장음표시 사용
91쪽
rum naturain& supernatare . de aliis supereminere, bilem & pituitam a tota quidem sui stantia ad ventriculum ducere,at eosdem humores ut per vomitum expellat,id ex manisostis Hed 'ς &calidis illis ac acribus partibus obtinere. quin imo si diligenter ea omnia, quae in hac solu-xivii Meul tione ab Atili. dicuntur, considerauerimus, potius colligemus cognouisse eum peculiarem ζόIά.ώ, dotem in medicamentis,ut peculiarem humorem attrahant, liue id obtineam a tot ma, ,e,ν optios siue aqualitate occulta a forma dependente. neque enim locus eli hic de hac redisserendi. secunda parte, dum quaerit qua ratione aliqua duoi sui aducant humores excrementitios, cum dixit, mouendo superfluitates &exta mei ita quibus
dominantur,eadem via ducunt hoc enim meo sensu nihil est aliud, quam liu mores detcrini. natos & proprios attrahere. Non est igitur quod quis patrocinari libi Arithoiciem peribadeat aduersus Galenum S commvncm medicorum sententiam cuius proculdubio Hipp. li. de natura humana habent auctorern 3c ducem, neque quod Arist. hac de re reprehendat, cum hoc problemate cert tim sit Aristotelem nihil minus cogitasse quam hac de re dilictere inmobrran alia propter suum calorem protin-- is superuri ventre fueram adisca feruntur superiora, cande dissiluendo maxime qua alienasunt, ac neutiquam concreta. J aggreditur causam ex Pli Care primae pallis quaestionis. in uniuersum enim qubdalia simi calida,alia frigida, alia mixtae facultatis, docuerat in causa esse cur alia vomitu, alia solutione alui, alia utroque modo humores evacuent: nunc particulatim docet, Cur aliqua per vomitum humores e Corpore ducant. triplicem autem Causiam hutns rei ponit,unam essentialem, duas ex accidenti pendentes. prima est, quod medicamentum , cum calidas admodum tenues igneas & acres habeat partes,ubi humores ab uniuerso ad ventriculum traxerit, quod & superiores partes peten quemadmodum solent ea praestare,quae sunt huiusmodi , tum praeterea quod apta nataliant
crassa attenuare . huiusmodi autem reddita excrementa solent ventriculo supernatare, maxime cum non adhaereant tunicis ventriculi vomitum excitant, ac naturam mouent ad hum
res per eam regionem propellendos. Si etiam vehemens fuerit me amentum.J haec altera est ex causis, cur medicamenta qua nes que vomitu humores educant sed accidentalis, si medicamentum vehementissimum fuerit: efiicit enim ut pluribus quam ventriculi capacitas excipere possit, attractis humoribus nazura pondere dc mole grauata per supernas partes quandoque humores evacuare telasci, P tissimum clim vehementiae medicamenti saepenumero adiunctae sint igneae illis partes, de quibus mox dicebamus.
ut in detur quam natura ferat, dissert in superiorem ventrem hae se super irates si adsint.J est
alia causa itidem accidentalis ex nimia quantitate medicamenti dc sumpta. tum enim nimia mole,tum pluribus excrementis quam ventriculus concipere possit, saepe natui a ad
Et bis seruore excrementa perturbam titumque excisant mutium,qui vim inferens inmitum mouet. Jdocet his verbis rationem qua medicamanta haec humorcs vomitu ducunt, primam causam in seruorem refert, quo humores maxime perturbantur, & ebullientes stupilliora petunt. quo fit etiam ut male senserint aliqui , qui male Messiaeum interpretantes Crediderunt carpi ab eo Aristotclem in canonibus uniuersalibus, ubi quod medica menta alia vomitoria sint, alia subductoria, non in grauitatem aut leuitatem rcfercndam esse causam censet. neque enim in grauitatem aut leuitatem per se huius ratio nem resert Arist. sed in activas qualitates: imo & ipse Messiaeus, qui non in grauitatem aut leuitatem , Cur vomitoria sint aliqua aut deiectoria , referendam est e causam censet, aliquando ad eandem causam tanquam accidcntalem accurrit, ut cum dicit, materia enim ob instam grauitatem ad inferna ruit. M alibi dicit, medicamenta si suapte natura facilis descensius fuerit, ex vomitoriis aliquando fieri deiectoria. Sunt autem desicensu facilia quae grauia.
Fiatumque excisent mustum, qui vim inferens vomisum mouet. J Flatus excitantur saepenume-rbex mcdicamentis potissi inum multa praesente materia vim medicamenti quodammodo impcdienti; autem cum natura sua petere superiora soleant, Zc subinde humores
praeter naturam ad os ventriculi ferre, facile vomitum excitare, & per eum humores ex pellcre pol Punt.
daver. frigidaia' naturalem eorum grauitatemn non est quhd quispiam sibi persuadeat
credidisse Arist. medicamentorum elective purgantium alia calida esse, & haec vomi tum esse cientia, atque per eam partem humores ducentia i alia frigida aluum subducentia: manifeste cuim exemplis in hoc problemate secus esse ostendit i quiscnim nesciat scam
92쪽
Rammonium exlidum esse. 51 sequentibus problematis doeet, quae soluunt lacria esse Mcalida. Sed pcr. standa intelligit terrestribus partibus coniuncta, quale essest an sisy uitii a nullus sanae mentis gubitabit quin etiam non tantae esse Caliditatis, iisque ad Nn Cae naturae per hanc iussionem deiectoria, esse ostendit . ubi etiam Ap Oiaeniem micari iubis, qui hanc Aristotelis sententiam da plici argumento conatus est conuellere: prii si seni, quod scammonium elleboro albo calidius esse dicit, & tamen illud per infernas partes delicere illunc aurem per superna expellere. quae duo argumenta falso de male intellecto fundamento nituntur falsum est scammonium calidius csse elleboro albo cum quamuis utrumque hoc medicamentum Calidum statuatur ad tertium usque gradum, scammonium tamen non nisi in principio tertij posuit Mes. aeus , ω proinde praeparatum, ut in usu pro medicamento venit, miniis acre en dicit,elleborum autem album ponat in medio temj gradus: sed vel odor vel sapor ipse ellebori idipsum nobis confirmat. vii de ob igneas illas partes tam citd caput petit, fle adeo valenter sternutamenta excitat, quod scammonio nunquam accidere videmus. Accedit quod non recte quid sibi velit Aristo t. intellexit: voluit enim totum mcdicamentum deiectorium frigidum esse, sed vim medicamento ma illam in terrestri substantia positam esse : undas lapis ille cyaneus quamuis grauis sit, clim tamen igneas admodum partes in se habeat, vel visu Conspicuas, potest vomitu caratione expellere, quamuis etiam deiectione id praestet, ita ut intcr ca potius medicamenta sit connumerandus, quae utraque facultate participant, de quibus postremo loco Arist. Priussi maturuid agani. J qualia sunt venena, quae ibium agunt in nostrum ccii pus corruptionem molientia. s ut alimenta, quae conuertuntur in substantiam oliti, Meuincuntur a natura, de quibus in sequenti problermate deorsum eruntur, eximiaque mmi marsuperiora J id est . humores commouetu, de status excitant,subindeque cxcre
menta deiiciunt. Poros enim aperiendo ac mouendosuperfluitates se extremerus, qu/bus dominabuntur, e idem ducunt. ' Praetcr attractionem siue expulsionem, neque enim de hoc laboro, calorc ctiam
poros aperiunt , & vias per quas humores ducendi sunt, reserare sol Oit. f quibus dominabuntur. J Ex iis verbis vel quisque colli re potest nobis isse Arist. modicamenta quc mcunque humorem sine discrimine attrahere aut expellere, ut recentioribus quibusdam visum est, sed peculiarem etiam facultatem habere , qua humores peculiarcs quibus dominantur,attrahat. neque enim hac in re dissentire ab Hippocrate Arist censemus, que in iis delegit sibi praeceptore, clim haec omnia fere ex illius fontibus derivata csse hactenus ostenderimus. habet enim primo de natura lium. epoto medicamento cui facultas is bilem cicndi,primum bilem vomitu eiiciunt, mox pituitam, deinde etiam ipsem atra in bilcm vi coacti, postremo vero sanguinem reiectant. loquitur autem de supueptimationibus. subdit, Idipsium S: illi patiuntur, qui medicamenta astu inviat quae pre Iitam vacuant': nam pri md pituitam vomunt, postea flauam bilem, ter id nixam, demum Νςro saagui Rem purum in quo moriuntur. subdit, Vt enim medicamentum fuerit corpus ingressum, id quod sibi maximὸ omnium quae in corpore sunt,ex natura cst .agit, mox verb rc liqua tia hitru gatque. In quem modum stirpes,d . quibus manifestii in est Hipbocratem credidisse pr-culiari facultate siue forma, siue qualitate . famili fitatb qu1dam sisse similitudine media camenta proprios humores & determinatos attresiere: Sicholagoga primo bilem , I hodietiam piriti tam , phlegmagoga pii md pKuitam, mox leti in bilem si e Mossori dicti atrum humorem, S melenagoga primo humo rcm mclancholicum , mox etiam bilem, vio superpurgationibus etiam pituitam, imo 6c sanguinem euacuarc . atque id attractione praestare, quod conuincit recentiores quosdam, qui ut ex maledicentia sibi nomen com Pararent, tanquam non Hippocraticam: bnuel Ilint, sed tanqtiam Gs leno peculiarem: credideriintque non attractione medicamenta id praestare, sed expulsione potius, indiscriminatimque & confuse quodcunque obuium iii niant,educere sed exuberantibus humoribus semper talem ptimum educi, mox pitu, mi, postremo vero arxam bilem, l)ς que yllum reperiri dicunt. quod primo melancholico ς aut pituitosos humores expellat,
nisi ij ita excesserant, ut prii ob etiam obuiam facti cdue litur. Sc haec futilibus quibusdam rationibus aduersus experientiam omne iii , aduersus mJdicium philosophiae parenteni
Hippocratem de Galenum imb communem tam Graecorum quan Mauritanorum & Latinorum sententiam. sed horum in simiam quod nullum reperiri vclint medicamentum,
quod atram bilem expurgate possime ebotus quide-drosten curaret i. rpanisqvim me .il quae facultatem trana mores trahendi inna-
bus e alid ciri caririnoni Ocontra Apone alcin. Med ea me ea peculiare humorem τι hunt ex
93쪽
xam habent partim calidis partibus, partim frigidis Ac terrestrib. utraque lacultate possent,nempe ducendi humorcs per aluum, Ac simul etiam ciendi vomitum. Gemianisdum nunc facisins nuditi, M ad inuicem mistentes. J exemplo id ex arte desumpto comprobat, quod saeph medici varia & multiplici intentione varia εe diuersa miscent
Probi XLII. Cur medicamenta purgant, alia vero amariora existentia & acriora & aliis huiusmodi excedentia non purganr3 An quia non ob huiusmodi vires purgant, sed quia incoctilia si int. quae enim ob excessum caliditatis aut frigiditatis parua etiam existentia incoctilia sunt, aptaque vincere & non vinci ab animantium calore, distatuique ab utroque ventre possunt, medicamenta habenturi Vbi enim ventrem ingressa sint & dissilis, ad venas per easdem semitas feruntur, quibus permeat cibus. non concocta autem sed victoriam adepta relabuntur,molesta secum ducendo. Et appellatur haec purgatio. AEs vero dc argentum& huiusmodi concoqui quidem a calore animantium nequeunt,sed etiam dis solui a ventribus non possunt. Oleum autem, mel & lac, & tales cibi purgant, non qualitatis sed quantitatis ciatione.vbi enim ob nimiam sui copiam concoqui minime potuerunt, tunc etiam purgant, si modo purgant. duabus enim illis de causis concoqui nequeunt, aut quia talia sunt,aut quia quanta. Quapropter nihil ex praedictis medicamentum est. non enim per virtutem purgant.
Acrimonia autem & foetor & amaror medicamentis accidunt quod cibo contrarium sit medicamentum.quod enim concoquitur a natura, hoc corporibus adhaerescit, Jc nutrimentum appellatur.quod autem non est aptum natum Vinci,veruas ingrediens per excessum caliditatis aut frigidiretis perturbat. haec utique est natura medicamenti.
Quaestio est, cur cum multa maiorem a natura sortita amarorem , dc deteriorem de si, o te α -- porcm 5c Odorem, non purgent, ut medicamenta purgaraia r ratio dubitandi fortasse ea fulix
94쪽
fuit,qubdiam docuerit medicamenta purgantia alia sursum vomitu humores expellere, alia per aluum subducere elementariis iis primis qualitatibus, seruore puta, tum L secundis. amara autem cum multa sint quae ventrem soluant,& subaustera aliqua, merito dubitandi locus erat cur haec id praestare possint, multa autem alia amara magis, ausi riora magis ingrata minime. quia non ob huiusmodi vires purgant. J Quantum patrocinetur recentiorum sententiae Thomas aduersus Galenum Aristoteles, quod contendit Thomas Erastus, disputatione de medicamentorum purgantium facultatibus, vel ex hoc loco quilibet intelligere potest. crediderunt dum censuit enim ipsi, non aliter fieri purgationes, quὶm quomodo quotidie soleat natura excrementa deponere.hoc vero sit propter bilis molestam quidem sed tamen conluctam rosionem atque me ita pur- extersionem, quae quia exigua est , minus urget sed leuiter solum naturam incitat, ut paula.. 'ui ... 'tim excrementa deorsum crudat. unde qui morbo regio laborant, rarius excernunt solit . euacuare.
quod etiam MFrmat Galenus cum usum bilis declarat. quin imo ubi actioribus ac calidis humoribus resertum sit uniuersum, si recte valeat irritata natura, eorum expulsionem aggreditur, moxque E corpore exturbat. id vero sola irritatione praestat, nullaattractione accedem te. ita inquiunt, verisimile est in purgationibus accidere, quia enim molesta sunt,calida, acria mordicantia, & naturam ad expulsionem irettant, & breui admodum tempore undique ninxia magno conatu pcllunt: similitudo enim symptomatum eandem utrobique causam este, eodemque modo agere naturam ostendit. eadem enim symptomata inquiunt, excretiones a natura sponte sua factas praecedunt& sequuntur, quae purgationes per pharmacum cxcitatas praecedere & sequi videmus. subdunt, quod ad hunc locum facit concordare potius cum sua sententia Aristotelis opinionem I. probi. vlla facta iacultatis huius traist icis mcntione purgationis causas refert in medicamentorum contumaciam,qua calori naturali resisti intadeo, ut vinci nequeant, in odorem virosum & grauem, in caliditatem conturbantem , ac inflatus naturae molestos a medicamentis productos. At hoc loco Arist. m. hi fellis admodum verbis docet, ob huiusmodi vircs minime medicamenta euacuaro. docuimus autem in praecedenti problemate ardorem illum aut terrestreitatem, ut sic loquar, aut datus, mordicationemve, non immediate posuisse causam Aristotelem,cut medicamenta soluant,quod etiam hoc loco negat,sed cur haec supra humores propellant, alia deorsum deiiciant hoc autem l co cum dicit. Sed quia incoctilia suntJ docet quomodo naturam hanc purgatricem nanciscamur, quddeuinci superarique a natura nequeant, ut alimenta. non autem hoc in causa eli, cur hunc illumve humorem ducant, quod tractione fieri ex Hippocrate superius demoni trauamus. quod enim concoqui a natura non possint. aut a calore naturali ita evinci, ut in subitantiam aliti corporis transiti utcntur. purgandi facultatem obtinent,non quod acria,amara , aut g-uia sint. quod autem hunc illi ruive humorcm, putabilem potius quam pituitam, aut atrum potius humorem quam bilem aritaliant aut educant, id aliunde obtinc re iam docuimus. εquod in fine huius problematis maniscite ostenditiis vcibis: quapi Opter nihil ex Prae. ictis. i . iid est,Olcum,lac,mul, quamuis subducatu, medicamentum est, non enim ob virtutem purganti acritudo autem inalusque odor medicamenta comitamur, ut mox explicabimus. enim ob excessum caluiuasu,&αὶ docet quomodo res aliqua reddatur medicὸ mentum, .& tria ponit necessaria, ut res aliqua purgans medicamentum cssiciatur,quod non coquatur naturam M. ob excessum primarum qualitatum , quod a Calore naturali euinci superarsve nequeat, 'quod praeterea disi olui,&quod aiunt i didici,adactum reduci possit.addit autem. te. itiaelis Parua etiam existemia. J ne quis cibos medicamenta reddi existimaret, cum plus iusto aς Miam ς, sumpta aluum aliquando deturbant,non tamen in parua quantitate assumi debiat, utatua here aut it ritare nota possint,sed a natura evinci. vincere, se vises a calore a antium. J ut distinguantur a cibis, qui euincuntur B in aliud transmutantur . . quomodo autem in praecedenti dixit medicamenta egredi antequam aliquid faciam si vincere debent an id dixit ut medicamenta a venenis separet quae corrumpunt, dum in corpore manent, haec autem egrediuntur antequam corpora cor
Dissoluique asstroque ventrepossunt. J est tertia conditio ut ditatui a calore ventris &intesti. norum possint.quos addidit, quoniam aliqua sunt, quae ingesta incoctilia sunt, euincique &superari a calore naturali non possiunt, tamen medicamenta non sunt, quia a calore naturali non possunt, tamen medicamenta non sunt, quia a calore naturali dissolui non vossunt: ut aes, argentum, & huiusmodi. hoc autem intelligi debet, quod calor naturalis noster ita in
95쪽
ea agere potest ut potentia illa humores attrahendi, Maliquo indiget ut ad actum reduca
tui, cluccicat N actu vire S suas exciere queat.
fisi enim venirem iuressa sint, cr ad veras 'easdem se in feruntur, quibus permeastilus: non concocta orem Jed visorum adepta relabuntur, molesta Iecum ducendo. J optime docet modum, quo medicamenta purgant. ubi enim venti mingtella tuerint , disi oluuiitur ae in actum reducuntur, hinc mouentur a calore natui ali , t runtiirque per corpus, per meatus di apertos & occultos, per quos etiam aἰimenta concocta feruntur,&ut transmutentur, putam sanguinem aut in membrorum substantiam. potissimum autem iiὶtelligit mescraicas V nas, per quas alimentum in ventriculo concoctum ad licpar ducitur: chm vero non sup rentur a naturali calore, sed potius vincant , humores attrairunt, sicque molestiam inferentes , ipsis attrahentibus , & natura expulsione puncnte eos humores, quos nata apta sunt educere attrahele, concedit, quae limul cum medicamento a natura tum demum expelluntur. Cum enim hoc loco sibi illud proposuerit Arist. docere, cur aliqua amara magis de acria quam medicamenta non purgent, dixilietque id ea ratione euenire, quod illa apta sinta naturali calore euinci,&ita superata, vim substantiam recipientis transinurari possint, secus quam medicamenta, quae non eo purgant quod amara sint, aut acria, sed ob virtutem quam habent,humores scilicet proprios ttrahunt, quos natura irritata tum humorum qualitate, tum medicamentorum, extra corpus pellit, docet quomodo illos humores attrahat. ncque ... P. . ., censendum est per haec verba Arist. voluisse, totam vim attractionis medicamentoruin quomodo in coco lassistere, ut dissolutum&quasi in atomos diuisum totum pervenas ad humores ta
ta Aios perueniat, ut aliquibus visum est, de quibus Io. Serap. septimo breuiaris cap Io.& Alia-
in eoi pote bas lib. 2. ptact. cap. II. & Αui C. P. . C. 4. &Messiaeus in canoni b. uniuersat. sed quod post comminutionem quam medicamenta pati oportet, ut deduci ad actum possint , ut docuit Gal. y de simpl. med. fac. cap. 2 s. qua comparant actu similitudinem illam siue virtutem, quam potentia habebant, arteriarum motu continua ad venas humorum lc aliment rum delatione, aliquam etiam portionem medicamenti purgantis pcr venas permeare nece illa sit quod expulsum deinde sicci non leuem portionem secum deducit: quin imo Mvapores cx medicamentis dissolutis eleuatos, id commode praestare posto vel unico corum Ne 'ς excmplo confirmare pollumus, qui solo halitu odore medicamenti quandoque soluun-st,iquo oz r. neque enim ulla tunc facta est attractio, sed ibi a medicamenti portio subtilior, & vapo- RR odorati per venas dispersi, per nares os ingi cisi naturam ad excretioncm humorum, ,hl. odo subtiliorem S magis ad fluxioncm paratorum excitant: si igitur id externa soluin naribus e Me 4 ς apposta medicamenta faciunt, quid censendum est instesto medicamento ad actum reducto,
soluuior se comminuto, ac in vapores ex parte dili lutonera maximc cum conscia ius lit unus, ut opti-
quo me dicebat Hippoc. M omnia consenti eiRia in notho corpore hoc igitur modo li Arii tot.
molo put- intelligamus, neque iniqui iudices elle velimus, amiceque verba Atall. intcingere & inter-
. . pretari voluerimus, non erit necessarium Aristotelis caltra deserere, di aliena insequi. quod tu tiliti t. iecisse videmus Aponensem nostium,tum in hoc commentario, tum in longa illa quaellione sui conciliatoris centes. quadrages prima. Es au em se argentum o iam odi, concoqui quidem a calore animantium nequeunt, sed dis ui etiam a vemnias non sunt. J quod inter conditiones medicamenti purgantis cori numer isci hanc, quod concoqui non possint & euinci a calore naturali, aliquis ob Iicere potuis sci, aes, argentum, serrum ingesta, futura medicamenta purgantia, quod nullo modo a calore nostro concoqui aut superari valeant, remouet iis verbis dubitationem,quod quamuis primam hanc habeant conditionem, non habeant tamen duas alias , ut disset ui a Calore nostro possint, utque facile fluere S permeare per venas possinti dixit autem ut etiam superius, a vem, tribus, quia cum medicamenta purgantia in duplici sint differentia , alia vomitu humores pellentia, alia per secessum, attractio & expulsio etiam duobus in locis solet fieri,ventriculo Nintestinis. .
Oleum autem,lae ct mel, tales cibi purgant,non Palitatised quamitatu ratione ibi enim ob nimia βι copiam couroqui mιnime potuerunt sine ratam purgant.JQuonia obiicere iter u aliquis potuisset Arilioteli, quomodo dictum est, medicamenta purgatoria reddi, quoniam non conscianturdi euincantur a naturali calore,si oleum, lac,mel aliquando purgantia reddu tur,& pcr oleum vomitum humores educunt, cum alioqui a calore naturali euincantur di concoqui pos- qu,to meia sint & soleant. Respondet, reuera medicamenta purgantia hae dici non poste, quoniam 4 ς- ς ct si aliqnando aluum abducant, id non qualitate irritante aut attrahente faciunt, sed mole
duitii. & quZntitate. quod libro de medicamentis purgantibus Graece quod sciam nunquam im presto
96쪽
presso Hipp. iis verbis fortasse nobis insinuauit. Putandum est cibos etiam medicamenta esse, ted minus quam illa. Etenura qui modum in cibis excedunt, purgantur velut a sinceris medicamentis. vcru minus & tardius ob id purgant,quod semiliates nobis sunt. S quotidie m. mutitur. quam sententiam secuti & reliquas illius libri, cima propediem illum Graecum A:
Latine iactum a nobis, scholiis de commentationibus illustratiim dabimus, uberius explicabimus .itia autem haec proposuit commode, ut Zc vomitoriis, dcicctoriis, S utrumque praestantibus oleum, mel 5c lac, on modo Comparet. enim istu de Gusis concoqui quia μειμπ aut quia duplici ratione aliqua natura concoqui non poliunt, aut quia huiusmodi sunt, ut qualitate molesta a natura superari non possint, natura id ipsum refugiente, & ipsis ad hoc ineptis . aut quoniam nimia quantitate assumpta calorem naturalem obruunt, reacti neque coctionem impediunt. vi igitur vere medicamentum sit, superari ad primam causam a natura non potest. Quae tamen ob secundam,quantitatem scilicet excedentem, non possunt euinci, etiam alvu aliquando mouent, tum quod excrementa augeant, tum quod aggravata onere natura dum illa cona. tur expellere, simul etiam alios humores expellit. ut iit quandoque in superpurgationibus. in quibus natura nimium stimulata postquam cum humorem expulit, qui a medicamento attractus priino fuerat,alios etiam aut propellit aut fluere sinit , qui attracti minime fuerant. si propter nihil ex praedia, medicamentum es, non enim ob virtutem purgant. J ex iis manifeste ostenditiion stimulata pondere natura,ncque sbium acrimonia, ncque foetore aut amaro reii ritato medicamenta humores educere sed peculiari virtute a forma immediate pendente,
siue eam familiaritatem sue similitudinem substantiae dixerimus. quod manifestius etiam ex subsequentibus colligitur,cum dicitii crimon a vero , amaraturi se frior meduamentis acciduntd quibus ostendit lia e quidem
medicamentis adiuncta es le ut non concoquamur, ut natura ea refugiat, utque irritata facilius tum humores a medicamentis attractos, simulque medicamentum ipsum tranquam naturae inimicum expellat. '
Pse cibo coriraris is medicamensum. J debet enim & gratum esse & sapore & odore,ut Scsacilius eum amplectatur natura, citiusque conficiat de in substantiam suam conuertat. I hoc
sae enim concoquitur a natura γα corpori adhaeresici se nutrimentam appe i fur. docuit hoc iptu in Hipp. lib.de vel cri medicina. vlide fortaste mutuatus est hoc loco Arist. ubi docet Cibos omnes ita cile de re constitutos,ut non solum superentur, verum etiam insubstantiam nutriendi Corporis magna eκ parte conuel tantur,quando tota conuerti minime pollunt.pa Tum autem aut nihil unquam primarum . quas vorant qualitatum ratione obesse, sed ob totam eorum temperiem ac materiae conditionem, quae saporibus ut plurimum ostenduntur, quaeque ut plurimum in Causa sunt, ut dum modum excedunt, ab hominis natura minimEvincantur sed quoniam non d hanc modo particulam , sed ad totam quaestione in Ariit. iu-telligendam quam maxime facere videntur verba Hipp. operae pretium esse duxi ca commentationis loco pro coronide hic inserere ait igitur. Non enim siccum, neque humidum,
neque calidum, neque fit dum, neque aliud quicquam ex his putauerunt hominem laedere, que aliquo hora homini opus esse opinati sunt: sed quod in unoquoq; forte & natura humana potitius est,quodque non possit superare hoc ipsum laedere duxerunt ,& hoc auferre quaesierunt: sortissimum autem dixerunt inter dulcia dulcissimum, inter amara amarissimum inter acida acidissimum,& in omnibus adeo rebus vigor ipse ac summum. Inest enim in homine & amarum, salsum,&dulce,& acidum,& acerbum, & fluidum ,&alia infinita, omnigenas facultates habentia,copiamque & robur. Atque haec quidem mixta inter se temperata,neque conspicua sunt,neque hominem laedunt. v bi verbquid horum secretum fuerit, atque ipsum in seipso fuerit, tunc SI conspicuum est & hominem laedit. Quin & ex cibis quicunque nobis incommodi sunt,& ingesti hominem laedunt:horum unusquisque aut amarus est,& meracus & intemperatus ut salsus,aut acidus loquitur autem lila de cibis medicatis aut alius quis intemperatus & seriis: & propterea turbamur ab ipsis: quemadmodum etiam ab iis quae ex corpore excernuntur. subdit de cibis simpliciter ) omnia autem quae edit aut bibit homo, talia edulia palam est minime hoc intemperato, & dissidente, & excedente succo participare, velut sunt panis & maZa, SI his similia, quibus assuetus est homo plurimis&semper uti. exceptis iis quae ad voluptatem&delicias praeparantur di & ab iis plurimis inlio minem ingestis turbatio & secretio Corporis facultatum contingit. Temperamenti igitur exquisiti humanum alimentum, aut non multum ab hoc remoti nulla prorsus ad particularcs
97쪽
aliquos relatione aut respectu esse debet ut hominem alati quoniam nutrimentum in nutriti substantiam aut nutriendi conuerti debet, ut alimentum dici possit. unde quod vere nutriturum sit,medio cx qualit.itibus omnibus temptramento constare opus est:hiaque unum quod diximus,recte ver cque dici haberique temperamentum poteritaeliqua secundum quiddam potius,non libere non absolute talia merito existimabuntur. Erit igitur alimentum , quod in corporis quod alcre debet, substantiam postremo omnium assimilatum transit, depcrditam scilicet instaurans: si prius tamen alendae particulis uniatur, quae υMς cst, atque antcquam hoc ipsum apponatur. a calore naturali noltro immutatum prilis inque sanguinem conuersum quo uno,aut cotic humore sanguinem ipsum proportione quadam reserente, in carentibus sanguine animantibus, membra omnia nutriantur. sed de hac re uberius alias, clam quod de cibo hoc loco proponit ad recte mcdicamentorum naturam dignoscendam de diicernendam facit unde subdit squod autem πια est aptum natum vinci,-- ingrediem penu bat. haec usique es natura medicamenti. J αγ
Cur piper si large sumatur, vesicam soluit : si parce, aluum. scammonea autem si multa sumatur, aluum soluet: sit parce & quae vetus sit, vesicam an quod
ut iramque utroque est mobilius. Piper enim est mouens urinain. scammonium vero aluum mouens. Itaque piper multum existens fertur in vesicam ,& non
distunditur in ventrem. paucum vero existens distatuitur, & fiet cius medicamentum. scammonium vero si copiosius fuerit, in hoc retinetur, quod dissoluitur: dissoluitur autem &fit purgans ob dictam in superioribus causam. pau- cum auocm existens cum potu per poros imbibitur,. ac celerius antequam perturbet, deorsiim fertur in vesicam, & ed sua virtute ducit superfluitates dicol liquamenta quaecunque in superficie fuerint. multum autem,quemadmodum dictum est,propter vehementiam multo tempore perdurans deorsum fert mul-ram purgationem,& terrestrem. νοῦν. u fh Laboremus in quaestione proposita explicanda , quod manifestis admo
γὰρ uiae diim verbis ea ab Arist. proposta sit. dubium solum est, an verum supponat. difficultatem. ζ'zi . Auic. 2.ca a. p. de pipere, qui omnino huic contrarium visus est asseruisse, cum .eio .lm,m dicit:quod piper prouocat urinam, & eiicit sextum, de post coitum corrumpit semen cum
se sortitudinc.de paucum eius prouocat urinam, & multum eius soluit ventrem.sed contrari umibeoaua. sic ammonia. In aggregatore autem Serapionis habetur sententia Arist. atque tanquam vera recipitur, iis verbis. Liber quaestionum. Si quis utitur multum pipere, prouocat urinam, si parum, laxat ventrem. sed scammonea est contra in hoc.& cap de scammonea Scammonea quanilo non est nimis antiqua, non prouocat urinam, sed laxat ventrem. antiqua vero pr uocat & non laxat. Huius diuersitatis occasione Petrus Aponens sin suo conciliatore quae- . stionem latis longam constituit, atque conatus est de Arist. &Αuic. conciliare Nutrumque explica c,
98쪽
explicita, melius saetii rus si Aui . codicem aut deprauatum aut male ex Arabico in La tinum conuersum dixisset: siquidem in iis qui nuper correctiores tinpressi sunt, nec itali abet, de lacunam ibidem videmus, in qua in aliis libris seriptum esse in margine libri
demonstrant. Prouocat urinam multum eius t 6cparum eius,soluit, iccundum contrarium
seammoniae. Vera igitur manebit Aristot. sappositio, piper largu sumptum urinam mouere, parce aluum solucre. econtra scammonium si largo sumatur aluum soluere, si parc δ& quod vetus sit, urinam ciere. ει huius rei est quaerenda ratio. quod ut que inmure es Graece est in impressis, ta κτερον ἱκανά κινη- κω iere, melitis in quibusdam manuscriptis, quod etiam habuisse visiis cst antiquus interpres sic : ἐκ κτερον ἐκατερου i' κι ἶ-τερ . quibus verbis nihil aliud tibi voluisse visus est Arist. quam utrumque praestare alteri motione, puta piper natura sua magis mouere solet utinam quam scammonium. S econtra scammonium magis soluit ventrem quam pipere quamuis utrumque ex accidenti etiam per aliam viam humores ducat, piper per aluum, stam monium per urinam. neque enim intelligendum est , ut in prima expositione sua Aponensis,quoniam scilicet utrumque natum est mouere per utramqtie viam. piper enim soluit ventrem & prouocat urinam, dc scammonca similiter, verba enim quae subiungit, oppositum intellexisse demonstrant, cum dicit. piper enim es nωuens urinam , sicam n- ναὶ alaum. J Aggreditur mox docere causim, cur piper large sumptum urinam moueat moueat, dc dicit. Itaque piper mustum existen re iIta tur in Osuam, se no dissunditur is ventrem. l .ae vere oc proprie diuretica dicuntur, ea in ptimis ratione urinam mouent, ut non crassitiem ibi lim humorum extenuent, scd sanguinem fundant ipsum ut 'perius docuimus,eiusque tenuem dc aquosam partem secernant, ingenti caloris vi utrumque praestantia : secretam autem ita sanguinis partem quae ictum
est tenes propriam sibi ac familiarem arripiunt. huiusmodi sunt semina apij dc petroselini
Macedoni et smyrnij, feniculi,dauci, set eos ammi, assarium,acorus, calamus aromaticus, no ' deri& piper, cuius ratione hac de re institutus est hic sermo. haec menses non ciere solent aut certe quim minimum propter nimiam exiccandi facultatem at quae menses cient .cadem utinam euncta quoque scient crassorum humorum attenuatione, non autem sanguinem
fundendo sequestrandoque aquosae parti vi valida quod vere diu retica praestant piper autem id commode efficere posse inde colligitur, quod magna in ipso adsit calefaciendi M pl=es quis siccandi facultas,ut quod longius , temperamento in quarti usque excessus ordinem progressum assit ment, alij et iam ad medium huius ipsius peruenisse scribist. hoc igitur in ventre assumptum ac ad intestina perueniens, aliis potissim sim alimentis admixtum si la
.gh ingestum sie, cum odore M sapore non omnino naturae sit inimici ini, per meteticis venas trahitur, atque ad iecur ducitur, per venas' re cum tangiti ne permeans it . um colli- pates sum-quat ac siccat, serosasque partes separat, quae a renib. tractae, tum demum ad vesicam du- lcuntur: sicque urinam proritate dicitur. quod si in minori quantitate sumptum fuerit. po- Pipet malatissim im ubi nulla re commixtum ingeratur, adhaeret intcstinorum tunicis, hamores ali quos in intestinis tetentos attenuat, sicque mordicando n ituram ad expulsionem exci- α testinatat,non secus ac quae acria sunt alia dc mordicantia,in quem usum docebat Gal. lib. de usa
pati transfundi ad intestina bilem flavam. Sed Sc haec Arist. sententia roboratur magis ae '''
experientia comprobatur: quoniam cum calefactas volumus primas illas partes, entricu- Ium & primas illas venas, aut circumiectas ventriculo partes, cautio est stet tundasear nimis integrumque aut certE crassi huculε contusum deuoretur, in massente it piperis caliditate diutius, dc t dante ob crassitiem, meliusque suam actionem edente. sicque cum per venas vires suas exerere nequeat, sed in ventriculo dc mox in intestinis retineatur, naturam mordicando ad excretionem per aluum stimulat: sed cum altius permeare non debeat, neque ad penitiores partes penetrare, parcilis etiam sumi solet, ne fle singultus pariae de ne partes nimium exardescant. secus si quaerendus erit nobis, conciliandsisque t ii eorporis habitui calor: sicque fundendus sanguis venis inexistensi tunc enim mihi uti Lsime tunsum , qu58c celeritis Sc facilius per totum delatum calefaciendi potentiam integram eb deserat, dabimus: tuncque de largius solemus propinare, M urinas valenter promouere quotidie obseruamus.
Maninionium autem si copiosiu fuerit, dcc. J declarat econtra eur scammonium Iargius sumptum aluum soluat, dc hac in re se refert ad superius problema ubi longa oratione docuit, plumina cur scammonium humores ab uniuerso per aluum ducat, quod He nos ne repetere praeter
rationem eadem cogamur, praetermittemus. H 1 Paucum
99쪽
Paucum autem exissens cum potu per Pros imbibitur , ac celerius antequam perturbet deorsimst . oeosua virtute ducit super Bases o col&quamenta, quaerara que insuperficie fuerint. Jpria t. - iu S sumasur, aut id quidem Vctus sit , urinam mouo neque enim in intestinis v v fvς him remanens attrahet, sed cum epoto humore per venas ductum dc humores SI Gn-uhi guinem colliquans S fundens diu retici officium praestabit. addit autem, cum potu, quia si aliquid non fuerit liquidum, quo per venas meare Zc ad penitiora penetrare possit, in in-iastinis relictum tormina S: flatus generabit,unde dolores in ventre inferiori vchementissimi solent excitari. dixit autem. Raecunque insuperficie fuerint. J non quod excrementa in extima cute haerentia aut altius infixa possint scammonium parcius sumptum & senio confectuna per urinas ducere,quod aliquis fortasse ex iis vel , is posset colligere, sed per superfluitates quae in superficie fuerint, eas intelligit, quae facile mobiles sunt, subtiles, neque in penitioribus corporis partibus fixae. eas enim per urinas ducere solet,relicta crassiori ac terrestriori parte. ultum autem, quemadmodum dinum est , propter vehementiam multo tempore perdurans deo sum fert mi iram purgationem etiam Ierrestrem. J Resumit iterum primam partem secundae huius partis, cur scilicet scammonium largius sum,tum multa deficiat, sed hoc etiam addit, ut ostenderet, non subtiles solum partes educi,ut fit cum parcius sumitur, sed etiam crasse.1 . , fior S &terrcstres: diutius enim in ventre firmatum, sua vehementia naturam ad excretionem stimulat ecce velle basim illius in ventre & intestinis remanere , non totam disi solui,vi diccbamus superius. dita lutum,*in atomos & Vapores per poros, per quos albmentum dispersum defertur, multaque excrumenta ditatuit craga illa quidem & terrestria, quae cum agitauerit, NI stimulos naturae tum ob humores noxios, tum ob propriam naturam addiderit, ipsa trahente, & natura stimulata pellente,multa excrementa per alusi, subdiicit, non tenuia modo, sed crassa deterrestria. hoc quamuis de bile crassori potissimum intelligi debeat, potest tamen etiam de pituita intclligi, quae ab hoc medicamento truditur,etiam teste Diosc. lib. q. cap. 2. Tralliano lib. 12. cap. 6. de terciana nota verba faciens quin si Actio M Paulo credimus,atrum etiam humorem educere potest, si multum statamo, i sumatur, qiii terrestris natura sua osse solet. Ne quis vero in Errorem quantitatis ratione ad i*u GD incidat obseritabit diligenter Diosc. Aetium, Paulum, Actuarium ita quantitatem scammoni j determinalse,rt ad drachmam,dc Plin. quatertios obolos scriptulos duo,dari quan-m μ. doque posse censuerint. Sed id intelligi debet de eo scammonio, M de eo succo, qui ex radice cum primum e terra egressa sit, incisia, tanquam gemmeus remittitur. is cnim sincerior cum sit, clementius exoluit,&hoc ponderodari potest. vi colligi facit E potest ex Diosc. lib. 4. cap. 12. & manifestilis ex Plinio lib. Σε. natur. hilhcap. 48. at sic ammonium' quod ad nos hoc tempore desercur, cum non lac succusve aut radicis adhuc vitentis & vis uentis sit, sed ex radice, liis, caulibusque tritis succus sit, nullo delectu nulla ve diligentia' ' expressus, vehementius redditur, unde Messiaeus noster ad duodecim grana datum per aluum ducem scribebat,& nos ut plurimum mensuram illam non excedentes valenter expurgare videmus. non negauerim tamen , aliquos etiam scriptulum it Ilus sine noxa aliis quando assumore posse.& nos in aliquibus,cum duriori aluo essent, nec aliis medicamentis etiam valentibus Q lucrentur. fatemur ad drachmam diagridi , quod est scammonium pomo cotoneo praeparatum; admixtis etiam aliis medicamentis contra noxam obtulisse. verum haec cum quotidiana experimenta transcendant Zc sint particularia,erit particul ris scammon ij dosis siemi obolus. dicetur vero parcius sumptum, si cum humore aliquo si ne alta aliorum mixtion E sumatur ad quatuorvsque grana. tunc enim soluendi vim ami tet, atque per urinam humores ducet.
Cur inflanumtiones easdem ij quidem in frigidando sanant, alij vero calefacientes concoquunt. An quia alij quidem externa caliditate: ij veias infri
100쪽
msε ab antiquo interprete apostemationes versium cst pessim , Gaza in primis editionibus inflationes, significat etiam aestum & inflammation cin: 1mhne quidem nomen antiqui Hipp.& Arist. tempore pro tumore calido a sangui ne producto, duro pulsante sumi lolitum mit. inflammationem eniti, & omnem igneum ardotem illis indicabat, siue cum tumore siue citra eum contingeret. At post Erasistrati ox. tempora, quae ex Arist. nepte ortus est, hoc nomen proprie significauit omnem tumorem praeter naturam calidum & incensum,cui praeterea rubor,dolor pulsus,& renixus coniun-inis est. docuit hoc Gal. 3 . de fract. Cum dicit, cum vero ad eiusmodi tumorem pulsatio & calor igneus accessit, non multo antea propriὸ appellatam φυγυον , inducit.
Antiquitus enim non sic ,Verum omnem igneum calorem φλεγμονην nominabant, ut tape, nobis est demonstratum. At post Erasistrati tempora nomen dici consueuit de
tu motibus illis,in quibus non tantummodo calor incensus S flammeus, verum tiam rein re quid 1enixus&pulsus existit, quibus etiam rubor necessario consequitur. Ex multo enim calore hic necessatio ortum ducit, velut renixus & pulsis ex repletione. & . in 6. Epid. Dcque nos latet, inquit, quod φλεγμονας vocat omnes stamineos calores, etiamsi absque tumore praeter naturam fuerint. Postvero Hipp. tempora nomen tumoribus praetcrnaturam attribuunt,quoties una cum stam mea caliditate,& renitentia pulsanteque dolore constiterint. Si maiii scilius s. Aph cona. 6 s. qiranquam ipsum phlegmones nomen ve . teres omnes de phlogosi, hoc est, flammeo calore dicebam, etiani si sine tumore cons ste rvt. quod etiam confirmauit co m. ad aph. 4o. 6. sectionis. nomine igitur male interpretatum cst, apostemationes. Σmo,Mα enim Dra me abscessus Latinis dicitur,tu- 20st inor est omnis qui naturae robore digeri non potuit , sed tandem in suppurationcm vcrit tur,doccbat hoc Gal. 1. ad Gl C. apostemata eas vocari affectiones in quibus a seipsis quc mutuo se inuiccm contingcbant, absccdunt. sic enim dicitur is quod cst abscedere. risiast enim dicitur, cum humor in medio carnosarum partium comistit S putrescit cum sanguinis assiuxta, S: unitatis sblutioncm facit,neque pars affecta os aut cxitum l .ibet. Tum cnim si qua via pateat ad humoris contenti excrecionem, non amplius hic assectus ero μα, sed , id est sinus, nominatur. cum vero hoc loco frigidis repercutientibus curari ree docuerit, non cit , qudd lotum de apostematibus inici
ligamus. minus autem de inflationibus intelligi potest, cum hoc aut apostema significet,
aut certe flatu lentum tumorem, qui refrigerantibus tolli non potest. - quia al, quidem extra a cali utrare,al, vero instigia Ies propraum Osirem Aristoteles, Sc varietatis huius rationem totam refert in dulers .is medicorum cur di 1 tentiones atquet contrarias. aliqui enim maturantibus appositis calidioribus aut tepentibus,conantur matcriam aut in qu ntem aut fluxam coctione quadam, quae duplici calore infl/ 'perficitur, naturali S praeter naturam , in saniem reducere, qui ab soli ta disrumpitur de modo eui euacuatur, Λ hoc modo curatio absoluitur. huiusimodi autem calida sit ni temperat ε, & -
humida cum visciditate aliqua, &vnctuosia, quales sunt pinguedines, pultes frumcnti, mugraeci seminis lini, malua Sc huiusmodi curant, aliis solis refrigerantibus, Sc ij duum sunt gen crum . nam alij φλεγμασιαe, id est,siolos ardores de inflammationes curant sine tuniore aut vix eleuatos. alii vero tumores calidos ab initio iisdem Curare tentarunt. dic κρκ-ὐκ Graeci appullant, quibus utuntur ad repellendum calidum de subtilem humorem in- 4 , eui ridefluentem in ervsipelate M phlegmonii in principiis. iis enim phlegmones ortus M incrementa , tum Be vomicas & ulcera maligna febrium dolorumque causas, S alia pCrmulta tib. . limur. corporum vitia declinamus. neque verb perpetuo satis est infirmo loco repcllens auxilium
adhiberi, sed aliquando superius est collocandum, ut veluti praemissa manus vias intercipiat , ne quid transfluae. Repellit autem perpetuo quod frigidum cst t. frigidum aliud Repellentia aqueum natura molli ac se tuta, terrenum aliud crassiore materia, quod quia adstringit, magisque partes contrahit,effcacius reprimit,quocirca irruentibus humoribus magis c5- ueniet. sicut E contra alterum genus quod aqueum est, quamuis Vtcunque reprimat & ex aequo frigidum vel etia terreno frigidius, ubi tamen magna est phlegmasa de ingens aestus testigerio magis eo nuenit: huiusmodi sunt aqua lactiaca,inlybus,polygonum lenticula par Refrigeran- lustris,oui albumen ,semperuium,portulaca,S iis vehementiora poma mandragorae, hyoscyami & papaueris succus : haec enim vehemerater refrigerant citra adstrictionem: quod tibi bis si he t ut parti indendum sit & simul adstringendum, addi solet acetum omphacium,rubus misceum acerbum,capreoli vitis cytonia, mesipila, myrtillorum fructus, malicorium, thus alia huiusmodi sexcenta. unde nono methodi med. Gal. in curanda erysipelate