bonarum numerum longe m iorem esse inveniemus malis cum eo, qui apud Chaut epieum
a hanc thesim ex professo propugnat . Quod si aliqui hunc
creatoris finem in dono libertatis ita frustrantur , ut in eorum damnum tandem recidat , hoc non aliter evenit, quam per abusum unice ipsis creaturis imputabilem. Et bene hic monet Le: b nitius 3 Adversarios , ut velant meminisse de vulgaribus proloquiis , abusiis non tollit usum , ct aliud est scandalum datum , quod vitio vertitur operanti , aliud vero scandalum acceptum ,
quod non est ullum vitium in operante id , quod alter male sibi convertit in scandalum .sEC-
303쪽
De Cutis esciente Mali proprie talis ingenere .
Omne malum proprie talo es ab aliqua eaussa positiva : prima etiam ipsius causa es aliquod bonum . ARTI cutius I. De iis qui dubitant de propositione . Duersarii sunt contra s undam praeeipue Pro' positionis partem . Atque in his primo pono illos . qui eam in dubium revocant, quoniam existimant, vel involvere contradictionem bonum esse caussam mali, vel non posse intelliagi, quomodo hoc fieri ressit: si Cur, sic Tublius . Deus omnium nostri eaussa cum faceret , ε tam vim natrieum viperarumque fecit 8 cir mortifera tam mxsem perniciosa terra marique is Ut a Si quis alius , sic ori- Renes , Deus eorum , qua inter homines observantur inquistione Δ-gηπε, natura n ira imperscrutabilis est , inser ea restrri certe opor-ισι malorum oririnem. veteribus sim agati stat aliqui recentio res , ut Io. Franciscus Buddaeus 3 . & Maupertui sius 4 , qui saltem Manichaeorum obiectiones adhuc reputavit satis robustas, ct Voltatre in filo semnio Platonis apud Guyonans s . I . At omnium maxime Petrus Bayle , homo multis inimicitiis, & seriptis libris celebris, malorum amor & admiratio, honorum atque sapientum odium & cmntemptus propter imm nes errores contra mores praesertim & religionem , qui natus Carlati pago quodam Comitatus Fuxensis, & in Haeresi educi tus, deinde Catholicus factus , tandem Apostata. obiit rePentina morie Roterodami anno i πὸ: aetatis suae quinquagesimo nono . Hic aperte docuit falsitatem Manichaeismi Bla revelatione
304쪽
cognosti posse, non vero per rationem , postquam minus emeaeiter ipQ judice contra illum Sanim Patres argumentati sent,& acutissimi PhiloQphi eumdem propugnarunt. Atque quae pro illo jam olim producta suemni argumenta, ita recoxit in silo Dict.onario in Articulis de Manichaeis, Marcionitis , Paulleianis . & Origene, ut stomachum plurabus excitaverit, qui ipsum
de hoc reprehenderunt.1 . Inter istos praecipui extiterunt Ioannes Clericus, & Isaae Jaquelotius. Et Clericus quidem, Genevae natus anno I 63 7. .&mortuus Amstelodami anno a 736 , Baylem Primo aggressus est in sitis Parrhasianis IJ, cui BayIe respondit in suo Dictionario, articulo de Origene. Sed Clericus iterum bonam caulam tutatus est tomo Bibliothecae selectae quarto sexto & septimo : & iterum alia reposuit Bayle pro mala in tomo tertio resipqnsionum ad quaestiones hominis ex Pmvincia . Non siluit Clericus, strinovam consutationem Protulit tomo nono eiusdem Bibliothecae . Desipondit Bayles tomo quarto Re nsionum ad quaritiones jam dictas. cui iterum se opposuit Clericus tomo decimo Bibliothmeae sesectae: & morte Bayles interveniente terminata fuit haec dimicatio. Alia quaedam nihilominus protulit adhuc Clericus contra Baylem tomo duodecimo citatae Bibliothecae . Io . Jaquelotius Vero natus in Gallia anno 164 ., & ab illa exul propter Calvinisinum, mortuus Berotini anno I O8. fletie
primo contra Baylem in Gallico libm , Conformitas Fidei eumitatione, in quo Auctores Actorum Lipsiensitum desiderant , a ni Balii d usu κατὰ Lectoribus repraesentasset, quid linbecillitatis in iis ratio offundat , quid φciei ingenium o eloquentia is is conciliaverit , syradisset. Illi respondit Bayle tomo tertio Re linansionum ad quaestiones provinciales. Instavit Jaquelotius novo Gallico libro , Examen Theologia Bayles, ubi defenditur con-Εrmitas Fidei cum ratione. Tune Bayles iratus edidit, Entretiens de maxime θ d miste. His dialogis pari iracundia opposuit laqueiotius, Response aux entretiens. Sed litigantes mors Baseles direm. t. Io8. Contra eundem dum adhuc viveret , fiait etiam Gulielmus Ringius in libro , de Origine mali, contra quem tales .fayle animadversiones inseruit tomo secundo quaestionum Pro Vincialium , ut appareat aliorum de eo relationibus unice stetisse. Fuit etiam Ructor Ithri de distinctione Boni & mali , qui φPud Trevolitanos ca) ostendit Mylem juste traduci tamquam
305쪽
stutorem Manichaeissimi contra Lamium ex ordine s. Benedicti, cui injusta videtiatur haec accusatio . Fuit & Jacobus Bernardus in suis Novellis Re publica Literaria ad annum I7 6. sed vehementius ceteris in illum invectus est Anonymus Auctor l bri Gallice editi Amstelodami anno I7o6 nil sibus Rote oda mensis accuratur θ conυictus Athoisini, quem aliqui credunt suisse dii reum aliis cum Bayle disceptationibus celebrem, & nuper Jacobus Georgius de Chaunepte in supplemento ad Dietionarium Bayleanum I , & Gauchatus in tomo quinto suarum literarum . quas lau
dant Trevolitani a . Equidem nisi tantum studium pro iis, suae semel Bayles scripserat in hac re, ostendi iiDt ,& nisi saepius
in sitio Dictionario professus esIet in controversia Manichaeorum, rationem succumbere illorum argumentis, doctrinam de uno principio sustineri non posse contra Philosbphum , qui bene in sch Ia exercitatus sit, & quotquot adhuc illam tueri conati sunt , infeliciter desudasse. allentirer Trevolitanis illis . qui crediderunt 33 Manichaeorum insaniam ab illo laudatam suis te ad ostenistandam eloquentiam, qno fine Isbcrates Busiridis, &Cardanus
Neronis elogia conscripserunt. - . 'AB TI cu Lυς II. M iis qui propositionem negarunt. I . Ut audacius negarunt caussam malorum proprie ta lium esse bonum fuerunt varii Haeretici, quos generali nomine appellatio Manichaeos, quoniam hi prae caeteris vehementius hujusmodi haeresim propugnarunt, de latius dii Iemi narunt sequuti Manetem, ex quo nomen illis fatuum , natione Persiam, qui stati finem saeculi Ecclesiae tertii statu it esse quaedam an se mala producta ab Ente a se existente , siam me malo . Non strum hoc Iosephus Assemanus c in statuit ex antiquis doca mentis natum an . Christi a . Ille nomen sibi primo impositum Corb.cii , vel Cubriei commutavit in illud Manetis vel Mani ebaei, quod aliqui credunt desiimprum a voce Chaldaica Mana hem . vel Manachem. hoc est Conse latorem , quae nomina RG aecis primo. & deinde a Latin sit semet linguae accomodὸ evaserunt Nanes & Manichaeus. Qiqui inter quos Chauisepius V m a apud
306쪽
apud Trevolitanos tb observant Manetis dUrinam seisse in
multis diversam ab illa , quam deinde Manichaei tenuerunt . De quo hic stilicitus non sum agens de Manichaeis. IIo. Cum multis in locis de hae haeresi S. Augustinus loquatur, qui in eam incidit ipQ sttente caὶ anno aetatis suae deci. Ino nono, nec nisi post annos fere nουem ex eadem emersit , Juvat aliquos producere , & alios mihi notos innuere ex iis Ibhris, in quibus aliud agit quam contra illam pugnare; Nam li-hroa, in quibus hoc ex professb sacit, inserius notabo . Primus sit ille, in quo confitetur se olim cum Manichaeis errasse. 3 NUrio quam, inquit. Iubstantiam ct naturam summi mali , quae non solum, substantia , sed omnino vita esset, ct tamen abs te non esset Ilus meus, ex quo sunt omnia , miser opinabar . Alter se habet . Causam ad bona erranda Bonitatem Dei idoneam quia dam Hretici non viderunt. quia earnis mortalitatem iam de juso π-plicio venientem plurima ostendunt, Aut ignis aut frigus aut fera bestia is qui nonnullam malam putant esse naturam fra quodam
contrario exortam propagatamque principio , nolunt accipere istam caussam creationis rerum , credenter eum polius ad bic mundana --
Iimina rebellantis asiersum se mali extrema necessitato perductum , syamque naturam bonam malo coercendo superando e mi isse .
Tertius sit. s Maniebat immutabilem quamdam se Deo coatemnam introducunt mali naturam: Similia hanet in libro Confessionum siptimo capite seeundo , in illo de Heresibas ad Quodvultde m 6), de Moribus Ecclesiae Catholicae, in libris contra Julianum, in Opere imperfecto contra eumdem , de Agone Christi, in Psalmum 3I.& tw., de Continentia, in EpistoIis iuxta Naurinos s s & a 36., & contra duas Epistolas Pelagianorum . II i. Hujusmodi testimonia distinctius comm moravi contra Antonium Genuensem, qui nuper confidenter negavit unqaain extitisse, qui nomine principii mali intellexerint rem quamdamnatura sua malam ) Tantum, inquit, docuerunt malis mentem illam ga*iare, as nunquam statuerunt ybβω. malam AR . Quare quae S. Augustinus urget contra hanc naturam malam argumenta vci Μem. de Trev. an. Irys. art. cI.
307쪽
is, nollat unquam protulisset tamquam aerem verberantia , & prosita hac opinione citat etiam Isaaetam de Beausbbre, de quo But-lerius Anglus Sacerdos Catholicus In Mitis μnctorum, quaecum notis suppressb nomine Londina edere Anglice incoepit an iri Gredditis deinde Gallice Parisiis an . i753. , dicit, 1 plus illi honoris attulisset sua Critices ,:s magis sobria fuisset . Nihilominuς accipiam quod isti dant Manicharismum euis commentum indignum fimo homine, quod jam olim significantius expressit S. Augustinus dicens in hac ipsa re, sa Impietatem Manichcorum vimium sultam ct noxiam non sitam Fides Carbolica Λte tur , verum etiam Haeretiet omnes qui non synt Maniebat . Quod ipsi met intelligebant, qui propter hanc etiam caussam . credo omni studio curabant, ne aliis sesum non delirantibus innote-sterent, quemadmodum nobis describuntur a S. Jacobo Episaopo Nisibeno, uno ex illis, qui Concilio Nicaeno conita Arium Interluerunt, in silo de Jejunio sermone 3ὶ, & aliis Patribus ibidem citatis in notis, quibus Cardin. Nicolaus Antonelli illustravit tanti Patris opera, fila cura ex Arm a lingna in Latinam
IIet. Rbsit igitur ut quis, quoct perisnet ac hujusi nodi hist viam credat potius Beausobrio & Genuensi, quam Augustino Misti antiquitati, apud quam extabant scripta Manichaeorum , quodi Penitus de medio sublata seerunt per flammas, quibus ea a teri jusserunt Romani Pontifices, S. Leo Magnus, ct deinde G assius primus, Snnmachus, & Hormistas, ut reserunt Allieotius ex Prospero & Anastasio ati ipse citatis , & Philippus de Carboneano. in suis in Theologiam moralem Antoines additamentis s) . iuxta morem non Qtum Ecclesiae, sed omnis bene ordinatae Reip., quomodo ante inventam Typographiam fis,iciter mali Lbri extirpabantur , sicuti constat ex Tito Livio 6γValerio Maximo & Ueteri Digesto ).3 3- Qui velit accuratius doceri de tota hae haeresi habet
multin, quos consalat tum recentiores , quorum aliquos nomi nat citato foco Bullerius, tum antiquiores . In his mihi occurrunt , edictum Diocletiani contra Manichaeos & illorum striinmquod restri Baronius ad ann. Christi a8 ., & Dpminicus Carlim nuper illustravit in Dissertatione , quam adnexuit sto operi . De Pace Consantia , essito veronae ann. I 763. SimPliciu , cel
D ff. Familia emiscuadae, L. Caetera
308쪽
bris seculi ouinti Philosephus, sed Ethnicus, in sito Epitecti Coi
mentario co. S. Gregorius Nyssenus in Decem S liuimis contra IIIaurchaos, qui ex interpretatione Frontonis Ducaei habentur in editione illius operum anni 16is Victorinus Aser, auctor quarti saeculi, culus Lbrum contra duo principia Manichaeorum ad Justinum Manichaeum primo in lucem protulit Jaconus Sirmondus an . Isso , & hujus non alterius Victorini esse verius censitit etiam Rubertus Miraeus apud collectorem operum variorum Simmondi in praefatione ad primum tomum . Auctor disputationis Archelai Ep:scopi Mesbpotamiae cum ipsemet Manete , quam Protulit at Laurentius Zacagnius. Titus Bostrensis, ciajus extant tres libri ex versione Francisti Turriani in ultima Bibliotheca Patrum 3 , ex quatuom quos scriptit contra Manichaeorum dogmata, quae in eorum libris se invenisse profitetur . Series Anathemativmotum . quam in striptis alicubi saltem exigeb it Ecclesia ab iis, qui a M. anichaei simo resiliebant, edita a Cotelerio O. S. Joannes Damastenus in Dialogo contra Manichaeos, quem huius Patris esse ostendit jam Miehael Lequieta in editione, quam de illius operibus adornavit. Petrus Siculus Auctor saeculi circiter noni in sita praeclara Historia de Manichaeismo, quam Matthaeus Raderus plaudentibus cum yossio is eruditis Graece dc Latane protulit, & quae inserta etiam habetur in praedicta Patrum Bibliotheca S): Historia Synoptica Manichaeismi , quam e Cod ce a mille annis antiquo protulit Christophorus Matthaeus Psamus una cum Firmiani Lactantii h pitome integra 7),S Leo Primus tum in sermonibus iuxta Petrum Canilium quinto de Je- Iunio . & quarto de Quadragesima , tum in Epistolis secuncta , ct nonagesima tertia. Et Photius 8 Epiphanius, Theodoretus, N cephorus , & Eusebius , ct alii de quibus meminit Jac. Benisnus Boisiletus agens de Manichaeis libro undedimo resoria da
Variationibus Ecclesarum hareticarum. II 4. Caeterum ante Manetem citatur tamquam Auctor huius
haerestos, Zoroastres quidam gente pariter Persa , de quo Platarchus dicit, 9 Is , quem narrant sexcentri annis bello Trojano
309쪽
& Deum meta, & Diabolum Abreman, ut volunt tus linguae non ignari. Zoroastris deliramenta Persarum magi, hoc est sapientes dicuntur recepim , ut sustus docebit Jacobus Brukerus si . Rursus citantur Haeretici Gnostici , Cerdoniani , Marcioniliae ,
& Priscillianiliae , de quibus sic ait S. Isidorus M Gno lici prop
ter excellentiam scientia ita se appellare voluerunt, bonum is malum Deum sisis dogmatibus fingunt. . . Cerdoniani a cerdone quo mnomInati, qui duo contraria principia asserunt. Marcionissa a Marcione Stoico Ihilosepho appellati, qui Cerdonis dogma sequutus, alterum bonum , alterum jusam Deum asseruit , tamquam Do principia ... riscis ani sa a Pr. illiano vocati , qui in re ania errore Gnosicorum o Manichaeorum permixtum dogma composuit. Qui Omnes Praeter Priscillianum anteriores sunt tempore ipsb Manete .
Et liquidem Gnostici fuerint in hac haeresi, falsum est , quod Bullerius paulo ante citatus dicit o primum inter cirimanos Ha resarcham Basilidem induxi e errorem de . duobus principiis' GnOstici enim pertinent ad primum Ecclesiae inculum : Basilides vero ad secundum , qui ceteroquin propter hoc ipsiim & . ille Manetis praecurser suit. II s. Similiter Manichaei fuerunt Pauliciani, quoniam ab illis disserunt selo nomine & tempore: nomine quidem , quod tibi
assumpserunt a Paulo quodam vel Samosateno , vel Armeno 2 tempore Vero, quia sub hoc nomine . saeculo praesertim octavo& nono, sermo de illis est apud Auctores coaevos citatoS a Laurentio Atticollo . Pari ratione haeretici vulgo noti sub nomine Ribigensium, qui Galliam a duodecimo taculo inquinarunt, Puri Manichari suerunt, ut ostρndunt Bossuetus s) oc Alticotius 6 , & plenius videri potest in Albigensium impugnatione, quam V enerabilis Moneta Ord. Praed ipsis coaevus dedit, recens in publicam lucem prolata a Thoma Augustino Richiunio S. Apostolici Palatii Magistro .
Citatus Bolsietus alios dabit ab Auctoribus commemoratos diversi nominis Manichaeos, ostendens originem tot appellatio' num plerunque esse vel ab iis, qui hanc haeresim deportarunt
ad loca , ubi prius non erat, vel ab ipsis locis , in quibus Plis res invenit, qai eidem adhaeserunt.
310쪽
μ iis, qui male inter adversarior numerantur ἰ116. Aialogum Haereticorum, qui eamdem absurditatem - tutati sunt, latius extendit Io. Christophorus V Volficis, se , & deinde Leibnitius ta) . Certe citatus Molfius Manicnae-ismum non Elum longe antiquiorem Aera Christiana arbitratur esse , sed ab ipse serme Mundi exordio illius originem repetit ,& per omnia temin ra regiones omnes & Philolophorum praecipuas sectas credit se invenire. longe saperans Plutarchum, quem credo sequutum , qui circa finem primi Ecclesiae secuti kribens , visus est ad Zoroastris opinionem multos , quos nominat sapieatissimos viros reduxisse.
Ii . Quin immo Manichaeisini insimulat UPolfius 3 Theo
logos illos Catholicos iam a tempore Suareg relictos & im Pugnatos , qui peccatum originale dicunt conlistere in entitate. quadam politiva, quae fel tenebras sen sibus & intellectui nostro offundat, vel alio quovis modo in errorem nos inducat. At hoc dicere, est non meminisse a Manichaeis poni entitatem malam, quae sit caussa physica mali alicujus proprie talis & sit etiam , a se a quae omnia negant Theologi illi, qui entitatem istam non dicunt esse in se malam, sed bonam ex dictis =.gi ) supra; neque dicunt esse caussam physicam mali naturalis & multo minus moralis , ad quod inclinare quidem docent iuxta doctrinam Apostoli, s) Caro concupiscit adversis Spiritum, non tamen necessitare: neque tandem dicunt illam este a se . sed productam ab ipsis Adamo per abusum suae libertatis, vel a Daemone, Vel alio modo . Quare injusta prorsus est hujusmodi expostulatio, de similis illi Nanichaeisini notae , quam Pelagiani impingebant Catholicis, teste s. Augustino 6 propter asDrtum ab illis Dogma Oeccati originalis. SuareZ observans quosdam Lutheranos docuisse peccatum originale consistere in irma qradam substantiali, quae seperadditur homini, per quam fit proclivis in vitia& omnino Ineptus ad honas operationes , ac ratius loquutus est,