장음표시 사용
371쪽
3 Canonisi quiri, perinde ac si eo ipso professioni,
momento decessissent intestati. Ac vix conceditur iis modicum aliquid concedere suo Monastcrio in fraudem necessariorum haeredum , quibus ea jure deberi ait HieronymuS. De iis omnibus vide Thomas inum in libris de Eecles Disicip. circa Beneflcia , dc Brodaeum ad Lodetium siti. E..-m. q. & alios.
372쪽
TITULUS PRIMUS. De Actionibus seu Iudiciis.
U M totum fere Ius Civisem actionibus consistat, ideo Iustinianus de iis longiorem titulum in suis Institutionibus dedit, quem in nostris illis omittere juvat, cum in Iure Canonico non ita subtili ter inquirendum sit . quaenam actio instituatur, sed nis. de ac simpliciter judici exponendum sit factum , exponenda rei gestae veritasia cap. 6. ext. deI dic. Ubi Alexander III
373쪽
quorumdam litigatorum intentionemrejicit, qui ejus tempore, ad Leg im
subtilitatem recurrere volebant, & ita inquirere adhuc in nomen actionum, ut paulo ante eum conqueritur Ioannes
Sarisber in Epist. s. ad Adrianum IV. Alexandri III. Decessorem. Olim quidem Ecclesiasticae lites Legum ordine servato , etiam peragendae,& finiendae erant per actiones L ult. Cod. Theod. de denunt. ct edit. rescrip. Sed sensim invaluit in Iure Canonico solam facti veritatem proponendam esse in judicio, cap i. ext. de do. cr coni. Et absque ulla subtilitate actionis in conventionis libello exponendam esse solam litis & petitionis causam cap. ult. ex. de lib. oblat. quod etiam docet Tam credus libo a. judiciarii ordinis cap. m. O II. Unde cum Ant. Augustino in Epito me Iuris Pont. titulum hunc inscribimus de actionibus seu Iudiciis. Nam & judicia & actiones aliquando etiam promiscue usurpantur apud I risconsultoS. Iudicia sunt disceptationes , quae fiunt apud judices , litium definiendarum gratia. Sed forte ad illud, Iudices addendum est in Ecclesia r Nam & Innocentius III. In quartat
374쪽
compilatione Decretal. ita inscribit eum titulum de Iudiciis in Ecclesia Catholica tribus praecipue personis constare, Judice, actore , & reo. Hic proprie Judex dicitur , qui tribunali praeest, vel jurisdictionem habet l. I. d. debis die. Et hinc cum in hoc libro 3. praecipue agendum sit de Ecclesiastica juris dictione , prima ea est inspectio, an Ecclesia jurisdictionem habeat, quam suis judicibus mandare possit. Constat quidem ei competere Spiritualem , quae proprie est fori poenitentialis cum Christus Dominus ligandi & solvendi potestatem ei dederit. Sed quaeritur an forensem aut publicam habeat de quι sola in hoc tractatu agimus. Primo enim Apostolus jubet Fidelibus Corinthiis , ut constituant judices . qui de
secularibus eorum negotiis cognoscant. Secundo ad Calcem Cod. Th. datur titulus de Episcopali judicio , & in Iustinianeo titulus de Episcopali audietia: ac tandem in libris Decretallu dantur plures tituli de officio & potestate variorum judicum Ecclesiasticorum. Forte tamen verissima sunt ea verba Jo. Gersonis in sermone Justitiae ad R fem Francia. Status Ecclesiasticus nutilam habet Iurisdictionem , nisi dono
375쪽
terrenorum Principum: Et hinc veteres Gallice proceres apud Mat. Paris. in
Henrico III. scriptum illud edi di sse ducuntur , in quo petebant ut Clerici , juxta statum Ecclesiae primitivae, jurisdictionem non habeant , videlicet publicam & forensem. Primo enim Christos D. dixit se ewnstitutum non esse j
dicem de forensibus negotiis : regnum suum non esse de hoc mundo ', suos Apostolos non dominari tanquam Principes ceculi : nec litium voluit esse Judex, nec arbiter facultatum, ait S. Ambrosius ad caput Q. Lucae. ApostClus quidem jubet Fidelibus, ut judices
ex seipsis potius constituant vel etiam contemptabiles , quam ut ethnicos judices adeant: sed secreta tantum erantea judicia, seu quae in secretis conventibus fiebant , apud Tertullianum in volog. cap. 39. ct in Can. 7 . IPiberitani Concilii. Nec verisimile est Apostolum ex Fidelibus constituere voluisse. publicos judices contra mentem &
xemplum Christi Domini. Praeterea Forensis ela publica jurisdictio nihil aliud est . quam publica potestas judicandi de rebus Forensibus, δίjudicati exequendi. Unde Magistratus eam habentes in sacris etiam Canonibus
376쪽
Institκtioram Liber III. 3s dicuntur passim publici judices, ad differentiam Ecclesiasticorum, quibus proprie potestas illa non competit, quique forum Legibus non habent, ait Valentianianus in Nov. sua de Diue judic. Ac tandem forensis jurisdictio abhorret a professione Clericorum , quibus turpe est si se peritos ostendant rerum fore situm' l. I. Cod. de Ep. dc Cl. Sensim tamen primi Impp. Christiani Episcopalem audientiam aut Episcopale judiacium dederunt Ecclesiae. ut inter videles de multis rebus judiciarie cognoscat.
Ejus concessionis progressus omnino repetendas est ex variis eorum Imper torum Constitutionibus in utroque Cod.& in eorum Novellis. Eaque potestas aucta aut etiam imminuta est juxta eorum captum aut studium, vel cultum in Icclesiam. Neque vero dicendum est tractatum
illum de Ecclesiastica iurisdictione non
satis convenire cum actionibus, ad quas tertium hunc librum pertinere jam scriptum est supra : primo enim ea est Anci Augustiui Methodus, qui etiam in ter
tia parte sui juris Pontificii de variis judicibus Ecclesiasticis & de eorum p
testate agit: Praeterea in Iure Canonico
sublata solemnitate & subtilitate actio-
377쪽
ισο Iuris Comicinum, satius est inquirere in ossicium &in potcstatem judicum , apud quos persequi possimus, quod nobis debetur. Denique cum Principes jurisdictionem dederunt Ecclesiae , constat eos inspexisse solos Episcopos, ut illi tantum juri dicundo praeestent ; sed sicut
ad rerum Ecclcsiasticarum curam &administrationem oeconomos habere justi sunt i ita & vicarios in rebas Ecclesiasticis , atque etiam Officiales qui& olim dicebantur oeconomi, ut in LI s. Cod. de Ep. aud. in forensi de contentiosa jurisdictione. Eoque fluxit Ecclesiastica disciplina , ut hodie non amplius fere ipsi Episcopi jus dicant. sed eorumofficiales,ut suo loco videbimus.
De foro Competenti, Ob Nes utriusque juris compit
tores post titulum de judiciis, subjiciunt titulum de Foro Competenti, ut ita doceant ubinam ea instituenda sint. Nam & Legibus & Canonibus traditum est non licere unicuique apud quodcunque forum voluerit, vel apud quemcunque judicem agere, ait Bessi
378쪽
Institutionis Liber III. 36rmon ad Can. I s. Carahag. Concilii.
Forum hic proprie dicitur locus in quo judicia fiunt, ait Fellus. Est locus iudiciorum , ait Quintilianus in Deciam. 17 . Editionis Pithaeana. Additur, Competens , idest ubi quis agere vel conveniri debeat, ait elegantissimε Tribosianus in Epigraphe tituli dig. de iudiaciis. Et hoc valde pertinet ad ordinem judiciorum : Nam si Iudex sententiam dixerit in eum qui si alieni fori, ea ipse jure nulla est to. tit. Cod. Si a noucomp. Dd. Cumque sensin Ecclesia Iurisdictionem proprie dictam habere cepit, statim etiam forum habuit, cujus jampridem meminit idem Carthase Concilium sub Honorio Imp. in HCan. Is . Sicut dc Martianus in I. as. Cod. de Ep. ct CI. Unde cum Valentinianus in Nov. 11. scribit Ecclesiam non habere forum legibus, id est , non habere forum, per quod leges valeant, ut ibidem loquitur Quintilianus, seu per quod leges aut Iara Civilia perducantur ad effectum. Gamvis autem jurisdictio & forum se invicem consequantur, rectissime t meri dici potest Ecclesiam non ita st rim fixum certorum indictum habuisse forum, sed vacillans, incertum, & O-
379쪽
Jum Canonici 'nino pendens ex arbitrio litigantium. Hoc plane testantur ea Valentiani verba in d. Nov. 11. diversorum Cepe
causatio est, id est dubitatio de foro vel judicio Episcopali. Primo enim ex Constitutione Constantini Magni vel etiam Clerici apud judices publicos.
agere aut conveniri poterant, & ab iis in qualibet parte litis. petere, ut rejucerentur ad Episcopum. Sic etiam A cadius δc Honorius in L 7. 2 8. Cod. de Episci aud. voluerunt ut litigantes
Eligere possent Ecclesiasticum judicem,
qui inter eos cognosceret more arbitris ponte residentis, idest, in quem velut in arbitrum partes nuda conventione, & nulla stipulatione poenali ad hibita compromisissent, ut in L 3. Cod.
Tertio Valentinianus voluit in HNoυ. ra. Episcopos judicare non posse, nisi praeeunte vinculo copromissi, idest. nisi ex compromisso quod jure perse tum sit, L ac Cod. eod. Quarto Marti nus in l. I 3. Cod. de Ep. ct Clari hoc
pendere voluit ex arbitrio actoris. Unde cum vetus interpretatio d. Nov. 12.
ait eam Novellam a Majoriano subi tam fuisse, forte legendum est, a Marti no , quia nullam Majoriani legem de ea re habemus. Ac tandem Iustinianus
380쪽
Institutionum Liber III. 3pleraque addidit & immutavit. Sed ut certius aliquid constituatur
de foro competenti Clericorum, omnes fere sacri Canones conveniunt in eam regulam: vel Clericus contra Clericum agit , vel Clericus contra laicum, veslancus contra Clericum. Primo casu Cauched. Concilium in Can. 9. statuit, ut
Clericus non deserat proprium Episc pum , idest omnino apud eum litem
instituat, cap. ext. hoc rit. Et verba ejus integri Canonis indicant eam pertinere tantum ad civilia negotia. Cumisque nec etiam definiat, quis ille sit proprius Episcopus, Ioan . Andraeas rectoe addit eum esse rei seu defenseris, juxta receptissimam juris utriusque regulam,
actor sequitur forum rei, ut leum vocet
in jus ad eum judicem, cujus jurisdictioni subjacet ; nec enim alium adire potest absque ςontemptu proprii illius Episcopi , ait Zonaras. Omnes fere sacri Canones sequuti sunt Calched. illud Decretum. In eo additur, litigantes Clericos de consensu proprii Episcopi apud alios judices agere posse, quos elegerint: adde, qui jam sint judices , seu qui aliam jurisdictionem habeant l. 14 d. de iudic. Privati enim non possunt creare judices e Sed cum