Manuale politicum de ratione status, seu Idolo principum in quo de vera & falsa forma gubernandi rempubl. de religione, de virtutibus principum, de potestate ecclesiastica, de bello & pace compendiose agitur, auctore ... Wilhelmo Ferdinando ab Effere

271쪽

aIs Mam ωctoribus de bae virtute scriptum est. ut merito mea insuffcientia a lumine soli addendo supersedere possit. A tamen cum institutum mihi sit Idoli Politici,boc est Rationis status lia des detegere, Spro viribus oppugna-Xe, urget necessitas etiam hoc loco, quas circa prudentiam Idolum nostrum insidias struit, solito eandore patefacere. Hoc igitur agit, quod ita domi Virtute, prudentiam insignem .virtutem, in astutiam, & dolosam dis. suritationem, hoc est vitium transmutare docet: quod ut clarius constet, peculiarem quaestionem, an Posticorum Ratio status vera sit prudentia, instituam, &prius tamen de speciebusprudentiae,& quibus modis illa comparari possit,quaedam me- dia, salvo melius sentientium judicio simpliciter proponam. u. Prudentia est, alia publiea, alia pridentius vata.Propria, & aliena. Innata , & ae- θωνα. quisita. Togata,& militaris: quarum

singulae alias sub se species, seu sua Siones

272쪽

Politicum. 21 7rs habent. Ρrudentia publicaaae circa Rempubl. occupatur, nox Veram Rationem status amus, alii Politiam vocant, &modum gubernandi, augendi, i servandi Rempubl.Privata est, uilibet suo commodo utitur, ianein oeconomia consistit Prui propria est, quam Princeps, larius, aut quiscunque vir bo- seipso habet. Aliena, quamps, vel magistratus a fidis con-

9eus,&natura excellenti arma-

igenio; Aequisita, quae multo& usu parta est. Togata pruis est, quae in pace Rempubl.m iri Militaris, quae bellis adpaene praeest. ne virtutem omnes laudant, &mao pretio habent, pauci con- η mntur. Quomodo vero Pruden. g Vmeeps Chriltianus acquiro pauιιι.

273쪽

Manuale

Maiia Primum medium est, Timor DG- βήρη mini quia ille initium est omnis sap-entiae, sine quo omnis hominis Pru-I dentia, vanitas est, &stultitia. Timoni ini- rem autem Dei habebit Prinreps, sirium illum pure amet , quia amor foras Ivis' mittit Timorem. Si Deum D suum μ' vere amat,non offendet;si non offendit, ex virtute recte vivet: in quo sita

est perfectio humanae prudentiae. Et amorem Dei excitabit Princeps , si proprium statum & Dei immensam Majestatem studeat eognoscere. In hoc sancto studio intelliget, quod omnia bona, vita, imperium, honor, potinas, virtus, salus a Deo sunt, &inde cum Salomone in spiritu humilia A Dιο tatis petet a Deo D. suo sapientiam, ρ ιε ' qua se, & populum sibi concreditum ili via verae virtutis, & salutis dirigere' possit. Petiit Salomon , & obtinuit.

Petat Princeps Christianus, non frustrabitur. Idem vivit Deuε, aeque -mnipotens , & liberalis non negabit virtutem rogatus,qui imperium aedit gratis,

274쪽

. Politicumis Hoc medium fundamentale Os lavientiae non suadent athei, ilici, R uia Deum esse nolunt, Sc initia fiaPerbiae omnia humanae suae

identiae tribuunt. Posh hoc divinum medium,est ali- Σ.--, CN. Prudentia comparatur, Do diumrina, sive scientia.Et licet Prineeps ήρ μPlurimum ob imminentia negotia vi abliea a gravioribus studiis, &per. ,ctione scientiarum impediatur, o-tarem tamen Principis Ch ristiani e utem quantu fieri posset maxi- ine,in scientiis exerceri. Si non possit Sta subtilis Philosophus, aut omnino profundus Theologus,vel Jurisperi-xus, desingulis tamen scientiis optima delibet, & colligati quod facile aD liquetur, si viros doctos lubens auis diat, legat. in dubiis consulat. Geo.

gyλphiam , quae & gratum , & K- ρ-i cile studiimi est , Principi maxime commendo , quia indecorum vide- : -

iur, ut qui orbem regit , ejus si- Iu. tum non intelligat. Deinde, quia ' , Κ Σ line

275쪽

ad ρrra. dentia

paria. aeto Manuale

sine Geographia ingrata est,&infructuosa te et lolii thorica. Tum etiam, quia per Geographiam constitutio totius universi, partium divisones, maris spatia, insular,regionum diversitas , & quae regna confinia sunt, ad discitur: quae principi non minus jucunda, quam scitu necessaria sunt. In genere suadetur Principi scientia, quia Deus ad acuendum ingenium humanum per scientias ducit, ad Pr dentiam, quae cum Principi necessa ria sit,etiam scientiar, si propriae desvit, in aliis venerandae sunt. Tertium medium ad prudentiam

est lectio historiarum : quia historia Principi tanquam in speculo ad vi

vum exprimit, quomodo Deus regibus regna concedat, au ferat, quomodo bonos , pios, & humiles exaltari malos,&superbos deprimit.Historia declarat omnium regnorum, & rerumpub.principia,media,cursum, fionem, interitum, & admirabiles con

versiones , quae singula si Princeps

276쪽

Politicum Eus suis causis, & circumstantiis Iera sibi ob oculos statuat, habet in virilitem,pietatem, &fortitudii divuletur;habet etiam horrendan pla , quae a vitiis retrahere pos-

vix historia sacra,&profana dia Princeps omnium Restum , &

entum mundi prudentiam: exte--οὐ immores, & ingenia,vicinorum νia. :ntiam; suorum praedecessorum

res & defectus. Historia hostilesis manifestat, insidias exponit, lilia gratia communicat, ut quodetur ,& fugiat, Iegenti historias lenon possit. Si Princeps multaeoni vacare nequeat, ad minuς agat , ut suarum provinciarumm, irra,inclinationes persccti Le noscat,&sapientum relatio- teli lapius utatur. 4 -- luartum medium est usus, seu ex- Hum:ntia, rerumMagistra, scientia- u-

perfectio , quam Princeps inter res, & diversos casus imperan-:quirit: egregia est haec ad pru ria. K 3 , denti-

277쪽

. dentiam via,quia semper praesens est,& propriae certitudini inhaeret. Et quia serius obtinetur, curabit min-ρνuvio ceps viros bonos a pietate,& mul - ε/m ' ta experientia conspicuos in aula, Se consiliis veneretur,qui tarditatis propriae experientiae vices feliciter sup- ν, d. plaant.Si autem Princeps labores f M in. giarion imperii ministris imponat, terasse consiliis non intersit, & nonnisi ab ιο- 'eventu adversa sentiat , sine bonore pro statua obscurus serviet , nonE , gnabit

Sesent Politici hoc laco peregr

nationes Principi suadere et non im-riones probo consilium, sed non puto sin sui/ pliciter necessarium t quia per Ge graphiam,& historias certior de situ,& moribus regionum , prudentia' comparatur,habent itinerasuas distati cultates , impedimenta , R pericula: non omnes in melius animum m tant,qui trans mare currunt Si tamen

Diuiti eo by Cooste

278쪽

giones sine periculo perlustrare possit, non parum lucis prudentiae suae accumulabit. Haec milia videntur praecipua meis dia, quibus ad prudentiam generalem aditus aperitur. Qui alia supernat ratia media in se ' necessitante, vel fortunae impetu, vel astutia humana, vel in heretioribus eumDaemone pa-

ctis principibus proponere audent, impostores sunt, & Reipubchristi nae proditores,ut in sequenti P isti ne patebit. PuNc Tu M III. An Pobticorum Ratio Stat ussit που prudentiae

DIximus in superioribus, in quo

Politici summam prudentiae tuae, δι secretum Idoli Rationem Si tus constituant: nimirum in Fato, qfortuna , in astutia humana , indo- Io, in fictione virtutum , & religi nis , in versuta dissimulatione, ira

279쪽

224 Manuale eventus mutatione. Iam quaestio ori-Q tur,andi subtilitates verae prudentiae

maliis nomen mereantur ' Pro parte assi vum. mativa est, communis opinio omnium sapientum mundi,qui apud Gentiles,Judaeos, Christianos, Catholi- eos ,& haereticos hanc Politicorum Iris,ia formam regendi Rempubl.optimam sv υὸνa & convenientissimam existimarunt, pruden & ipso facto adhuc ubique comprO-ν -- bant: ergo sine offensione verae pru dentiae nomen illi negari non potest. Secundo, quia experientia coni V nuata constat per Rationem Status Politicorum, Rempublieam felicitet administrari: cum itaq; ad hoc maxuma requiratur prudentia, male de illa dubitatur , ' quae in actu eminere viis

detur.

Tertio. Si Politicorum Ratio Status non esset vera prudentia ipsi Summi Pontifices,Reges,&Respubl.C tholicoru Christianorum illam non sequerentur.SequΗntur autem plenis Vesis, ergo ut prudentiam approbant.

280쪽

Politicum. ars , 'ro parte negativa quod politico-i Ratio Status non sit vera pru-tia haec militant argumenta. rimum, quia Ratio status Politi-- im non est virtus ergo nec Pru-tia vera. Antecedens probatur , nati et fallere, & fingere, & non est flaitio a qualitas mentis , ergo non est non

ecundum argumentum. Ratio .as fundatur in humana Sapientia, est donum Dei , nutrit vitium pi nec virtus est , nec vera pru-ia. Pertium argumentum. Vera pruis L s y'ia non offendit leges divinas , &anas, charitatis, & justitiae r hoeri facit Ratio Status Politico: ergo illa non est vera prudentia. b r probatur, quia in dolo quem

et, realis cst offentio. um hac parte negativa coneIudi Mω- nihil haesitantes , Politicorum*qumunem Status non esse veram ρ ρη - entiam et quia cum vitia foveat, ae