장음표시 사용
141쪽
AVSCVL. LIB. N. 12cgopiam percipiuntur, alterationes proprie 'ridi cotur. In aliis enim gratitatis lectoris proprie ait teratio non dicitur, ut quae mutationes Melsecundust fguras,uel habitus enumerari solent. Motionum uero certaru sfries existant,ex eo conjcus3,cusubiecti naturam de seipsis denominatione quada praedicari u lint,ut triangsu,quadranguis no dicimus lignusti lignea, aut aeneum,ast'rrere,instar generatiotius laundumsubstantium,in qu/buspe picuum est,materi idem εν ria παρωνῬας de torma dici ac praedicari, ut cum τοις - .aerea sistantiam uel ignea, uesterream dicimus,id ταρουτια significare uolentes ex aere vel terra generatum At καα qui in generationibus antea non m0tus vocabulu,sed mutationiue usurpari ostedimus: Nam in istis materiae prior appellatio quasi uidetur extincta. Aerelim. n. non aA ,igneum non ignis, quod ita generatum est,
dicitur. Atqui in istis fenfilibus, muteria pristinam appellationem suam tuetur materiam autem uoco , subiectum alterationis ut album non ligne ni sed lignum,er calidum non aqueum sed aquam culidam esse ex feri pronunciamus, in quibus pubiecti nutura eadem in fine motus connit ,secafidum appetitutioin, nem, quae erat principio motionis. In quibus u ro subiectum adeoqM ratio ipsius eadem perseuerarat , a principio mutationis ad finem usque, his proprie atque apposte motos liocabulum accomon ἐήtur, ex quos equitiir,ut ei mdi alterationis πα
142쪽
ήν μορο υ, η ανομοiομε ρεγυμ G Naiαμπεραμ εινω Prioris exemplum est, ut cum calescere aut phlegmone fici inchoat quidpia, exestigio id quodprimum est, non disperi ab eo quod ultimum est,ratione Pu esse dicitar,nisi se cundit magis Cr minus. Posterioris exemplum in his generatio ηibus deprehendas,in quibas id quod generatiosi principium est, disimilesecandum essentiam termino gema rationis deprehendituΥ,aut cli terminus maioris mirrorisq; rationem non capit,ut punt μεταβολαι κατὰ ουσίας,ο 'sμο ρα. Nes enim ita factus est triangulus,ut magis minusue cum feret diceretur, cumtions inper quacus sectione eundem in partes ὁμοιομε di idere liceat: Etenim non particκliquviei triangulus si diuidere pergas uerit Ita secundu substantiam forma imul tota st: num generationis illa His existit, finis aute omnis individuus est. Ita quos habitus
143쪽
AVSCVL. LIB. IL nbabitus animi ac corporis non alterationes nes moram sunt dicendi, sed fines quarundam alterationum, . 'in σμt Aristotelis inquit, τε λ ωο μ, appellabuntur.' ''Quo autem planius comma intelligantur, ad cata ' .pμt se sitidum posterioris huius libri reemrendu est, μ/qης ubi defuibus motuum prolixior se rino institutus,omη rem proponit apertius. Praeterea nes uitellio μrso, iis tus see dum scientiam alterari dici debet,quoniam 'ς
prope ratio tota eius quod intelligere dicimus,ad rem lationem quandam spectare uidetur.Intellectio enim ad rem intellecta referturi. in relatione Iero neqlle motus nes alteratio ulla inesse, sura ostensem demonstratums est. Adlaec nec scire ipsum, ais cognosce*re actu,alteratio dici potest, aut motus aliquis , nisi quis Er uisonem ergustationem motus,non aut potius ἐνεργας appellare malit. Visio etenim,gsistatio, Q nain reolfumo,et reliquae sensationes,no ἀτελεῖς με sacut motus, sed si Met ,er quae amplius non sunt, sied differata factae sunt,existimari debent. Quare neq; ἡγ o in motu quitellectionis alteratio dici debet. Proinde qui possumus existimare intellectionem alterationem quadam esse, graece, cum persuasi imum istud omnibus fit, animum mini; risto.σα me motibus perturbatum ed quiescentem, pthnes a plices lib. pientifimes cogitares adeoq; omnes animi uirtutes θ. primatum demum perfectaesint, cum motionibus ac pertur philoso. bationibus anima libera in corpore acquiescit. Neque enim uirilitum,neque scientiarum habitus ullus ab his
144쪽
fliguntur,qui animi sedatum quietums consistere non patiuntur. Quod quidem in pueris ,in decrepitis quibusdam, inebriosis,tam euidens est,ut probari naopus sit Ex his itas manifestum est, quod initio proapoctuimus,omnem alteratione adsensilia cumprimis, aliquo modo etiam adsensus pertinere, in reliquis ueroperse nullo modo alterationes dici debere. Hacteanus etiam mouens s moueat cum re mobili coniunctε smperieuli immo Qροι MOTVs c VI AEa VALIs motui diciqueat.Item,quo pacto motus inter se comparentar. cAPUT Q INTVM.
EA qgoram interse comparatio legitime fit, eius
dem nessire undiquaq; atque omni ex parte ege debent. Etenim in omnibus methodis eius quod cὸς peffictum,cbsummatum,cuiq; defit nihil, ratio cμm φr tqης pristiis haberi solet.Quemadmodum haud multo a p σος redeontrarios motus quo modo numeris omnιbμs, ac non pro re nata contrarij dicerentur ostendimus,nec multo post qui maxime unus motus, non pro eo ut cri Femdetor, dicendast, expose inlis. Nunc etiam certe puri
145쪽
certe pari ruisse,s motus dicatur maxime et assolutecquales explicare decreui. Q uo in Ioco huius memiis nise oportet,phγficu quod aliquoties iam dixisse rein cordor rationes eorum quae definiuntur, non ita a strahere intelligendo, quemadmodum logicus, prioinuss philosophas facere consueuerunt,qui naturam cuius, inteliligentia separantes d rebus singulis, qua Graeci ite θ'cyxin uocant,notiones uniuersales ac desilitiones ita constituunt, ut ph Uca πραθη plane exocludant:quaquam prima philosophia alio modo uniis uersalis,alio logicie rationes uniuersales dicatur. Desinitiones autemseuasitap sicas in lituit, ut rationes earum cum seubiectis communes describat, nec discoodit ab effectionibus,quae naturis fingulis propter manteriam sint insitae atq; innatae: Propterea etiam, uel. Hem,uel diuersum unuquodq; asserit,pro eo utpubieocta,uelrutiosjubiectora eadem uel diuersa fuerit. Demonstrationes napis in hac methodo nonsuntπαρὰ τα πράγματα,funis curebus, qMatenus moueri
possunt,perpetuo coiunctae. Sed de instituto p fici, quales synt in hoc generescientiae definitiones, s periore libro sutis multa diximus.Nunc quod propositsi
nobis est prosequamur: Qui motus interseuere comparari queant, ita ut nulla re ac coditione deficiatur, ad perfecta collatione necessaria.Secunduhanc ratione motus unus alteriaequalis,maior,minor altero, respectu quodam celeritatis, tarditatus dici cobueuit.
146쪽
COMPEN. PHYsLProinti rite quae inter se conferri posint quae Graeis uocantur) f constituas, ea unaquadam re eodenis nomine inter se compares necesse οι Alioqui enim quae in rebus diuersis comparantur, hia proprie fῬιcλκμι, nis quadam analogia dici repuratarique solent, ut cum ita inquum, tantam nigredine carboni inesse, quanta albedo inest cretae: In hac analogia res fine accidentia, secundum quae fit comparatio,natura ασηacλκμcelle existimuntur. Album. n. albo, nigrum atro,eiusdem, omnino formae res inter sese mullio comparari consueuerunt. Dicimus enim hoc silo albius, comparantes alteri cuipiam rei albae, atq; in reliquis simili modo. Porro autem non modo nomen unum idequeesse conuenit,sed ipsus rationem
quos eandem,ita scilice ut ne fit aequivocum. In te enim quid iam agatis colore quempiam fuscum cum nocebus a conferre moliatur,quorum in utrossus nnon omnino idem Agnificat. Protinus aut secundum id, quod iam diximus, uidebitur comparationis ratio in his,quae univoca s,nt, cosistere:adeoq; pAtabimus, Eocabulum hoc multum significareidem in aqua Cr aere, er vocula qua dicimus aequalem aeri aquam exis stere, aut cum restectu aeris multum seu pauciorem aquam asserimus. Veruntamen ne in istis quidem comparationum uocabula, cuiusmodi sunt, plus, minus, multum, paucum, aequale, rem eandem Agnificant: Etenim aqua ad uerem proprie, cum eiusdem nati
147쪽
AUscVL. LIB. Il. 0 me non fit, incomparabilis est. Quando autem comis parantur inter se, bifariam ea comparatio fieri potest, cum ratione magnitudinis ac uastitatis, tum ratione potentiarum secundu qualitates proprias. Restectu quidem prioris maior decuplo aer est aqua, ex cum materia nas itur. Necesse qaidem in omnibus,quauere fultacλημι dicuntur,commune quiddain utros secundum se esse, ut materia eadem facit, ut istum uiserem decuplo maiorem priore aqua existimem:Ex Mno enim aquae oalbo, decem aeris cγatbi procrean
tur, er hoc q&idem modo fui ληβc reputantur a qua ais aer. Alius est quo secundum qualitatum primarum inter se co eruntur, ut cum odibuuque tantundemst us continere,Pantu decem ora . thos aerisiudico: Quo fit, cuindi partu duo uoces talae, quibus comparatio fit, ut aequale, plus, minus, vastitatem sciliceter ειναμ p, signiscent, ut aequivoce usurpari uideantur, eandemque ob caussam, cum in re una diuersi significare positit, non omni ex parte propter ipsas cossutio inter elementu instituatur Flam ea Fae secundum magnitudinem est, disimilis illi semper existit, quae secundum in sepotentiam capitur. Quare neces fuerit, ea quae legitime,
non autem uulgi more ac consuetudine, compara
tur inter sese, ut harum conditionum his nulla defit: Prima, ut uocabulum, ratione cuius comparatio est, unimcumst: Deinde, ut referatur ad idem, er non
148쪽
COMPEN. PHYst. H diκersa,vpaulo ante multum in elementis usium parumsuit. Tertio, ut in pixtas Decies non deducaestur: Nam color tametsi univoca fit appellandi ratio, comparatio tamen in eo feri non consiueuit. Porro in
motibus,cum in bis comparatio fit ipsoru inter secte, subiectu eiusdem speciei indigiduae, motionemq; elusedem Jecie in motionibas autem,quae aequales tardistate aut pernicitate dicuntur, Cr magnitisdinem praeterea eandem , Cr tempus idem esse oporteL Vulgus quidem hominum non accurate τά fυμζλητα condistituit ed pDrunque comparatio eorum uelsecundugenus sit,ut cum maiorem illam respectu cuiusque minoris magnitudinem essepraedicat: aut ratione analo Iiae, ut cum herbam magis minusuesalutarem quam medicum,aut regionem. PDficae quide comparatio, nes aut secundum speciem indiuiduam,aut materiam indiuiduam fieri consueuerunt. Hactenus qui motus ἰσοταχJ- nominari proprie soleant, alias id genus ostendimus. Nunc q proportio motriciums cultatum ad corpora, quae ab istis mouentur, haberi, describis uaria potest,recitabimusAn qua ratione coi stituenda, primo Merum illud comperimus: Omnem motorem, qui corp*s per quoddam stactum trad cat, dimidiatam blitus corporis per duplum intere
uallum tempore isto motxrum, aut per idem intem uallum tempore dimidiato. Vocat autem hoc in Ioco motorem extrinsecum er corporeum, non incorporeum
149쪽
AvscvL. LIB. IL mreuinverbi gratia, si corpus animalis inpartes Dic
dissecetur,anima quae prius totum corpus commoveribulicerto tempore at s loci interuasso, partem altera non per duplum interuaesti transferet, tempore glo, quo totum corpus anima motrice agitabatur. Mot rem itas talem intectigamus necesse, qui mouendo ipse moueatur etiam,ut corporei illi motores existunt: qllo in genere non anima est, β' d animal ipsam, quod corpus aliud qgoddam uis molem quapiam ex loco in locum deferre consticitur. Huius quidem proposiationis probatio omnis ex proportione totius ad parates consta corporis totius ad partem, interuassi, revi stentis,temporis. Dago enim minus corpus duplo minorem in se resistentiam obtinet,qua motori aduersetur: Subduplo igitur tempore mouebitur per interis uallum idem,qlio totum corpus duplo tempore moliebatur. Eodem modo ex proportionis natura perstrucuu est: si potentia quipiam motrix definito aliquo tempore certo quopiam interuallo moueat dimidiata potentium, dimidiam rei mobilis eodemtempore,at, que diteruasso moturam,us, quemadmodum Homerus inquit, Hector centum librarum molarem Iupi, dem promouere certo tempore ac statio ualuit, eius
partem dimidium eodem stacio ac tempore opulsa sit,qui dimidia parte virilim praeditus fuerit. At uerura non necesse est quicquam ualeat pondus comm Eere tempore quopiamilii duplicatam hanc mole tem
150쪽
co 'PEN. PHYs L pore inambis logiore protrudat. Minime enim verκ esse uidetur, sitorum quidpiam uirtus movere queat, ut propterea mediocris uirtus idem pondus in uere
posit:ut cum Iupiter Homericlis aurea cathera relidi quos deos omnes,una cucs Io,terra,ac mari sursum,
aut deorsum protrahere queat, idem etiam praestare caeteri Dij omnes,etiam fi prope ad dimidiata potentatis Iouis aspirent partem,ualeant. Ita ratem quampiam centum uiripromouent aliquot fis, quinquaginota ne mouebant quidem. Eam ob causam necesse etianon est,si mγriades aliquot Iuttarum cauum lapidem efficiant, ut proptereaquMet earum partem cautestatis huius procuret, actuquesive ta γέ- eficiat, quod tamen erct nihil ipsa persese res ulpit guttula,
paret er idoneum faciat, ut earum aliqua id praestari repositi, quo partem aliqua ex cauo lapHis adimat, nemo opinor insciabitur. Nam tametsi complures harum in cauando lapidem nihil faciant,
fruginti noue remiges narem ipsi non protrahere pos sint,adiuncto uno quopiam tamen nauemsubducant, is quidem numero trigesimus tantum uiribus praestatare non uidebitur,κt solus operas a nauigium mouere cens*tur ed illorum uiginti nouem potentiam,ae mouere posint,praestabit,cum prius c γεια nomouerent mole hanc. ridem in reliquis ,sique adhuc sunt mouentium uirium ad res mobiles constituenda. propor