장음표시 사용
421쪽
a . . Pulchritudo tam abseluta quam relativa riarsus dividitur in totidem Q tasie species, quot lunt illae corporum & rerum corporearum . In his illa hominis optimo jure habetur potissima admiratione digna. Omitto divi1ionem pulchri generice sempti, quae nascitur a diversis ipsius gradibus. & unius pulchri cum altero com Paratione: ex qua fit , ut unum dicatur alio pulchrius, & etiam pubcherrimum . Ita dici potest in iis objectis , quorum pulchritudo est relativa, illa esse pulcherrima , in quibus reperitur etiam pulchritudo absbluta. Sic inter duas imagines alteram Alcibiadis , alteram Thersitae , ambas quam maxime suis Prototyyis co DCmes . pulchrior habetur prima, quam secunda : Atque si, inter duo poemata Epic illud, quod proponit situm heroa cum aliquibus defe*ibus pulchrius habetur altero , quod suum innuulo aberrantem exprimit, ratio est, quia hoc secundum deficit arariosne putenritudinis relativae i8. , quae prima observatur ac requiritur in Objectis. quae fiant aliorum imago. Generaliter argumentum tanto maioris Pulchritudinis in re aliqua utique habesur , quo plures sunt illi, quibus res illa placet , ita ut illa tandem dici possit pulcherrima, quando omnibus Qui illam
422쪽
De Bonitate datae Ae Pulchro in genered finitionis.
Nota pertinentes ad notionem ada Iampinbritudinis in generesum. bonitas rei intranfera, multiplicitas Aversarum partium Me ream Eum fue aqui lentium eoalescentum in unum , ordo ad vim intellectivam , ct aptitudo ad eam desectandam.
Argumenta pro prima propositionis parte. ιRopositio eum probata Berit, planum mire definitionem pulchri in genere supra I
positam ine opportunam , utpote quae no- 'tas hujusmodi continet & enunciat. Prima Tterea pars , bonitatem in se primum e se ex attrihutis pertinentibus ad notiovem. Pulchritudinis I. probatur . omne quod dio' tur Pulchrum , invenitur est. bonum sive verum sive apparens 3
Nam ci , quidquid laudatur , inquit S. Amstinus; is ιβέ - ντ qua bonum e t. si nil qui laudat quod non es bonum: Seu quoa rit. Pulchrum laudatur: ergo quod est pulchrum , est nudi cII. Omne quod amatur est bonum: Nemo enim in , qua in non approbet illud Platonis, G Mbil aliudWater amant: Sed quod est pulchrum amatur i ergo quod est pule est honum . In quo etiam argumento non stium vulus, imitam philosephi communiter consentiunt . Nam quod naster ex ι .riterit Τvon, qui statuit pulchrum excitare in mus acinal NH. nem, non Vero amorem, nisi strie sit simul honum nota , insendam inserius salsem esse. Quod autem omne quod Mintur tamquam pulchrum sit illud tantu modo bonum, quod dicitur honum in se, seadelut , quia vera univerialiter est haec Inpopa
423쪽
stio, omne pulchrum est bonum, ita ut quae communius dici solent pulchra, in quacunque specie pulchritudinis sint, dicantur etiam ab Auctoribus bona. Ita S. Augustinus loco nuper citato dicit, Bona est terra altitudinrmontium is temperamento collium o planitie camporum 9 bonzm praedium amoenum ae fertiti :bona domus paribus meimbris db sta ct ampla ct Deida r ct bona
animalia, animata eorpora: π bona facies hominis dimensa pariliter o luculenter colorata: ct bonum Cadum eum Solo 9 Luna ct St.llis suis: er bona loquutio suaviter docens bonum carmen canorum numeris er sententiis grave , quae omnia vulgo dicuntur pulchra. At viceversa universaliter vera non est haec alia propostatio, omne bonum est pulchrum; Nam ut jam olim observavit Io, Philoponus i , medica potio, sectio, adustio, bona sunt aegroto , non tamen pulchra dicuntur, quia haec non sunt in specie boni in se , sed Qtum in specie boni ad alterum: dc prose'
ter ea indem caussam communiter quidem dicuntur bonae di viatiae bonus aer bona valetudo, non vero eadem communiter .dicuntur pulchra: ergo ad pulchritudinis notionem pertinet bonitas rei intrinseca.
IlI. Quod cognoscitur praeditum perfetaonibus sibi dehi.
tis, non nec ario sudiearur bonum ad alterum seu utile : at enim vero necesiario iudicatur. num in se ; Atqui etiam quod cognoscitur praeditum persectioni biri sibi debitis non necessario iudicatur bonum ad alterum seu utile, at necessario ja- dicatur pulchrum : Certi enim stimus , quovis intentato sis' plicio non posse obtineri , ut quod apparet plenum sitis perse-Gonibus, reputetur deforme aut turpe, nec contra quovis Pro
posito praemio obtineri posse, ut quod apparet plenum desecti- laus reputetur pulchrum: sed ad summum vertio tenus per mendaciam expressum per praemia aut supplicia poterit pulchrum dici turpe, & turpe pulchrum t ergo pulchrum necessario est bonum in se, non vero necessario est bonum ad alterum. IV. Qitotquot agunt de pulchritudine , & determinatis eius speciebus, etsi non consentiant in assignandis iisdem numero attributis, Omnes tamen ea Proferunt. sine quibus res nequitesse in se bona. Ita dum Andre ad pulchrum in moribus requirit actiones , quae praeseserant Deum omnibus praeponi, & animam corpori, ea exponinit attributa , quibus deficientibus actio homini vel mala est, vel ne humana quidem est: Similiter dum ad pulchrum in oratione statuit pertinere necessario veritatem ordinem honestatem & decentiam, eadem statuit ac ille , qui
424쪽
quaerat in quo consistat oratio bona: ergo bonitas in se peratinet ad notionem pulchritudinis. a . U. Authores Dassim loquentes de pulchro notam boni ,& quidem boni in se exprimunt et ergo illa eii communiter ro-eepta in notione pulchritudinis. Prima antecedentis pars Drobatur . S. Dionysius, I) Puishrtim, inquit, idem e si cum bono . nec ulla res existit, qua non pulchri sit ae boni particeps. Eodem modo loquuntur Proctus, re Plotinus approbantibus Gulielmo P
risiensi & aliis, quos citat & sequitur Theophilus Raynaudus et . Interpretes Sacrae Seripturae observant illud, quod in Genesi saepe Vulgata repetit: Vidu Deus, qu6d esset bonum . in te. tu Hebraeo exprimi per tale nomen, quod aeque significat bonum ac pulchrum. Iidem illud de Saule dictum 3 Erat GuIolectus ' bonus, literaliter volunt fgnificare ipsi iis juventutem &pulchritudinem. Et S. Augusinus vult pro pulchro accipi honum, quod sin scriptum eli de luce. Idem in illud vulgatae 6) Hiantes Abi Dei filiai hominum , quod essent pulchra , quod
ipse sequutus versionem septua inta, legit, quod essent bonae , oicit consseruis Scriptura sirius eis etiam speciosis corpore b
nos vocare . Quod Vives in eum locum confirmat exemplis adductis ex Terentio, qui etiam deformitatem vocavit malum .
Ex aliis etiam Latinis iuppetunt similia exempla. Facciolatus insto Dictionario , verbo I uleber dat exempla ex Gellio, & Horatio , in quibus pulchrum idem est ac honum, & etiam summum bonum. Alia ex c atone & Tullio dat Philippus Pareus in suo Lexico , verbo Pulcher . Idem ostendit Petavius 8J κ-' cadere in lingua Graeca, adductis in medium testimoniis Auctorum Graecorum, qui pulchri nomen attribuunt singulis boni speciebus . Idem dici poste , quod accidat in Lingua Itadica , tectis est quisque Italus, qui virtutem dicit pulchram, quae est in genere boni honesti, & concentum dicit pulchrum, qui pertinet ad bonum delectabile . Raynaudus tandem loco nuper citato hoc commune esse plerisque idiomatibus dicit advertisse iam Eugubinum is), & Scaligerum to).28. Pro secunda antecedentis parte, quod Authores in notione pulchri exprimant notam boni in Ie , est Aristoteles, qui puse
425쪽
pulchram , hoc enim modo jure optimo intelligit Majoragius i , quod in Graeco textu legitur alii, ut Sylvester Maurus a) honestum interpretantur , pulchrum inquam definit, id , quod cum propter se fit expetendum, es etiam laudabile . Est S. Augustinus , qui dicens, a) lchra esse omnia una salva convenientia, inter ea scilicet, quae ad ipsa quae dicuntur pulchra , spectant , iam dicit bonitatem intrinsecam esse characterem pulchitudinis; Nam per convenientiam plurium inter se ex alibi dictis ) M- finitur bonitas. Idem rursus cum animadvertat, s quod imago dicitur esse pulchra, s perfecte repraesentet rem , jam ostendit pulchrum dici ipsum bonum in se. Si enim imago sit alicujus monitri, ipsius pulchritudo non potest in alio consistere , nisi in eo quod sit bona imago sui exemplaris. Est S. Thomas , qui Honestatem moralem , suae est Ocies potiuiuia boni in se, dieit co) esse quamdam Ipiritualem pu&MDudinem ' M. .' .as. Sunt illi Platonici, de quibus meminit PaIIaviemus , qui in Venere adumbratam dicunt suisse a Ueteribus non tium pulchritudinem, sed etiam bonitatem: & alii omnes , qui statuunt illum esse verum amorem , & ut dicitur benevolentiae , qui habet pro sto obiecto sermali pulchrum: illum vero , cujus o tu in Brinale sit bonum amantis, qui communiter amor concupiscentiae appellatur, esse cupiditatem dicendum, S phi lautiarn Bene hoc unus ex his Maximus Tyrius sic expressit. I. 8
ο ερων αλλου , και μη , ιδονοῦς ερα . ἀφαιρωμεν δι , ει βουλει , το ονομα, κὰι ἰ- κειν λέγομεν τουτον , μύκ ἐρῶν, ινα μη τη περι την φωνην παρανομ α , πραγμα υπαλλάξαπιες λάθωμεν , άλλα c νη ονομα μόνον, quae equidem relicta L Olmi Pusical version e sic reddam , qui aliud amat quam pulchritudinem, voluptialom annat: abstineamus igitur ab hoc vocabulo , tuumque dicamus cupere, non vero amare , ne propter aquivocum appellationis,
non fit m rei nomen , sed rem ipsam ignoremus: Atqui amor benevolentiae habet pro mo objecto Q ali bonum in se et ergo dum Platonici dicunt amorem Benevolentiae habere Pro suo obiecto irmati pulchrum , dicunt pulchrum importare rationem boni in se. 3O. Minorem facti argumenti respuit Yvon in Gallica Encyclopaedia, tamquam Chimaericam , concedens posla quidem nos C c c ad-
426쪽
admirari pulchrum, quia bonum in se est. , non tamen amare i) , nisi simul sit bonum nobis ; in hoc enim dumtaxat vult consistere objectum amoris rationalis : qui modus loquendi videtur plane exigere ut Pulchrum sive id, quod objedium amoris benevolentiae est , producat in nobis aliud bonum distinEhim ab illo, quod consistit in fruitione objecti, quod nobis praesens sit vel alio modo pol ideatur. Nam cum in hoc sensu sine controversia pulchrum sit honum nobis . non negaret pulchrum amari. Verum in hoc illum vehementer falli suadetur, quia opponitur receptae apud PhilosoPhos , Patres , & Theologos doγctrinae αs I. Ex Philosbphis est Plato, cujus sunt effata illa universa- Iia . a) Amor , pulchritudUnis amor est. Amor circa pulchrum fiatur . idemque alibi. refert haberi vetus hoc proverbium ,
p lchrum es amicum, de quo videri possunt , quae dhlerit M. 2Intonius Muretus post Proclum in Commentariis ad Alcibiadem Platonis. Illad quidem Plato quasi declarans subiungit;
Apparet enim motu quiddam , lene , ac pingue, ideoque in nos. D
cile forte illabitur serpit ex penetrat, quas lubricum quiddam. Stoi
ci in ipsa notione amoris notam pulchritudinis ponebant. Nam 'at ait Tullius s) amorem definiunt, conatum amicitia facienda ex pulchritudinis sperio. Stobaeus 6 probat responsionem, Aristotelis interrogationi, cur quae pulchra, sunt, amarentur λ quae si habet Caci haec interrogatio est. Plutarchus. vero laudat illud Xenophontis Ignis tangentes stam urit , pulchri vero etiam procul distantes. inflammant . Nuper Marchito cie la TourrLvult han
propositionem 8 Pulchrum es amabile , hauri tamquam principium in Ethica . Quodi assiimit etiam, Andie . Ri de amore pulchridisserens in ejus originem & particulares. Oecies , quae 'bservantur inter homines distributae, ejusdemque effectus inquirit s Tandem vulgus ipsum novit Poetas cujusvis temporis passim dicere amorem filium. esIe Veneris , seu pulchritudinis, quam Perillam. fabulae adumbrant .
32. Sed venio ad Patres . IN Omnibus sic S. Dionysius . pulchrum o bonum amabile. Ii Num , rogat S. Augustinus, amamus aliquid nis pulchrum 8 uid es, quod nos allicit, o con 'ciliat robur , quas. amamus i nisi viset in rebus decus ct species , nul
427쪽
D modo nos ad se moverent. Ejussiem Augustini Q sabula de Philocalia , quae est amor pulchritudinis, A philosbphia, quod sint germanae, & iisdem parentibus procreatae, quae Midem illi deinde displicuit, non iam quia nullam viderit esse Philo caliam , sed quia censibit a non posse satis apte unam ab altera distingui. Ex Theologis unus pro cunctis satis est S. Thomas , 3 Ipsum bonesum , sic ille, secundum quod habet dirimalem δε- eorean appetibile redditue , qui simul refert & appronat illud Tuulli ): Formam ct tamquam faciem honesi vides , qua se oculis
cerneretur , mirabiles amores, ut ait Plato s) , excitaret sapientia. Eit tandem illud Apostoli : Charitas non ea it , qua sua sunt, cui ex diametro Yvon opponi videtur.
ARTI cu LUS II. , Argumenta pro secunda propositionis parra. 33. C Ecunda pars est multiplicitatem partium esse aIteram exo notis pulchritudinis , adeoque pulchritudinem non significare bonitatem quamcumque rei intrinsecam, sed eam quae coalescit ex plurium in unum complexione . Probatur I. quia quae sim-Plicitatem quamdam , etiam prout concipiuntur a nobis praesese-Tunt, non dicimus esse pulchra , etsi dicamus esse in se bona saltem transcendentaliter. Sie prima principia scientifica , ut nihil potest simili esse & non esse, totum est malassiua parte , & similia, non dicimus esse pulchra , propter quamdam quasi simplicitatem sui es- .se, sub qua illa concipimus c traposite ad complexum plurium coalescentium in unum. At enim vero pulchrum dicimus de Theo- , rematis & Problematis , quae sunt complexio tot Veritatum , quot sunt Propositiones, quas in se includunt, & sitne quibus distinctam illorum ideam non habemUS . 34. Eadem de caussa sententia prolata a severo aliquo Socrate vera dumtaxat dicitur , at pulchra etiam praedicatur, postquam Venustatem accepit ex ornamentis eidem additis a Tullio aliquo, Vel Catallo : in quo habeo consentientem Bumerium ), ubi Juaestionem , quam non satis feliciter pertractavit Despreauxius e modo , quo veritas ceteroquin vulgaris evaderet pulchrum ef-s itum , reselvit dicendo id fieri quoties decoro quodam quasi ha-C c c a bi-
428쪽
bitu ornata Deo ponatur. Idque multo imagis apparet' in iis , praeter elegantiam brevitatem & veritatem habent etiam quamdam novitatem, & argutae sentientiae dici possimi, qnas Pallavicinus in earum naturam diligenter inquirens definit ci) observationes admi-νmbiles paucis inclusas verbis: quae definitio potior est quam illa. Maupertitisti et . sive Baconis, a quo gloriatur se eam desiumpsi se se 1 quae dicit, esse comamnes cogitationes , quae vi citiusdam artificii apparent singillares, qua ratione, quae semper habita fuerunt tamqaam ingenii lumina , ad firaudis cuiusdam Ociem revocavit. Sed ut exemplum ponam etiam in pulchritudine sensibili, quoniam 'ae allata sunt, continentur in genere pulchritudinis si citualis,
observare possumus , cum unam vocem nominamus, , conjungi
quidem cum attributo maxime generali bonae vel malae , non ta- mPn cum illo pulchrae vel deformis; Haec enim insima genera pertinent ad concentum, non vero ad vocem. Quamobrem Tullius dicens 3 , vocis genera permulsa, eanorum, fuscum : iave, aspe rum : grave , acuIum : sexibile, durum, quin nominet pulchrum S deErme , accurate loquutus est: ergo michrum invenitur esse
bonum illud in se, quod consistit in complexione plurium in unum, Consequentia eonfirmatur ex notione desermis , quod contrarie OPPonitur pulchro , quam si declaraveris , dices esse id , quod distedit a Qrma sibi & singulis si is partibus convenienti. 3s. II. Probatur ex consensit Authorum, qai communirer staotuunt multitudinem & unitatem , illam Partium , hanc compositi, esse duos neces Iarios characteres pulchritudinis: Praeter illos , quos proferam in serius loquens de pulchritudine spirituali & corporea , m quarum secunda abundantiores sent Rinctores. . utpote de re, Quae sicuti frequentius cadit in hominum sermones , ita distinctius fortasse tractata est a Philosephis, hie statim commemorabo, celebrem Charitum sal tam ab Hesiodo confictam , ab ipsis deinceps Pnil sophis suisse receptam , in quibus est seneca ). Tres iLae dicuntur ab Iove progenitae , quarum una Aglaia vocatur ab alacritate , qua caeteris antecellit: altera Euphrosine a se avitate: tertia Thalia
a vivacitate . Ceterum ominibus communes proprietates sunt, VI
ginitas hilaritas juventus modestia, & elegans quidem sed simplex indumentum & persecta concordia, ac vitae mcietas , quam mutua manuum colligatione declarant. Ecquis autem alius horum
sensius, nisi ille quem eloquenter Andre s) exponit, stilicet ut in
429쪽
telligamus nihil esst pulchrum per unam tantummodo: sed perplures simul illi ingenitas, gratas ut ita dicam proprietates, quano quidem omne quod pulchrum est, idem & gratiosum. Eadem est dodtrina Palla vicini , qui statuit I sine varietate ni nil posse Pulchri appellationem obtinere r idem docet Antonius te Grand , ob
servans ca) ma)0rem in υ:ventibus corporibus pulchritudinem depreheπ- di, quam in artificiatibus, quia cum haec in varietare consistat , major partium diversitas in viventibiis es, quam in aliis corporibus: Idem Anton rus Gentiensis, de timens O pulchritudinem ess aptam attributorum avt partium entis congruentiam .
36. Idem insinuat s Augustulus per sitam illam assertionem , Omnis pulchritudinis forma est unitas: ubi nomine anitatis convenientiam certe singularum partium cum illo, quod constituunt, intellexit: Nam ipsemet sic te ipsum non se inel explicat s) : Una ,
inquit, salva convenientia pulchra sunt omnia et ipsa vcro conveniσuria aquaisIatem unita emquae appetit, Se alibi dicit 6 , qua multa sunt bona , tunc placem , cum in universum alid id conυeniunt atque
concurrunt . Iversum autem ab unitate nomen accepit . Contra
quam ipsiuis explicationem male objicit Diderotius unitasem modo illato acceptam, potius constituere essentiam perseni quam pulchri: Nam S Doctor non dicit essentiam pulchri esse unitatem , sed dicit de essentia pulchri esse unitatem , quandoquidem dicit illam esse formam pulchritudinis. Rursus non dicit unitatem perfectam esse essentiam pulchri, sest unitatem nominat praescindendo a sua persectione , vel imperseetione. Quare si quid est persedium, non ilum erit pulchrum sed pulcherrimum : at siquid erit tale , ut perfectum dici quidem non possit, sed bonum dumtaxat in iis, quibus constat partibus vel attributis , negari non Poterat esse Pul. chrum ab illo, qui illud possit cognoscere . 3. . Huc etiam pertinent duorum recentiorum definitiones, alteram citati modo Encyclopaed istae , alteram Caroli Giuliani, quam inseruit in notis ad novam huius Encyclopaediae editionem Lucensem. Primus 8 inquit, Pulchrum andillo id, quod in se contineI ea, Ie in mente excitarr possunt ideas relatianum . am sitam definitionem bonam esse fusissime conatus est suade e. Sed illa Praeter notam multiplicitatis partium , quam postulat notio pulchritudinis , & pro qua illam hic adduco, nihil aliud continet, inlod a DProb
ri possit. Atque ille ipsius desectus est omnino insignis, quod non
430쪽
meminerit de bonitate rei , uitae est pulchra . Propter quam caus sum ejus definitio non ilum convenit rei pulchrae , sed citam cuivis rei quantumvis deformi. Certe audita hac definitione pulchrum est, quod continet in se ea , quae in mente excitare Dosiunt ideas relationum , subsimi potest a Atqui homo varus gibbosiis luscus nasutus uiuerosus multa habet in se , quae excitant ideas relationum :ergo homo ille est pulcher a Quod est falsum & ridiculum . Ipse ejusdern Author maiorem huic impugnationi ansim & vim tribuit ,
tum quia monet se, dum in sita definitione nominaret ideas relationum . consillio loquutum esse indefinite, quia I , non postulo , in qu i , ut ad appellationem pulcbri opus si declarare determinatam relationem , in eo regnet: tu in quia videns ina Pugnationi praedictae te subjacere, eamque ipsemet non mediocriter urgens , ab illa tamen nullo modo se liberat, & vel concedit, ut quae turpia
etiam sint, possint diei pulchra, vel ejus lutio e mente illi excidit , dum eam ab ovo aggreditur declarare , in naturam & species relationis prius inquirens , Vel quam ipse idem sibi objectionem proponit, in alio ac a nobis propbsita est sensit, accipit. 33. Secunda definitio sic habet a : Pulchrum non est nisi proportio . iusta relatio , ct regularis convenientia Mearum inter se, O qua adbarent objecto , sive ut sita ipsius verba reseram , te beau nmprend en Hi plus urs ictes , n erant que la proportion , se juse rvpori, Θ la reguliere convenanee des ities entre eius, ct qui sunt adherentσι a P ohen . Hanc quoque assero, quia exprimit multitudinem attributorum rei, de quibus haberi potest id ea: sic enim interpretoream illius vocem , ideas, adeoque confirmat proin situm . Ceterum definitio hujusmodi approbari nequit, primo propter reclundantiam tot nominum proportionis , relationis , convenientiae ,
quae idem significant, vel aeque obscura sunt, & mrte magis quam pulchrum : secundo Propter obscuritatem sermonis, in quo si ideae
nomen siumatur juxta communem acceptionem pro cognitione , Sapplicetur rebus inanimis, quae sent pulchra ut floribus fluctibus gemmjs, fit senses ridiculus , quippe tribuitur illis , quod habeant
cognitiones , & regularem convenientiam cognitionum . 39. Dum objicitur quaestio inter Platoni cm & Ρeripateticos 3 , quorum alteri, inquit Pallavicinus , constituebant pulchritudinem eIiam in rebus simplicibus, alteri in filis rebus compositis, utpnte in quas ran tum cadoret proportio partium , equidem suspicor quaestionem nullam suturaim , si qui rei simplici pulchritudinem negabant, clare dixis Rnt se in illa eam non agnoscere aut concipure, nisi per plura attri' bHxa diversa ipsam rem in se simplicem conciperent. Αi'