장음표시 사용
411쪽
sentiet, qua ut expleat, vel per illicita media thesauros congregabit, vel eisidem ad luxum , & superbiam abutetur,nisi ad legesDei,&rectae rationis
per temperantiam concupiscentiam refrenet. Si voluptates carnis consi deret , inveniet naturalem iuclinationem tanto vehamentiorem, quanto
fibi omnis oceasio liberior est. Si honorem & ambitionem examinet , amor gloriae, & Iatius regnandi cupiditas, elati cordis dominium habere deprehendet. Si denique libertatem voluntatis, & judicii inspiciat, videbit se illam plus quam Idolum colere, quia nihil sibi rest denegari, qui de impunitate potentiae seeurus est A cedit, quod Idolum status licentiam ad haec omnia aperit,eo,quodPrinci pi liceat quod libet. Quid ergo in tria potentia, casione, gloria, di libertate faciat Princeps p Assumat praeclaram virtutem temperantiam, non
vanam illam Gentilium, sedChristianam. Sequatiar praecepta, di consilia Dei
412쪽
Dei sui, M Ecclesiae. Curet, ut aeteris θ'
nam gloriam ex eo referat a quod ρε -- transgredi potuerit, & non sit transt ita adgressus. veat,ne veI minimum subis rura.ditum vitae licentia, vel turpitudine scandalizet, ne demergatur in profundum maris: non bibat vinum, in quo est luxuria, & quod in oblivione iudiciorum mutat causim pauperis. Cogitet reflectendo non esse aliam viam ad reprimendos impetus naturales quam temperantiam vere Chri. stianam , evius insignia, & fructus sunt,per honestum moderamen eo cupiscentiarum, & actionum facere Principem Deo eliarum, hominibus amabilem, bonis gloriosum, terribilem ntialis .Legat comminationes divinas, & exempla eorum, qui intemperantes in sordibus carnis misere perierunt. Non minus attendat in illos reges, & proceres, qui ob insignem temperantiam, &modestiam, τε p. regna, gloriam, & aeternam felicit rem obtinuerunt:&si istis non move- M.
413쪽
Μ6 Manuale - , tur adservandam temperantiam, er θ' dat principatum suum non fore diuturnum. Qui divitem Epulonem demersit ad inferos, & Davidem adulterantem castigavit,no arcet Prii . cipi parvulos icandaliganti: concludo cum Evangelista. Attendite vobis
co Princeps , & subditi I ne forte
graventur corda vestra in crapula, Mebrietate, & superveniat in vos repentina dies illa. Dies sesicem,vel i felicem producens aeternitate PuNCTu M XII. a
De Clementia, ct opposita illi
crudelitatαCώ- Lementia est virtus , animum aim ηιM poena , aut vindicta ad lenitatem 'i cum iudicio incIinans,&fleetens. hai- ρορ' bet haec sorores mansuetudinem, &misericordiam , virtutes Christianis dignas, & commendatas. Gentilibus invisas, aut ignotas. didi Liphanae definitioni haec verba & flectens via non est persectae virtutis tantum, incit
414쪽
PHiticum. 347 inclinare , etiam operari, ad actum
iactere necesse est. Contrahanc egregia vi matemfutit suo modoIdolum status ,& uti-
psas a republica prorsus rejiciat, di- est primo Clementiam derogare ψ- m -- stitiae eo,quod illa destruat,quod hic Idbusinctis legibus decernit. Secundo, contra clementiam dicit aperire viam ad tu cis .eentiam, qua hominea deteriores iami inrepub. Tertio, docet Clamen- A r.
tiam auferre metum,&Obedientiam, Ara. a.
eum delictis indulget ,& Rebellibus Aet yeniam promittit. Quarto, Cleme tumobesse Principi , quia impedi
ne iram, odium, crudelitatem uno impetu ex praecepto Macchiavelli e- omere possit. Quinto,disit per sapientes Gentilium, Clementiam esse 1bjccti animi signum, & miserico diam, puram stultitiam. Sed his non obstantibus oste dam proposita mihi brevitate. Cle- ,
mentiam illustrem valde esse virtute, saturae humane cu primis congruam, P vi Prin
415쪽
Principi gloriosam, utilem, & res pilo Clom, universi necessariam.Virtutem dico risiau quia illi omnes partes definitionis si-M , s ne eontradictione eonveniunt. Illir-β 'β strem praedico,quia possessores suos Illustres reddit: addo etiam selices:
Congruam humanae naturq non ma-
te extollo Clementiam, quia docet se benigne conservare, non severe perdere ipsam naturam. Est autem moderata clementia Prineipi gloriosa, quia consevdit inimicos benefaciem do, pro morte destinata concedit vi-lam , injurias gratia compensat, &Principem esse dominum passionum suarum demonstrat. Imo propria Principum virtus est clementia, quia de aliis virtutibus non exiguam gloriae partem attrahunt administri;de prudentia consiliarii , de justitiale, Sum Doctores , de rebus in bello fortiter gestis Duces, & milites non raro ad invidiam gloriam promereri videmur. Sola elementia Principis
est, quia solus vitae, & necis, dignit
416쪽
liat amorem subditorum, in quo po- π
tentiam, securitatem, & conserva-lum tionem Principis primario confiste. viri-, re sine haesitatione a firmo. Eli denique necessaria reipub.clementia, quia tollit odium,parit pacem, avertit diffidentiam , promovet membrorum eum capite consensum , desperata consilia elidit, seditiones evellit. Atque haec omnia consideranti in apem to sunt, & legenti fideles historias nullum dubium faciunt. Caeterum s ς' . relictis moralibus virtutem nostram τό elementiam in principiis Christianae vino. pietatis,ut decet, examinemuS, amplior insurget ejus gloria, & necessitas: quia Christus D. N. illam valde
eminenter docet,&commendat. Di-ς Ielte,inquit, a me, quia mitis, & hu- ιοm milis corde sum. Estote misericor- menda des,seut pater vester caelestis miseri- rura corsin. Beati mites corde, quoni- 'ipsi possidebimi terram. Beati
417쪽
misericordes, quoniam misericord am consequentur. Dimittite, & dimittetur vobis . qua mensiira mensica, ii, fueritis,iemetietur vobis- Audi, pie
ses Deus omnipotens humilis est, δρο- mitis, tu fragriis creatura, si superbuS ' μ' sis, & crudelis, quam gratiamνqu Mgloriam ex spcctas 3 si eis,qui te offenderunt, non misereris, quomodo aepatre coelesti nusericordiam consequeris 'sinon dimittis, quomodo remissionem audebis sperare Z si cum Politicis justitiam servandam obten dis, etiam Dens tuus in misericordia justus est, si cum Gentilitate gloriam . quaeris, clementiate quasi Deum facit , quia quem perdere potes juste, elementer conservas & per hoc aeternam gloriam promereberis : si vero clementiam deseras, sanguinem sub ditorum magis, quam vitam desideres , di quoscunque te offendentes in
rigore justit s crudeliter perdas uomodo judicem sustinebis , qui ct
418쪽
Mit eum, mentiam verbo, & exemplo,praemiis aeternis, & minis terribilibus comis mendavit λ Non errat,non fallit, nec fallitur Deus.Viam habes , vitam, &veritatis Doctorem illum sequere, si s . gloriam veram, di aeternam felicitatam expetis, sis clemens , & multae miserationis , invenies clementem,
qui de aeternitate judicabit: hoc imprecoro Et ut animum a fraudibus Idoli
status exonerem, ad argumenta bre- . viter respondeo. Ad primum dico , clementiam Solutis moderatam a Deo commendatam, a natura congenitam, ab omnibus bonis laudabiliter usurpatam nondero
gare justitiae: illam vero, quam intelligunt Politici, quae omni sceleripa eit, non tantum injustitiae contrariam, sed reipublicae perniciosam esse: hinc est quod crudelius in rempu- CD-blicam delinquit , qui omnibus BD mentiagitiosis parcit , quam qui omnes ρήμlavere castigat. Modus servandus Τηε
419쪽
Manuale est, circumstantiae attendenda sunt,& personarum conditiones, & supra omnia Christiana pietas & mutua charitas aestimanda est;ut si delicta in Principis personam cadant, facilis sit ad ignoscendum:si in reipublicae ruinam redundent, juris ordinem ad pedi ηrrio, nas Observari faciat.Non implicat ju- H. stum esse, & simul clementem. iamam, Deus D.N. justissimus est, & parirer clementissimus: misericordia ejus su-
per Omnia opera ejus, & tamen omnia judicia ejus justificatassunt in semetipsis. Idem qui justitiam docet,
etiam clementiam commendat. D us nunquam sibi contrarius.Ita Pri ceps cum seditiosos, Iatrones, pr
ditores reipubl. juste punit,sibi vero insidiantibus clementer parcit mitigando poenam, justitiam non laedit: haec Christianis indubitata sunt:non ita atheis Politicis , qui rigorem j stitiae requiruntmon ut vere justitiam, exerceant, sed ut crudelitati suae satisfaciant, di clementiam e republieattalant.
420쪽
P rncama. 3 Itollant, qui propter impietatem execrandam, misericordiam non expectant, nec merentur: si enim pure justitiam respiciunt, quando clementiam illi conuariam statuunt, quare sibi
in falsis consiliis, & delictis ignosci pollulant ; sane injustus erit judex
Princeps, qui clementiam oppugna tibus, justitiae severitatem denegabit:& certe mirum, quare Idolum status cum per suos Secretarios vitia docς-at, fingat virtutes, eadem sine remissime crudeliter puniri velit, & justi- . . tiae fictionemnon admittatmon male.
iudicabit, qui dixerit, hoc juste fieri, ν ibi
ne peenas evadant, sibi contrarii,
pii, fortunae infelices siti,Christianae φρηδο- reipublicae deterrimi hostes. t.'
Ad secundum argumentum, re-zolis io spondetur ex eodem fundamento ne--I.2.gative quia clementia non intendit mitigando poenam desperatae malitiae facinorian veniam dare, sed lapsis emendationis occasionem : illud a