장음표시 사용
381쪽
. A B T I c d L us I I. Argumenta pro prima oscuηda propostionis parte. aia. II Rima & secunda pals excludunt a Deo rationem caussae
A tam immediate , quam mediate essicientis malum minrala . Pro uir ue sic arguitur . Deus nequit esse caussa aliquo modo emciens id , quin necessario aversatur: sed Deus necessario aversatur malum morale : ergo Deus nequit esis caussa aliquo modo emetens malum morale . Major evidens fit ex eo, qtiod non possit sine contradi ictione concipi in Natura Divina Beatissima an clionum contrarietas. Minor autem probatur . Deus necessario auersatur malum morale , si id non convenit naturae rationali a se creatae, ut rationali; Neque enim ex dictis potest concipi in Deo velle simul & nolle , ut rationalis sit, & non rationalis creatura: sed malum morale non componitur cum natura rationali ut rationalitquod latentur ipsi Adversarii, eum non negent dari in hominibus peccata: ergo Deus necessario aversatur malam morale . a I . Praeterea tribuere Deo esse auctorem aliquo modo mali
moralis ci) , scrilegium eji , quo mihi deIesubitius nibu occurris , inquit S. Aisustinus , cujus ceteroqui aut ritate niti se Calvinita in vecordia sua constans profitetur. .are Ethnies Poetae , sui prumos maximosque suorum Deorum de iniquissimis flagitiis tamquam ab iis vel immediate vel mediate perpetratis accusarunt, tam graviter reprehenduntur a Platone, ut non solum G, 'modi satiu-las detestetur . sed oblivioni omnino mandandas velit a sive prealogoriam dicta ea fiat , sise e allegoria , merito proinde laudatas a Theodoreis 3 , qui totum in hac re ejusdem discursum iucunde descripsit , a Is . . In Particulari prima pars I. sic probamr. In tantum Drias esset caussa immediate essiciens malum morale; in quantum Deus concurrit ad omnes & singulas amones creaturarum : sed nullus est concursiis Dei ad malum morale Q aliter sumptum; Nam malum hoc non est almo , sed desectus in actione q. 38. quam minoris rationem iterum iterumque adducit etiam suareet , ut planum faciat concursam Divinum ad actus malas talem esse, ut nullo modo Deus dici possit auctor peccati, quod esse contra Fidem idem
382쪽
luculenter demonstrat: ergo Deus non est causa immediate essieiens
ai S. II- In tantum Deus esset caussa immediate , saltem imparative , efficiens malum morale , in quantum privatio rectitudinis .
in qua illud consistit, posset tribui etiam Deo, propterea quod privatio formae a duabus caussis producendae, qualis est rectitudo actionis, tribui debeat utrique caume: Atqui hoc est salsum : ergo Deus non est caussa immediate ne imputative quidem essiciens malum morale. Minor probatur. Privatio sermae a duabus caussis producendae illi Qti tribuitur , ex qua unice Pendet, quod non producatur . Ita quae accidit in sernace Babylonis privatio combustionis, Qti Deo hribuitur, etiamsi a Deo di igne combustio illa facienda esset, quia per itum Deum stetit, quominus illa fieret: sed privatio rectitudinis in actione creata produeenda a Deo & creatura,
pendet unice a creatura, ex eius enim sela voluntate stat , quomi-.nus illa restitudo producat , iuxta illud I , Perditio rua ex is vrael, tantummodo in me auxilium tuum : ergo privatio illa retatae clinis in actione creaturae illi seli, non Deo tribui debet. et I 7. Pro secunda parte sic speciatim arguitur. Non potest Deusem caussa emetens mediata mali moralis , neque quatenus dederit creaturae vim operandi ; Nam malum morale , sive ut clarius dicam malitia moralis, utpote negatio quaedam non est essectus sed desectos vis activae: Neque quatenus dederit vim istam operandi imperfectam: Nam imperfectio huiusnodi est malum dumtaxat metaphysicum q. 6.) ,.quod nullam habet connexionem necessariam cum malo morali nec intrinsecam nec extrinsecam; Nam siquam haberet, actum esset de quovis malo morali, cum hoc requitat libertatem a necessitate , &rursus a flam esset de veracitate ac Sapientia Deir de veracitate quidem , unia Deus omnino vellet malum istud , quod saepe in Scripturis contestatur se abhorrere, de Sapientia vero , quia praenunciaret praemia insentibus & supplicia peccaturis, adiaque media adhiberet, ne id fieret quod cogit facere . Neque quatenus dederit vim imperfectam asendi intendens
malum morale, quod ex ea imperfemone tamquam ex conditione necessaria provenit; Nam malum morale qaantum ad ipsius effectionem non potest recte & ordinate intendi; Ut enim recte postet intendi, deberet poste intendi ut finis. ut autem ordinate , deberet posse intendi ut medium ad aliquem finem et Atqui malum morale non potest intendi ut finis, quia finis est aliquod bonum ; at malum morale repugnat esse aliquod bonum , idemque utpote pri Va-MQ quaedam q. ,8. est nihil. & nihilo non convenit ratio ulla
383쪽
MALI MORALIS , . e . 3 3positiva , malis est ratio boni r neque potest intendi ut medium actaliquod bonum , quia non sunt facienda mala ,.ut eveniant bona: ergo nullo modo Deus potest esie caussa. essiciens ullius mali moralis.
a13. I. O 'Bjicitur. Receptum axioma est , quod caussa causiae est causia causiatir sed Deus est caussa liberi arbitrii, quod est caussa peccati: ergo Deus est caussa peccati. Resp. dist. maj. Illud est axioma, si intelligatur de caussa caus
sie necessariae , cone. ma, Si intelligatur de caussa caussae laberae , nego maj. Et concessa minor. , nego conseqm. Haec o edito secit, ut aliqui refugerent concedere hanc loquutionem , Deus Author est
potentiae peccandi , quae est in libero arbitrio, & dicerent non a Deo, sed a nihilo esse, quod liberum arbitrium hominis possit peccare. Sed rite intelledio illo axiomate, nihil est, quod cog redicere haec, quae Vel non possunt intelligi, vel falsa sunt, ut a vertit Vasqueet I . ais. II. Objicitur. Claudicatio est malum naturale, quod me diate in Deum tamquam cautam physicam refundi potest, qui
imperfectio tibiae, quae praesupponitur necesiaria conditio ad clam dicationem non spontaneam , potest esse a Deo immediate: ergo a pari malum morale mediate in Deum anthorem refundi potest, quia imperseelio creaturae rationalis consistens in eius mutabilitate , S defectibilitate, quae praestpponitur tamquam necessaria condutio ad malum morale, est certe immediate a Deo. Resp. nego antec. Non enim tota ratio , propter quam in
Deum mediate resian si potest claudicatio , est quia immediate sit a . Deo imperfectio tibiae, ex qua claudicatio sequitur, sed est hoc praeterea , quia ea imper se io est cum directa intentione claudica tionis, quae intentio manis sa fit ex eo, quod ea impersectio in. tibia sit connexa necessario cum claudicatione, suam Deus directe velle & intendere potest, cum ea nullam turpitudinem importet suae sanctitati repuῆnantem . . aro. III. Objicitur . Scriptura saepius sa dicit Deum indura cor homi ni salicujus vel excaecare: ergo Deus est caussa vel mediata vel immediata mali moralis. Consequentia probatur. Ipsa duritia
384쪽
tia cordis est peccatum , cum homo durus ex S. Bemardo sit ci .
. v nec Deum times, nee homines reseretur , & ea est sens multorum
Deccatorum: Sed haec duritia dicitur haberi per aftionem Dei a Nam indurare est verbum activum, quod importat actionem illius , cui tribuitur, qui si sit Deus, certe est efficax : ergo fi Deus
ex Scriptura indurat cor hominis , Deus est caussa mali moralis Resi . cone. anteco & necto conseqm. Ad cujus probationem ,
rermitto mai a Nam multi iant Theologi teste Sustrex sa) . quitis videtur de qua loquitur ibi Seriptura ex vivaci poenam pullar, quis culpamRgnificare , ex quo inferunt Deum dici poste in proprietate sermonis esse caussam indurationis r quod non placet Suaregio , qui observat in rigore sermonis harum Odi inclu- rationem requirere praeter destitutionem Dei , pravam hominis utispositionem, cujus certe caussa non est Deus. Sed permissa majori,. dist. min. Haec duritia dicitur haberi per actionem Dei permissivam illius, conta min. ; per actionem Dei efficientem illam , nego
aar. Objectio ista antiqua est , eamque ex proselso clisentilant Theologi cum S. Thoma 3 , & M. Patribus, ae Sacrae Scripturae Interpretibus, ubi agunt de Pharaone , de quo habetur Deum dixisse Moysi , Ego indurabo cor ejus. Explicationem selius S. Augustini, qui saepius de hac re egit, prorsus abhorrentem a sensu ad versariorum retulit Scipio MaiIeius s , qui etiam vindicat eum-clem S. Doctorem a calumnia eorumdem , qui eum fibi favere mentiuntur. Alias aliorum Patrum iisdem similiter oppositas complexus est Benedictus Pererius decem di sputationibus Ο , ex quibas colligitur, Deum dici indurasse Pharaonem , vel quia secit circa ipsum ea, ex quibus coepit Pharao ex malitia sua occasionem magis obdurandi cor situm: vel quia non dedit ipfi gratiam illam, qua efficaciter molliretur, quem sensum egregie declarat Paulus Se-gneri r : vel quia palam fecit patientia tua , quam durus inet: rei quia diu ipsum toleravit, nec quantum meruit statim punivit. in quibus omnibus nulla alia intervenit amo Dei nisi permissiva,
quae qualiscumque sit sesum coniungis & upponit in ipse homine
libertatem a necessitate male operandi. O generaliter excluditur Omnis actio emetiva indurationis, quae sit peccatum : pro qua ulterius suadenda Derperam recurritur ad proprietatem verbi activi induro, quae integra remanet etiam in communi usu loquendi per
385쪽
quamcumque amonem etiam metaphoricam. Sic ut exemplum Ponam in re satis obvia, dicuntur munera mentem sapientum pervertere , aut illorum cor obdurare in damnum miserorum , vel ut . ait Scriptura i) , excaecare illorum oculos , . quae certe non habent actionem eleetivam hujusmodi perversitatis aut caecitatis , sed λ- . Ium sunt occasio quaedam ad illam mentis perturbationem circa justum , quae dicitur caecitas. Per similem igitur metaphoram , Vel
' aliam fis uram , quae exaggerat iram Dei in peccatores , loquitur ibi Scriptura . . aaa. IV. objicitur. Habemus ex Scriptura Deum sa) praecepisse Semei, ut malediceret David . Convertisse 3 cor aegyptiorum , ut odirent popalam ejus, & dolos facerent in servos eius. Jesum definito consilio & praescientia Dei traditum . Her dem s) & Pilatum cum Gentibus & Israelitis fecisse ea . quae manus Dei & consilium ejus decreverunt fieri. Domini sententiam c6 suisse, ut indurarentur corda inimicorum, & pugnarent contra Israel, & cadererit, & non mererentur ullam clementiam , & perirent r ergo Deus stitem aliquando praecipit , vel aliquid facit . ex quo sequitur malum morale : sed hod idem est , ae esse caussam mediatam mali moralis: ergo Deus est caussa mediata saltem alicujus mali moralis. Resb. cone. antec., & nego conseqm. Non sint enim illa verba sumenda in sensit vulgari , qui repugnat Divinae sanctitati , sed in illo, quem subiecta m teria suggerit. & Interpretes declarant , sui est exprimere permissionem Divinam. Ita quamvis praecipio in sensu magis obvio significet velle abselute ut aliquid fiat , aliquando tamen significat Qtum illud permittere. Exemplum habemus in Evangeliis, ubi quod dictam fiuit Moy fi m mandasse ae
PraecePisse repudium uxoris , paulo insta dicitur illud permisisse. Hoc modo, ut notant post S. Tnomam, Melchior Canus 8 &SuareZ 9 , Christus Dominus quasi imperans dicebat apud Joannem IO) Somite templum hoc. idest occidite me : & apud Matthaeum cir patrum vestrorum : & iterum apud Joannem si a) Bod facis fae cito : quorum sensus est, ego Paratusium etiam moriz di quoci in me est, voti:s permittitur, ut etiameito id faciatis. X x 22S. SI-
386쪽
ar3. similis adhibenda est interpretatio ad alia Scriptura Iora iuuae Adversarii congerunt in hac obiectione, cujusmodi sunt haee rDicitur Deus dare i) spiritum mendacii: Mittere ca) operationem erroris, ut credant mendacior Filios Heli non audiisse vocem patris sui s), quia voluit Dominus occidere eos: Dominum Q, abstulisse fortunas suas Jobo , quamvis id latronum iniuria fictu ira constet; Deum cs in sui sie Pharaonem, ut ostenderet in illo QNtitudinem suam: Deum 6 similem esse figulo saeienti vas in contumeliam pro seo libito : Ipsiim abstondere veritatem a sapien
tibus & prudentibus: In Parabolis 8 , loqui, ut ii , qui seris
sint videntes non videant, & audientes non intelligant, ne quando convertantur: Dominum miscuiste in medio mypti spiritum vertiginis , dc errare secisis AEgyptum in omni opere suo , sicut errat ebrius: Roboam io, non acquievisse populo, quoniam aversatus fuerat eum Dominus, ut suscitaret verbum situm . De quibus omnibus & his similibus aecuratior explicatio reddetur consalen dopro singulis probatos interpretes . Α lias contra praedictas propositionis partes obiectiones c um earum stlutione , sicuti etiam alia pro iisdem argumenta dabit
ARTI Cutius IV. Argumenta pro tertia quarta ct quinta propositionis parte .eta4. Ertia propositionis pars dicit Deum esse caussam malix moralis Permissivam, quae sic probatur . Omne quoia aliquo modo est , sine Deo esse nequit: sed malum morale , utpote non mera negatio sed quaedam privatio, aliquo modo est : ergo sine Deo esse nequit: Sed nequit esse a Deo ut caussa essiciente aut mediate aut immediate s q. at 3. . ergo est a Deo ut causia Pe
mittente. Confirmatur ex illo S. Augustini ia Mhil si , nisOmnipotens fieri velit , vel ipse faciendo vrisnendo ut sat .aas. Quarta propositionis pars amrmat, Deum rectissime permittere Peccata, quae cum Suareg cI3 sic probatur . Permissio mali
387쪽
mali moralis ex se mala non est , & potest esse bona : Sed re- Alisme quis velle potest, quod ex se non est malum , & potest ei Ie bonum: ergo rectistime Deus Velle potest permissonem peccati . De majori unice dubitari Potest, eaque suadetur I. authoritate S. Thomae, qui ait, 1 Deus vult permittere mala fertio hoe est bonum. Suacietur Il. quia sit Permissio mali moralis ex se mala esset, in nullis circumstantiis posset esse bona , licita &laudabilis, quod est falsum; Nam in circumstantiis, in quibus, qui alterius culpam inapcdiret , ipsemet culpam patraret , non solum sine culpa, sed etiam cum laude illam permittit. Ita laudantur Apostoli. qui permiserunt Praevisum Ethnicorum peccatum siui stilicet homicidium , PrOPterea quod ab Evangelii praedicatione non desisterent. . Ita miles, quod est exemplum Lem nitii sa in hae re repetitum a Valseccni 3 , positus in excubiis permittit cum laude caedem duorum litigantium , quam illuc accurrens facile quidem pollet impedire, sed non sine culpa, quam incurreret deficiendo a sua Obligatione custodiendi stationem suam. Sic licite Permittitur peccatum steneratoris, dum Iieite ab illo pecunia petitur urgente necessitate , etiam sub pactione usurae, quod est exemPlum PallῖVicini , receptum communiter a Theologis , qui cum S Thoma observant permitti
usuras a Republica, s) non secundum iustitiam, sed ne impediantur uitliis es multorum . Plura alia exempla dabit Layman, ubi ex Proselio docet co , quando malum non sit alterius peccato coOPer/ri' .aa6. Quinta propositionas Pars, quoa Lumen naturalis rationis nobis suadeat Deum rediiistine Permittere peccata site probatur . Lumen rationis naturalis suadet Deum esse ens persecti Dsimum: Sed nihil velle aut intenti Ve aut Permissive nisii rediisse sime , est de notione entis Persectissimi: ergo lumen rationis naturalis Padet Deum non velle nisi reetissime permissionem mali Confirmatur. Quivis cordatus homo credit redie & prudenter iactum aut didὐm , quod novit iactum aut dictum ab homine , qui communiter habeatur tamquam excellens integritate aut doctrina, etiamsi ipse non intelligat, quo illud consilio secerit , aut qu.bus iundamentis dixerat, & tanto magis ita credit quanto major est existimatio, quam de illo habeat . Sic liquas
M Leibii Caus. Dei. in fine Theod.
388쪽
est in Urbe foerates , quidquid moliatur , iam ereditur serere
sapienter : Si quod theorema invenitur assertum a Nev etono , iam assumitur tamquam certum ab illo, qui imparem mentis aciem habere se profiteturi Illico parent milites duci suo , de cujus arte militari non dubitant: Sine haesitatione utitur infirmus remedio , quod praescribat medicus, cui magnum sit nomen a doctrina & experientia: ergo quivis homo non potis non credere rectissime permitti peccata a Deo, quem naturalis etiam Theologia demonstrat esse Sanetissimum Sapientissimum, & ut NagianZenus ait, ipsess am rationem. Argumentum hoc exornat AEgidius Estrix i , eidemque innitentes clamarunt contra Bay
lem etiam Pictetus a & vvolfius cs cum aliis Heterodoxis ,
quos citat. ARTICvLUS V. Obiectiones eontra quartam partem. aa . I. OBiicitur. Ratio humana, prout dicitur in ultima Propositionis parte non potest assequi, cur Deus permittat mala moralia : ergo ratio humana non potest assequi, quomodo permissio ista concilietur cum Bonitate Divina : Sea hoc importat mimissionem mali moralis attenta ratione hum,na non vacare culpa: ergo.
Resp. concedo entymema in eo tamen sensu, qui dictis revera consonet, scilicet rationem humanam non assequi positivas S adaequatas rationes permissionis peccatorum, etsi assequitur a liquas inadaequatas, & omnes negativas rationes , quatenus Quvit quae in contrarium opponuntur. Et nego min. quae subsumi--tur contia omnem rationem, tum quia Postquam ratio dixit serion posse assequi, cur Deus permittat haec mala , nequit sine contradictione dicere Deum non sine vitio illa permittere r Sicuti qui se declarat non posse iudicare de coloribus . quia caecus en, nequit, si sibi constet, affirmare fictionem esse quemvis colorem , aut nigrum esse in aliquo objecto colorem , in quo qui vident, dicant esse album: Tum quia etsi ratio non assequatur, cur Deus permittat haec mala, hoc tamen assequitur , nulla &inepta esse ρrgumenta omnia, quae ad vituperandam vel alio modo
389쪽
modo notandam hanc Divinam permissionem asseruntur, finga, lorum vitia planissime ostendens. aa8. II. Obiicitur a Cotta apud Τullium cI . Medicul cem to sciens aegrotum periturum propter intemperantiam, si illi permittat potionem vini, non potest recte & ordinate , seu fine Glpa illam pemittere: ergo a pari Deus praesciens homines alia quos peccaturos permittendo illis malum usum rationis , non potest sine culpa hunc illis permittere. Resp. cum Eooke ca) , conc. antec., &nego consem. Nam ratio coniuncta cum libertate a necessitate est aliquid, sine quo vel nullo modo habetur homo, vel saltem juxta S. Augustinum 3 non habetur homo perseditor entitative illo, qui nunc estrat vinum ess aliquid, sine quo non moritur , aut in nihilum homo revertitur, & potest convalescere. Quare non sine culpa vinum Medicus cum illa praenotione permittit: hoc enim issem est ac aegrotum occidere, qui alias viveret. At sine eulpa Deus dat rationem cum illa libertate coniunctam homini, qui illa etiam velit abuti; Hoc enim idem est ac creare hominem , seu speciem creaturarum nobilissimam, dc ejus essentiam constre re. Exemplum reQrmari in rem nostram sic potest . Mediciis etiamsi stiat morbum augendum permittendo cibum ae olo, sine ulla tamen culpa permittit, quia sine cibo non vivit homo tergo a pari Deus etiamsi praesciat hominem aliquem peccaturum dando illi rationem cum ea libertate Propter ipsius malum in sum, sine ulla tamen reprehensione dat, vel quia sine ratione
coniuncta cum ea libertate . quae in se est bonum aliquod , ea frustra data esset, & non subsistit talis homo: vel propter alias rationes certe Deo dignas, & nobis inscrutabiles. aa0. III. obiicitur a Payle, & quidem saepius. Mater cem to sciens fore ut filia pudicitiam amittat, si sinaν eam interesse
certorum hominum cori bus, hoc illi non permittit sine nota imprudentiae & crudelitatis, quamvis dicat se permittere ne illi lib'rtatem tollat : ergo neque Deus sine szmili nota permittit Occasiones peccandi dc ipsa peccata, quae praescivit , si dicatur permittere ex motivo relinquendi libertatem. ResP. conc. antee. & distin. consequens: ncn rei mittit sine aliqua nota Deus occasiones peccati & peccata hcivinum, si dicatur Permittere ex motivo ron tolle ndi ab heminibus linen
tivo adaequato, c mitto, vel potius nego suppositum. Qui enim
390쪽
dicit eum s. Augustino ut paulo infra videbimus rationem . qua
Deus permittit peccata esse supra suum captam , non determinat ullam rationem neque adaequatam neque inadaequatam . Quod autem motivum conservandi libertatem possit esse aliqua inadaequata ratio hujus permissionis in Deo quidem laudabilis , nullo vero modo in ea matre , ratio est cum H he loco nupercitato , quod praesentia filiae illis coetibus non est necetiaria ad illius vitam: at libertas, qua homo in stam viae possit bene vel male agere, Pertinet ad huius status constitutionem . V volfius
multas objecto exemplo dederint disparitates, huius tamen non meminerunt, quae Praecipua certe est , & sine qua caeterae videntur minus sufficientes, Vel subjacent novis instantiis . Qualis est haec, quod hi ater ex Filiae perditione nequit nec illi, nec sibi, nec familiae, nec patriae utilitatem ullam emere: at Deus potest, qui plura sua attributa hac occasione manifestat , justitiam si puniat, longanimitatem si toleret, misericordiam si parclcat, bon talem si acl majorem etiam Persectionem comparandam
perducat Peccatorem .st 3o. IV. Objicitur. Etsi Peccatum permissim non semper sit peccatum permittentis, tamen ipsa permissio semper est peccatum permittentis, quando iacile illud poterat non permittere τSed facile Deus potess nulla Peccata permittere t ergo et si Pec- cata a Deo permissa non sint ipsius Peccata, tamen ipsa permis sio non satis excusari potest a peccato. Resp. distin. maj. , quando poterat & simul conveniens illi
erat non PEmittere, Conc, maj., quando poterat quidem , sed conveniens illi non erat imPedire, seu non Permittere , nego .maj., ct concessa minori, nego conseum. Vidimus supra dari vel
imaginari posse si as. etiam inter homines casus , in quibus licita illis sit permissio alicujus mali , quod possent impedire .
Ceterum regulariter loquendo respectit hominum semper est peccatum ipsa haec permissio, quia in ea violatur praeceptum Divi num , quo Deus unicuique mandavit de proximo sito. At relate ad Deum ista permissio nunquam subjacet ulli iniquitatis ne umbrae quidem, quia ex una parte Deus nullius contrarium Prae ceptum potest violare, & ex alia non potest unquam non habere rationes pirmittendi sapientissimas, & se dignas, etsi bis ignotas. Deus inquit Bossuetus co utpote caussa universalis