Heliotropium, seu, Conformatio humanae voluntatis cum divina : libris quinque explicata coram ser[enissi]mo vtriusq[ue] Bavariae duce S.R.I. Archidapifero Electore Maximiliano et ser[enissi]ma coniuge Elizabetha : eisdem ser[enissi]mis pri[n]cpib[us]

401쪽

Ii jam liber ab innumeris molestus, se- et in pulchritudine pacis,in tabernaculis fuci a. di in requis opulenta. Hinc mois 'bbas dicere solebat: Non babebit ho- .ao requiem , nisi dixerit in corde tuo : go & Deus soli sumus in hoc Μundo.

Ioc ipsum Augustinus confirmans r

uras,o Deus , unumquemque nostrum, quit,tῆquam si solum cures,& sic Om ea. II.ies tanquam singulos. Ipsi ii hoc &- regorius asserens i Sic Deus intenditngulis,inquit, ac si vacet a cunctis,N 2 ' .c omnibus fimul intendit, ac singulis. Ita,mi homo, te curat, ita tibi rovidet Deus , ac si aliud quod curet,

rorsus non habeat.Ηominum multitu o divinam providentiam non turbat, lem illi unus , dc mille homines: quem-dmodum Noemum cum aliis 1eptem omininus arca conclusum, aut unicum n minis campis Adamum curae habuit,ic omnes nunc habe t. Huic providenisissimo curatori suo, proborum quivis

fixerit: Dilectus meus mihi dc ego illit sto Deum & divinos nutus sic obseristo. perinde si aliud in Orbe non sit

auod observem, aut aestimem:mea vicI

1m salus sic Deo curae est, tanquam uillud in orbe non sit quoqcuret aut rogitet ; ille mihi, re ego illi; ille Dominus gubernans me , ego servulus ad T lominicos iussus paratus, nam i pactus est mecum : Comta tu de me,& Π go continenter cogitabo dote: obi

402쪽

viscere tu tui, & memineris mei,lic ego memor promissi mei vicissim jugem tui curam habebo. iHie illud solatii plenum est Deus non lsic gubernat nos , ut princeps prOVin- Ciam, Rex regnum , summus Pontifex Christianum orbem , quibus opus esti,

tot aliorum opera. Pontificis curas tot sΑrchiepiscopi,tot Episcopi,tot alii ma- agistratus sacri sublevant: Regibus pro- freges, principes,dynastae, consiliarii,knatores sunt, in quos illi suae guberna- ltionis curas partiuntur: Non ita Deus; lea providentia gubernat universos,qua singulos, ita unumquemque hominum lsρι, peculiari, sicut omneS generali cura co- plectitur. In omni loco oculi Domini vers. . contemplantur bonos & malos: Resipicit Dominus vias hominis , & omnes .m a1. gressus ejus considerat.

Vtinam in singularissimae huius pla- lneque paternae provideriae abyssum li- lherrimo nos jactu praecipitemus. Quisque sibi securissime polliceatur : Domi minus sollicitus est mei, Dominus regie me & nihil mihi deerit. Si quidem animi tranquillitatem amamus ; si Deo fidere , si divinae voluntati in omnibus parere desideramus, divinam hanc providentiam assidue in oculis habeamus,

tanto futuri devotiores divinae voluntati , quanto fuerimus providentiae di-yinae fidentiora .

403쪽

LIBEA. v.

8uora nihilominus plurimorum hominum

bius in suis discipulis castigavit quam diffidentiam. Hinc illos nodicae fidei,

aem incredulam , perversam appeHavitaepius: varia tentavit uster. ut sui dediscerent dissidentiam.

, illa panum penuria , quo esuper commeatu inhendo , quo illa Petri m aquastio spectabat'diffidentia

lae: Molicae fidei,quare dubitastu pede si dirisset sap1entissimus dentia Sunt qu1 ideo dissidunt Ueo,uod rogant,praesertim si ob o

m Deccata, conscientiae angoribus ur

mur , metuantque ne DC egarit etiam petentibus : Alii Deo mi

404쪽

Deo abducit, & praecipitat.Hoc autem dissidentiae vitium tanto magis noxiis um, quanto minus notum est. Quod si originem hujus vitii libeat indagare,reis i P eriemus,ex eo etiam nasci diffdentiam, quod quis ipse sibi nimium fidat. Quam hoc & frequens & periculosum lsit,sibi ipsi fidere. ntequam ad alia proin lgrediamur, hic exponendum. ννου. I. Salomon hanc sui fiduciam gravi es ter perstringens: Qui confidit in corde liuo,inquit,stultus est. Ideo toties mo-lς neti Ne innitaris prudentiae tuae r Ne sis sapiens apud temetipsum.Nimirum pria ima stultitiae rudimenta sunt, se sapientem Credere. Quis autem illa Phaeniae est,qui res suas non aestimet, qui parvi

pendat, qui non aut vires, aut formam, aut opes,aut eruditionem , aut prudentiam suam subinde blandis oculis cir- l νου. cumspiciath sed i o damno. Nam, qui lea. 12. confidit in cogitationibus suis , impie πς agit. Deus , ut hanc nobis impietatem extorqueat, saepe nos graviter castigat, aut indociles disciplina sua penitus e cludit.

Videte mihi Goliathum tantopere si-hi praefidentem, quasi uno spiritu dimaturus sit totos exercitus.Cumque vidis set conrra se progredientem pastoritiuiuvenem David , acerbo scommate tantillum adversarium contemnens: Veni,

ebat, ut disterpam te, in pabulum be

stiis objiciendum. Sed quam haec sui m

dentia

405쪽

lentἰa compressa est i quis enim ita apident rexit , ut rectissima Goliathi

Tontem peteret,nisi Dei certissima manus p quae fastuosam illam turrim, noti, ballistis aut catapultis immanibus, sea lapillo unico dejecit. Holofernes aeque praefidens sibi, tanti erat Deo , ut virili dextra caderet; omnem illius arrogantiam semina triumphavit. Chaldaeus monarcha Nabuchodonosor in palatio suo obambulans: Nonne haec est,aiebat,Babylon magna, quam aedificavi in domum regni, in ro- rhore fortitudinis meae, & in gloria de et,e.27. coris mei An non urbs inclyta est ego illius conditor sum. O mi Nabuchodon osor, antehac centena tibi fercula in regium prandium coenamque apponi solebant, deinceps apponetur uni cum δc valde insuetum, dum di as reis ctius Sc cogitare & loqui. Vt vero tibi sapiet jentaculum boum t foenum tamis

diu comoeles, dum sapere discas stlatum verras. Balneum tuum gelidus roserit,Attalica vestis capilli tui,pro anulis ungues avium habebis. Cumque sermO1ι ἡ adhuc esset in ore regis , vox de caelo ruiti Tibi dicitur Nabuchodonosor rex, regnum transibit a te, Sc ab hominibus ejicient te , & cum bestiis seris erit habitatio tua: foenum quasi bos comedes, re septem tempora mutabuntur superte , donec scias quod dominetur Exceis

regno hominum, dc cuicunque

volue.

406쪽

voluerit det illud. Ita nimia sui fidentia i hominem in feram mutavit. Sed audi i ut e fera in hominem remigrarit, rerιἱὶ Deo,non fibi fidere didicerit. Igitur post finem dierum, ego Nabuchodono iso 32. sor oculos meos ad caelum levavi , κsensus meus redditus est mihi, 3c Altissimo benedixi dc viventem in sempiternum laudavi,& glorifficavi: quia potestas ejus, potestas sempiterna , kregnum ejus in generatione dc generatione. Et omnes habitatores terrae apud leum in nihilum reputati sunt i juxta lvoluntatem enim suam facit tam in virtutibus caeli, quam in habitatoribus terraemon est qui resistat manui ejus, re ldicat ei: Qitare fecisti Grande malum sui confidentia , quae dc Apostolorum principem in praeceps

egit. O Petre cur fies canente gallo antea fiere decuisset,cum Dominus finis gulis valediceret , cum moestissimam mortis mentionem super coena injiceret , hic sane decorae fuissent lacrimae. At sui confidentia tunc omnes extinXit lacrimas , pro lacrimis ingens audita a his. pollicitatio: Etiamsi omnes scandaliza- ea. 36. H fuerint in te, ego nunquam scandali-

. 33. Zabor. Itane, NunquamZpauculae horae

ibunt, & Omne hoc promissum a sola

sui confidentia exortum corruet.Censet

omnino Basilius neminem superari ab ulla tentatione , nisi sibi plus aequo fidentein.Qui aute sibi scrio dimit nihil

unquam,

407쪽

L I B E R V. nquam agere instituit, quin prius di-inum subsidium imploret. Ambrosius olim Augustini matri Moinicae contra filium Augustinum hoc po-issimum queritur, fidere illum ingenio a O.Nec prius Augustinus sapuit quam anc sui confidentiam correxit. Hoc Jc Ari psie de so fassus: Credebam, inquit, me afficere per me, nec perspiciebam quo initam tu regebas me , donec aliquantuum elongasti a me, & cecidi statim inne,& vidi & cognovi. Sicut autem ingenio aut prudentia rei arti suae,sic δc viribus suis fidere vi-iosum est. Maximus Imp. tantae molis x roboris suit Capitolinus refert) ut uxorrs armil Ia pro anulo sit usus. huic unus aliquis in theatro graecos hos ve*siculos occinuit rflephra grandis occiditur, Dosrtis erit, occidisωm, Tigris horribilis es E, occiditur:

Cave n stos, si singulos non times. Nemo robori suo , nemo arti , nemonem matr& divitiis emo eruditoni re sapientiae fidat, est cum haec omnia levi'. fatu corruunt. Non glorietur sapiens in sapientia sua, 8c non glorietur fortis in fortitudine sita, dc non glorietur dives in divitiis suis. II. Sed non tantum non in seipso ul- Ius, sed nee in ullo altero spem & fiduciam figat. Hieremias vates vociferatur: 1 mMaledictus homo qui concidit in homi- ea. I I

408쪽

ne, Sc ponit carnem brachium suum,& ia Domino recedit cor ejus. Hic acute Origenes, explicans illud di Matidictis homo quipendet in ligno. Existimo, inquit, hanc eandem esse sententiam cum illa : Maledictus homo qui confidit in homine. Eligno namque pendere, idem est quod spem suam ex homine, vehit fragili irrulco,suspensam habere.

Consuerunt venatores,ut elephantem lcapiant, tales instruere insidias. Arbo-l rem, cui elephas inniti selet capiendo somno, dissecant in imo,sed erectam labihilominus, velut sanam & integram relinquunt. Elephas cum ex more venii accubitum , succisae innititur,sic una &arbor & bestia magno impetu corruut.

Sunt innumeri qui arbores sibi seligant,quibus innitantur: hic Principi la-horiosissime studet placere,iste opulenti praesulis gratiam exambit, ille in ma. gnatis amicitiam se insinuat; sunt qui a-i

Iiorum benevolentiam largitione conis i sectentur, alii aliis modis captant fav i, rem . O miserit vos ipsos fallitisinin vestrum haec exitium paratis. Arbores, quibus innixuros cogitatis, jam pridem occulto vulnere succisae sunt,cum minime putaveritis , subito ruiturae,& cumilis omnes confidentiae vestrae. Augusti- 131. nus fallaciam hanc monstrans : Multi, ei rea ait,de amicis potentioribus praesumpse-irunt: ceciderunt illi de quibus praesumpserunt, & involverunt eos , qui de se Praesumpserant. Ionas

409쪽

LIBER V. 387 Ionas propheta fecit sibimet umbra-tin. culum, oc sedebat subter illud in um- 4. bini & laetatus est Ionas super hedera, laetitia magna. O laetitiam, & brevem, q& inanem l Nam hederacea haec diaeta duplicem hostem habuit , & Solem, &vermem. Ita uno die ornnis haec umbratilis voluptas evanuit. Orbem mihi considera ,& plenum reperies his talibus umbraculis; florent haec aliquanto tempore , sed proximum semper exitium huic hederae imminet a diversis vermi-hus Humanis favoribus niti, heu quam commune re pervagatum est vitium l Vtinam non etiam viri religiosi suae hic

dignitatis oblivisci vellent, & aliorum sibi gratiam & favorem tectis studiis

colligere. Vmbratica haec tuguriola sunt, quae varii vermes invidiae , obtrectationis,calumniae, mortis denique arrodunt, dissipant, exedunt. Est famulus cui in suo domino plurimum fiduciae ;brevi mors dominum rapit, & jam toltum famuli umbraculum ubi est y Alius patrono nititur opulento ac potente . patronus moritur,aut ipsius opes ac pollentia immii nuutur,ita jam hujus etiam hedera exaruir. Filii subinde parentum auctoritate , ossiciis,dignitate praeclare se defensos credunt; subito Deus aus ri hoc umbraculum , jamque miseri contra quam sperarant, uruntur a sole, quia peri 1t domus hederacea. Sic ille Assueri oculus Ama, cognatis & uXori mira gra- Cc tili

410쪽

388 D E CONR UOLvNT. 'tulatione narravit, non videri sibi quid. quam ad omnem felicitatem deesse , apud regem praeter se neminem seque gratiosum esse, mascula insuper prole ldecem filiorum, & opum abundantia se lmirifice beari. O pulchrum umbracu- llum, sed brevia sole Sc vermibus foede cὀnsumendum i Et Aman Sc omnes Amanis filii in altam cruce sunt adhi. Ioc Mausolaeum habuit tapa praefidens sibi

selicitas. III. O homines,Dei opulentia , favore,ac potentia innitendum est, non hominum. Contente vociferatur David rNolite confidere in principibus. Cur obsecro, mi optime David , iis non confidamus,qui plurimum inter nos valent potentia ρ Caussam mox addidit psaltes iis filiis hominum , in quibin non e ct salin. Hoc iplo in nullo nec potentii imorum restum , nec invictissimorum Caesiarum fiducia reponenda , quia & ipsi homi- ines sunt. Quid enim, o homo,confidis homini in quo non est salus p Exibit spiritus ejus dc revertetur in terram suam: in illa die peribunt omnes cogitatio- NeS eorum. Beatus cujus Deus Iacob ladjutor ejus , spes ejus in Domino Deo ipsius. Spem in homine , umbram esse Is ait sacra pagina et Hahentes fiduciam in 30 umbra Egypti. Quid fugacius, quid P . inconstantius re fallacius umbrat talis est fiducia in homine collocata.4 P RVM Multi requirunt faciem principis, &ju-ηὶ