Erotemata in Physica Aristotelis

121쪽

veri incipu, δε in eo a quod uouetur. Fortas, ut di Iigentius accura iuss excogitatabmplarisq; obscuriora etia , g ut proponi adolestentib. debeat, videbutur, nonudis et iasupra modusopbistica, bis nimiru, quiblis, ut poeta Sabricus in f, stigiam obsistit eirere praecordi' anguis,nec de re ulla exquisite diligeterminquirendusibi putat, cuiuε apud populares no multa ratio habeatur.Quo fit,utpropemodum Aristotelis temptus ab omnιb.solitudine querere uideatur, cupIrris nimia quanta bis copendi' artia delectatur. uero summora ac doctifimoru hominu instituis tu reprebedo, cu quasi in tabula cuivim artis ac scienis methodu definitionu diκfonuq figuris depingue qua docendi ratione Graeci οφ dis uocit,uera eo cs ylio, ut reliqua ex Aristoteli petantur: suam uero inhκ per doce dis artia elemetis opera necessariarem' messat ut, cu ut praemapum aliquod queadmosu aistunt)m os puerora, ara artia doctrina cultum ingeli ipsoru Ndiocri imbuut, hisis solidiorib accuratioribuss philosophiaestudi s parat idoneosin reliquis percipiedis sciet sesciret. Quisequi ratione etiatuoi phιἰοθphiae ac siterari; genere praestiti inius Melanchtho, cu ab alijs serturitu multis aeditis libris ipse se testati mumit: Quod ipsius iudiciwnon modo plurιmu amplector exos utors, sed etia maximi ob incredibile hominis at lacoparabile eruditione doctrinasfacio.Sed quo invius philosophis incubamus

122쪽

coMPER P ΗΥ si ignavia qgoranda Cr ruditate moueri non tibemus, quin pctius irridendossenseo , qui de rebus maximis iudicure, nucladoctrina instructi, ratum cognitione imbuti , moliantur. Revertamur itaq; ad

propositum, er quibus de rebus Astitutus nobis serismo est, illum demostrationibuε eo stectantibus peris texamus. cum itas principia ac fines quamlibet mutationum sint impartibilia,deinceps monstrandi; nori. est, initium, quo transemutatio inchoat, non esse actu quiddam, sed potentia filum, finem aut, quo moratus desinit ebe, actu er entelechia quada existente designari istu posse. Principiumsane motionis, in quod primo omnium res inoblis ex quiete sese transfert, citfit impartibile etenim principia finess rerum omnium ciuscunq; generis in ecabilia oportet esse quaedi actu constare nequit, quoniam si actu dari posset hodprimum mutatum esse ita enim Latini uocant, quod Graeci κίνηθια) tu in eo res qgies ereposset, rursusq; ex eo in proximum mutari,Cr alterum mutatum esse actu constituere, ex quo rursus mutaretur in tertium mutatum esse, quo progressu motum uniuersum ex insecabilibin componi necesse foret. conciliditur ergo, principium motus actu nullum esse,nec posse primum mutatum esse ignari, adeos omne quod actu monastratur mutatu ese, ante se aliud habet semper, quod designari queat, adeoque sectio haec, quae fit in motu καῖά κιν-αν in infinitu pergit. Oft etiam

ut anta

123쪽

AVSCVL. LIB. II. Darante omne mutatum esse, fit transmatari, eromnem motu praecedat mutatu esse, potentiascilicet, quemadmodu in eapite de infinito diuisione cotinuisio

eri ostendimus. At uero non ut primum mutatum esse potentia tantum est, actu uero minime, ita postremte etiam, quo motus iasinit. Illud etenim mutatuesse coit

Ditin quodam quod acta existat, adeoq; durabili aliquandiu: Sunt enim fines motuum ἔφλέχεια persto

ctae, Cr quae non uno tantu momento perdurent. Pro

batisi itas est, principium motus potentia tantu dari, filem aut consistere actu quos, ac perfectudesignari quiddam resectu ipsius. Nunc ad reliqua nos conferentes, illa etiam breuiter demonstrare conabimur ouoru illud primum ostendemas,motu finit*m cor super eον poris finiti tepore infinito nussum perfici. Esto essim pop. moueatur aliquid per interuallμm definiti; q*0444m,to visu, eius,me hercle, intervalli in partes certas diuiso capi ιψιρὸpoterit, s per quarum partissm qualibet finito tempore rem mobilem pergere oportet. Nam per totμm 4μ u quictaxat inter illum infinito tempore moueri,per bγpothesin sumptum est. Ergos perquaculis parte interualli motio siet, minore quam insinito tempore confucietur: Tempus enim motas partis cuiusdam,brestias est tempore totius motus: at stero partes hstius magni'tudinis aliquoties smpta tota absaluunt magnitudisnem: militer etia partes motus, quae defignantur ratione partiam timeroniturumsitis magnitadinis

124쪽

COMPEN. PHYSI. liquotiesse pie totu costituunt motu. go militer partes qgos teporis,quae partibus motus siligulis reα spondent,totius teporis,quo totus motus absoluitur, duratione costitulit. Quare tepus hoc 'itu necessario erit,quonia infinitu mestra restitere uidetur: costat

igitur propositu. corpus etia infinitu imposibile est moueri tepore sinito,alioqsi pose dicatur, eadec ditione istud duri et a oportet,perstacii finitum moueri tepore sinito poste quidpii quod stastitate infinitu fit. At tamen infinitus acto infinito,adeoque tepore insinito moueri necesse est si moueatur. Demost ratio aut, Fi oresinito, per stactu aut interquili nitu mollem ur,ita costat: Nam tepus hoc finitu, quo moueridiciatur infinitu cor pas, certis partib. diuidi poterit,mino , re qdem Ioci interuallo in prima parte teporis, maiorare,parte altera, maxima,tertia parte tepoetis. Maxim msi uero interuastu,hoc in quo mouebitur,costituetur

ex tribus bis partistas, quas dixi res odere tribus par, . tibus temporis. Finitu stas pacius, quo infiti u corpus mouetur: Et illud implfibile ex absurdu esse quisno cernat Haud disimiliter ostenditus,mobile infiniis tum non posse pertransire magnitudine finiti,intempore sinito,cuius demonstratio eunde luce habet, qua superior, cupatefeci rem finita no peragrare stactu Ratio itim in ta. Nunc Zenonis sopbis nataqGdi refellemus,

Zenossis qbus is conabatur e medio tollere motu. Ita. n.argumeditatio. tabaturi. Per infinitas partes transitio feri nequit sed magnitudo quisbet in partes infinitas secari potest.

125쪽

AVscVL. LIB. II. 44 Quare transiri nulla potest. Ad qua obiectione stareis Dondemus,modo quoda imposibile esse,ut per medietates infinitas motio perficiatur, quatenm silae qdems utitur actu,quatenus vero sunt potentia,potest eistiasteri ut res motu pertrans ut media infinita potentia,no aut actu. Adeos res quae movetur per accidens

infinita pertransit,quoniail la infinitas cotinuis notitist quatenus cotinuus t ed quatenus discreta,quod secundu accidensiliis attribuitur. Magnitudini autem quantitatis colitiuae naturali terminos necessurio ac files quos iu inesse, si pra capite de infinito probauiamus Est etia alia quaedu Zenonisfallax,qua motum nititur destruere,argumentatio:Inquit aut phaeramcu moveatur quiescere In eodem. n. Ioco Cripsum t tam et partes ipsius existere,qMob causum no moueari hanc ed qui cere dicendum. In hoc sophi male alis terufulsum sumit,nempe secundu partes Ohaera quiescere, cu tamen co picuus eas in motu aliter semper aliters se habere: ad eos punctus glibet quoruinfiniti in quolibet circulo aut sphaera signaτι possunt pro nitι quenda circula cum 1 haera uel circulus circumgiratur,describit. Partes itaq; quiescere dicendum noest. Isti uero ex diuertis punctis descripti numerosi circui ijdem esse non dicantur nilis abiecto,queadmoda albsi et muscum cum ambo in Socrate existunt. Secundum. n. Prinam diuersi numero sunt circulsiquorum

sns ἱμisq; in diaersi pubiecti parte puncto quopi nis

126쪽

COMPEN. PHYsLrnato destribitur. Sunt itas diues ex se ipsis,nstineares diuisi ac differetes,s cunduaccidens uero ijdem, quoniam in eodem salecto delineantur. Motus autem omnis secundum locum aut per se tantum fit,idest,in eo quod sicundum formam salumodo aliter se ars a liter habeas,aut ratione utriusq; mouetur, Crsorii Docrs biecti,utea qsue motu recto lacium peragran '. nam in his motibus accidit μbiectum etiam loci aliud esse atq; aliud. Non enim manent in eadem loci super sciesie mouentes,sed mutant continentia se loca, quucum sint superficies,prioribus locis,ex quibus discedi sphaepa ta abolitis qμα tamen quamdiu motus per ea fit pori quoiud remis tantum sunt loca) semper numero differentesino tur ιη ς partibgs continentium corporum dea scribantur. Zeno igitur,cu per accidens sphaeram non proueri queret,idest Aundum subiectum,existim nil plane immobile existere,qκod falsum esse ii seudimus. Superest, ut motum nullum,excepto circuo

Dri,qui coelistis corporis proprius est,perpetuumacinfinito tempore persegerare posse ostendamus. Atq; ratio haec, asiniti dicuntur motus,in pl)eriss euides κηae indubitatae', cu certis cotraripsint des ripti,

quibus cotineantur,ut alterationis motus omnes,gera ierationis item Cr corruptioni , augmenti etiam 3c diminutionis,quorum definitis naturae legibus modus imponitur,ultra ac citra quem non evadantres natu aralitan motu uero secundum loclim qMidam continem . . ricer

127쪽

A VscVL. LIB. II. 4sri certis finibus cu non uideatur,ut is esἷ quo animalis mouentur,fortasse dubitet ac animi pendeat aliquis, an is infinitum stactum atq; interuallum coscere possit,quod tamen euenire non posse is demonstrabimus. Siquidem quod peragrari stactum omnino imposibiale est,ea ratione qua imp ibile statuitarinung morari quicqin eo incipit.Nam quo peruenire natio modo id quod movetW queat, qua tundem ratione ad illud moueri incipiets Nunquam igitur adillud moneri inaeipit,ad quod peraenire nullo modo,nes ratione vula consequi potest. Quocirca mundum rectam linea mota in loco infinitum nullum esseputanda. Reliquus,ut qui respectus mouentis facultatis ad rem mota existat, declaremus, quod confestim capite sepenti planum cere aggrediar. . OMNE Q OD MOVETUR AB ullo moueri.Esse primAm mollens,inotum, quoddam, nec horum infinitam seriem

posse extitere.Item mouens cotinusii' stinesse uel contiguam mobili.

c APUT Q ARTVM. PMqμήm ci perem,utqui comentariabaec in manus sument,non oscitanter, se mas animi a tentione,eaqxae hoc laco ab Aristotele propbrantur, percipiant atque intelligant.Non enim Aud

128쪽

tintu decret facere, utcopendio ea q in his libris ab Aristot. proditasunt trada, veri etiaut ea quae paulo obs urius ab autore ire, ac perplexius docetur, ab interpretib. aut uel omissa uel male exposita uidentur,

meo studio ais opera magis persticua planiorat efficia: praesertim ob ea causa, s haec iupride studiano

modo destri propter disticultate, ac cogit udi labore, que in eiusmodi rebus pervestigandis perpetuu esse oportet,sH cotemni etia, ac prope omnib. Iocis exiginis explodi philos phiil accuratiore uidea,cum pilarins uana bonorum ambitio,pecuniae 3 cupiditas, in quarunda facultatu ut uulgo nominat ucros arusuperba pronione, populari arrogatia C fastu turgidam tumentis, priusq uel mediocriter philosophia praecepta degustent, no tutosuo comodo, quato reipublicae malo ac pernicie,rapiat, ins bis altus apereconim, inani perstasione imbuti, se ips)s putent,qus

rutame ors scientia ostetatione quada, no uera reruor in cognitione costare mihi uidetur. Sed his querelis

omisis, reliqua deinde,quae nobis proposita sunt,persequamur, quo illud primus:Omne quod move tur, ab alio quopia moueri necessurio. sane quide ostedimus supra,quicqd moueatur,illud necesse esse ut corres existat,cuimpartibile nussu per se moueri queat: quapropter secabile quodda erit quod movebitur. Talavero,corpore excepto, nulla res alia potest esse. Prorama est,ut in eo demostrando elaboremi s etla,s sa

129쪽

AVSCVL. LIB. II. g6lices es corporea nulla movere seipsum, adeoq; a Istipsi moueri valeat, quo probato cofirmatos,deinde, quomo quodlibet corpus ab alto moueatur , cxplicabimus. Eoru qdem quae mouere quiam,aut ab alio mo murenti veridiculur,qdum mouet,ut Graeci uocat,ὁμωνυμως dixifro. id est,aequivoce,qdam σννωπραῖς dest,umlloce. Eaq mouent univoce, sui milestecie rina, aut acci γα. - dens in istud quod ab his mouetur inducunt, ut calidiis tas calida effici equi; procreat equus,pardus generat pardu. Eflictetia aut aequivoca eiusmodi ἐέλin se ipsis no habet, quale in rem eam, pC ab his como Arisso liFetur,inducus,quora duo genera statuo: alter u quod , plures uno effectus procreare potest, ut solis calor,georu causa elycne is et oim coni nis Ru e generanturer corrumpuntur uster riuea,quo ira generis ac si ciet unpotentia ac uiritate effecta producit lituisseminis, trauitas etia ac leuit corpora naturalis m, Iristotea re si ectu eoru locoru ad quae mouentur. Equide eam les in o. a tale actu no exi iciis,quale id quod ab ipsa genera Ovροι- tur,quodamodo aequivocum recte dici poterit:nam eo grauitate

usq; ab univocis differre iudidaturJtishq quoad nita et leuitate

Metit,agere συνωνη u2ςsemper uideatur. Ita grauitas κιetia,qxae motione deors mi promouet,restem eius Io mei ad que res grauis destrtur μων' ως movere dici απλων tur,cum actu in loco infriore, in quem moliet, gra

uitas non existat. At uero fi quis insta consistens, ominat. quod leue si ad se deorsum pertrahat , tum motus is ivoca ca sum habere censetariqgoniam istud quod

130쪽

etiar opae νη-ac causas, aut facultates Asel sis primo non moueri,quis non uideat Neque enimusti agravitas, quae accidens est,primo deorsum Iertur, hed cur a subiectu in quo hi deorsim praecipitat, seipsum quos una in locum inferiorem recipit, qui propter grauitatem corporibm onerosis peculiaris er nat ra proprius est. Atq; ita inreliquis finitimodo nihil coperitur, quod se ipsin primo atque immediate eo moveat,aliudq; est, ratione calas motu ascisceresibi eme quo mouetur existimarisolet . QEorum sunt qκcdum

eitur potentia Facaltas igitur motrix tot prope in dis dici,adeos in reru natura deprehendi consueuit. An uero er quomodo seipsor quic am mouere ua, sed aulpsit,proximum est quod a nobis demonstretur.Initium quidem ab his quae σου Qq mouent capientes,in quibus id quod molle ab eo quod mouetur, separatum non nemo cernit,nessensu tantum, sed ratione etiam protinus deprehendit. Res etenim nusta

est, quae frigida caliduis simul atque eodem tempore posit existere . Ex quo colligere ac concludere istud valebis, nihil esse quod sibi ipsi ἰνερ αν caliditatis

comunicet: Nam qua calefieret, frigidu es et, qua cole faceret, calidum e te necesse soret,atque eodem temtore secundu se res illa calida frigida: cui diximus ore secundu seres illa calida frinidaci ut diximus experet, quod fieri non posse,quis tam coecus ac rati destinem, resanon libenterassessuatur