장음표시 사용
331쪽
tempIamur, & dum curiose inspicimus in sus septis Leones Tigrides aliasque terribiles seras Atque hinc certum deducimus argumentum magnificentiae & potentiae principum, qui haec studiose conquisita jubent Ellieite tueri & educari r Quanto magis
Dei , qui eadem nutu voluntatis suae semel creata constanter conservat non mium contra incuriam hominum , sed etiam contra ipsbrum conatus, qui horum aliqua vellent Penitus exterminare. .
. . . Genus horriferum natura ferarum Human e genti infestum Ierraque mariquσ Cur alit pQui exaggerant apparentem inutilitatem rerum aliquarum vel illarum nocumentum; nisi caute tractentur , hi videntur nolle concedere Deo aliud attrihutum praeter Beneficentiam quae reseratur ad commodum corporas, cum caeteroquin sint ipsi
etiam ex anima compositi. & in Deo sit Bonitas resp; ciens hane ipsis rum animam , & Sapientia & Potentia aliaque attributa , Pro quibus etiam cognostendi menti nostrae inclita est non Elum tanta vis, sed etiam quidam in scientiam impetus . Est etiam itilud ad voluntatem pertinens bonum . quod eadem reddans no Deo obsequentes . nec contra ipsum superbientes et Nam inquit , S Augustinus, ca) ima utilitatis quarumdam rerum occultatio aut humi taIis exercitaIIo es , aut elati is attritio & alibi discit 33 pr pter Iuperbiam nostram domandam creaIa illa, quae molesti itini. populum Ibaraonis Iverbum poterat domare de Ursis , muscas ct ranas i lili immisit , vi rebus vilissimis seuperbia domaretur Lamdem animadversionem facit etiam PIuche loquens de erucis, & aliis insectis, quae aliquando copiose messis spem depascendo firnstrantur. Derhamus hanc ipfuit rationem instrumenti Divinae vindictae in noxiis istis creaturis conliderans cs arbitratur, haec propter hoc ipsiim stequentiora esse apud gentes, quae minus Deum ejusque legom venerantur. Igitur eaedem ob jectae res non habent certe adaequatam rationem mali respeetivi extiin seci .
Is IT Ipsa haec eadem ratio mali respectivi ne competit quidem illis semper: Aecidit enim pigris , ut bonas fruges amittant, quia sinunt eas sittacari ab herbis sibi inutilibus: ata
332쪽
eidit stolidis, ni sata non metant , quia illa expetunt a lociς
ineptis ad illorum productionem: accidit temerariis ut immergantur in flumine, quo natandi non satis periti se projec runt: accidit ser,dis , ut ip rum coi pora corrodantur a pediculis , R ipsiorum vestes a tineis: accidit incautis ut laedantur a furore bestiarum aut veneno plantarum . Sed in aliquibus etiam ex his, quibus quis aliquando laedatur, Paratum. a Deo Praesens remedium fuisse observavit Derbam i . Ita ex Meadio refert in Axungia viperina haberi antidotum ad illius morsum tamessicax, illa supra ipsem statim destigata, ut eo confisi nihil ab illo sibi timeant , qui illas venantur: quod deinde compertum est ab Acad. Scient. Londinensi apud citatum Ginannium a obtineri etiam per oleum olivarum cum similibns fricationibus applicatum, adhibito etiam ignis calore ad faciliorem intrusio
nem . Idem Derhamus ex suamet observatione , apes , inquit , messiss crabrones contrita ' confricata , ct supra υulnus Maia ,
semper inveni esse illius certum remedium, quod jam olim primo loco proposuerat Andreas Baccius in libro De Henenis Anii.
is s. Tandem ratio ista mali respectivi communis est mustum iis etiam creaturis , quae maxime nobis utilia & necessaria
hil in tota terra est, quod non iadat bominem , nisi cauta tractarum, eibus potus aqua ignis. An ideo facienda non erant , quia huminem Iaaiant nee mnus caveri a venenatis ct feris potest , quam ab iis di vix millesimi per venena necantur , aut feris lac rantur , qui per ferrum pereunt. nultam tamen eulpam hine Divina
Bonitati impintimus . Tullius reipsa meminit de Dicaearcho qui librum stripsit λ interitu hominum, in quo concludit longe 8 plures deleι os inse homines hominum impeta, idest bellis aut fessitionibus, quam omni reliqua calamitate, quem librum oppoldit ibiis, quae longius sertasse quam par erat, utpote in re non dubia, Panaetius commemoraverat de magnis utilitatibus , quas homines asserunt hominibus. Et generaliter loquendo, de omni omnino bono
333쪽
PROPRIE TALIS. 3 Ihono in se vidimus alibi ci , diei cum veritate posse , quod sit
etiam malum alteri nitem indefinite sumpto; &i propter hoc ipsum , quod ista virtus sit bonum , quod malum nunquam potest esse suo possetari, alibi ca) pariter observatum est , fuisse iam olim Philo phos , qui recusarunt caeteris quibuscunque rebus nomen boni & melius alii dixerunt esse bona vel media vel infima. igitur proprio quodam modo objectae res caussae nobis sunt mali inadaeqistae, quatenus cogunt nos, vel ab illis caumri diligentius , vel illis resistere, quod habent ex dictis si s 3. seluin post peccatum Originale . Qnare dum fit mentio de lupis& sylvanim bestiis, S molestis insectis, meminisse etiam oporistet scriptum esse, quod ad vini tam creata sunt, brsi aram deruistes, ct scorpii I Hryntes. Quae veritas ad ipsbs Ethnicos peris venit etsi obumbrata fabulis aureae aetatis, quam Primam dicaaesuide Mundi, a Gaa, quoniam 3
Sponte sua sine lege fiam re tamque colebat,
I 6. Circa etiam Q. nas se tribulos fuit opinio S. Augustini non semel absiaute prolata , terram non peperisse talia vegetabilia , nisi post peccatum, s) ad precatorem in labore conteranis iam secundum Dei juieta iam volun atem . Pro eadem citatamrSX. etiam Basilius . Ambrosius , Damascenus & a I. i, quos sequirur Dan et Barioli . 7 . Huic opinioni antim clare visa sunt veida Geneseos, 8 quia eomedisi de ligno , de quo praeceperam
tibi ne comederer, maloiussita terra in opere tuo . . spinas re trib Ar germinab. ι ιιbi. Uer um ne in illius sevorem haec accipiantur. facit i ipse Augustinus, qui alibi monet ex eo . quod dictum sit solitas & tribulos germinabit tibi , 9 non facile icendiam tune eaepise isa oriri ex terra. Quod advertunt, qui cum . , Thoma
334쪽
S. Τhoma I contrarium tenent ut StiareΣ a . Facit II. quoadicitur , 3 requievit die septimo ab universe opere , quod comma
niter interpretes assumunt, ut excludens omnem novam rerum
creationem post diem sextum. IlΙ. Facit , quod etiam in illis habetur ratio boni in se, quandoquidem ut ipse Augustinus dieit , Habent θ talei herba modum di Ociem ct ordinem Au- am, qua qui uis fibrie consederaverit, laudanda reperiet Et rursis habent rationem boni etiam utilis . ita eodem S. Doctore ob-s vante simi animalia, s) qua his teneribus θ melioribus aridioribus commode suaviterque vescuntur . Nonne Sal persectius 8cabundantius erui ex plantis spinqsis dicunt Chymici Nonne o timum ad coni ructionem vitri cinerem suppeditari a carduis testatur Derhamus 6 Si accidat, inquit Graevius, 7 , ut vepres pungant dominum, nonne iures etiam arcent aut retardani P Et
Aut ille pecori frondem , aut passoribus umbram Sinciunt, sepemque fatis, pabula melli. IV. facit, quod ex eo, quod nocere possint, non sequitur non extitura, si homo non peccasset; Nam ea etiam ex nuper dictis, quae optima & necessaria habentur, ut ignis aqua vinum nocere posmint, siquis male utatur: sed sequitur itum reddita elle acta noxia, ignorata eorum natura & utilibus proprietatibus ,&subtracta particulari Dei Providentia ab his malis protectura . V. saeit , quia non dictum suit tribulos e spinas ger*mnabit sed cum addito tibi, tuo scilicet incommodo in poenam tui peccati, vel quia ut ait Augustinus, s in agris etiam ista
non nasierentur . cum possent alibi nasci . vel alio modo . Ut facit, quia congruentior intelligentia illius loci est , quod terra Propter peccatum productura amplius non esset tantam vim bonarum frugum . ut prius rursus spinas & tribulos, quae rara Prius erant , abundanter in posterum esset germinatura . Observat Niev ventilius io hac revelatione maledictionis Divinae in Ter. Tam OPortere contenti simus dum quaeritur , quare bonae & utiles humano generi plantae & herbae tam dissiculter multiplicentur conserventur, etiamsi appareant ex natura sita aptae ad incred bilem sui propagationem propter abundantiam seminum virgultorum ramorumque, quae omnia in totidem ejuidem speciei
335쪽
elei plantas novimus posse convertii & auare etiam nulla industria humana possint continuo exigi ab eodem camm eaedem uti-Ies fruges, sed opus sit illum otiosum aliquandiu relinquere, donec novas vires acquirat, quasi illae exhaustae jam fuerint in prima productione, dum interea sipinae & tribuli similem vim sui multiplicativam exerunt & exercent. quin propterea humus quicquam sertilitatis suae amittat non selum ad ipsbrum continuam
renovationem , sed ne ad bonarum quidem produmonem , siquis illis extirpatis has severit.
An Ticu LusUΙ. . Alia objectiones. Is7. I. Bjicitur . Bonum est contrarium malor sed unum
contrarium nequit esse caussa alterius contrarii : sic calor nequit esse caussa frigoris, nec lux tenebrarum , & vi' ceversa et ergo bonum nequit esse caussa mali.
Resp. dist. maj. Bonum est contrarium malo , si bonum &malum stimantur in concreto, scilicet pro re bona & re mala , cone. maj. si sumantur in abstracto, scilicet pro bonitate & malitia rei, nego maj. Nam ut stipra q. 47. etiam notatum est, num & malum sumpta in abstracto non sunt contraria , sed Privative opposita. Et omissa min. nego conseqm. Minor omi titur , quia non est universaliter vera. Uerum quidem est illud quod est contrarium alteri per carentiam eius persectionis, quae est a n. altero, non posse persectionem hanc Produeere, qua caret. Sic quia corpus frigidum per carentiam caloris contrarium est corpori ealido nequit quod stigidum est producere calorem. Verum etiam est illud, quod habet unam perfectionem , non ponse Producere oppositam , quando est eausis necessaria & ad unum essectum determinata . Sic quia calor est caulla determinata ad cateiaciendum, & lux ad illuminandum, nec calor potest producere oppositum frigus, nec lux contrariam obseuritatem . At salsum est illud, quod non est caussa determinata ad unum est elum, sed libera ad agendum , & per aliquid quo caret alterum est ipsi contrarium, non posse hoc sibi oppositum Producere . Sic dives , qui contrarius pauperi est, potest seipsum reddere pau-Perem , & alios relinquere in paupertate sita , vel hane in illis etiam aucere: & similiter sortis, qui contrarius est debili , potest se debilem facere, & aliunde clebiles reddere debiliores: &qui ridet, potest in se excitare tristitiam, di alios jam tristes magis contristare. Qq as 3. II. Ob-
336쪽
3ω DE CAUSSA MALI PROPRIE TALIA.
is3. II. Obiicitur ex Scriptura. I Deus huius saeculi exea vis mentes m delium : ergo auctor hujus saeculi, seu mundi visibilis est maluS. Resip. nego conseqm. Apostolus Deum huius seculi appellat Diaholum in eodem senΩ , ac alibi ca) dixit ventrem esse Deum intemperantium , quia scilicet sunt, qui his nequissime serviunt. Is9. Instant. In Ecclesiaste habemus 3 Omnia opera, qza fecit Deus, perseverant in perpetuum : In secunda autem ad C rinthios dicitur , sciscutiantur temporalia sunt: ergo haec temporalia a Deo non sunt. Resp. nego conseqm. Nam quae videntur secundi uri materiam sunt rigorose perpetua, secundum autem numerum , & multo magis iecundum speciem sunt in eo sensu perpetua, quo quae dia durant, perpetua selent dici, qui sensius palam est componi cum temporali duratione
337쪽
De Caussa e ciente finali mali naturalis.
Tvus es caussa physea omnis mali naturalis non directe sed eoηρ-quenter, quod cum malum ess pure naturale , sive sit mere privativum sise etiam sensibile , non intendit ut Inem sed ut medium ad aliquod bonum e eum vero non es malum pure naturale, sed habet rationem poena , intendere potes ut Mem aliquem , ct intendit in damnatis: atque etiamsi intendere possis mala poena hominum in hac vita ut em , non ta1nen intendit nis ut medium ad alia bona. ARTI cu Lus I. Argumenta pro prima secunda θ tertia propositionis parte. Rima pars est Deum esse caumm physicam omnis mali naturalis, cui S. Augustinus refert se opposuisse Coluthum quemdam cum sitis, ci) videbat Deum creare mala , paena justis imas irrogando . Ea sic I. probatur . Malum naturale vel est a Deo selo,
vel est a caussa aliqua etiam creata : Sed
si est a Deo stlo. jam ipse etiam selus est caussa illius physica et
Sin autem sit etiam a caussa aliqua creata, ipse pariter proPter tuum concurssim physicum & immediarum ad omnes ' singulas actiones creaturarum, & propter acti'itatem aptis creaturiS ab eo attributam S conservatam est caussa illius physica : ergo. Huius argumenti majorem negat Comes Ludovicus Barhieri . Et Primam quidem disiunctivae partem negat . quia Deum posse esse caussam essicientem mali naturalis, hoc est ut ipse interpretatur, q a - dO-
338쪽
coIoris, ullium Sc absenum statuit, quamvis 'fiteatur esse senten. tiam communem. Potior ipsius ratio sic habet e Deus non est causia emciens naidi moralis: atqui malum naturale identificatur eum malo morali: ergo Deus neque est causis mali naturalis . Ipsius verba haec stat ci) Dis non Θ eausa esseiente ΔΙ uiod dei dolore , glaechὸ φuso sident ea con lis eoidia late Ob e e eon rata , e non F d ingue δε ese ine non per mentem. Et aliis Di a) I a distinetione Ira D colpa e ii ore e bens una disinesone per mentem , ma nongia una d laetione reale, e φzesi due mali no in re- alid un mal A. Idem alias in locis tum huius libri ; tum disse rati 'nis de delectatione er dolore, tulit dialogorum quos inscripsit Veritates fundamentales, suae in eodem hic citantur jam pridem edita, inculcat. Retuli ipsius repetita verba , quia incredihi Ievideri poterat, ut quis haec serio proserret, quae idem valent, ac siquis assirmaret homines, qui voluptatibus indulgent, in do. Ioribus verserit illos vero in peccatis aut culpa mori, qui animam in mediis eruciatibus etiam pro Christo toleratis expirant. Concludi igitur debet male ab hoc auctore negari primam illius disiunctivae partem. Videamus jam . cur neget secundam, posse scilicet unam creaturam inserre malum aliquod naturale alteri. Batio illius est , quia Creatura, inquit, sint essentialiter imevares ullius scientia in alias ereaturas. Quod silpponit celetum ex iis argumentis, quibus incasionalisimas quem ipse amplectitur innititur . At enm haec argumenta nulla esse alibi O pI num secerim , ostendens occasionalisinum omni rationi repugnare, perperam secunda etiam nostrae disiunctivae pars negatur . Quandoquidem autem idem Auctor dicit . ,6 esse praejudicium commune nullis innixum expreses auctoritatibus Geologicis , lzod Drui posset esse, di δει re δε author mati naturalis ideo. I6I. l I. Probatur ex illis Scripturae , Bona er mala a ni. Nisum 8 es malum in civitate, Fod non fecerit Dominus. Ego ) Dominus Drmans luem, is et eans tenebras, faciens pacem, errans malum: Quae & alia similia quam plurima clicuntur malo naturali Praesertim poenae , ut docent Interpretes; & posset exemplo Alphon si de Sarasa Io per historias omnis generis &temporis usque ad evidentiam confirmari: ergo .
339쪽
rsa. Secunda pars, Deum esse caussam physicam mali pure naturalis latum de consequenti, non directe, se probatur . Iulud est a causa physica per se directe, quod est terminus positivus actionis, illud vero est a caussa playsica per accidens &de consequentr, quod est privatio persectionis in termino positivo,
qui quoties sit quid positivum , sim ex dictis q. 3s. , est aliquod
honum : Sed malum raturale non est terminus positivus latiiΘnis caussae ullius physicae, sed est privatio persectionis in termisco positivo: ergo Deus est caussa physica mali naturalis non per se & directe, sed per accidens & de consequenti . Major est definitio nc minis, adeoque non subjecta falsitati. Eadem est etiam secundum modum loquendi ab aliis usitatum : sic S. Thomas diacit. si Deus in rebus ea ando bonum orianis univers , ex cons quenti θ quos per accidens caussat eorrupitoxes rerum. Ninor Vero sopia iam q. 37.) demonstrata est. 163. Iertia Pars , Deum non intendere malum pure natur te, ut finem , sed ut medium ad aliud bonum, sic probatur . Natum pule naturale est privatio alicujus pers ctionis . hoc est alicujus hcni : Sed de ratione finis est esse aliquod bonum: ergo malum pure naturale nequit hἴhere rationem finis: ergo Deus nequit illud iniendere tamquam finem: sed si nequit intendere tamquam finem, non repugnat illud intendere tamquam medium ad at quod horum; NEm Deum intendere malum purei natu ra Ie tare quam Iredium ad aliquod bonum, nihil aliud importat , quam i eum dare exissentiam quibusdam creaturis mut bilem & des Et bilem, ut etiam alia hona pioducat: in quo ex parte rerum exissentium jam relucet Bonitas Dei, quae ea, quae nihil eram facit esse ' ex parte vero desectibilitatis relucet libertas Divina, quae donat esse rebus extra se pro suo lesbito : ex
parte veto aliorum horoium, qzae ex desectu primorum taminquam a principio quodam , quod Aristoteles vocavit privationem , redundant, Telucet iterum Bonitas Dei con uncta cum SM pientia & Bonitate se digna, quae ex hujusmodi malis novit bona deducere: ergo Deus intendit malum pure naturale tamquam medium ad bonum. Confiimantur sinpulae partes verbis S. Thomae , ca) Deus ,
inquit. malum naturalis de ectus, vel malum poena et vis , volenda alii uod bonum . cuι conjungitur Iale malam di sicut et olendo iusitiam vult poenam . O Tolendo ordinem naIura servara vivis quadam naIu
ac . Doc nodo mala pure naturalia, quae creatnras inani-
340쪽
matas assiciunt, ut sent alterationes & destructiones ipsarum , intendit Deus ad generationem & productionem aliorum bonorum, quae continua varietate intelligentes creaturas oblectant vel conservant, & divitias Potentiae Dei ostendunt. Quare haec , ait Αugustinus i) damnabilia putare ridiculum est , cum isa erraturae radendo ac syccedendo peragant infimam pulchritudinem . . . qua re rem est ordo transeuntium. Idem alibi , a D, inquit, decedentibus o si credentibus rebus temporalis quadam in suo genere pulchri-rudb t sicut sermo bene compositus utique pulcher est . quamvis in eo omnes filaba atqπr omnes Ioni tamquam nascendo di moriendo transcurrunt , quod est exemplum ab ipsb frequenter 3 in hac re adhibitum . Hinc talem Deus creavit materiam , α cum talibus Iegibus movit, ut voluerit per contrarios motus ipsius partes inter se pugnare; contrarietate enim motuum sublata instalis ea esset ad varietatem productionum: pugna vero illa iam posita, nisi certis etiam Iethus filisset directa , ad destruendum tantummodo, non ad quicquam Producendum seu aedificandum inservisset. ' -
16S'. Ii omnes , inter quos Jo. Christophorus Uvolfius , qui
Bayle Oppugnanti ex malis pare naturalibus Bonitatem Divinarn, stlent resiaondere illa nequaquam ossicere Bonitati Divinae , quia sunt necessariae consequentiae materiae a Deo creatae , Jc motae in contrarias directiones , confirmant hanc propositionis partem ; Mex prolata probatione, quod scilicet haec a Deo non intendantur propter se seu ut finis, sed ut medium ad alia bona , intelligitur clarius, cur ea mala non ossiciant Bonitati Divinae , quoi
nimis ieiune videtur dictum ab illis, qui stilum dicunt eas esse
consequentias necesIarias materiae creatae . At non ita Maximas
Tyrius, qui in sto de Origine mali sermone clarissime dixit , qua apud nos opinionem malorum corruptionIL Ie habent , ea prost io ipse Artifex ad salutem vult esse tant vers : & postquam meminit de terrae motibus inundationibus & incendiis subjungit rParticula ba corporum sunt, affectionem igitur maIeria in turris , quam tu ideo curruptionem an Has , quod eam ex ab unIiVm r rum con- eras motu : at ero Rialutem appello , propterea quod futurarum rerum succe nem ob eam esse eon)ector. Iociari enim nun potes ,
hujusmodi viis vitam sibi ipse succedere , atque inde mutationem corporum , ct univers novationem creari,