장음표시 사용
321쪽
PROPRIE TALIq. 29238s, quorum meminit iamdudum Episci pus in libris de Genesi ad literam cs . IV. Liber de Uera Religione anno pariter dimiter a s editus, maxime a doctis commendatus, cujus extrema potissimum pars est contra hanc haeresim Manichaeorum . .
U. Liber de duabus animabus pertinens ad annum 39I ,' qui est primus sei presbyteratus. UI. Liber contra Adimantum Manicharum scriptus anno circiter 39 . Hie Adimantus idem cleditur a S. Doctore a ae Addas , qui unus fuit ex Manetis Apostolis , Eos duodecim sibi & ipse Elegit, ut idem Augustinus 3 , ct Petrus Siculus reis ferunt, & etiam Epiphanius apud Iosephum Assemanum , qui eredit ex librarii incuria natum esse, quod ubi Epiphanius loquitur de Manetis apostolis legatur numerus aa, loco numeri. Ia, & Fabrisius apud Uvolfium cs idem iampridem sutacans occasionem etiam hujus erroris indicavit ira coniecit , scilicet quod pro seripserit librarius . At Brausebre Adimantum ab Adda ditiingui vult, quia hoc modo de singulis illis Ap stolis proserri possunt etiam nomina. VII. Liber contra Epistolam Fundamenti vulgatus circa amnum 39s, qui Lit secundus sui Epistopatus. VIII. Libri triginta tres contra Faustum Μanichaeum , quos opus grande vocat ipsemet Augustinus , semiati anno Vo. IX. LBriduo de Actis eum Felice Μantcbaeo, qui pertinetuad annum AO X. Epistola 's, alias 4, tontra Presbyterum Manichaeum data ibrie anno M , & Epistola ad Deuterium assi , alias ' , in
XI. Liber de Natura boni eirca annum Us , Ponendus. XII. Liber contra Secundinum Vanichaeum striptas cirea amnΠm Us , quem omnibus, inquit ille in , quos adversus iliam ρο- sum scribore potui, faciti pramno . XIII. Libri duo eontra Adverarium Legis di Prophetarum stripti circa annum m. xlv. Sermo primus, alias quartus de Diversis . Et serm' sa , de verbis Apostoli, qui primum p liit per Patres Mauri, nos. Et sermo Isa, alias quartus de verbis Ainstoli . Et se mct Isa, alias Io de verbis Epistolae primae Ioannis capite quam: & alii. o o a i ' xv.
322쪽
TU. videri etiam possunt liber , de Fide contra Manichao, rEt rursus Commonitorium Ecclesia Catholica, quomodo sis agendum eum Manichris, qui convertuntur, inter opera S. Augustini collocata , utpote illi olim adscripta , modo in appendice reiecta ex rationibus , quas in singulis praemittunt Editores Maurini act Tomam 8. ARTICUL Us v.
Objectio praecipua α338. Biicitur. Multa mala si int in hoe Mundo , & non
sunt a se, ut est evidens et ergo ea sunt a caussa tandem aliqua a se , quae continet vel sormaliter vel eminenter omnia mala: erso datur ista caussa a mala. Prima consequentia probatur, quia caussa efficiens debet continere aliquo modo vel ormaliter vel eminenter suum effectum iuxta receptum axioma,
nemo dat quod non habet, nec potest procedi in infinitum in serie caussarum . Antecedens autem probatur. Mala sunt serpentes, busones . tineae , aliaque pene innumera insteta . quibus aer terra campi flumina & stagna per aestatem maxime statent: ut nihil dicam de lupis ,& aliis silvarum bestiis. Mala similiter sunt stinae, tribuli, aliaque innumerabilia, veI inutilia vel perniciora vegetabilia & Qssilia . Mala tandem sunt multitudo illa petidi Perum , qui per continuos labores vitam coguntur ducere . quae evidenter est pars maxima generis humani tergo . Haec objectio authore S. Τhcma ci radix Manichaeismi. Besp. Pei mitto prim zm partem antee. quia ut apparet exprobationibus, in malorum rumerum re putiamur , quae ViX in aliquo casu dumtaxat mala sunt, vel ut verius dicam , sunt oceano alicujus mali in aliis a se distinctis: & dis . secundam . multa mala non sint a se, si sermo sit de naturalibus & moralis hus , cone. hanc partem; Nam haec sunt pitvationes , & requiarunt caussam privantem : si sermo sit cle malis metaphysicis , nego hanc partem; Nam haec sunt merae negationes q. 6. , quae non requirunt ullam caussam, adeoque etiamn illis per nostrum modum cogitandi possimus tribuere esse , non possumus tamen tribuere, quod sint ab alio; & nego conseqm., cujus Probatio ex dictis non selum nulla est,. sed videtur etiam continere fatisam suppositionem de natura mali positiva , quoniam re Lxit , ut hujus caussa illud iubeat vel strmaliter vel aequivalenter. I 39. Prin
323쪽
I 39. Probationem autem antec. dist: quae enumerantur , sunt mala simpliciter , nego i sunt mala secundum quid , & quidem respectiva Mundo, cujus sunt partes, nego: aliquibus in particulari, ut nobis, iterum subdist. aliquando & inadaequale concisemper & adaequale nego . Distinctio continet doctrinam , qua S. Thomas adversarios citato nuper loco conatus est a suo err Te revocare, eosdem docens, quod judicium de bonitate alie Mentis non est accipiendum secundiam ordinem ad aliquid particulare, sed seundum seipsim , ct secundum ordinem ad totum universum , in quo qualibet res Sum locum ordinatissime tenet. Eadem clarioc fiet , singulas distinctionis partes diligentius observando . I o. Omnia quae objiciuntur, considerari imprimis possunt secundum se sive absolute : Atque hoc modo certe non sunt mala proprie talia , neque mala naturalia ; Nam sunt entia in suo generς persecta. & admirabilis constructionis , in qua contemplanda Philosophi omnis aetatis tam profani , quam sacri defi- di i haeserunt cum incredibili voluptate , ut testantur acutissimae de hac re lucubrationes, quas nobis reli9uemni . Juvat aliqua ex. utrisque testimonia pioserre . Ex profanis in mentem revoco Aristotel m, qui de partibus animalium copiose scribens , puerile appcllat fastidium illorum . qui ad sordentaim animalculorum naturam inquirendam desectere ingenium recusant, i) Auriari inquit, quaque μηe ullo pudore debemus, eum in omnibus natura . umen pulcorum. que insit ingenium. Plinii sunt hae circa minima lal dia admirationes In his Iam parvis atque tam nullis , qua νauo . quanta vis, quam inextricabilis per festio Ubi n t sensis eorulocavit in culice 8 si in eo visum praetendii Θ Ubi gustum applic mis P Ubi odoratum inseruit 2 Ubi vero truculentam. illam ct porri ne maximam Tocim ingen ravit λ Quam bene truculentam dixit culicum vocem, quae sicuti somnum sic vires etiam frangit, si accessum ad nos extra e opaea positos habeant, quem ceter qui seiunt impediri odore vini, in quo semen cymini ebullierat , & qi Ο pars aliqua cubiculi aspergatur . . I i. Qui irs dia post inventa microsicopia iisdem subiecerunt, Non amplius aclmarantur tantummodo per conjecturam ex esse-φibus eorum insignem structuram , sed eam sui sinet oculis exitu proviso usurpantes fiunt etiam eloquentes in ejusdem descriptione. Testis est Danielis Barioli dissu sa oratio De admirabiliari eis in confructione minimorum animalculorum L . Testes sexcenti illi, qui hoc aitificium copiosis commentariis exposuerunt,
324쪽
ex quibus phares nominat Philippus Bonanni in sua Meretrubia curio as edita an. I 69 i. cra Neutonus paeate quidem sed nervose sit cisturrit , caὶ Habent animalia bina latera , dextram ct sini-sstum frina tan mili , er in lateribur ilBr a poseriori quidem edi inporis IV parte pedra binor , ab anteriori auIem parte binos armos mel peΛr vel alat humeris Uxas, interque humeros eoilum in spinam excurrens . cui assium est caput , in eoque eviιe binas auras , binos oeulor, nasum os di linguam , fimili re posita omnia in omnibus fere animalibus. minis parier illa corporis tam exquista aras atque eonsilio fabricata , oculi aures eriobrum musculi glander corpulmones Δοθrarma larinae manus ala vesica ad natand ιm , membrana pellucida animalium quorumdam oculis instar eo piciliorum obducta, aliaque sess ct motus organa : horum sane omnium confirmatio prima nulli rei tribui potest , nisi Intelligentia θ Potentia Entis potentis semperque viventis. Haec quae in quibusvis animalibus majoribus evidentia sunt , eadem in minimis partim pSr interos pia intuemur , partim per necellarias consequentias colis 'Iigimus. Omnia enim vivunt & moventur igitur instructa sunt omnia necesIariis ad visam & motum organis, cerebro & nervis , hepate & venis, corde & arteriis , gusta visu tactu cum opportuna singulis varietate temperamenti saeuitatis menserae Proportionis connexionis situs , quae varietas nobis propter illorum
tenuitatem necesse est invisibilis sit & ineomprehemibilis. I a. Venio ad aliquos ex Philosbphis tictis . In his dimus est qui legatur S. Basilius per tres integias homilias erans structiram animalium In variis reptilibus , volatilibus, aquaticis , & terrestribus. Aliis omissis unus audiatur Augustinas r Vermieuli , inquit , laudem sine ullo mendario rapins possum dicere , considerans nitorem coloris. Auram teretem cordioris , priora cum mediis , media eum posterioribur eoumentis . nihil ex una parra firmatum , quod non ex altera parili aemensione respondeat. iam de anima ipsa diram , vertiante modulam corporis Di, quoms-do eum numerose moveat, quomodo appetat eonvenientia , quomodo vineat aut ea-ar o flentia quantum potest, o ad unum sensim
incolumitatis referens omnia, unιtatem iliam eonditricem naturarum omnium musto evidentius, quam corpus insinuet: loquor da vermiaculo qualicunque . Compendiose alibi dicit in membris cujusvis animalis inveniri mensiaras numeros & ordinem ad unitatem concordiae pertinere , subdens sa quod F cogitarent isti De
325쪽
eis i ct Deptissimi, mn nobis radum facerent , sed Deum arar μ' ubique laudarent: & plane intelligerent, quam vere dictum, o Fecit Deus bestias terra θ onne reptile, Er vjdit quod esset bonum , quia eodem monente sa non ex commodo velit commodo nostro , sed per se ipsam considerata natura dat arti 1suo It riam . Igitur obiecta animalia non sunt mala absbluta .. 343, Similia valent , quod pertinet ad ea , quae ex vegetabilibus di Fossibili hus objiciuntur.
Quod autem pertinet ad pauperes, non cadit in controve sam illos, prout homines sunt, esse bonum omnino aequale prsemis Terrarum Regibus, quos 3 videri concretos esse ex puriori elementorum substantia, credo , seripserit UdalIus splendore Re- gis, cui librum suum dicatat, excaecatus; Nam qui principessimi, dum vivunt, non fecernuntur intrinsece a vulgo: nisi cu tura animi. Hae qui careat, iam illi convenit illud Socratis ad δlcibiadem quicquam inter ipsiιm Λmmo loco natura , ct quem
vis baistum non interesse . Dum autem mortui sunt. Omnes aequR-liter quantum ad colpus fiunt cinis , nec qui est principis ab illo mendiei discernitur . 344. Prout autem sunt pauperes, non potest diei iIlos esse quid malam, seu malis omnium gravissimis occupatos . Certe enim felicitas hominis in hac vita non consistit . in divitiis de selis bonis ipsi extrinsecis . sed praecipue in intrinsecis . tam ex Parte cor ris quam ex parte animi ex alibi cs dictis . Jam
vero ex honis intrinsecis corporis quis neget, quod refert Pla- to olim in conviviis cani consuevisse. 6 optimam rem esse omnium , prosiperam esse valetudinem : & hanc, utpote quae consequiatur continentiam in victu . longe firmiorem & minoribus sit Noam mor rum dolorumque aggressionibus inveniri in habit toribus regionum etiam inclementium , & in infima ubivis plex. quam in incolis urbium splendidisrum , ipsarumque conscri-ytis Patribus , atque Principibus 8 Nonne Lappones & populi ThuIe. vulgo Isiandiae etsi vivant sub Caelo maxime rigido positi, & ah omnibus vitae deliciis imparati, attamen tam robusto sunt corporis hahitu ut nullis indigeant medicis nec medicamemtariis, ut de primis Franciscus Negri & de secundis post multos alios refert AnderEnii historia apud Trevolitanos 8 .
326쪽
Nonne quotidie evidens fit, qiod i Dalcis est somnIs operanisu sive parum sive mustum eo me dat: satietas autem divitis non sinit eum dormire: & quod cibus etsi vilissimus est tamen constanter jucundissimus rusticis, & quid sit ejus fastidium , aut nausea ,
tune satis frequenter primo agnoscere, quando jam si int morituri. ca) Cum bis confer, inquit Tullius , ructantes refertos epIIis , tum intelliges, qui Voluptatem maximr sequantur , eos minimσeo sequi, jucunditatemque victus esse in drsorio, non ietate . Atque hane quam saepe comitentur dolor capitis , colica astemo , aliaeque aegrotationes acerbissimae, norunt ex experientia Vitellii & Luculli, dum horum rem & nomen rustici ignorant . I s. Cum autem de gravioribus corporis doloribus verum sit illos irruere potius in divites quam in pauperes, idem multo evidentius est de animi aegritudinibus . Hae turmatim aedes principum circumvolitant , easque violenter invadunt : at vix aliqua aliquando accedit ad pauperum casas & rusticorum mapa Iia . In his proinde tranquillitas animi, tanta felicitatis humanae pars, frequentior dc abundantior est , quam in illis , a quibus plerunque exulat, ut luculenter declarat, & suadet Pallavicinas O . Atque quam dicant aliqui ex pauperibus seu vulgaribus hominibus, qui vitam continuo labore debent sustinere , pati se propter hoc ipsium infelicitatem, eam invenimus eiusdem gene σῖ-ris elle, ae est in quibusvis etiam ditiiIimis, qui sorte sua nolunt esse contenti. Euripo hos assimilat Maximus Tyrius, qui nunquam consistere quietemve apere norunt, & quum . inquit,
equorum mille armemo curanssi equis unus, innumeris ovibus pa-sur unus . permultis bubus bubulcus unus stir sit, unius ramen corporis obsequio multis opus est manibus ct artibur; atque utinam tot
ista fusticiant. Quod desiderari quidem potest, non vero sperari in huiusmodi hominibus, qui inanibus cupiditatibus indulgent, quarum ipsa Ethnicorum Ailosbphia cognoscebat, quod sin nee
modus ullus, nee Mis inveniri potest . Quis autem non videat huiemalo finem ab illis imponi posse, quoties cogitantes se esse rationales in animum inducant illud Horatii co . . . mod petis hie est Est ubisis , animus si te non deficis aqvus:
Cui similia multa Seneca acute & graviter congessit in suis Epistolis
327쪽
stolis ci); & multo magis quoties credant Apostolo testanti , quod a unu usque proprium donum habet ex Deo , alius quidem
sic, alius vero sis , adeoque monentis , ut 3 unusquisique , in qua uscatione vocatus est.in ea permaneat. Quem locum in horum gratiam pluribus tractatibus luculenter illustrat Alphonsius de Sarasa: , utpote continentem unum ex praecipuis Praeceptis, in quibus suum opus , Ars gaudendi, versatur.
I 6. II. Quae objiciuntur, considerari possunt respective ad totum Mundum , cujus sent partes, & ne hoc quidem modo inveniuntur mala , sed diveru generis bona ; Nam si loquamur de noxiis brutis & plantis, ea sunt totidem diversae creaturarum species singularis artificii, quibus ut ait S. Augustinus, s completur hujus univsrstatis integritas , qua multo major est quam mus nostra , o multo melior. In quo animadverti debet ' Dei Providentia manifeste relucens in eo, quod animalibus utilibus omnia impleverit maria terras & aera, illis vero, quae noxia magis nobis sunt quam utilia, pauca dumtaxat produxerit , & in paucis locis. Ita nemo unquam vidit turmas aquilarum & accipitrum , aut greges Leonum & Tigridum , & ex libris 2lum aliqua illorum nobis nota sunt, cujusmodi est avis Peruana Cunctur, vel Condor di ita , quae referentibus nuper lvano &Ulloa apud Trevolitanos 6) ex praeda ovium , puerorum , & etiam majorum animalium vivit, utpote tantae extensionis , ut alis expansis inventa sit reserente Derhamo habere latitudinem pedum sexdecim: eademque parum voluit multiplicari data ipsis tenui& rara tacunditate: Animalia , inquit jam Herodotus 8ὶ ab
hominibus comediantur, feracia ct fetussia et aua noxia funt parum 'tussa, quasi unice illa creaverit , & conservet ad rerum varietatem & Mundi huius adspectabilis pulchritudinem . Praeterea quae utilia nobis sunt , diuturniora voluit, secus quae noxia. Ita apibus septem vel tacto annorum vitam concessit, at vespis illamonius circiter anni, erucis solius autunni, & plerisque instet.s
147. Quod si non de brutis loquamur , sed de hominibus, qui
labore manuum suarum coguntur vivere, planum est sine his non haberi nec Urbes , nec Respublicas, nec Kegna , nec Astes, nec
Scientias; Haec enim omnia non sensistunt sine hujusmodi inae-
328쪽
qualitate conditionum inter homines . ut post origenem ci Chty. sollomum ca & Theodoretum s) copiose exponunt Lessius, de Daniel Bariolus , plane clemonstrantes a pauΠertate s 3 genus humanum servarι, ct omnibus orn imentis rebus ue Iauda dunis excoli. Igitur triectae creaturae ne stat quidem mala respeciiva toti Mundo . I 8. III. Considerari possint resipective ad aliquas creaturas extra se, atque hoc modo inveniuntur esse caussas quasdam mali in nobis, quos assiciunt vel dolore vel miseriis: Sed haec ratio mali imprimis non convenit objectis rebus adaequate : Etsi enim
de usu λtissimo, & vit ita dieam directo illarum debeamus clicere cum Augustino O Fateor me nescire , murer θ rana quare creata fint, aut musia aut vermiculi: attamen non- Θ:Hmaxsine mendacio assirmare nullam ab illis in nos utilitatem jucunditatem derivari, cum plura ex illis sine dubio bona elici
mus respectu tum corporis tum animi.
I 49. De bonis ad corpus spectantibus multa iam olim observarunt aliqui ex Ss. Patribus & Philosephis, quae novis addit mentis ita amplificant in dies recentiores observatores, ut magis semper m magis approbetur Graecorum consilium , qui ipsi m dendi scientiae nomen a pharmacis hoc est venenis fecerant. o. missis illis, quae de hyena, colubro . aquila, accipitre , ipsis cimie bus, aliisque in hanc rem dicit S. Hieronymus ) , sunt via
Perae veneno praesentissimo noxium animal, quae praebent carnes apta& natas ad comparanda optima antidora, ad dit Iolvendat' torpedinem, & alios ustis salutares praestandos. ut notat Der-
hamus cs . Sunt Scorpiones & Formicae . ex quibus spiritus per Chimicam elicitur , qui referente Francisco Gininnio ca) cum aliis, quos citat, est remedium emcax in quibusdam morbis . Sunt aranei, ex quoram telis Bonius apud Trevolitanos ioὶ docuit extrahi posse succum saluberrimum in acutis fiebribus . ut nihil dicam de arte ab eodem inventa conficiendi etiam serica opera, quoniam horum insignes dissicultates comperit Reaumarius cir non posse ab utilitate compensari .
1 Sunt vermes habitantes in visceribus animalium, quos motu suo humorum coagulationem noxiam vitae. ipsbra in conin
329쪽
gae vulgaris usus in messicina . Erucae veris tempore abundantes, sunt quasi lac pro minoribus avibus , deliciis scilicet nostris, quae tunc ubique e nidis Deum, ut ait Propheta ab iniaeant , qui dat pullis Ucam ipsorum; Minora aeris & aquae insecta fiant ci- ,hus piscium & volatilium. Ranae lacerti maiores & serpentes statholi exquisiti pro Ciconiis, & aliis avibus hene multis . Tineae, quae naves & ligneas trabes terebrant & dissolvunt , ct alia imsecta, quae alimentorum corruptionem accellerant, sunt observante Pluche 3 vinculum quoddam, quo diverse gentes in mutua unione constringuntur; Moscus enim & Norvergus bitumen apud se abundans, quo naves illinantur e Suecus sit perfluas sibi quercus & abietes, quibus eaedem reparentur, commutant apud alias gentes cum Sale & Aromatibus, quibus, suos illi cibos sibi conservent. Hae rationes satis insinuant esse minus prohabilem
opinionem Cornelii a sepide , qui apud nauserum putat so
lum in virtute seminali creata mille sexta die insecta nobis molesta, quasi Divina Providentia non potuisset aliter reddere ab hac molestia immunem statum innocentrae. νIs r. Similia bona in vegetabilibus & Qssilibus magis exosis inveniuntur . Ita cicuta olim cognita, quam incertum est juxta Franciscum Ginannium cs esse eamdem plantam cum ea, cui hoc nomen nunc tribuitur, venenum erat homini, sed coturni- .ces & barbigeras pecudes opimat, authore Lucretio 6 Caprifici fructus edules non sunt, sed maturitatem Promovent ficuum optimae notae, si horum arboribus su ndantur , quod Latini exprimebant per unicum verbum caprificare sensis iam apertissimi , postquam Godehens & Duhamel apud Trevolti nos rem totam distincte explicarunt. ex suis e3Perimentis ,γuae unice attendi debent, relicta physica disquisitione in causam hujus essectus: in qua equidem sentiam cum Philippo Ar na , qui eam repetit a prolifico pulvere, quo abundant fructus Caprifici, qui simul sunt flores, dum opportune asiportatus vel attractus supra edules ficus adspcrgitur. Et in Fossilibus sti-
hum quod reserentibus Dictionario Trevolitano ), & Transactionibus Philolphicis ci , antiquior medicina ita abhorruit, P p a ut
i Valliis. de vermi ordinari deI
330쪽
ut qui ex Medicis eo uti ausiis fiuit ante haec duo ultima saecu-ia , graves Poenas non effugerit , nunc compertum est possse illud ita pertractari, ut inter remedia locum obtineat, quae universalia dicuntur etiam quia sine periculo , inquit Hombergiux i) quibusvis sive robustis sive gracilibus tribuuntur. Isa. Nec dissimili modo in omnibus viventibus & vegetabilibus & λssilibus, quae vulgo minus utilia & etiam noxia habentur , ab Siquis , dicam cum Chrysbstomo , velit sapientereunosiere , inveniet magnam ex illis nobis utilitatem prownire ,
quam in maliis deprehenderunt iam & exposiverunt acutissimi viri , ut praeter citatum Pluchem & Derhamum 3 faciunt LeC. serus svi, & Graevius s . Et illa, inquit Κingius, 6 is quorum usu non consat nobis , nullius habenda non sunt . Qui ai tensaciat, dicit Iacobus Riccati ), est magis perversus & impradens illo , qui volumen plenum doctrina sagacitate & nitore
contemnit propter aliqua, quae Qrte ex sua potius tarditate , quam alia de caussa in eo minus intelligit. His similia non semel dixit 81 S. Augi istinus, jure sultos vocans illos. qui cum 9ὶ apud artificem nominem non audeant vituperare, quae vin rant. sed cum ea viderint, credunt esse necessaria & propter usus aliquos instituta : in hoe autem Mundo, cujus Conditor & Αam iniurator praedicatur Deus, audent multa reprehendere quorum caudas non vident. Comparationem hanc . quam iterum iterumque adhibuit S. Doctor , eloquenti paraphrasi exornavit Daniel Barioli si o). Is '. Sed hona in animos ex huiusmodi objectis rebus redum dantia potiora sunt, nec limitata ad aliquas creaturas rationales, ct in aliquibus citcumstantiis: ii) Dinunt, sic olim S. Bernardus, visu eis non usu , utiliora cordibus intuentium , quam corPuribus πtentium . Atque illud imprimis bonum certum est in nos cleri- Vari , quod eorum contemplatione sensus nostri , & intellectus, ecreentur, & in cognitionem diversariam Creatoris persectionum prCficiamus . Nonne enim mirifice oblectamur, dum in floratiis Inodoros etiam & insalubres flores, ceu Tuli pas & Anemones &omnis generis herbas ac plantas, praesertim si exoticae sint , eo