장음표시 사용
131쪽
m dieationis munus assumpti sedulo
alantur . Hinc, quaest. 17. - .elus. 9. Henricus Gandauensis, Concirtiantem debiti coactione ossicii, simplicis et, & absolute caeteris paribus pers, e ius de euangelio . quam de labore manuum, aut de mendicitate vivere, uberissime docet. Ex maxima enim humiliatione interiori, quae reperitur in eo, qui ex euangelio vivit, suam positionem sus. ,, ficienter ostendit ἔ Quoniam verus euaninget illa linquit ipse in calce quaestionis in in ' tantum semetipsum despicit, quod om- nium. quibus incumbit ipsum euangeli- ' Eare se seruum facit secundum Apost
um, eadem I. Corinth.ς. Cum essem libersa ex omnibus, omnium me seruum seci, ,, ut pl ures lucrifacerem: Laborans autem, ,, vel mendicans in quantum huiusmodi, non nisi pratiae eius, a quo mercedem, vel' eleem Olynam recipit se subiicit. Cum igitur in maxima humiliatione sit maxi-N ma persectio; perfectius erit de euangelio,
33 quam de labore manuum taut de naen didicitate vivere . Haec autem obiter dicta
- Extremum itaque praeceptum , quod eum allatis , haec regula contraxit in II unum ita tandcm curandum proponitur. M Nolite possidere aurum,neque argentum, is neque pecuniam in ZOnis uestris; non sis peram in via, neque duas tunicas, ne-M que calceamenta neque virgam . iau biis sane verbis , flexuosam excitandi quaestionem, Cht3sostomus. tom Hom/ι. in hos Pauli. salutate Prisiam , ο Aqωιlam. lin. mintiit occasionem . Hoc, scilicet, cur non Obstante praecepto, Petrus calceatus ni cesserit, sic illi iubente Angelo,, ctor. 2. Calcea te caligas tuast & Paulus, penula, o libris, atque membranis si usus, dum a ' Timotheo. a. cap. q. scribitῆ Penulam .
ν, quam teliqui Troade apud Carpum , v M niens assir ticum , & libros . maxis E auis, , tem membranas 3 Quam tamen, breui posita hae distinctione, ingeniose soluit, dicens e Non entiri obiter,& trude inqui ' renda sunt haec ι sed opere pretium fuerit D simul & personam. & tempus. & Omnia ,, hac diligenter pcr scilitari. Itaque, cum haec diligcnter consideramus, inuenimus se quod ipsa non sint omnibus imperata, sediolis Apostolis, & ncque illis momites, sed ad praescriptum , α determinatum V tempus . Nam Christus spaulo inferius N iubditi neque Apostolos semper, huius legis necessitate obstringi voluit, sed eos M obsoluit ab hac lege, cum iam ad saluta-νs rc 1δὲ Crucem iturus esset: Nam passios, ncm aggressurus, vocatis ιllis, dixit Lu-υ sata a. Cum vos uulierem sine marsupi'
di pera, aliquid ne deerati Athletesiimnis dent ea, dixerunt a nihil ἀ dpla autem idinis cebat eis r Sed nunc quit habet malimia pium . tollat & peram a dc qui non trabet. , , vendat vestem suam, εο mercetur gla dium . Quamobrem, cum solis Molio. I xlis. & iis ab eo penitus iam absolutis UMditum sit tiae pix pluma literae cer pro cortice , ita nuditate cluntaaat spiritus, ad sacros peruenit concionatores. Ide , , que per aurum loco superius allegato iari quit Carthusianusὶ hoc loco piohibitum, intelligitur sapiensia secularis r per argen tum, sermo coloratus: per pecuniam autem , cupiditas .' per duas tunicas, dum plicitas animi. vel sanctitas simulata; pet , virgam rigor vindictae r per peram, the , , sauri impietas . Omnia igitur haec abii- Cienda sunt praedicatoribus, atque Doeti tibiis Christι, quia ut ait Apostolus. Ito ma s. Prudentia carnis mors est . Et rur- sus ι.Corinth. a. Sermo sinquit) meus non suit in persitabilibus humanae sapientia is verbis. Iacobus denique hortatur cap. q. Purificate corda duplices animo. Hachinnus Carthusianus. Et haec pro seruandati de , sic ris exhibita verbi Dei Ministris, ad praesens dixisse susticiet.
Theologi schoIastici, quibus orthodoxam
incumbit tueri fidem , eiusque truces expugnare hostes: ut tanti muneris,studia cautE exerceant ἱ quinque praeciPuasuinmopere curare debent. SUMMARIUM.
132쪽
. ut ea , qua fidei firmitate iam tenet, etiam NM rationis luce conviciat. --.4 Ne Sacrorum Theoreticorum speekiatio extra i modum excedat legibas , praecipuisque mo--ri nitis summoperὰ coercenda videtuν οῦ quareis D. Nagia eno quinque a nantur pro a scholasticis praecepta 3 quorum primam est , - Lazim non cuilibet is diuisis rebus spreulatio,. o dissertatio conueniat , sed his duntaxaι,
qui exactismὰ explorati sunt, o eorpus , est' animam a vitiorum Drdibus purga
s omnes in studiis Lauream doctaratus, ae do.
to, σ quoa i studia theologua . trigesimo 3us ab eminentiam doctrina aluer vis
6 Pro iurassis obiectis, aduersaresque redar guendis, nisi in disputando promptitudo ad st, s solertia, vix Doctrina suscere vide-Dν οῦ hinc est, quod scholasticis theologis,ηon
tantum in literis exploratos , veram etiam eo templandi aeumine praditos esse con
γ invia veris in malevolam animam non intrabit sapientia , ad disserendum de fide ; peruersis hominibus, impi s, Dei nostri gratiam ιυηρ ferentibus tu luxuriam , pharmaco paniten tia, 4 viti s nedum purgatis , liber aditus minimὸ patere potest.. a Secundum , scholasticis prae tum exhibitum
Theologis est , ut non remees, re omni tem- .pore, sed cordatae, post orationem , βιlicet , fidei ιum hostibus βι disputandam; per quod
. Eumons, maxim/ temeritas exprobrataer, qui inordinato disserendi studio flagrans, omnem homiηιs glor iam , atque probitatem , in inis pestiua disputandi ratione penitus Ucabas .
deas stulto iuxta fluuisiam suam , ne sicia ris ei similis. MDonde stulto iuxta Iulestiam suam e sapiens tibi esse videatur: Liceterim hae, si tantum eoram audiatur sonus, omniηo contrariari videautum, tamen si m ficus in ipsis capiatuν sensus, tempus dissere ηὐδcholastico υndequave prascribisar texem Io D.Bernardi cara Petro Abasiardo disienante ostenditur.
Io Tertium praeceptum pro scholasticis est, ut non apud quosvis, sed apud cenos, disereres , Erdoctos homines cum hareticis cerrent'. sanctam enim xon est dandam canitas 3 neque margarua mittenda sunt ante porcos, ne fortὰ concatient eas pedibus , oe conuersi nos di- νει μι. inemeanodum accidit domo -
- Ecbis, da segmanibus fidei eum Lu heros
. 'ingenia fatentur . . u.:: Da '
. ix' Mumtum denique , ct vltimum praeceptum , - - Theologia. flebotoicis datur τι dιvinis in . rebus, cissereni opus nos sit iste minatum , . fel - , in ebridiani sapientis finibus ei eumsep turpi , Di 4res Vrtutes sunt ibeologa ies, Fides nemp/ ams, ct Chaνitas. is Theologia, de qua conflictahtur scholastiei, esto absolutὰ, verius dicatur speculatiua ,, quam nactua, aut affectiua οῦ eminentis rami Deculattua, prafrica,oe simuι assectiva nuncupari solet. αkaνe, ut speculativa trami uatur ad fidem, qua credimus credenda:qu tenus practiea ad Dem , qua Deramus Deuranda ἴ quatenur autem assectina ad charitatem, qua diligimus diligenda .
14 Laitis disputare de fide penitus prohibetur , etiam si docti, in eveni fuerint; -9Mον
tamen, dummodo scilicet, urgens uoη admηecestas aut si tantum exerciti' causa, imo ter religi os velint disputaractu e eηim nos formatis, sed tantὼm materia ιs efι disp. ratio, et consequenteν non prohibιta.
I s Curicis, Er R eligiosis, liere minores,vel mi res ordines non susceperint, disputare de me non inhibetuν, si causa adsit, eν doctι sim o . . dummodὸ non fiat talis disputatio coram . rudibus, nisi detur Ofas , quod ιid fiat excellentes , ut se aeeommodent etiam simpli-
I 6 Digerere cum hareticis , qui alicuius erroris auctores, o Magistνι sunt non item alicui, . nisi ex circamstautia, maxim/, Ie diret, alia cuius urgentis necessitatis, praecipia si disputaηs cum iliis sit xeophytus, ves hastam in fide.
SColasticam, quam vocant Theologiam
. ve alteram iuxta traditam cap. I.n. a. hu-1 ius supremae facultatis diuisionem partem absoluam ex ncolericis quidam Sanniones , etiam non defuerunt nae retici, Lut ne- .
rani, scilicet, Caluiniani, Trinitarii, atque alii, qui vel explodere , vel extenuare impie conati sunt;atque in summos omnium seculorum scholasticos Theologos impudenti fiam me debacchati. Benedictus, ex Be . Midris. laetiIa Eccles Carba ressa 6. Hi nan-Que, sanam penitus abhorrentes coctrina, iamplicium cordium vanis , & peruersis comm cniis ne praecludatur aditus, scholasticorum et uditionem summopere veren
133쪽
iur. Quare sicut Philysum. r. m. Mollide 3. debet procedere sinquit Henrie. Gand.
cauetant, ne taber ferrariuS in omni inue I. p an. T. q. a. mo. cum nranuductionen eis r istis,atque ita contra eos,pugnam i ratiouum naturalium adiutoris ἀνα- , populo Dei minime suppeditarentur Propterea tom. a. 'M. acis ad Maximam sic armat se protecto exterminatores haereti- is D. senserat Augustinus. Re agamus, i ei ut Ecclesia cuin ipsis congrediatur iner lione agamus, ciuinarum Scripturatum
ruis : Disores. 6c Sapientes, qui suis di se δ uilioritatibus agamus, quieti. atque ira putationibus, studiisque , ccriandi quasi is quilli quantum possumus mamus ; quaestina, gladiique ministrant, funditus diri- ramus, ut accipia inus,&, inueniamus , demere contendunt. Pecuersi enim homi- is aperiatur nobis si forte fieri possit, ut aes aes, & falsitatis amantes antiquitus, & re- M uante Domin0, tanta deformitas, atque centet hunc modum rere ferunt; quoniam ,, impietas de nostris terris incipiat aboleri . cominus isto uenere pugnae robusto, ac Quod adeo ratum , sempetque firmuri hin, breuie indiuntur. vrsacius idcirco, nuit, ut Consentio. qui e stola suadeono di Ualens Atiani Episcopi, quos Hilarius nullis quaestionibus circa Sanctissimae Tris sanctissimus Pictauorum Episcopus, scrip- nuatis mysterium, Catholicam veritatem, ptis nuper consutarat 3 imperatori Com scripturis an tum, non rationibus conte stantio item Ariano suaserunt, ut specie debat esse tradendam, ita rescripsit; Neque honoris, eum, in suum Pictauicnsem Epi- cum caepero, te in tanta secteti intelligen-lcopatum restitueret , cum praesentis ad ,, xi. 3 utcunque introducere . quod nisi ublice disputandum, tritus iam exhibitis ,, Dcus intus adiuuerit,omnino non possumn;
ibellis,eruditionem alde pertimescerent, M aliud disserendo facturus sum , quam ra- ex Areminio. n. Ia. r. Hac na de is tionem , Ut potero redditurus, quam si causis uidelicet, ut catholica fides opitu- is vclame, vel a quolibet Doctore noni tra-letur piis, acia aduet sus impios strenue de- tionabiliter flagitas, corrige definitionenia, fendatur u sanctorum eeolesiasticorumqueo , . u an . Non vi fidem lespuas,sed ut ea,quae Patrum, sententias, scholalli ea methodo , ,, iide firmitate iam tenes, etiam rationis lu- Petrus Omhardus, agnomento sentcntia- M cc conspicias. Quia ut habet ut inferius qui Ium.Magister , simul coegit . Itaque, ex D. M ea, quae credenua sunt, credona a tantum. Augustino lib. 3. de tνiaiton proaus. his Ver- is modo existimat, cui rei fides prosit ignobis, tuum quadripartitum coin-'ndauit rat. Et Felicianum e contra, qui verit- tem , opus. Inardescentes , scilicet ἔ Fide in nin Scripturae potius ratione, qua in fide opi.,, stram aduersus errores carnali uin, atquc natus est csse indigandam, tom. o.ev. a. t o,, animalium hominum, Dauidiuae turris Icdargueret Facilius in negotiis fidei testia , clypeis munite, vel potius munitam Osten ,, 9ιmoniis creditur, qua in latio in uestiga- ,, uere, ac theologicarum inquisitionum ab- is ius . virisque ergo i ad rem optime con-
,, dita aPerire, nec non, oc sacramcntolum is sa cludit Henricus l. p. art. o. q. 7. η.o. quoin
D eccletiasticorum pro modulo intelligentiae ri dammodo contra virosque Augustinus,, nostrae notitiam tradere studuimus, Quare ν, consentit . factum certe putatur, ut Haereticorum sola Caeterum, cum tantae molis credenda . procacitas, de Pellinacia i intermissa plana quae sides praebet sit illustrare rationibus, illa, & splena. da i hcologizandi ratione, 6 Raro ut in quaestiones dum incidimus freno qua maloies nostii vii lolchant ; ad hoc Ch ysost Omo fovul. Ia.ia ι. Timoth uetaco, acre , vehemensque pro veritate altercandi quae non Opiarici opinemur quani pluri- genus, quasi altera manu templum Do- naum; ne modum idcirco extra, sacror tam mini aedidcantes, reliqua vero nos liberosi deinceps Theoreticorum cacedat specula. que nostro ι, breuibus hisce aisceptandi tiQῆ lcgibus, praecipuisque inoli. . , lum-
pugionibus, ab iniquis defendentes hoἔli . . m.pe e Locrcenda videtur. Haec itaque a curi a. es a cap. penitus impulerint Quo- vcrcnda ex Naziaii Zeno orat. I. de Theologia, i rum etιam ier probitas inquit Athanailus . aduerjus Eunomianos in disterendo de Dco, le., dιμ. I. adism . artum. contra inlotcnleS qtις- OGrunt Pr cepta , quibus sedulo quis vlusis stιonum illarum nouitates, rebus immuta- iuerit, nunquam a vetitatis sciti ita se cxce
, , bι liter permanentibus, nominum vocabu- is dis c comperiet.Eιgo sic fitur. Non cuius-- ia mulare, & significantius rerum naturas is uis cst, O viri de D O disserere:non inquam. is exprimere nos adcgi I. is cuiusui S adeo vilis,ac protrita haec res est Caereium, cum omne dictum veri ratio- is & eorum,qui humi reptant addam cti .im, ne perfectum sit, ut ibidem protinus sub. ,3 non Cuius iis icporis, nec apud quosi is, ei 3 dit lententiarum Magister et scholasticus H dc quibus uis ἱ led certo tempore ,& apu. I heol'gus, cuius est maxime veritater , is ccr. Os lio milics, ec aliquousque facie rici uix
sectarit finis quippe scholasticae , siue spe- ,, est . Quibus proseclo verbis ,. ni fallat sup
134쪽
opem quonam primum adhuesve declarans, statim subdat. Non cuiuslibet qui dem; quoniam his duntaxat hoc muneris incumbit, qui exactiissime ea plorati sunt.
contemplandique acumine excellunt, qui etiam, α corpus, & animam a Vitiorum sordibus purbarunt I aut, ut parcissimε linquar, lam in hoc toti sunt, ut se a vitiorum labe purgent . Quemadmodum enim apud
Romanos , ut tradit. Rosin. antiquit. ram. lib. IO. cap. 3. θ lib.M. cap. II. ars militatis
tanti habita fuit, ut ad praeclara milites nociadmitterentur facinora, ex veteribus nisi experti ioc scite instructi s ob idque iuuentus intere, cessibus , cursu, saltu, disco, dc palestra sese exercebat in diem: ita sane uoctrinae peritia illos marinae opus est collustrari, quibus omnium in conflictu maximo, ubi de summa rerum , fidei, scilicet, pietatisque discrimine agitur, acriter cum ibus dimicare contingit . Hinc cautes statutum esse putatur, ne quis statim ac rei
literariae crepundia nouerit, veluti maturum ingenii sui iam edidisse partum, docendi munus praesumat accipere: Quod nisi saltem decimum septimum aetatis expleuerit annum, nec laurea insigniri doctora. rati, nec postulare queat, ut de iure communi ex l. l.S. pueritiam s. de postulas.cum Meo
speciali, annum vigesimum quintum; quoad theologica studia trigesimum requiritur traia iactu ni, lib. I. statui. academ.
reccaui e licet sanctione duili modo ob eminentiam doctritiae aliter videatur, Alex. n ad i. . C. de annon. crvili lib. II. ubi n. r. addit, talem excellciatia ira debere probari per quindecim lcites nam doctrinae caula quε-ciam iii int, quae alias n aia fierent Gloss. margin. l. si pupilli s. quid ego F de nega. gestis .cesare ita recte monebat O. Bernard Ieim. IS. in eantic. Si sapis concham te exhibcbis,
is re non canalem; hic quidem pene limul.&., rccipit , dc rem idit: illa donec impleatur se expectat, dc sic quod superabundat, sine,, suo damno communicat. Et deinde subdita ,, Verum canales multos hodie in Ecclesia is habemus , conchas velo perpaucas . Et is paulo post. Implcre tu prius , dc sic curato
Quia vero ad disserendum , nisi pro di-
Iriendis obiecti ,, aduersariisque redarguen ciis, promptitudo adsit, dc solertia; doctrina es ex Philosopho I. pol eap. vlt. text. m. qq. vix suilicere videtur: merito quidem in literis exploratos non tantum, vcrum ci iam contemplandi acumine, scholasticos Theo
logus adhuc pretditos cile censuit ubi supra,
ut iam dictum est idem Gregorius: Quandoquidem hac solertia carentes, catholica fidei cum hostibus disserendi prouincianus non suscipiant, idoneis quin potius, aptis 'ue ea auimo renuntient, ne dimicando succumbant, dc aduersariorum audaciam
reformidantes, caeteris ansam a fide desiciendi tribuant . Consulto igitur Valerius Hipponensis Episcopus sanctitate cla-M rus: Homo, natura, graecus sui inquit Pob is sidonius invit. D. Aug. cap. s. minusque is latina lingua, & literis instructus, dc eidem is Presbytero potestatem dedit coram se in ,, Eccclesia, cuangelium praedicandi, ac fretri quentissime tractandi. At sane, quia in malevola maniniam a non intrabit sapientia, nec habitabit in 7 corpore subdito peccatis. Sap. I. D. idem a Gregorius Vbi supra, primum istud elucidando pretceptum , poliquam dixerat: Eis duntaxat hoc muneris incumbit, qui exa ctissime explorati sunt, contemplandique acumine excellunt: H c item superaddenda censuit, nimirum et Qui etiam dc corpus, re animam 1 vitiorum sordibus purgarunt et aut, ut parcissime loquar, iam in hoc toti sunt, ut se a vitiorum labe purgent, ut m per traditum est. Quorum tamen paulo inserius causam expendens, sic fatur: Impuro enim re in puram attrectare ne periculo quidem, fortasse caret: quem adniodunias nec aegris oculis, solis radios intueri. Siquidem diuinam ad audiendam tantummodo legem, ex cuius operibus adhuc non tulti. ficatur homo. ad Galat. a. Moysi, Aaroni que duntaxat in v crtice Sinai, si locus cxhibitus est; pecoribus vero non tantun
quae pro iniustis, brutatibusque hominis
bus, orat. 2abedlog.ide in usurpat Gregorius verum insuperct iam Sacerdotibus, populisque ahas licet salicti ucatis ne perirent,ad calcem relictis, omnino prohibebatur ac cessus. Exod. I9. quomodo ergo ad disserendum de fide ; peruet sis hominibus, Dei iaostri gratiam trans terentibus in luxuriam , pqiliteatiae pharmaco nondum
purgatis 1 viiijs, liber patebit aditust Valet quidem negative saltem a maiori ad
tui. A. concl. o I. vam. 8. Io. alii . Quod etiam pastina admittunt Dialectici, ut in nostra sylloge . d p. 43. de locis extrins absol. sump. q. a. late ostensum est.
Iisdem scholasticis, hoc inde Theologis
quoque praeceperat, citato loco, D. Na-s Zianaenus dicens: Non cuiusuis temporiscit de Deo disserere, sed certo tempore κλveluti
135쪽
veluti maper insinuatum est. Quod utique
explicandi magis, magisque ut captaret an sam ι veluti de quanao scdulo percontatus, cordat respon lit: Tum videlicet,cum ., nosmetipsos inquietem, atquc otium a D,, seruerimus . Cuius sententis rationem c -
,, Pendens, ita iubdit et Nealioqui princeps nostri pars, improbis formis , vagisque confundatur. Quod, ut intimius omnium ' harteat mentibus , hisce denique non inconcinne firmati it excmplis: Dum,scilicci,
M veluti deformibus literis elegantes, Caen -m que unguentum admiscemus. Hoc tamen plenam ad horum antelligentiam, ignorandum minime censeo : Eumonium , sciliceth resiarcam a quo funomiani . contra quos praecipite D. Gregorius spatiosa conceperat bellai inordinato disserendi studio Bagrantem haud parum fuisse, omnemque hominis gloriam, atque probitatem, iugi in displitandi ratione penitus collocasse,ahiom. hist. etelis. r. p. 26. Quod intempestimum de Deo dissctendi genus, utpote im Petuosum, nimisque audax ipse G rcgoriusium me abhorrens; poli allata praecepta sEvia omianos ita leniter carpit. Libet linqui a Beatissimo Davide initium dicendiis sumere. vel ah eo potius, qui in Davide locut s cst, ac per eum etiam nunc loquitur. Quis tuis titim vel ora I. oncm aliquam, vel ' liccoci lim auspicatur , non mel: Oremia s
' commodioremqtie ordinem icnere potest , quam vi a Deo incipiat , dc in Deo con-m qui citat. lnquit cnim nat. 4. Vc pete,&,, mane, & meridie nari cibo,& annuntiabo.&exaudiet vocem meam . Quae utiqtie verba. diiceptationi fidei cum nostibus susci
is nobij capta natione recte coaptari postω ς,, minime est ambigendum . Ait non que . Si ergo ad Dominum clamaueris, & vis ut ' Dominus Iesus exaudiat te οῦ vespere, &
mane, & meridie ipsi narrabis , ipsi confitc- beris, ipsi preces effundes, & sine dubio ita
νγ exaudiet vocem tuam , ut liberet a bello eorum animam tuam. Bellum quippe tam graue, tam anceps, nulli committendum videtur alteri, quam exercituum Deo, cuino tramitinc obij ciendo tenuitatem, inimicorum indE robur; dabit prosecto inia illa hora, quid loquemur; cum non ipsi,s sed spiritus Patris nostris sit locuturus in snobis Marth. io Audiatur interea , ut det nobis victoriam per Iesum Christum,quid loquatur in nobis Dominus Deus , qui
Clim loquens patribus in Prophetis, sic
pro . 26. contestatus est, dicens: Ne remondeas stult' iuxta stultitiam suam, ne cidciaris ei similis: Responde stulto iuxta stultitiam suam, ne sapiens sibi esse videatur.
autem sibi inuicem, si lautum verbor
rium audiatur sonus, contrariari omnind. videntur; si vcro mysticus in eis capiatuc. sensus 3 quando scholasti eo praecipue siedisserendum, apte disponunt, indicantque tempus L Vtrunque enim sinquit Bed
se dat et dum At stultus contemnitur, quia nonis recipit sapientiam : & stulta superbia, alia decutitur stultitia, iuxta quod & Apostolus M ait, a. cominth. ia. Factus sum insipiens et v υ me coegistis . Nam per hoc quod ait. Ne D respondeas stulto iuxta stultitiam suam, nos dii admonet s ut tom. I . Bibωι PP. scite docetis Salonius in myst. Salomon. pa=ab. raptie. Ut, , quia stultus sapientiam non percipit, nos eius stultitiam non imitemur, sed potius V contemnamus, & despiciamus; & quo- ties ei loquimur, non turpiter, non furi ra se, non supelhe, sed hone ste, patienter, ac , , humilitet hoc loquamur, & sapienter, ne,, illi similes esticiamur . Per hoc vero quod si sequitur . Responde stulto iuxta stultitiam
suam , nos admonet, ut sapienter increpemus. Ac redarguamus stultum,& manifeste
D demonstremus quanta si in eo stultitia, ne a forte non agnoscens stultitiam suam .sse pu- D let esse sapientem. Huiuscem Mi quandoq; rei clarais illustria D. Bernardus in se no-bas i latuit exempla,dum innocentio Secumdo , de sibi oblata a Petro Abailardo. orthodoxae fidei insensissimo hoste dogmatica
monomachia, nec non de celebri contra is
ipsum a dehia victoria, epist i 89. haec pauca ,, retulit. Di:lem inauit ubique inquit de
,, Petro Abai lardo) se mihi, die statuto apud
Senonas responsuti m. cxiit sermo ad om-' nes, & non potuit me latere . Dissim talaui D primum, nec enim satis rumore populari D mouebar . C dens tamen licet x ix, ita vidi, ne rem contilio amicorum, qui videntes,, quomodo se quali ad spectaculum omnesis pararent, timebant ne de nostra absentia, α scalidalum populo, & cornua cres Crent aduertario , & quia error magis confirma is V retur , cum non estct quι responderer , aut a contradiceret: occurri ad locum, de olem ;33 imparatus quidem.& i in munitus; nisi quod ,, illud mente reuoluebam . Nolite praemedi- ,, tari qualiter res potadcatis ς dabitur Cnim
is vobis in illa hora quid loquamini. Et illude
Dominus mihi adiutor , non timebo quici ' faciat mihi homo. nuenerant aut m Pr2
'ter Episcopos , & : bbates , plurimi viri u religiosi, & de ciuitatibus 11 gistri schola- ,, tum, de Clerici literati multi, & RCA praeis sens crat. Itaque in praesentia omni iam, a is uersario stante cxaduerso . producta suntis quaedain capitula de libris citis excer Pta quae cima caepissent legi, nolens aucti re exi-
,, uit, appellans ab elatis iudicibus . quoa
136쪽
is non putamus lieere . Porro capitula, iudi-
,, cio omnium examinata,inuenta sunt fidein aduersantia,contraria veritati. Haec ille;neis temere,sed opportuno scholasti ei Theolo- si congrediantur tempore . Verum enim vero, quia praefati Doctiniores, disserendo de Deo, Virtute prudemtiae annuntiant populis sanctissima verba, o Argucndo sapientem,lnauis ris aurea sunt, α margaritum fulgens, Prouerb. a . non apud quos uis, sed apud certos homines , hoc esse rite faetendum ,
illis tertio loco ut superius est dictum in districte praecipit D. Gregorius οῦ Etenim Matis. 7. scriptum legitur: Nolite dares,, sanctum canibus , neque mittatis marga- is ritas vestras ante porcos, ne forte conculis cent eas pedibus , & conuersi dirumpantis vos: Vbi Dionysius Carthusianus rem no- is stram ita mirifice attigit. Nolite sanctum, is hoc est pura,& immaculata mysteria fidei, is profunda,& secretissima christianae sapien-M Iiae, vel Sacramenta Ecclesiae dare, idest propalare , seu tradere canibus, idest irra. D tionabilibus, oc insanis haereticis, vel caeteri ris infidelibus, aut indoctis impς nitentiri bus, & palsionatis hominibus , de quibus,, dicit Apostolus ad Philipp. 3. Videte canes,
videte malos operarios, videte concisio- is nem . Neque mittatis margaritas vestras et
,, hoc est, caelcstissima dona gratiarum vo- is his concessa. Ante porcos, idest, homi- nes carnales, de quibus idem Apostolus adis Titum. I. Malae bestiae inquit ventres M pingues. Nemrth conculcent eas pedibus,, suis, hoc est intellectu, & affcctu praedic ta
,, mnt. Erconuersi non a malo ad bonum, is sed a malo in peius, vel corporaliter ad nosis conuersii; Dirumpant, idoli persequantur, is impugnent, vel occidant vos. Nec libera Ilori . in differendo de Deci nisi secus necessitas poscatin septa detinenda est lingua , custodia; dum vulgarium, simpliciumque
hominum , nobis pariter adstat circumsu- fa cateruar quandoquidem, viis ara. 7. scite docet Λngelicus: Periculosumis est publice disputare de fide coram simpli-
,, Cibus, quorum fides ex hoc est firmior, ,, q uia nihil diuersum audierunt ab eo, quod
,, Credunt. Et ideo non expedit eis, ut ver-M ba infidelium audiant disputantium conin ,, tra fidem . Quod utique non pigeat, hoc amplius graui coniectare euentu ; Demophoonti, Phyllidis perinnam usurpante, Epist. a. ita scribente Naisne . Exitus acta probate careat successibus opto Quis quis ab euentu facta notanda putat. Nam publica illa, celebrisque cum Lu-rhero, Lipsiae in Germania , disputatione
habita: &si docti us Echiuε non scinet aperti rimis aduersarium deuicisset arguamentis et populus tamen ille rudis, &crasesus, non ita ut res erat, planε diiudieans simplum magis Lutherum, quam catholicum Echium commendauit: atque ita , hoc penitus neglecto , insanum Lutheri dogma, animarum suarum, non abnua iactura, sacrilege suscepit. --οκβι δε
stra lib-I. de iusta harari punis. cap. I9. Quamuis autem, viris coram erudItis ,
ii & probis de diuinis tantummodo instituenda sit dissertatio mysteriis: verunt , , men; Non de quibusvis, quarto loco mo- net Gregorius ubi supra,esse disputandum; is sed de his χlum, quae ingenii nostri m
is dulum, captumque auditoris non excedunt. Scholasticis nanque intentio, t tusque scopus, sicut de concionatoribus cap. 6. num. εἰ iam dictum est supra; veritatem docere, arguere falsitatem, malos corripere, bonosque per theologicas rati nes quoque erudire debet esse duntaxat; scribente Apostolo a. TM.th. 3. ut ibidem is meminimus: Omnis scriptura diuinitus inis spirata utilis est ad docendum, ad arguemia dum,ad corrigendum, ad erustiendum in sia iustitia, ut persectus sit homo Dei, ad Ominis ne opus bonum instructus. Siquidem viis fidelis & familiaris eius interpreS,Homil.9.
is ibi notat Cho stomus: Si quid vel disic is re, vel ignorare opus sit, illic addiscemus: is si arguere falsitatevi, inde hauriemus: si is corrigi, si castigari ad exhortationem, ad , , solatium si quid desit, & oporteat adipisci,
is ex ea nihilominus discimus. Haec itaque sacrae beneficia doctrinae, aegre praestare va. lent, qui ea diffundunt, quς non continent; seminant, quae non congregant; docent, quae minime nosculai. Hi nimirum inquit Seneca, epist. S. non inuenta , sed is quaerenda nobis reliquerunt: Sc inuenissentis iarfitan necessaria, nisi vacua quaesissent. Quare, disserendo de ijs, quae mentis non acuunt, sed obtundunt acie in Icaecifiunt, eaque docendo, caecorum duces, qui non dirigunt, sed dirimunt ; non erigunt, sedis deprimunt; Caecus enim, si caeco ducatum is praestet,ambo in foveam cadunt,3 MikIs.
Recte igitur Chrysostomus apud Nice
is atque alios, ita dictare solebat: In alijs ce taminibus lauream referunt, qui victoresis redeunt; at in disputationibus divinis, so- is lis debetur corona, qui se rei magnitudineo victos ingenue fatentur: idcireo Eccles 3. is habetur, Altiora te ne quaesieris, & λrti is ra te ne scrutatus fueris ; sed quae praecipitri tibi Deus, illa cogita semper ; & in pluriis bus operibus eius ne suetis curiosus: Non est enim tibi necessarium,ea quq abscondbta sunt videre oculis tuis &c.
137쪽
Demum , ne per omnia speculantium Japlacita, diuinis in rebus, cunctis liber vagandi tribuat ut facultas, atque ita germanus Sacrarum Scripturarum extorqueatur, aut labefactetur tensus uenon interminato hoc disserendi opus,sed aliousque esse faciendum, quinto, de extremo praecepto, eadem citiua omi e I. contestatus est Na- , Zianaenus . Quod lat E inde explicans,heteis luculenter addit: Finibus nostras philos M phiam circumscribamus, nec in aegyptumis abripiamur, neque ad Assyrios protrali Mνν mur, neque cantemus cauticum Dominiis in terra aliena . Fines quippe nostri, utpote veri . & christiani sapientis, quibus
verae, de christianae sapientiae 'ndequaque terminatur initium, scilicet timor Domini , Psal. iio. Fides, Spes, dc Charitas om- ιν nil O sunt, Eceles a. ubi iubetur: Qui ti-ν, metis Dominu in credite illi, dc non eua- ε, cuabitur merces vestra: Qui timetis Do- is minum sperate in illum,ic in oblectationeo, veniet vobis tali sericordia: Qui timetis Do-33 minum diligite illum , dc illuminabuntur c rda vestra . Nam cum Theologia , de qua conflictamur Scolastici, contineat s cuia dum Henricu in i quicquid est perfectionis in omni habitutam speculativo, quam practicor esto ab solute verita di a tu. speculatiua , quam fractica, aut affectiva: eminenter saltem peculativa, practica, de simul affectiva nuncupari prohibetur nequaquam. Quare vi speculativa complectitur ea, quae sacra Canonica decernit Scriptura esse credenda :vt praetica docet certo promissa expectare diuinitus praemia et ut denique affectiva, ad ea mouet affect iam , quae amore casto, atque gratuito iunt diligenda: Atqiae ideo, quatenus speculativa, terminatur ad Fide, qua credimus credesida: quatenus practica, ad Spem , qua speramus speranda: di quatenus affectiua , ad Charitatem, qua dili-. ligimus diligenda. Fides enim inquit An-ν icimus iar. Cονιnili. M. est, qua credimus quicquid Scripturae sanctae, nobis credensa dum intimanti dc Spes, qua speramus pro a, missa nobis diuinitus praemia: de Charitas, ν, qua Deum, ac proximum diligimus, α,, ipsa praemia. Adeo ut Christi fideles recte
credere, certo sperare, lyncere amare, ac Vere promereri, quae credcnda , expectan da , dc diligenda sunt minime valeant, nisi his contineamur finibus,rcrminisque claudantur . Quibus profecto aliquo pacto excidere , utique non est in lumine Dei videre lumen , Psalm. 33, sed in aegyptiorum tenebras turpiter abripi, Exod. o. . On ad Plionem filioru in Dei expectare , redcm Prionem corporis no illi , Rom. g. sed Aily-
νιοι u m ad Ieruitutem proti alii, 4. Reg. ι7. Non demum in regno filii dilectionis sui
in quo habemus redemptionem , dc re mil-sionem peccatorum , cum gaudio gratias agere, Cotiss. I. sed nentes cantacui in tare Domini in terra aliena, Psiam. I Io.
Haec autem Beati Patris Gregorii solidissima doctrina, inter catholicos adeo re- 14 cepta est , ut celeberrimi Doctores, ipsam omnino sint amplexati . Excap. nanque. ν icunque g. inhibemus de haret. lib. 6. σ ext. nemo C. de summa Trinit. Fid.Cath. iuxta allegata praecepta , huiusmodi Theoremata ponunt , quorum unum est a Laicis di. sputare de iide penitus prohibetur,.ranche
cum at s in oper. mor. lib. a. cap. 6. num. 22.
quem inter alios sequitur Iuic Triaene. par. I. lib. I. cap. 1. dab. D. Etiam si docti experti, oc eruditi fuerint. Sanehex ut fura
adiit necessitas: ut si aliquis haereticus esset si delos peruertens, oc non adessent Ecclesiastici docti, qui fidei susciperent partes ἔtunc enim Laicus doctus tenetur saluti plurimorum magis consulere spirituali .
punct. q. Trialenc. sub dicto nam. l. ver. cessaret. Villa lab. dicto sib. 7. num. 6. m D. Suar. traa. de Fide disp. Io. fect. I. num. II. Sanctare l. dehcres cap. g. num. T. Petan. de Fide cap. LI. qua'. T. ηum. o. υι trudit Barbos. ιn dicto g. hibemus cap. quicunque num. 13. I 6. O IT. aut
si inter religiosos exercitis caiisa vclit diis sputare; tunc enim non formalis, sed tantum materialis esset displitatio , dc Cons quenter non prohibita. Caret. a. a. quo. I .arr. 7. Bonec σ Aragon. ibidem . Odesima in
sum. lom. a. cap. S. concLII. atqueat .
Alterum vero,quod ponunt ThCore mars cst- Clericis , ac Religiosis, licet ad maiores, vel minores ordines non initiatis,cium. modo tonsura non careant, disputare de fide non inhibetur. Farin. de hares qu. IT 8.
nutu. III. cum ases, quibus adduntur Bosedo . de inquisit. cap. l. num. II S. in sin. Sancb. supradicto cap. 6. Sanctareit. ut supra num. 3.
Earbos ut Iupra num. ι . in D. atque ati'. Quaeo: sputatio tamen tui recte limitat .mgid.
Trulenc. dicto cap I. dub. o. num. a. a PudFermos. ad rubrac. de summa Trinit. quaa. s. num. II. II. er i 3. eis permittitur, si causa adest, & docti tint, nec fiat coram ruindibus , etiamsi fiat causa exercitii ; nisi quando Doctor ita esset excellens, ut se accommodaret etiam captui simplicium. Tertium denique Theorema est, quod Isidissercte cum Haereticis, qui alicia ius et- Totis
138쪽
roris sunt Magistri , non licet alicui, cum nimis in cauus fidei sint obstinati, nisi excireum stantia maximς alicuius necessitatis; praecipue si disputans sit haesitans in fi
Morales Theologi, quorum propriam non
tantum, verum etiam interest alienam
dirigere conscientiam ; munus suum tune perfecte absoluent cum rectanti, firmabunt , erroneam, dubiam, & scrupulosam penitus amovebunt ; ac saltem morali, probabilem , certitudine fulcient .
I Sebolastica, gyatenus practica est Tiuol a ad agendum vitamis mores pariter est ordinata, tam scientia practica mis sit operatio ;quamobrem plurima de Sacrameutis Mumqtie Ministris, de Virtutibus, o visus , de pani s,ahique salatem necessar3s ad nostiam
3 Tam Morales idcircὸ, quire Canonista in ea
octapanιar Theorita. eadem nanque , qua in morati tractantur Theologia, in Iure rea duntur canonico G neque alia inter hos Doctores disserentia soler assignari, quἡm fori
interioris, s exterioris et Quinimis. eorum in primitiua Ecclesia per quadringentos nos , o vltra , nulla erat distinctio. 3 Onera tamen Moralium , Cauanimiumque, hoe distribui debent loco , eorum in prasenti in sequentibus isorum sedtilis examinando istacita vi commodι fiat, quid ad moralis M
qua sunt ad finem . oe iuxta exirentiam finis , eatera mode ari oporteat.
num in suas operibus eonscientias dirigere , eosque ὀ mecasis. O viti s retrahere; atqui idia Ubicus Opportunum sibi onus amore Theologus, Deo se militando, suam caterorumque in fide inamat conscienti quemadmodum ex pluribus Levitici latis , hisbes ta percιμι uriss ia diuersorum non mirem, sed multiplex debet esse iudieium; iusicare, quid de conscientia dirigere nequimus, nisi ipsam diuidamus in partes, qua licet ex obiecto materiali, oe ex modo ipsius actus, plures,ar plures habere misit , eommuniter tamen, inqaiauor secatur duntaxat ἔ υnti Certa , Dubia, Probabibi, Scrupulosa, ex vario ipsius intellectus practicd iudicandi modo
6 Conscientia est iudicium practicum,quo de benὰ, vel mala factit, aut faeiendis hie , σ nunc iudicamus: auare in tali iudicio plerumque eontingit error, o deceptio. Threis
gi certam, re determinatam eonscientiam iurectam, σ erroneam adhuc secant; pro recta, o vera hac tenentur doceres vim rum G Dei timore, mandatorum obsequio,
charitatisfer re, ipsam summὰ Daeri. 7 Timor tripliciter cossiderari potest , videliacet , ψ υitium irascibilis est , qui nihil aliud est, quὸm dolor, σ perturbatio quaedam: vel ut fatus nudentia, oe se vi
tuti aramento es: vel ut tandem initium vera sapientia nuncupatur , atque ita ex pellit meatum, o Ia entia corona die rur , quorum relicto primo, uterque ad rectam inferuit firmandam conscientiam. s Instare maris humana vita est, in qua cuncti eia nauigium , corpus hoc ingres, imaginario traiycimus: Meraηtamen Dei lex , diam
ris reo, ν ecta nauigatione contempta, littora
Maia sectanti Nauieulario capitalem imposuerant nam , ita diuinarum rium mvaricatoribas, mortis, σiηteritus, non immeriιὸ intimatur pana. 9 Amor in Deo metaseas , is eateris aerebat δnam mundanus amor, sine amus charitatis, sibi etiam obess, sibi deest , atque ut unum
amet, odit plures, ossenit omnes . E contra vesi, amando Deum , n tantum natio de.cψιmur errore, nec proximorum amittimus amorem; verum Insuper, non υulgari ipsum
elesamas virtute, purum facimus, desacatum , aerem, fortem, Mum, o omni vera perfecti me excultum. I. Pro ηs, qui certa, sed erro ea laborant conscie tia, dummodo ex vincibiti hoc illis contingat unorantia, erroris expulsio in remediam ess adhibenda. Duobus nanque pec eas nostra cognitio modis, falsa, scitice pro υeru anrabendendo, aut vera segni in ater, σ inescaeiter proponendo; quibus matis sola ratio medet αν, eiam agrotanti animo, i a sit medicus optimus. II Exsola istuntatis ad operandum nos applicatione , penitur mentis non adimitur emror ; nee Mnestis non adrilatis e sinis , e scientia deponitur erranea: nam licet voluntatis sit velle, nine; tamen quia caca est, nisi intellisus, o rationis faleiatur lumine eum nisu vult, pleramque nullo modo vult: Blandimentum exim 4 ratione capis, quo mitias guberatiuin ad braum.
139쪽
ia Ad terscieηtiam autem deponendum dubiam
oecupandus est paulatim ratιombus animus, doti e qua obuersantur diffeAuriam pondera discutiantur , atque ad unam flectatur partem : ηam dubietas est, qua unum quodque eontradictorium aequalibus ambitrationibas et qua de re, nisi firmioribus, vatidioribusque argumentis dabitaηtis annmus ad unam flectatur parum , inora, σ
ta In rebus dubiis, praecipu/ dum anima timetur iactara, ratior, o firmior pars est ellenda, quod fundatur in iure natura. li , o uiuino , quo prob/bentur omnesse exponere diuina Gensa, propriaque salutis periculo . Contra quod ius , o ubi Mitar de materia peccati nulla datur possessio , immo nulla praescriptio , avi coa
f etudo. r tam rebks in dubiis ratior pars non an ret , iuris ad regnias est recarrendum: ni mrrum esse ιudicandum , ut actus valeat potius qMam pex ι I esse praeferendam, . quod in regione in qua actum est frequentatur ; Ubi eoηtraria extant sententia,
pronuηciandum est pro possis re ; Esse prase, endam quod benignιas est , quod verisimilius , quod plerumque fieri olet, atque alia id genus, de quibus remis Z
Is Pro conscientia dirigenda probabili, eism deponenda absoluid hon sit, hac inter cateras pratipua olfignatur regula , nιm ram zIn actιbtis humanis ad Me , ut quis hone. M operetiar necesse est, vι habeat certitudinem Iahem moralim de honestate operati nis ; quod ιtd eommaniter recipitur , utqvidam non dubitent Ummo esse de fide . ma autem sit eertitudo moralis, lard
i6 aestio tua perdifficilis leuiter tangitaret Ansilicet in moνalibus sequi l/ceat opanionem probabilem fecundiim se, prascindendo a quacianque probabιlitate opinionis opposita; adcὸ υι humanis in actιonibus eligens quod probabile est non agat temeia , sed prudenter ,-co utio. Ir Obiter tamen, er perfunctoru tantam nega- ιι parti adbarendum putatur , eum vix
. moralem teneat sua tertitusnem opera-
monis, i fimul vinetur , quod nil aliudes , quἐm assentirι um parti eum for midine alterius , qua utique formido,
13 Piares coniectura in moralibus, ac probabilia argumenta , edi se per se singula assensum ιn nobis certum minim8 geηerent, sed vald/ formidolosam 3 tamen ex -- μοι sumptu moralis illa conis Dun renitudo . qua lirat demonstra. tiua non fit, probabilitatis limites vibiis Iominus excessit, o in extra Omnem D
r9 Dictamen, quod ex leuibar prodit eoniecta. νis , scrupuis a nuncupatuν eo eι eruta . cui plurima asgoavtur causa, Pa tamen ad quata ortantum sunt educta: Corpora Iis, fellicet intrinseca, Cr eorporalis exim sca . Spiritualis intrinseca,inspiritualis extrinseea. Et qua earum qualibet sit ab Andὸ explicatur. G Scrupulorum corporales causae, adimenda eam . sint ὰ Medicu , vel Philosophistantilmspirituales hic per aliquam regulam suηι amovenda, quam prudentes , ac sapie res viri, quibui maxime adhaerea m est , optimὸ suppeditabuηις si contra scrvulos, non tamen coUctent retexta serapalosa, secueηter esse operandum, scrupalosor sta
at pro corastario totius capitis hae esse; Ut quiliabet non intermittar opus ρνοbabile , siue dpluribus videatur, me sine arbitrio sit: nam se ipsum vn 'usque , s animum sui seuerum iudiceminat ultorem sceleris, Er vindicem criminis habet.
SCholastica,cum ex superiori capite π. II. quoque practica sit IlieoIogia;ad ageni dum vitam, & niores ut verbis D. Au
O i 3. utar pariter est ordinata. Etenim practicae cuiuslibet scientiae finis est operatio a. met.text. 3. Quamobrem practica Theologia ivt scito notat Zara de anaιOm. ingen.a se en sect. q. cap. v ico in D. in quae Dei, ac Ecclesiae praecepta nobis proponit seruanda, dc obseruanda : Sacramenta
exhibet, Ministros instituit, & quibus il
la, quoue modo, ac tempore danda sint,s instruit: omnia virtutum, ac peccatorum genera, ut haec vitemus, illa sequamuris ostendit; censuras prostri, monstratque viam, ne in Iloas incurramus, & incursis ,
ut e vestigio ab QIuamur; & plurima alia denique edisserit, quae ad nostram sunt γ' salutem divinitus instituta . AEqualibus a proinde se calculis in ea occupare sistentiam morales, quam canonistae theologi: nam illa eadem, ut ex Augustino de Anis cona, & Pel barro tradit loan. Allen statMin suo Daico theolog. v. Theologus. quae tra- ,, ctantur in Theologia, in iure tractantur, , , & recipiuntur canonicor atque eatenus inter se discriminantur Theologi ,& Ca- non istae, quatenus ii magis uniuersaliter determinant, & in sero conscientiae , in V quo agitur causa inter Deum,& hominem; isti vero ad particularia applicant ne
s, gotia in foro exterioris iudici , in quo agitur
140쪽
Liber Secundus. Cap. VI. IIT '
agitur causa inter hominem, & homia ,, Dem. Haec ille . Quinimmo Theologo. rum, di Canon istarum s addit Gerson. a.
p. in recommend. licent.in decreta non erat distinctio in Ecclesia primitiva per quadrin-
dis gentos annos & vltra. Verum enim vero, 3 quoniam ipsorum onera, quibus nulli vacare licet, aegre vehit una nauis, bipartito distribuam, re quae Canonistis committenda censentur ad sequentia transmissis; ea modo discutiam duntaxat, quae et hicis sunt iniungenda Theologis . Ut autem ab his commodius aptiora ex potioribus eligi queant: quae moralis ad finem maxime ducunt Tncologiae , praeter timexpendenda sunt: Quandoquidem eorum, quae sunt ad finem proprie electio est 3.
tibis.cap. a. Et secundum exigentiam finis, caetera debent moderari. Gerson. I.p. epist. ad studemmuar a.
Finis itaque, totiusque scopus moralis 4 Theologiae, hominum est in suis operibus
conscientias dirigere, eosque a peccatis , α viiijs retrahere, ut init. morat. Theolog. ex unanimi Doctorum placito, suum Icci rem sum cienter erudit Bartholom. Ma-strius, opportunum quapropter et hicus onus sibi assumet Theologus, Deo si mi- Iitando suam caeterorumque in fide instituat conscientiam. Hinc Paulus , Timotheo, quem Episcopum, animarum qui
Constitvcrat rectorem, epist. I. cap. I. scri-hens: Hoc praeceptum sinquit commendo tibi lili Timothee , secundum Praece
dentes in te prophetias, ut milites in eis sν bonam militiam, habens fidem, oc bonam Is Conicientia ira, quam quidam repellentes, circa fidem naufragium iecerunt. Et me
V rito quidem ibidem Hom. s. subinfert Chrysostomusὶ nam ubi vita reprehcnsi bilis fuerit, Dogma item huiusmodi sit,
cie cessarium est. Sacerdotibus idcirco, at que Prophetis, Levitis. a. 7.. 26. quaedam mandauit Deus sibi apponi clibano co- , per quae interpretes, cor hominis intelligunt, ut tib. I F. Hieroglyev. 8. notat Pier. Valer. Hoc est ipie auὶ tacita men ., 'agitatione examinata, cam scilicet,nos erroris paenitet, & conicientia nostra, arvo Ore quodam occulto intra se succendi- tur, vitiumque ipsa suum paulatim exu-
Caeterum quia multifariEt iuxta diuetas tas scilicci, opinantium indagines conscientia usurpari solet. ut docet AIensis
siccetur praeconceptas partes, nulla ei firma certaque poterit adhiberiscura: Diuersorum etenim, non unicum, sed mul
rijs propterea capitibus, diuersimode conscientia a plerisque aluiditur .nam ex Obie Olci materiali rccte dicitur: alia esse ara praeteritis, & alia de futuris: alia inquinata, & alia munda Galia vera, & alia falsa , siue erronea. Et ex modo ipsius actus , recte dicitur; alia esse conscientia determinata, & alia indeterminata, siue dubia: alia certa, dc alia tormidolosa r alia pro babilis , & alia scrupulosa zalia turbata, aut inquieta, dc alia pacata , vel tranquilla, ut videre est apud Regina id. in praxi
3. dc alios. Ex his tamen diuisionibus si
illas omittamus , quq sunt minus praeci puae , ac leuiores patiuntur disticultates, utique dici potest, Conscientia esse omnino quadruplex,uidelicet, Certa, Dubia, Proba uilis, oc Scrupulosa:nam intellectus per iudicium practicum certo iudicat,vel dubitat , dc est anceps, vel opinatur, vel ex leuibus timet causis, dc angitur, ut noviat. Sanchea toc. super. citi atque alij non pauci. Cum autem conscientia ex D. Thoma
cum sit iudicium, quo de bene, vel male factis, aut faciendis hic, dc nunc iudicamus, Viliaue de actione non erit in uniuersum, sed in particulari, prout scilicet, est benefacta, vel facienda hic, dc nunc, ut
late colligitur 3 atque ideo frequenter inca, error contingere potest. dc deceptio, ex tiaultis per Gersonem.p. a. de esse uaturas σ qualis.conscien. Quam obiem, in rectam, dc csrOnuam cum D. Thoma q. I7.cit. d
ut ipsam dillincte diligere queant,
ceriam, re determinatam cor in uniter , Theologi,conscientiam partiuntur adhuc. thi pro Lecta,& vera, haec praecipue tene lux uocere . nimirum : Dei timore, man
datorum Obsequio, de charitatis seruore , ipsam summe foueri: Nam ad Alcherum
Bibbon P P. stribu Petrus Cellensis z In- , cnoatur conicientia a timore, producitur. dc deducitur a subiectione, perficitur, do x conium matur in amore; Nili timeat conis scicntia , facinus quodlibet attentat, veI ,, perpetrati nisi subjjciarur verbis veritatis, in elationis, ae mendacij ventum euane
scit; nisi diligat quod diligendum est, cabr caribus semper urgetur, α circa proposi- , , tum sistitur. Timor sane, quatenus vitium irascibilis est, Perturbatio quaedam, & dolor 2. γ nuncupatur οῦ semela enim