Heliotropium, seu, Conformatio humanae voluntatis cum divina : libris quinque explicata coram ser[enissi]mo vtriusq[ue] Bavariae duce S.R.I. Archidapifero Electore Maximiliano et ser[enissi]ma coniuge Elizabetha : eisdem ser[enissi]mis pri[n]cpib[us]

361쪽

bem tot ac tantis sceleribus oppletumispexerimus , illud una veniet cogitanis lum : Quoniam prospicit quod veniet ' 36

lies ejus.Si ex orbe reducamus oculostomum,& nos ipsos intueamur, provi- lentiam circa nos tam pervigilem , tam lenam amoris observabimus, ut nec

inicus quidem capillus capite defluat,d ignorante aut vetante divina provi- lentia. Hinc Augustinus excelsio animor

Did mihi deerit,inquit,si membra mea lilaceret inimicus, quando capillos me- γε dinumerat Deus 'CArvr VII. Dei Providentia sit circa vita n cessaria.

ΟΜhi quidem in manu Dei sunt.

non male tamen quispiam dixit, tres claves Deum penes se habee, quas nemini committat: unam qui- em clavem ad promendas pluvias, veri os, nives & alios ejuscemodi partus aeis; clavem alteram ad reseranda sepul-hra, & revocandos in vitam mortuoS; ertiam ad penu & omne genus alim liae. Quod si Deus has promptuariasellas occludat,quis aperiet Ergo Deus erum omnium promus condus: ab ipsompetrandum, quicquid ducendae vitae iecessarium est.

I. Marcus Anachoreta dicere solebat r

362쪽

Qui Deo non fidit in his caducis, quanis to minus fidet in aliis aeternitatem spectantibus. Et primum argumentum quo Christus in nostram dissidentiam usus, hoc est Nonne anima plus est,quam eui 'p- 6 corpus plus quam vestimentum t i ς' f - validissimis argumentis eximit ani-

nno sollicitudinem illam pessimam circa luestitum & victum , docetque in alma Dei providentia unice confidendum. Si enim Deus tam providens & liberalis

est in iis, quae videntur operosiora , cur Deum oblivionis arguimus aut incuriae in ceteris minus operosis p Si corpus dedit,cur vestem neget qui donat equum, cur subtrahat frenum Nonne vita pretiosior est quam id quo alitur vita , dc

Corpus praestantius quam id quo tegitur corpus utique. Qui ergo nihil sollicitis, imo nec quidem existentibus no-

his in rervin natura vitam corpusque

dedit, dabit procul dubio dc ea quibus

vita & corpus sunt sustentanda, praesertim cum ipsie voluerit vitam Corpusque his indigere. Si ergo majora dedit ultro, declaravit se minora etiam & posse , dc velle dare. Dabit autem non quidem Otiosis nobis, quos non ad otiu creavit, sed vacuis sollicitudine,hanc enim Deus in se vult rejici. Pulchre Iobus de corin

Iob. vorum coco interrogans r Quis, inquit,ca 39- praeparat corvo escam suam, quando 3 pulli ejus clamant vagantes, eo quod

non habeant cibos. Hoc ipsium ab avibus

363쪽

LIBAR.V. . 347 hussamptum argumentum ingerens re christus t Respicite , inquit, volatilial caeli , quoniam non serunt, neque me tunt, neque congregant in horrea, Scrater vester caelestis pascit illa : Nonne vos magis pluris estis illis Hoc ipsum saepius inculcans hic e caelo magistere Nonne, inquit, duo passereSasse venetit, Mais.& unus ex illis non cadet super terram I sine patre vestro Vestri autem dc capilli ve. 9- capitis omnes numerati sunt. Nolite ergo timere; multis passeribus meliores 'Iestis vos. Alterum argumentum sumit a brutis animantibus, quae citra omnem sollicitudinem pascuntur, ut vel in illis discamus amplitudinem divinae providentiae, in quam recumbamus. Hanc enim ut apertissimam faciat, non adducit pasta in deserto Israelem annis quadraginta et non laudat Eliam a corvis nutritum, sed brutas animantes objicit, idque non leones, ursos, elephantes , aut alia id genus grandia animalia, quae & ipsa divinitus pascuntur, sed animalium miniis

Ina,aviculas,quae cum cantui fere Vacet,

re veluti obiter sumant cibum, maNime a sollicitudine liberae videntur. Et homo qui pluris est innumeris aviculis,Deumque non Dominum tantum , sed & P trem agnoscit, sic angatur animo Post demonstratam Dei providentia in aviculas & capillos, quam circa fioiaculos gerat ostendens: Considerate, in-Z a quit,

364쪽

Mati. quit, lilia agri,quomodo crescunt: non 6- lat orant , neque nent. Dico autem Uobis,quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. Si autem foenum agri quod hodie est,& cras in clibanum mittitur , Deus sic vestit, quanto magis vos minimae fidei Videte igitur quam non solliciti sint agrestes fiosculi , de suo, quo triumphant vestitu , nam omnem decorem suum uni Deo reserant acceptum, aperte professi e nihil debere humanae curae. Rerum naturam, quae a Dei providentia est, hominum industria & cura imitari potest, assequi non potest. Adeo ut magnificentissi mi Regis Salomonis exquisitus, atque ad miraculum usque ornatus ac lpretiosus cultus, floris contemptissimi lelegantiam neutiquam exaequet. Vos

et am ipsi judicate, u Deus vilissimas heris,as brevi demetendas & in furnum rapiendas tam pulchre amicit, quanto manis vos, immortalitati a se conditos, vestiet, curabitque necessaria , non te n-do tantum corpori, sed si opus sit,etiam Ornando. His & tertium quoque argu- m. mentum adnectit Christus , & : Quis ς - 6- autem vestrρm cogitans, inquit, potest adjicere ad staturam suam cubitum uinnum Imo minuet potius sollicitudine : nihil hic ullius industria profecerit. Si ergo, inquit Lucas, neque quod mi- l ii. nimum est potestis, quid de ceteris solliciti estis t si rem tantillam vel maxima

365쪽

LIBER V. 343

sellicItudo non promovet, ut sciliceti corporis statura nonnihil augeat, quomodo corpus in vita servare poterit

quantavis annonae opumque congesta

copia , nisi adsipiret Dei providentia Inanis A irritus est omnis labor vester, nisi Deus illuna speret. Huic ergo alendi corporis curam permittite,cui re augendi,quia hoc quam decentissime ac suavissime , vestris curis nil opitulantihus faciet. Aperit ille manum & implet

omne animal benedictione. I . II. Cum ergo Deus , quae ad vitam . 16. necessaria, provideat omnibus Nam, Sap.

aequaliter cura est illi de omnibus ) qui cap. 6. sit tantam ubique multitudinem esse a. hominum egentissimoru videtur Deus res humanas suo fluxui permittere. Μira,mi homo , circa pauperiatem hominum Dei providentia est. Vere Chrysostomus t Non tantum pauperes divitibus inquit,sed hi illis indigent,dc magis. Et fingamus duas urbes , quarum illam soli divites, hanc pauperes soli patip.

habitent, nullum poterit inter has esse Paule- commercium ; in illa nulli erunt opifi- res Ῥο- Ces , non operae mercenariae, nullus illic comμ '

sartor, pist*r, sutor, nullus faber, institor, agricola has artes opulenti non factitant, nulli hic servi, ancillae nullae: qualis igitur haec urbs, si aliena ope de b.=iosa

stituatur In altera sat erunt eorum qui indu- calceos suant, qui vestes conficiant, qui stria

agros colant, qui sibi denique re modi, parant.

366쪽

3 4 DE CONF. VOLUNT.ca sussiciant. Si omnibus itaque abunde

suppeterent ea quae vitae Histentandae sunt, quid demum sequeretur Interitus omnium opificiorum , operarum fabri- Iium, artificiorum. Substructiones, navigationes , aucupi , piscationes, mer-Caturae pessum iret : 3c qui domini forent,si nulli essent qui servos se profiterentur Ita paupertas conservat huma Nam gentem & ornat: paupertas induin Brios facit Sc laboriosos : paupertas suscitat artes . Exulet paupertas penitus ab orbe, simul boni mores,& Virtutes l Paene omnCS exulabunt. Edere, bibere, Iudere, helluari, graecari & pergraecari, primarium erit negotium: Luxum comitabitur luxuria, divitias vitia. i rerum omnium abundantia est , ibi plerunque etiam vitior im. Testantur hoc uberes anni, quibus plenae potatorum caupo-Nae in omne genus turpitudinis & insaniae despumant. Testatur hoc diluvium cujus principia fuerunt luxus & otium,

hinc praemortui pudoris & plena libidinibus vita omnium. En,quanta Dei providentia , quae a lascivia ad laborem trahit homines paupertate ; labor optimos incitat. iniicquid uspiam pulchri cernimus, ab iis elaboratum est, qui pecunia non abundarunt, ideo labores suos vendere coacti su nt. r bo. In ipsa porro paupertate quanta Deus providentia succurrit Non affiget Do- ersa. minus animam justi. Beatus Franciscus coram

367쪽

,l oram Assisistate Praesule vili duntaxat linteo tectus : Nunc , inquit, liberrime lixero: Pater noster qui es in caelis: Ide his in viaticum dare solitus est illud saltae: Iacta super Dominum curam

uam, & ipse te enutriet. Romano aute*ς -3

'ontifici de alimentis sciscitanti respon-liti Matrem quidem habemus paupe-em, Religionem, sed patrem ditissimu. Ita prorsus est: hic pater tanta suoS Cura & providentia complectitur, ut Cum aumana desunt auxilia, subministret dii in a. Vt annonam praestaret Eliae, suam nobis providentiam ingessit: primo quidem, prophetae dapiseros jussit esse cor-POS. Corvr quoque deferebant ei panem ρο carnes mane , similiter panem di caranes vesteri. Eia, aves rapacissimae,quae alioqui commissum sibi commeatum consumpsissent in via, nisi obstitisset divitia providentia , jam etiam a dapibus sunt, Scad cyathos stant. Deinde hunc ipsum Eliam Deus per pauperculam viduam

pavit, cujus omnes facultates erant pugillus farinae , & parum olei quo ungeretur, non quo vesceretur , & tamen

quot farinae modii , quot librae olei in pauperrimo hoc peno relatebantὶTertiocu Elias egestate sua securo somno in Iaretur, adiuit alius e caelo dapiser, An gelus , panem & sontem adserens , uti Habacuc Danieli messoru tulit deliciati Eandem hanc singularem benevolentia Deus sexcentis aliis suorum amicorum

368쪽

exhibuit, farinam,panes,oleum, vinunt' Occulta vi augendo , aut cum haec penitus deessent,insperata gratia submittendo. Et quamvis haec talia nos ipsi nonis nunquam experiamur , nihilominus inis

gens ubique diffidentia est trepidantiu, ne desint vitae necessaria : cum Iudaeis 77 etiamnum vociferamur: Nunquid po-οῦ 46 parare mensam in deserto 2 h. Numquid & panem poterit dare ρ Adeo. 6. Philippi vox auditur: Sed quid haec

me. 9. sunt inter tantos tot hominum faminon suffcient ista. O vere minimae fidei es. 6. hominest Scit pater vester quia his om- ο . aa. nibus indigetis. Nunquid Dei liberalitas nunc quam olim contractior I II. Paulo inter anachoretas primo annis sexaginta dimidium panem detu-

Iit corvus,integrum praesente Antonio. Ioannes eremicola quatuordecim annis a nullo mortalium visas, cervae lacte pastus est. Beatus Rochus aliquanto tem-Pore , panem quotidie accepit a cane,

quemadmodu Elias a corvo. Non unus

eremicolarum illorum e palmis & cibu& vestem impetravit; una illis arbor ScZackη- fartor fuit 3c pistor. Anno Christiano,. . , seXcentesimo quinquagesimo tertio Iu- Σὸὶῆb. docus Britonum Regis Rethaeli filius, spreto solio in sacerdotium venit,solitarium vitae genus amplexus, in Brahic Io-Co rivulis cincto coenobium & templum condidit. Hic in esenos tam pie effusus

fuit, ut quodam die non nisi panis uni-

369쪽

LIBER V. 34 familiae superesset,hunc ipsum tame Auatuor partes secari, re quadram dari mendico jussit. At ille idem mendi-

Culus mutata veste quartum rediit, Momne penu mendicando abstulit. Hic

Vlmarus socius mussare & obloqui; atque liberalitati nimiae indignari. Iudocus hominem solatus, e caelesti penore subfidiu petere docuit. Paullo post quatuor naviculae commeatu onustae illuc

appulerunt & omnem religiosae familiae indigentiam sublevarunt. Optime dixit Augustinus: An putas qui Christum se scit, a Christo non pascitur pBeatus Dominicus sub initium sui ON dinis duos e suis misit qui alibi locorum concionarentur. Illi rub vesperem refessi & famelici,sed & tristes gemebant se ignotos ad pauperrimas casas deve irisse , ubi auxilii nihil sperandum. Η cunus aliquis occurrens & moeroris caus.

sas eliciens: Omnia , inquit, Dei caussa deseruistis magna utique in Deum siducia , & nunc trepidatis velut omni spe

destituti: pecudes Deus pascit, & filios sinet perire fame Z Cum dicto se subduxit. Illi opidum ingressi, post preces intemplo fusas, a Curione invitati iunt ad coenam;sed & alius quispiam interveniequi hos ipsos hospitio recipere conten dii; hΙc amica lis inter duos,a tertio de mum dirempta est, primae illic auctoriis talis viro,qui Sc parochum, & alterum

hospitii jus offerente in suas ipse aedes

370쪽

348 DE CONP. VOLUNT. pertraxit 3ζ omnes laute habuit. Ita

Dan. Christus suis post toleratos nodie tota ira.21. labores: Venite,inquit, prandete. El. ta πλιχ men haec omnia quandoque nostram nobis dissidentiam non eripiunt; quicquid

rerum suppediret Deus , egestatem metuimus; inter aquas, aquarum penuriam formidamus, & nisi magna nos rerum labundantia circumfluat , multa nobis ldefieri credimus.Improba nos identidem Cogitatio vellicati Vbi est quod sperast lCui optime respondens Augustinus: Spes, linquit, nondum pervenit ad rem; dc ovum est aliquid, sed nondum est pullus. IV. Mendicum ajunt fuisse, qui ubi manticam jam oppletam, & undequa que fartam panibus vidisset, dicere so- Iebat: Iam pero. Huic nos mendico simillimi sumus, tum scilicet speramus Cum in annos plurimos laute prospecta

nobis credimus. Nimirum tantum spei Concipimus, quantum rei praesentis cernimus.Longe aliter Ioannes Alexandrinus Patriarcha , qui per veram fiduciam totus a divina providentia pendebat,qua una re maximis calamitatibus facilem medelam adhibuit. Fuit ut tredecim frum tariae naves, quarum singulae decem millia modiorum capiebant, mergerentur mari. Media fere pars civium Alexandrinorum ingenti hoc damno affecta est i ideo nautae aliique in asylum Alexandriae confligerui. Ad quos mox schedulam misit Ioannes, in qua hoc solum