Heliotropium, seu, Conformatio humanae voluntatis cum divina : libris quinque explicata coram ser[enissi]mo vtriusq[ue] Bavariae duce S.R.I. Archidapifero Electore Maximiliano et ser[enissi]ma coniuge Elizabetha : eisdem ser[enissi]mis pri[n]cpib[us]

261쪽

LIBER I v. 23sperpetuo erunt miseri, semper discentes, anmc& nunquam ad scientiam veritatis per- 3 π.ra venientes. Qui vero studium omne in Dei voluntate cognoscenda, & sequenda posuerint, non patienter tantum, sed hilariter, & cum gratiarum actione adversia omnia tolerabunt. Optime dixit insignis ille concionator : Omnem diem Ti vis amissum credite , quo Dei amore propriam non fregistis voluntatem. '

CAPUT IV. Exemplum illustri mum hominis me anth d ira voluuta suam subjungere.

paradigma hominis , qui multa

tergiversatione cunctatur in deditionem divinaevola talis concedere, e que de caussa tamdiu tamq; varie ami-gitur, dum suam voluntarem omnem

si1bjiciat divinae.1 Audiamus quid voluntas divina praeis

ceperit Ionae 2 Sirege, vade in Ninimen. 'Haec prima pars praeceeti. Altera : Et praedica in ea .. Surrexit quidem Ionas,& versa loco se movit, sed Niniven non ivit. Surrexit Ionas ut fugeret in Tharsin a satae Domini Duplex h1c inobedientia: in civitate, qua jubebatur, non tantum nongoncionari,sed nec in eam ingredi. Sed mox adfuit ultor a tergQ Deus: dc ve tib

262쪽

gnavit in obstinatam Ionae voluntatem. Dominus, atitem misti ventum magnum in mare e refacita est tempestra magna in main tri, ct navis periclitabatur conteri. Necdum ltamen animadvertit fugitivus iste , in se thas procellas ruere : υ Ionati descendit ad linteriora navis , ct dormiebat spore gravi. lNihil pejus , nihil periculosius mala se- lcuritate. Iamque magis ac magis inhor- lxuit iratum mare,& nubes undique ad- ductae obruerunt tenebris diem. Discuris rebant nautae ad officia trepidantes, ve- lla tempestati subducebant, & quicquid linavigio videbatur onerosum , jactabant in mare. Sed tempestate mandata fatoruperagente , consilium initum est explorandae sortis , Et cecidit sors super Ionam. Hic varia interrogatus Ionas, respondit: Hebram ego sum , ct Dominum Deum otii Vo timeo. Itane vero, mi Iona,Deum timest at cur Dei voluntati non pares pPlures ita loquuntur: Deum, Munt, timemus ; at interim Dei voluntatem ne gligunt.Hoc, o boni, Deum timere non est,uoluntati ejus obstrepere. Nec mare his Ionae vocibus tranquillari se sinebat, jamque magis exaestuans fervebat , re ingentes aquarum montes volvebat. Ita demum e navi Ionas in pelagus excutitur. Prius autem ipsemet culpam fassiis: Scio enim ego, inquit, quoniam propter me tempestas hac grandis venit super nos. Ita te

veritas amet, mi Iona,quam hoc candi-

263쪽

LIBER IV. 24 ede & vere dixistit omnem hanc caeli

intemperiem,hunc ventorum conflictu,

has pelagi furentis insolentias propria

voluntas tua concitavit, unica omnium illorum caussa: Niniven ire jussus es,non Tharsis. Sed expectat te praeceptor marinus,qui doceat idem Heste aut Nosse cum Duae Deo. Et tulerunt Ionam, miserunt in ma- eap. 2 re. Et praeparavit Dominin piscem grandemtit deglutiret Ionam. Haec praemia 1unt propriae voluntatis;sic docendi sumus moliste jugum divinae voluntatis accipere.

Audi quam sapere didicerit ictus piscator, & quam facilem se praebuerit divinis nutibus. Iam vivo ceti carcere conis clusus Ionas, jam paene ad inferos deis mersus, jam inter mortuos & vivos ambiguus haerens: Cum angustiaretur,inquit, in me anima mea, Dominx recordat sum. Tandem tandem resipiscimus, Mincipimus vΕLLE , quod diu male noluimus. Iam ergo, Iona, vis ire Nini-vent Volo ire.Ninivitis concionari8conis Cionabor. Num etiam quae in hoc beuluae cavo vovisti, vis reddere Reddam. Dua Et dixit Domi- pisii , ct evomuit tinam cap. 3. in aridam. Priora igitur jussa divinae voluntatis redeunt: Surge, vade in Nin ven cinitatem magnam , praedica in ea , praedicationem, quam ego loquor ad te.Et surrexit Ionas,ct abiit in Niniven, juxta verbuIam Ionas propriam voluntatem excussit, jam idem omnino vult quod

i Deusdam manibus pedibusque festinar,

264쪽

st et D E CONF. VOLUNT. quo pridem jussus est proficisci, iam

clamat & hortatur ad poenitentiam,jam obtemperat, re morigeratur divinis juiasibus. Utinam constanter id faciat,& ad lpropriam non recurrat voluntatem.

II. Sed heu mobilitatem & inco stantia voluntatis humanael quae modo Πηδ Dei fuit,lteru incipit este sua.Et V est lanas asintione iratus est. Indd- lδ' cia haec sunt pessima propriae voluntatis, jam iteru luctantis cum divina. Qui sua

voluntatem ad divinam accommodat, inunquam tantopere turbatur , nec un- quam aerumnis lic deformatur,ut in iram

prorumpat,& ind*netur Deo.Quid obsecro, mi Iona,quid est quod voluntate tuam divinae jam conjunctissima denuo lin hanc discordiam agit ρ Novi dissidii

caussam audite : Nunquid non hoc est, in in lquit, verbum me m , cum adhuc essem tu terra meap oec .scio enim quia tu Dein cle- lmens, ct mrpericors es, patiens di multa m

serationis , o i scens super malitia. Haec iilla in Deo & Iona voluntatum dissensio est : Voluit Deus parcere Ninivitis voluisset Ionas puniri Ninivitas, & hoc lait praesagiisse sibi suum animum,se fru-Bra minas sparsurum, no successura mi nis supplicia, Deu cito nimis placandv. Nihil ergo amplius videtur superesse ,

quam Deum ro3are : Domine, tolle quas, lGnimam meam a me , quia melior est mihi mors quam vita. Melior tibi estJoha,sed lsorsan Deo non gratior. id autem propria

265쪽

LIBER IV. 243pria voluntas non curat; hoc Ium attendit quid sibi gratum & volupe hir Deo id placeat, an non, juxta habet. Stegressus est Ioras de civitate, o sedit contra Orientem civitatur di fecissbimet umbraculum ibi, o sedebat subter ilicid in umbra, ut videret quid accideret civitati. Necdum quiescit propria voluntas; urbem dese- Iit, ut commodius speci et excidium urbis. Cur autem egreditur Ionas , Cur civium animos non hortari pergit,ad constantem poenitentiam quid opus est etextili hedera novum s1bi domicilium struere t mille domus urbicae recepissea non ingratum poenitentiae praeconem. Sed aliter placuit propriae voluntati, cui quandoque non tantum amplissimae urbes , sed terrarum Orbis nimis angustus est. Putavit Ionas ad suu ex urbe egressum mox igneas caelo ruituras pluvias, mox urbem funditus evertendam. Ita enim Deus prophetam jusserat minari 2 Adhuc quadraginta dies,& Ninive subinvertetur. Hanc ob caussam in tuto Ionas se collocat, hic considet ut videat, an Deus nullam suis sit additurus vim minis: an omnem injuriam tam facile oblitteraturus , dc parsurus sceleratissimae civitati. Spectaculum e caelo diu e pectabat i sed cum caelum omne ferias agere, cum nulli volare ignes , nec ulla erumpere saxa, cum vindicta omnis dormire videretur; cum hederacea etiT

Folupta. eaarescere , cum sol desuper R caput

266쪽

caput ferire , cum aestus ingens graviter vexare inciperet ,hic demum Ionas tantam Dei patientiam impatientissime fe-

rens, & serio excandelaens, an sua ut moreretur, o dixit , Melim est mihi mori quam vivere. Cumque super hac sua excandescentia interrogaretur, num eam censeret aequamὶ respondit audacter : Bene in cor ego, inque ad morte di

Videte , obsecro , tam impotentis irae Caussam. Ideo Ionas tam multum fellis effundit, ideo paene in languorem inci- 1 dit prae tristitia, mia non factum est eisi cogitabat. o Iona , quam credula est v 6 propria voluntas, maxime sibi suisque' persuasionibus i Eccur tam indigne sers miserationem & patientiam divinam an nescis , Dei proprium esse , misereri dc parcere 3 nunquid Deo induere vis impatientiam humanam i ut suam primum laesus, mox feriat, injuriis assectus mox sua fulmina mittati Hoc humanam sapit indolem , non divinam : nos tales sumus:vix tacti, pugnis & calcibus tan- Dentem petimus; vix lasi, servidissimis ictibus larimus , ad rem nullam prosecto promptiores quam ad vindictam

hic currimus, hic volamus cum ulcisce ais. dum est. Non talis est Deus, Miserator& misericors Dominus: patiens & mul- . turri misericors r Suavis Dominus uni-r.1 Q. VeIsis, dc miserationes ejus super omnia. 1 opera ejus. Nec vult Deus perire anima, v. I . sed retractar, cogitana ne penitus pereat

267쪽

LIBER IU. 24squi abiectus est. Quid autem, mi Iona,

tantopere luges hederaceum palatium ruum a verme destructumi neque tu vermem rodere, nec hederam crescere docuisti. Hanc tibi Dominus dedit, hanc& abstulit Dominus , cur Domino indignaris i mod si tanti doloris caussa est, umbraculi hederacei demoIitio, & urbis quae regnum aequet, eversio non sit dolori8Iam ergo, mi optime Iona, Voluntate tuam ad divinam omni ex parte Conforma. Hedera periit Z velis periisse: Ninive servata est servatam tu velis.

Nec est quod quidquam ultra doleas, nisi ob propriam voluntatem non protinus divinae subjectam.

III. Videte,Christiani, quid fit mi iudicii suaeque voluntatis esse,& in quantos errores haec una res sanctissimos etiaviros pertrahat. Nihil agimus, quamdiu voluntatem propriam non penitus expugnamus. Hac stante, & adversante divinae , nec dona Deo ulla, nec vota, nec preces, nec sacrificia grata sunt. Gratum

Deo jejunium est , grata eleemosyna, gratum orandi studium, sed illud solum quod divinae voluntati accommodatum. Novit quidem 3c propria voluntas stii, spargere, jejunia instituere, precationes inire, sed haec omnia nimis 'uam exosa sunt Deo, si divinae voluntati conformia

non sint. Ideo Deus I mirissimum dictu l& jejunia,& sacrificia ceteroqui gratissisima prohibens: Nolite, inquit, jejuna reli a ficur

268쪽

α46 DE CONR UOLUNT. V. sicut u ue ad hanc diem. Quid ergo vitii habuit jejuniu istud Hebraeae plebis

Propriam voluntatem nimium olebat: Ecce in die jejunii vestri invenitur voluntas vestra : Iri unium amo , sed propriam voluntatem odi, quae corrumpit jejunium. Si quis homini crepas averinfanti, ferculum cetera pretiosissimum Proponat, caepis tamen insectum, nihil inibit gratiae, nec lassum stomachum pervellet; nauseam movebit, non appetentiam ciborum : ita jejunium velut Tob. generofi saporis edulium est, ab Angelora. Iz. etiam laudatum t Bona est oratio cum. jejunio; at si huic edulio caepe & allium

propriae voluntatis misceantur, apage.

hoc fastidium a caelesti mensa. Chrysostomus: Qui peccat & jejunat, inquit, non ad gloriam Dei jejunat, nec se humiliat, sed suae stubstantiae parcit. Omnia foedat & perdit voluntas propria. Et haec illa dejectorum ad inferos exintrema miseria est, tanta eos furere comtumacia voluntatis, ut haec in omne aeternitatem, divinae voluntati nunquasit consensura : Nunquam volent danain nati quod Deus, nec velle poterunt.Clare Augustinus: Voluntas enim eorum,

lib. de inquir,talis erit, ut habeant in se semperbiae μή malignitatis suae supplicium, nutaquam μ' tamen percipere possint bonitatis asse etiam .quia sicut illi, qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis

r liquias habebunt: ita illi qui erunt in

269쪽

LIBER IU. 24'supplicio ignis aeterni, cum diabolo dc angelis ejus depurati , sicut nullam habebunt ulterius requiem, sic dc nullatenus bonam poterunt habere voluntate.

Ah, quid uspiam esse potest formidabilius gehenna , si in illa vel unicum hoc supplicium sit , a sanctissima Dei voluntatate in omnem alternitatem esse aversilia fimum , nec cum ea unquam conciliari posse λ Ergo , mi Deus, ut deseram ego voluntatem meam, doce me facere vo- mi. Iuntatem tuam. I 2.

voluntatu propriae contumaciam maxit me confirment.

I ter gravissima quae Dominus Eleis

rosolymorum urbi exprobrat, illud est: Hierusalem , Hierusalem, quae tr. occidis prophetas, dc lapidas eos qui A. 23. ad te missi sunt,quoties volui congrega re filios tuos , quemadmodum gallina Congregat pullos suos sub alas , E TN o L v I s T It Propriae voluntatis obstinatio , scelerum omnium origo. Ego VOLVI, inquit Deus,tu NOLUISTI . Abhvis Pastor dicere solebati Ferreus Doris murus est propria voluntas, a Deo nosset .s sejunges dc separans: E T N o I. U I s T T. hinc illae lacrimae. Nec aliter Augusti- fur. nus: Suspirabam, inquit ligatus non ser-ου. ro alieno , sed mea ferrea voluntate- Φη

270쪽

VELLE meum tenebat inimicus, & inde mihi catenam fecerat,& constrinxerat me. Voluntatem autem propriam mire roborant haec tria. I. Primum , Consuetudo prava. Augusti-ι--e' rius hoc explicans : Quippe,ait, eX VO

luntate perversa,facta est libido: & dum servitur libidini facta est consuetudo: Adum consuetudini non resistitur , facta est necessitas. Quibus quasi ansulis quihusdam sibimet innexis iunde catenam appellavi) tenebat mE obstrictum dura

servitus.Voluntas autem nova quae mihi esse caeperat, ut te gratis colerem,fruiq; te vellem, Deus, nondum erat idonea ad superandam priorem vetustate xoboratam. Ita duae voluntates meae,una Vetus,

alia nova , illa carnalis, ista spiritualis, Confligebant inter se, atque distordando dissipabant animam meam ; plusque in

me valebat deterius inolitum,quam me o ius in litum.

Ita cum vitia abeunt in mores,non reis

linquitur amplius remediis locus. Nam hic omnium vitiorum genius est, ut nisi Muantocyus domo ejiciantur, dissiculter& raro,cu irroborarint, expelli possint. Greg. Vere Gregorius et Cum culpa, inquit,in lib. q. usum venerit,ei jam animus,etiamsi cu- ρη- piar, debilius resistit: quia quot vicibus pravae frequentationis adstringitur,quasi tot vinculis ad mentem ligatur. Facile

est teneros adhuc annos componere;inveteratos dissicile. vae ollae cujus rubigo in