Erotemata in Physica Aristotelis

101쪽

UM RERUM NATURA Ac Μωφ tu taber secundus. VAS PARTES SECUNDUM M tum quemlibet constare insta inum necessest, quibus motus quilibet absoluatur. Item

quid motus unus numero, Crmotui uel quieti quom do opponatur.

c APUT PRIMUM. v c VS c VE EA quae extra motum, ac βαrinsecus isti adisincta osten- ino dimus, quemadmodum to I euili iscus π tempus, nunc q*Wi bessuistia intrinsecus partes habeat, . I absoluitur, aedet . mus. Etenim necessario in motu quolibet, quinq; numero habentur:Vis moves, res quae mouetur,tempus in quo fit, terminus alter ex quo, er terminus in quem motio sit. Duo priora forinsecus stectant ad motus constitutionem , quoarum alterum est actus er forma eficiens motum , alterumuero mensurans ipsum, ac definiens: Tria

quae super sint , intrisbecus se in motum qua is

102쪽

co MPEN. ΡΗΥs L sinsinuare uidentur, terminus ex quo motm fit, qsti deseritur,er alter in quem secundum motum profoctio est,Cr tertium quod motionem in se recipit, subo' o lectumscilicet. Enimuero nec illud unde motus inciis pit,ne istud quo 'proficiscitur, moueri Litur, sed quod inter utrunq; interiacet,motum appessabis, γ cpscilicet ατ : ius di no est albedo ed albatio, nes caliditas, sed calefactio,qua res nondu calida est id incales:it adhuc. Motiones autem omnes . . fierι dicMntur,aut secundum antiphasin, ut cum exta non homine homo generari dicitur,aut contrari ut m eum ex albo nigrum, aut media,ut cum ex purpureo γ' MVRii leueophraim Sunt autem haec aliquo modo coiitra ej τιναο*-albior respectu alterius iudicatur. SAntita media,quorum in se uicisim mutua traluimus

iectum. Vocamres autem subiectum rem mobilem, aαctu sicundum substantiam existentem,non aut e mirateriamprimam. uartoenia omnino inutilis est, et a natura abhorrens, qua ex non subiecto in nonsub

103쪽

AVScVL. LIB. Ic nro reliquae motuum diuestatem atque digerentis in se continere uidentur, quarum prima spectat eam

motionem,quae inter contraria euenit, quorum subie r ctum,in quo recipiuntur,ens actu existit:ultera uerogenta ationem, cum ex noli substantiast ubstantia: . Tertia corruptionem , cuni ex substantia transiatio fit in non substantiam. Generationem uero cor ruptionenis hoc loco ita intelligi uolumus, quarto utraq formam hanc, quae substantiam constituit,resticiat. Secundam accidentia enim generationes ac corruptiones non uere,sed fecuadam aliquid,σquoilammodo improprie,nominari consueuerunt. Proinde secundκm Iubstantias mutationes, quarum una generatio altera corruptio uocatur, quarum etiam descriptio estpropria, quae sumitur ratione αὶ φα σεως,ut cum ex non homine homo generari dicitur) αmψm dici non possunt. Etenim cui taeoiden, quod 'dum motus ipse, inpubiecto, quod actu sit, eonfii' '

ipsum necesse est: Quod. n.no est,quomodo moueri dicetursAlit no existenti quomo accidere quieu potest μπήmus uero esse ex non esse pro eo, ut re, quaelia ' libet substantia dicitur,quam rei cuiust forma quae a graeciser praesertim ab Aristotele δεος Mugur appellatur constituit. Quocirca generatio motus di seneratio ei non debet,quoniam unde incipit est non ens fecuum non debet

dum bubstantiam, subiectumq; huius est materi pris diei morusma,quae cum res potentia existens tantum dicatur,

104쪽

eo MPEN. P ΗΥ gr. potentia moueri etia,actu vero minime dicamus. Nul lius n. accidentis inafecundu se abs,frmasib tau Lib. r.eci tialic pax est quare nes motionis,quaesolum rei dis obiectio. ctgexistenti inese ostenditur.Atqui uideorsupradiis xii cirentpropter materiam moueri dici solitam,quo sola ib. m. moVeri etiam quislsi uideat in generatisone Eo quideιn loco uocabuli moueri quod Arithoumes etiam facere cosueuit) pro mutari usurpaui, in reliquis etia secundii accidens motibus ratio qua mori tum res fustinent, nes materium est,no tamen hanc secundum se moueri eronunciare debemus. Non enim cuius ratione aliquid alteri rei attribuitur, protinus illud etia eadem coditione affectu praeditumque esseeois portet,ut lassus quispiam ratione itinoris dicatur, noster sum constitim defatigatu necesse est dici. similiter etiam de materia, catus causa res motu in sectusciapiunt,cocludi protinus no debet, materiasecundum se moueri, sibiectum quide mutationis primi; existens, motus uero mediante ac intercedente formasubstanti corruptio ali. corruptio etiam secundusιbstantia motus diei etiam moti non debet: Motus enim uel motui uel quieti opponi eotus dici no faerit, generatio autem corruptioni opposita est, debet. quam motum non esse ostendimus. Quare neque coris

ruptis motus dici debet: quoniamsi esset, generatio - - . quos foret aut motus,quod falsum ei supra docui, cui quies quaedam,quod itidem concedi no potest,quoniam est ex quodam in quiddi,ut ex noen Ninens pro

105쪽

-to Iuretur, in core dictione ue

colummi dextra est,quae prius sinistraa perabatur,et iasi eaimmobilis sistrat, in Meae uerofotum altem, cuius rationehic re*ectis umne attribuituriis uero motus huiusreialterim,

locu motus is propraedicit meraccidens auisrexi dum reIatione.Μotrusue aper accidens ab hac metho excluduntur,cu H Iasis eorum tanta n qua persedeat s dicunt r. Porroauines actionis neci passionis motus est . At Pi Seneratim generano,alteratiotus alteratiostatueretur ursus harum penerationes aderationcssali Parreprotinusalixes

106쪽

co MPEN. PHYst eukhuideri potest.cum itaque motus neque substanistis neque relationi,neque actioni pastoniae perstuc primo attribui posit, ob eas quas diximus causas, is

fustiam inussis consistatgeκeribus,necessarib in his

erit,in quibus contrariorum designatio quaedam erit, In tribus μt Palitate,quantitate,et praedicamento quod ubi diis generibus citur. Isqμidem secundum qualitate motus, alteratio persem, nominari consueuitsecundu quantitatem augmentatus depreta tio er dimittutio: Secundum locum motus οἰνων Oethenditur 'inocamus autem latione,quae non nis istis attribuitur,quae feruntur naturae s ae impetu,no uoluntatelo . cum mutant. In reliquis quae ad huc supersunt praedia camentis,s quisq fecundum illa motus feri dicatur, facile intelliges,cuiusque modiis sit, primo ad aliquite istorum reduci,quos per se motus ac primo tamen

merauimus. Nunc quot modis ungs motus, quinam vere unus dicatur,demonstrabimus:prius turae quam

Vnas mo* de hoe dicam,ea suae ad huius expositionem sunt comtM Di di gnitu necessaria, oponam,explicans quid i mulci pinit esse,quidseparatim,quae contigua dicantur,quae conpropriG tinua,er id genus alia quaedi,hinc sinpto initio SIM V L esse dicuntur, quaesunt in uno loco prima posita,ut accidentia, er cui insunt ,substantia mul

esse dicuntur. SEP Aratim, quae in locis diuersis.cONTI gua, quae graeci οἰ ηόμενα uocant, quoruextrema sutismus,ut locus, qui rem Iocatam contingit,contiguus rei Iocatae dicitur. contιnua,quoru

extrenue

107쪽

Auscula LIB. H. , uextrema unum sunt, iit aqua uel aer continuus dicis: tur. Μ E DIU M, quod μεταν apud graecos disciturun quod prius peruenit id,quod secundum naturam continenter mouetur,piaim ad extremum.Ratio xero medii tribus minimis constat,ceu elementis,paucioribus enim constare nequit, ut principio, fine, Crquod inter haec proprie medium uocatur. c O NinT Inue moueri dicuntur,quae ut nonussi Aristotelem hoc loco interpretantur) temporis ac rei in motusuo nihil intermittunt, si aliqua intermisiost,ea non ratwne temporis ,sed rei secandum qaam motus e Ainterruptio ac ceu desertio quae cum fat. Nam psis in continuo motu id aliquando us uenire,ut si per aeurem,mox per aquam. Animalium uero incessus non modosuper terraesolo ed etiam pars motionis quodam in aere fit solatis pedibus,in eo quidem motu,sit. cernitur, rei ipsius , super qua motus fit, intermisio quaedam est,temporis ueτo,quo motus conficitur,nulla:Nam quieti nidia pars temporis in tali motu contiisngo uacat. Haec tamen mihi quod pace aliorum dixerim interpretum contorta,er param genuina expositio eius,quod ab Aristotele dicitur, uideri solet. ntinue,inquit,moueri dicuntur illa,quae fecμndum rem eum,cuius gratia moueri putantur, ut nihil ut

si ullum deficiunt ecundum rem quidem illum defin

nant,cuius restectu moueri dicuntur,in tempore aeu

108쪽

COMPEN. P ΗΥ sl- ipse se cere in tempore uocat. Quo in loco πραγματα uocat et lac κ ueingsecundu quae motus estini continue moueri socrates dicitur, cum inambulans aliquandiu incalescere incipit atq, alterari, ut quies nulla,qua omnino Socrates quiescere dici queat,inter hos differentes genere motus intercidat,ut cu in ambulatio defit,euestigio alteretur, continentersanem tionem sustinuisse Socrates dicetur, quoniam nulla pars temporis est,qua non motus fuerit,in quo necesse, se non est,rem aut pathos idem esse,modo tempus continuum existat.Et haec quidem uidetur uer ima apertfimaque sententiae Aristotelicae explicatio.Verb rum alitem ambiguitas, quae hic habeatur, qvibvsm

dam impos it opinor,quo missus id quod dicituras

querentur. CONSEquenterse habentia, quae dimἐuntur , quando inter id quod primum , Crquod huius consequens est,fecundum scilicet, nihil eritu tem naturae interueniat,cllius naturae primum eo istit aut secundum,ut duae linitates aut unitas cum bi nario consequenterse habet:nam in medio, quod naaturae eiusdem fit,nihil reperiturilla domus etiam doismui dicitur co fiet positione, erut Aristoteles inmquit, eis ii, non ivo 4, binarius autem unitatem et, σει consequitur.' ἴμενα sunt,quae consequenter se bentia copulantur, latinis e mutuo habentia uia

mitate Piam cpperare postant. Ea, quemadmoda

109쪽

AVscvL. LIB. IL in contigua, no necesses corporei esse generismam et motus ἰχομενοι dicipossunt liecie differentes, in no tempore continuo sibis ιccedentes, ut si in curs, exestigio febricitare quis incipiat, cursatio ex febris

citatio motus nominantur, quoiuam tem

poris nihil inter eos interce 't. N V Nc quot modis unus dicatur,et quisimpliciter unus sit motus, ex Motus ponemus. Trifuriam antem unus dici solet, genere, quot momui dealbatio ex denigratio, lecte, ut dealbatio cum dis unus dialia quapiam albatione,numero uero motus unus est atArieuiussubiectum unum est numero , Cr forma secima dum quam est ,una, Cr tempus in quo fit, unum,id est continuum: quarum conditionum si una epiam dast, motus unus numero simpliciter dici non poterit Motio cratida, ius tempus quidem continuum est, prior autem a posteriore motu genere differt,uel stacis,quemadmodum illa est,fecundum quam poscontinenter moveri aliquid untea ostendimus. Porro ut essentiam habet momentaneum motus, ita unitatem quoque censetur habere evanescentem . Nam cum equantitas quaedam continua, eias tamen partes planeno pers ut, eos disimilis uidetur reliquis quantitatibus cotinuis,quarii partes no ita evanescia sed perdurat,ac co istunt. Porro motus unus etii ratioeperfictionis quadi dicisolet, quae uel secundu genus sumitur perfectio,iacum Iocale motu reliquis magis una dicam,q*ia perfectior cieteris rissum generitas Pr

110쪽

οῦ, cOMPEN. PHYst vel secundum steriem, ut cum circularem bis magis unum assero,qui secundum rectam fiunt lineam, uoniam ei, qui secundum circui fit, neque addi qui quam, neq; detrahi potest, quod unitatis argumetum

ac perfectiois maximu est. Ita etii regularis unus magis appellatur,quam irregularis,quae sane ambo accidunt motui uel ratioefigurae,ret in vertiginoso motu Sγrtiu,aut q super lineas acta copcitur: Sunt. n. eiusmodi motus inaequales et uari ἰuel ratione r ei quae mouetur,ut rota quaepit una in parte citius,in altera tardius impellitur: uel ratione mouentis facultatis,ut i5go itinere defatigati turdius quam initio mouentur: aut ratione termini ad quem, ut corpora quae natura limotu feruntur, celerius in fine,3 principio moueris turs Velocitas autem Cr tarditas motuum differetiistiae nonsuti quaes/bstantiam ipsuum in certus θωcies deducant,sed accidentia quaedam. Nam omnibum inlepsunt eiusmodi deberentis: quarsecies moratuum non efficiunt diuidendo. Nunc qui motus cui motui contrarius sit explicabimus. Quoniam uero osti m. moim omnis inter contraria constitutus est, quinquetus per D μ combinationes ex collatione horum etesimi eo 'trarioram eoas lintποῦ Aut enim is contrarius,

traiij. s trario, cli est quilii contrarium,ut exsui utare ei qui est in aegritudinem: aut ex contrario ei qui est in idem,ut ille qui ex sanitate, ei qui insanitatem pergit: aut qui ex contrario est ei, qgi ex conrutrario