장음표시 사용
41쪽
De Ηmae et serpentis colloquio i GEN. III, i -5 . . Ea, quae Moyses Hevam inter et serpentem transacta retulit sal, interpretes de sehola Rationalistarum μυθοις adnumerant ib , Caietanus μετοπορικα esse putat lc , Io. Ialin historiea, ita tamen, ut merum Hevae somnium hoe fuerit sit . Alii aIias de his sententias tulere, quas vide sis apud Pererium let. Nos vero eum Catholi eis sere omnibus affirmamus, neque μυθον, neque mτοηπροικα, neque somnia, sed rem vere gestam, ut gesta reipsa fuit, a Moyse narrari. Quamobrem refellenda nobis primo sunt argumenta Caietani et Iahni; tum vero, quod affirmamus, comprobabimus, quo simul Rationalistarum sententia, quantum satis est, explodetur, neque enim nune locus est iis omnibus expendendis ae refellendis, quae pro illa Gabieres ij longo sermone disputavit.
Sententia Caietani. 2. Caietanus ita seribit: Non fuit igitur sermo vocalis, sed Sermo internae suggestionis, quo diabolus Semere penenosa C gitatione incepit; et eodem sermonis genere uniDersus iste dia-ZOgus inter serpentem et mulierem intelligendus est fgj. Duplici Porro argumento haec tuetur. 3. Primum est, serpentis nomen diabolo laetum congruere loquutioni auctorum sacrorum. Id enimvero ultro aeeipimus. At nihil aliud εο eomprobatur, quam hoc ipsum per se voeabulum semens, omni reliqua narratione seposita, sententiae Caietani minime adversari. sal Gen. III, 1 -5.
42쪽
4. Alterum est, sententiam hanc rerum, quae hoe loco narrantur, adiunetis eonsonare. At id pernegamus. Inuribus tamen id evincere conatur Caietanus. Etenim , inquit, si verus serpens suisset, Algo dicer lur callidior cunctis animantibus fri. Sed allendas in vulgata interpretatione verbum erat utique ita accipi posse , ut significare videatur ealliditatem illam serpentum generi propriam suisse ; exemplar tamen hebraicum habere verbum pDrt, quod sonat fuit, ita ut eaealliditas seu versulta illi uni tribuatur lamquam exserta in eo, quod tunc gessit, sensusque sit, illum serpentem illa versutia usum esse, qua nullum aliud ex animalibus. Neque opponas ri praescriptum n mini VII serpens, quod, quum nequeat hic designare singularem aliquem serpentem , de nullo enim hactenus loquutus suerat Moyses , designet neeesse est ipsum genus, ut grammatici loquuntur, collective. Ne, inquam, id opponas; nam singularem serpentem, non autem serpentum genus, eo articulo designari patet, quum ille ipse dieatur eum Heva esse loquutus ; neque ideo contra Ieges grammaticas articulo hoc peccatum est , quum propter alias rationes , quas te docebuni grammatici ib , tum quia aetate illa sub ipsam rerum omnium
creationem singulae animantium species singula tantum ex utroque sexu ea pila complectebantur, ut veri similius esse videtur.
5. Quibus positis concidit illud quoque, quod ait Caietanus, ideo
talem dici serpentem, ut intelligamus de vero Serpente sermonem minime haberi. At enim nonne ad hunc ipsum finem serpens ille loquens inducitur Z Quin resp0ndeam, unum rogabo, num ad hune ipsum finem dicatur asina Balaami loquuta esse loly Verum, reponit, id prodigialiter evenisse Moyses diserte docet id , qui tamen in eo , de quo
quaerimus, insinuavit utilliam interVenisse miraculum. Rectius tamen haec verba ila disposuisset Caietanus: non insinuavis ullum intervenisse miraculum ; hoc enim alterum verum est , non illud prius. At num , quoties miraculum quis refert, disertis verbis nos admoneat, opus est, miraculum id suisse Z Qua Si vero non res ipsa per
43쪽
se id aperte loquatur. Tum neque ceteri scriptores saeri αὶ hae lege
se teneri putarunt. Denique, si diabolus serpente interprete usus est, nullum sane miraculum conligit, quod Moyses reserret. 6. Quod deinde Caietanus opponit, poenas, non serpenti, sed dia-holo in illelas a Deo lune esse, in serius examinabimus. Diabolum autem, ut ille scribit, bestiis ideo eomparari, quia ex peccato redactus est in ordinem bestiarum, resutatione non indiget, quum vix eredibile sit tanto viro verbum hoc excidere potuisse. Denique , quod nihil narretur, de adventu serpentis ad mulierem, nihil de horrore, quo illa viso serpente perculsa est, ut se se simili aspectu pereulsum Noyses narrat ibi, nihil de ipsa loquens animal obstupefeenie, quid haec ossiciant historiae veritati, quisque comperit. Quid enim p num singula quaeque rerum adiuncta reserat, oportet, historicus , quominus de historiae veritate dubii haereamus p
Sententia Iahni. 7. Nune ad Ialini sententiam veniamus. Hanc priusquam ipse aperiat , iubet nos omnium interpretationum , quibus historia illa a diversis exposita est, oblivisci, omnesque, quibus animus praeoccupa Ius est, opiniones amandare, ae nosmet totos in simplicem illum atque puerilem hominis recens conditi statum redueere sol ; ita demum animi sui sensus nobis pervios suturos , suaeque interpretationis veri tatem comperium iri. Haec praefatus ad interpretationem ipsam aggre ditur. Atque illud ante omnia nos docet, primos generis nostri pa Tentes , etsi adulto corpore , ea tamen mentis conditi0ne suisse , qua insanies pueri, seu qua homines extra omne hominum ceterorum consortium in silvis atque inter seras ad ulli esse solent; quam0brem, in quit, res in somnis oblatas Opinabantur reapse actas esse My.
44쪽
Hoc autem posito, sententiam suam promit: Hoc Ioco narrari s mutum, . . . quod Protoparentes, utpote infantes, a re oere acta discernere nondum didicerant, et hinc narrabant, Prout opinabantur reapse accidisse fa=. Huiusmodi autem somnio oceasionem oblatam ex eo, quod , ut videtur , sumicis haec alias in mente mulieris pidentis Serpentem Norare fructum hunc sine nora orta suerit, videlicet Deum inoidere hominibus hanc pemmicaciam, quam iis, qui pomum comedissent, serpens suturam praedixi i , et hinc fructum arboris interdixisse 'y. Qui autem fieri
potuerit, ut Moyses tamquam rem vere gestam somnium referret, ita explicat: Somnium . . . Protoparentes , utpote infantes, a repere acta discernere nondum didicerami, et hinc narrabant , prout opinabantur reapse accidisse bo. Illa, quibus in prima infantia aut adolescentia sua actis . . . oehementius comm ti fuerant, alia, quam qua primituS Pe merant, ratione narrare non poterant. Haec illo infantili modo concepta narra
tio, etsi lingua te oris progressu dilata, mansit qualis erat, id est, qualis primo ab Heva habila fuerat, et per MethuscheM-chum mathusalamj et Noachum μου propagata est ad Abrahamum, et demum in linguam quoque hebraicam transiit, minutiis quidem fortasse quibusdam fuit Gen. III, I serpentem fuisse astutissimum animal, et Deum dizisse , quae Gen. III, 22 - 23 leguntur I aucta, in rei summa autem -- mutata et depravata non fuit μγ.8. Tria vero potissimum sunt in toto hoc Ialini sermone , quae animadversionem merentur, puerilis illa primorum parentum conditio, mulieris somnium , modus denique , quo hutns rei historia ad post ros transmissa atque a Moyse narrata dicitur.
De puerili primorum parentum conditione. 9. Manifesto enim liquet totum istud eommentum de tali primorum parentum insantia, ne dicam seritate , eo tendere, ut alterum
45쪽
ipsius eiusdem Iahni commentum de colloquio Hevam inter et serpeniem in somnis habito veri fieret similius; ea quippe re posita evincere ille eo natur nequivisse Hevam somnium a vigilia distinguere. Ipsum vero Ialinum somniasse equidem putarem, quum omnia haec est eommentus. Nam Adamum et Hevam prima illa aetate pluribus omnino notitiis suisse destitutos, iisque praesertim, quas longa solum rerum experientia ingerere adultis potest, credere non diffitear, imo veluti pueros iure meritoque haberi potuisse, si animi vitaeque integritalem moresque simplices atque innocuos speetes, qua de re, lege, quae Prudentius Maranus productis patrum testimoniis praelatus est in edendisseri piis Iustini lal; illud tamen eonteudam, quod Iahn nullo pacto re-selleret, animam et mentem ea vi ac lacullate praeditas illis suisse , qua, non in pueris, sed in adultis esse conspicimus. Frustra vero Ialinlaeta eongerit Ibin, quibus eo inprobet homines eliam adullos, qui omni humana institutione et conversatione ea ruere , a seris brutisque minimum distare. Ecquis enim credat tales generis nostri parentes a Deo conditos, talesque ex ipsius ereatoris manibus prodiisse, non autem ea animi ae mentis perseelione, quae persectioni eorporis responderet pIdque eo vel minus credibile fit, quo laeta a Iahno relata plus eomprobant, quam ipse vellet; eos videlieet, qui in silvis atque inter seras ad levere , non modo serinis moribus praeditos esse, humanisque eognitionibus destitutos, i quo sane eonfirmatur, quod Iahn contendit, quodque ipsi ultro damus , homines , ut nunc sunt, aliorum tura atque institutione indigere, queis humanitus vivere addiscant , sed et nullius serme eruditionis esse ea paces , cultumque omnem humanum re sugere atque respuere, quod, arbitror, de primis parentibus eredere neque Ialin esset auSus. 10. Attendas insuper, quod istiusmodi homines brutis similes succreverint , imo et ab homi uum consortio, humanisque moribus, omnique vivendi ratione, quae hominum est, adeo, ut narratur, plerum que abhorruerint, non ideo accidisse, quia ab hominum foetela te divulsi adoleverant, sed quia a pueris serina, ut ita dicam, institutione edueali serarum mores imbiberant neeessario. Num vero quid eum
46쪽
horum eonditione commune aut simile primorum paren in m eonditio ac status habere videatur pli. Sed, esto, lates hos prima illa aetate suisse, quales Ialin sibi eonfingit, eerto lamen eonflat, quod etiam palam faciunt narra tiunculae ab eo deseriptae , illos sola experientia duee aut solo dii rum , quot erant , consortio ex bruta hae eonditione emergere minime potuisse. Indiguere proinde institutione divina , ut ipse Ialin a firmat sal, quae eos ad mores humanos estingeret, Armaretque , humanoque modo vivere atque agere edoeeret. Verum eccur putemus institutionem hane paullatim ae veluti pariteulatim habitam a Deo sui sese, non autem potius , simul ac eos creavit, persectam absolutamque, quantum salis erat, ut hominum more viverent, agerentque pl2. Pessime vero Ialin arguitur peeeasse, dum integram prim rum parentum naturam ad eam, qua nunc sumus, exigere, beatamque illam, qua erant, eonditionem his tristibus miseriae hum nae exemplis my metiri adortus est. l 3. Ceterum, commentum hoe tolum de puerili illorum sta in nullius momenti esse ad evineendum Ilevam somniando sibi eum serpente
colloqui visam esse, mox perspieiemus si6-18 .
De mulieris somnio. 14. Novimus subinde eontingere, ut somnium, tantisper saltem dum minus animum altendimus, a re vere gesta discernere nequeamus, ae
dubitemus, num somniando an vigilando aliquid egerimus , aut dixerimus , aut cogitaverimus sique praesentia adsint somnii adiuncta, puta , personae , quibuscum eolloqui somniabamus , dissicilius dubitationem illam depelli. Quare id ipsum Hevae contingere potuisse non negaverim, idque eo saei lius, quo magis illa , quippe recens eondita, omni rerum experientia adhuc destituebatur. At securos nos hie mittere, num res fieri potuerit, ubi rem laetam esse ehementer est per-
47쪽
negandum, idque ut optima ratione negetur, sussieere, quod nulla ratio in Moysis narratione sit, quae suadeat eredere laetum, ecquis non Sentia ip 5. Sed neque desunt, quae salsum omnino illud esse eommonstrent. Nam, si mulier se eum serpente confabulatam esse somnia verat , quorsum illud exordium huius somnii narrationi praeseriptum :Sed et serpens erat callidior cunctis animantibus, quae fecerat Dominus Deus, quo ratio et caussa rei iamquam vere gestae assignatur serpentis illius versutia Z Aut qua veritate ipsa narratio eum hoe exordio eonnectitur per illa verba qui dixit ad mulierem, sive , ut sunt in eodice hebrateo , et dixit ad mulierem, quae produnt loquutum Hevae fuisse illum ipsum serpentem, de cuius versutia in exordio die tum est p16. Νeque enim haee dissolvas, si dicas totam narrationem ipsi Hevae deberi, quae gestum vere e redidit, quod somniaverat. Nam , quatenus narrationem hanc Hevae aeeeptam referri oporteat, paulo infra videbimus 21 seqq. . Interea rogo, num credibile cuiquam fiat, nescisse Hevam tale somnium a re vere gesta distinguere Z Vel enim iam noverat serpentes aeque ac celera animalia loquela destitui, vel non dum. Si nondum noverat, nosse procul dubio debuit postquam senuerat, et ea saltem aetate errorem, qui in guam narrationem irrepsisset, emendare , ita ut narratio haec emendata posteris transmitteretur. Merito enim ridendus est Ialin , dum ipsum haec regerere audimus: Protoparentes . . . . consequente etiam te Ore . . . . illa, quisbus in prima infantia arat a Iescentia sua actis .... Vehemen
tius commoti fuera ni, alia, quam qua primitus Perceperant, ra tione narrare non poterant f Quid enim p num longa nongentorum annorum aetas salis non erat, ut tandem illi animadverterent serpentes , sicut et animalia cetera , non modo minime loqui, sed nec loqui posse neque ratiocinari, quo errorem dedocerentur, agnoscerentque nil nisi somnium esse potuisse, quod vere gestum prius putassent' Ε equodnam huius rei simile usquam gentium evenisse memoriae proditum est, ut, quae monstra quis prima aetate somniaverat, somnia esse iam senex non de- uJ Ib. pp. 206. 207. Diuiti oti by Cooste
48쪽
preheniteris p Sin autem Heva, quando eum serpente colloquuta est, noverat iam serpentes aeque ac cetera animalia loquela destitui, edieat latin, qui laetum sit, ut etiam late colloquium somnium esse expergesaeta non continuo sentiret y Quia, inquit, nil m0nstrosum somnianti mirum egi sal. Asi oppido mirum est sigilanti, atque adeo, ut ipsa una monstro aspeetes manifestissimum somniorum indicium habeatur. Quamobrem , si narratio haec, de qua agimus , latis adhuc manet, qualem Hevaeam habere solebat, quum nulla inde somnii suspieio legentibu ingeratur, neque ipsi Hevae inges la suisse dicenda est; quae tamen suspieio, siquidem ea somnians eolloquium illud habuisset, quominus ip*i ingereretur, quum fieri non potuerii, liquet Hevam , non somniando, sed vigilando eum serpente esse colloquaeam. 17. Quod autem Ialin primos parentes, quum ea, quae hoe loeo
narrantur, evenere, adeo insantes pueros fuisse nobis persuadere cona-iur, ut ex una hac puerili eorum indole error ille derivatus eredi tuto possit, quam inepte saeiai, nemo, qui sapit, non intelligit. Num enim, qui, non modo Dei ibi, sed et generis a se propagandi sc , ei momiis idt, notitiam adepti iam fuerant, qui iam agriculturam exercere e diversaque animalium genera dignoscere ly noverant, qui iam loqui animique sensa verbis aperire didicerant fg , qui denique vel somniantes , ut apparet ex Ialini interpretali 0ne, seriem illam sermonis servare , quod vix doctissimus quis posset , argutulamque illam dubitali nem excogitare valebant , quam in Hevae et serpentis eo linquio reperimus, hos, inquam, somnium a vigilia discernere nequivisse eredamus p18. Demum cur poenae inflictae serpenti, si hune sibi noxae suis
Heva somniaverat solummodo p Nempe, inquit Ialin, quia simili modo
reprehendere et castigare, imo etiam verberare, solemus animata
et inanimata, quae Occasionem infantibus praebuerunt, ut i si se per illa laederent, atque tali castigatione innocentium animatorum et inanimatorum solatium quodpiam Parvulis, qui se per illa
49쪽
rium protoparentum, qui non erant nisi infantes adiati , r prehendit serpentem, et in speciem poena asscit, quae reapse non est poena fa=. Sed, lieet iste agendi modus minime Deum de-dreuisset, an enim deeuerit, apprime dubitarem, non magis lamen as Θquerer, qui hare eohaereant eum Ialini sententia, quod totus iste eventus eo solum lenderet, ut parentes generis nostri docerentur Similes . . . suggestiones in speciem amicas, quales in somnio percepit mulier, nunquam defuturas, Serum rmutandas esse hostes insem
sissimos, qui impugnandi, amoliendi, et delendi sunt; nec non quibuscumque adlectationibus et illecebris non esse inconsid rate cedendum, sed resistendum, et etiam eos, qui ad transegressionem inpitant, esse poena dignos; quodque hac via usus rationis practicae seu facultatis de moralitate actionum iudicandi excitatus fuit, ut homo sui ipsius et actionum suarum
fieret iudex μ'. Non , inquam , dispieerem , quo paeto magnificis
hisee doetrinis , quihus Deus illos instruere atque imbuere eurabat , respondisset ille agendi modiis, quo is hae in re usus esset, hoe est, puerilis ille vetuit idens ae ludiera illa poena in serpentem die ta ; multoque minus, quorsum Deus, dum eos ad usum rationis practicae exellabat, errorem tamen, quem ipsis somnium obiecerat, quin eriperet , eonfirmaret polius lusu illo in serpentem usurpato. Quis denique putet huiusmodi doeirinam , qua primo Deus hominis animum insti- luebat , totam uni somnio fuisse superstruelam pl9. Duas lamen adhue commento huie ratiunculas suggerit Ialin. Nonne enim rem sic habere, ni ipse serit,ii, ex Gen. II, 21 - 23
Iiquido apparet scy , ubi modus deseribitur, quo de eosta ex d0 miente viro avulsa prima mulier eondita fuit Z Num aliud quid vere gestum , quam ipsius viri somnium, id fuerit 8 At quinam nos docuisset id dormiente viro laetum esse p Nonne ipse Adain y Si autem
is sciebat se lune dormiisse, eompertum quoque profecto habuit se illud somniasse, siquidem vere gestum non fuerit; nisi sorte, iam non
50쪽
puerum insantem, sed adeo bardum atque hebetem eum autumet Ialin , ut, quae eerto noverat in somnis sibi visa esse, vere lamen gesta a bitraretur. Qui igitur fieri potuit, ut, non veluti somnium illud reti rei, sed ita narraret, ae si re ipsa eontigisset p20. De interrogatione a serpente habita sal ita Ialin pronuntiat: Haec interrogatio, non solum sumonit falsum, sed etiam ameo inepta est, ut nec diabolo, ut quipiam volunt, conpeniat; sed, quo ineptior est, eo manifestius prodit hoc I eo narrari somnium t M. Verumtamen quid diabolum mentientem aut sallentem miremur p Imo cur non quandoque etiam ineptire eredatur' Celeroquin haee interrogatio, quantumvis inepta Ialino videatur, Dei tamen eonsilio .opportunissima fuit, quandoquidem mulier, ni huic responderet , et mendacium refelleret, neeesse habuit ipsum Dei praeteplum apertius enarrare , quo praeparicatio esset inexcusabitis ,
inquit Augustinus, neque ullo modo dici posset, id, quod praeceperat Deus, oblitam fuisse mulierem sc=.
An issa narratio adhuc ea forma sit, qua eae ore ipsiusmpae prodiit. 21. Pauea iam dieere oportet de modo, quo historiam hane ad posteros transmissam esse Ialin arbitratur. Quum enim contendat somnium narrari , obstet antem , quod nihil tale prodat ipsa narratio, imo quaedam in hae sint , quae probant somnium nequaquam illud fuisse , puta , ipsum narrationis exordium: Sed et serpens erat
callidior cunctis animantibus f , hoe sibi quaerit e gium , ut affirmet somnium non prodi , quia haec illo infantili modo con-C Pta narratio . . . . mansit qualis erat se', id est, qualem eam habuit Heva , quae somnium narrabat, tamquam rem Vere gestam ;illa vero , quae videntur somnium omnino explodere , haudquaquam