Augustini Mascardi Romanae dissertationes de affectibus, sive perturbationibus animi, earumque characteribus

121쪽

ios Avc. MAs CARPI habuisse communem, ut caput istud tuum pro- digiorum ferax, in corruentem asinum impim geret 8 Vsque adeo ne cum inertissimo Medaurensis philosephi iumento, terrarum orbis collabebatur uniuersus, ut per aues emissarias fueris ad fulciendas ruinas euocandus 3 Illud autem ex te scire aveo, Thimaee ; cum tam exacte animalium calleres linguas, verba ne tua vicissim intelligebant asinus, lupus, leo ὶ num tu cum diuinitatis affectator humanitatem exuere somniabas, in bestiam per incuriam abijsti Sed insanire vobis cum insanissimo capite videbor, si hi osti. diutius pergo. Paracam, Vibem fuisse Phil .'' stratus auctor est, in qua ciues hepate, aut corde

α ν. Draconis Velcerentur, ad ammantium voces

intelligendas. Plinius vero ex Democrati sententia ,serpentem ait ex confuso auium sanguine procreari, quem quisquis ederet , animilium colloquia intellecturus sit. Somnia haec sunt, &deceptae deliramenta vetustatis. Vtinam ego in pernoscendis hominum vocibus eruditus, vana haec possem bestiarum interpretamenta negligere ue non esset cur tantopere laborarem in hodiernae dissertationis argumeto versando. Quaerendum enim est, utrum hominis sermo animi caracter sit,quod quam arduum sit, atque quaes

pluribus dissicultatibus impeditum, ij opinor

122쪽

intelligunt, qui flexuosos humanarum cogitationum labyrinthos intelligunt. Atque in prima statim velitatione in poetarum phalangem incurro ; qui ut sunt oppido confidentes , nihil ori commune cum corde aiunt, ac proinde a sermonis impuritate de mo- rum turpitudine coni jci tuto non posse: loqui se quidem paulis petulantius,ut ludicer artisgenius

exposcit, verum vitam per summam morum innocentiam transigere. Martialis, Innocuos censura potest permittere bibros, Lib. x. epis

Lasciva est noιν is pagina, vita proba.

Quam in sententiana, ut oris impudicitiam et uel Catullus, phaleucios nescio quos obtrudit, ab hominum consortio penitus proscribendos. Avitonius, Quid multa ipse nequitiarum omnium archlate s Ouidius, Crede mihi, distant mores a carmine nostr Vita verecundas, Musa iocosa mea est.

Praetereo hic Apuleium, ac iuniorem Plinium, vide Rad lonis te, Platonas, AEdilui, aliorumque tum l. Manialia exemplo, tum auctoritate tuentes: nam in eo missa eiu-

nunc non laboro, ut animi meditamenta, non titio, u

r sententi an

tam expressa verbis, quam membranis Imprel- quam ta-sa, ad intimos cordis recessus, nosrecta deducere patefaciam. neque si maxime liceret, festiuas Parnassi apes irritatem: ut enim mellis officio

123쪽

1io A v G. M A sc ARDI: mortalium voluptati allaborantes, innocentes aviculae videantur; si quis tamen eas imprudenter extimulet, aculeum exerunt omni draconum cauda saeuiorem. Hinc de illis dictum ac

cepimus. . t . .

. -genus irritabile malum.

Non sum tam auidus offensionum , mihi credite non sum .de sermone igitur sermo est,quem animi perturbationes atque habitum p ere ita in confesso est apud omnes, ut verendum mi- , hi summopere sit, ne in argumento tam peruio exortatem ab instituto ; autin ipsa materiae sce- ' cunditate sterilescat ingenium. Quid si satietati vestrae occurrendum est 3 Quis enim vestrum tacita dudum cogitatione non percipit orati nem a Solone simulachrum, siue idolum animissium i Em dictam esse; a Democrito imaginem vitae , ab πλα Vi , Seneca, qualis hominum sermo esse set, talem etiari censeri vitam 3 cui ignotum ibita Socratis effatum est, loquere, ut te videam; dc sexceta alia tam crebris non doctorum modo virorum, sed vulgi etiam sermonibus usurpata, .

i. ut ea vobis In praetentiacommemorare, hominis

. sit, operose delirantis, dc humanitate vestra turpites abutentioAliis igitur mihi video deflectendum, ne videar ineptire. Mercurius ille Termaximus craterem nobis statuit liquore redundan-

124쪽

ROMANAE DisSERTATIONE s. mtem,quem mentem appellat,in eum anim clim Tristi.-

primit labuntur in corpora sese deijciunt, Verum ista. ' inde guttas sane pauculas aliae delibant, plenita aliae perfunduntur; sed quae ingenio florentissi

mo futurae sunt, in mentis liquorem penitus sese demergunt, optabili sane naustagio, ac maxime fortunato. Quod ille ad fabulae venustatem ingeniose, ac pene poetarum in morem excogitauit, ad rei veritatem fiuimiose nobis indidit Deus, dum mentem in homine, veluti vitreum, ac perennem sapientiae sontem , ut Philo Iudaeorum Plato existimauit, ad honestae vitae incolumitatem, & pulchritudinem deriuauit. Vertim nescio quonam auerὶ mortalium fato factium sit, ut putris etiam, ac melleus voluptatis liquor stagnarit in pectorei quo utinam non tam saepe mortalium insania se prolueret. liquoris utrius que notitia ab animis erumpit in verba,& per sermonis incile traducitur. iano sane ille Stoicorum princeps, ac morum cenλr, cum adolescentem proteruilis garrientem audisset, illum . , prudenter admonuit, ut ad mentis sontem opportune diuerteret , & linguam salubri potione respergeret; ita enim apud Stobaeum; Da in mente intincta disseruem multo adhuc amplis loquendo delinques. Dinarchus vero' '' in Truculento Plautina, ubi multa in amicam,

125쪽

ancillamque amatorie subiratus congessit, illud etiam addidit sapientisis,quam expessiti ab adolescente amoris illecebris perdito debuisset, ταρ.1 .. In melle sunt linguaesita vestra, atque orationes,

Quod ne temere dictu arbitremur ab homine,

cuius animu Amor coecus reru aestimator, atq; arbiter occupauerat, oraculum obtinebit, cum

Dinarchi sententia apprime consentiens,FAu-λouein. i. distillans labia meretricis. Cum Prometheus ad homineta effingendum curas adiecisset suas, lutum delegit, quo lacrymis probe macerato, at que subacto, simulachrum illud extitit admi-iadum,inquod sese diuinitas insinuaret. Verum ut multa nobis obotiantur incommoda, eo praesertim nomine quod argilla constamus, illud saltem compendij inde consequimur, quod licet fideliam explorare ; hoc est, ut Socrates interpretatur, ex hominum verbis de hominum mente conij cere ue apposite siquidem Persius pessiua senas vitium percussa maligne

Restondet viridi non cocta fidelia limo. Quod si abiecte nimis, ac humiliter de hominis

conditione squem tamen de limo terrae a summo rerum conditore fabrefaetiam scimus sensiisse videor, dum illum luto cum Platone, Horatio , Persio comparaui, ne tamen soni cluda

126쪽

ROMANAE DIssERTATIONES. Ir3mus indicium, cum aere iterum componamus.

tinnitus in aere sermoni respondet in nobis, ut Diogeni apud Laertium placuit olim : ex uno

enim metalli mos, & ingenium, ex altero per-

turbati animi, vel pacati simulachrum probe colligitur. & Horatius quidem Romanae fidicen lyrae, in ea ad Pisones epistola, in qua poeticae facultatis praeceptorem agit, pecuniae nomine verba a Poetis i nnovata designat, licuit,semperque licebit Horat is Signatumpraesente nota procudere nomen. Dion1L 'hoc autem ita constituto, animum,oro vos,diligenter aduertite. Thesauros olim una cum Principum cadaue- 'ribus ita recondi stlitos legimus, ut idem plane esset conditorium cineribus, thesaurisque commune. Et e Dauidis quidem Mausoleo ab Hircano primum, mox etiam ab Herode impuden- 2' ἡ 'ter expilato, tria talentorum millia, & magnam .. . b. gemmarum vim fuisse sublata in Iudaeorum an- u si liquitatibus testatur Ioseph. secunda ver5 Persarum Regina Semiramis squam ego foeminam supra omnem masculae virtutis admirationem

statuo) quo astu incensas Darij Regis cupiditates elusit 3 Sepulchrum sibi loco edito , atque conspicuo constitutum elogii loco his notis inscripsit. cuicumque ex Tingibus pecunia indi-

127쪽

L lege Iu-iin n. ad lIuliam pe eulatus , hoe est D. lib. sait. v. legem

gueris sepulchrum alte defodit aurum quod

sitienter expetis reperturus : credulus ille , ac spei plenus regium monumentum explorat, in quo maritiae exprobrationem suae, quam non quaerebat,inuenit;thesauros quos optauerat,non inuenit. hinc aequissima tandem apud Roma- nos Martiani lege sancitum est , ne thesauri cum cadaueribus conderentur. Hic ego vos appello mortales, genus infelix, ac sponte sollicitum , in caecis terrae latebris aurum, atque asgentum,exilio,ut ita dixerim, sempiterno natura damnauerat, quod vos, ut pretiosius interiret genus humanum,E tenebris eruistis. e terrae visceribus 2- mel effossum, iterum terrae visceribus commendatur, miro utrobique cupiditatis ingenio: ibi quaesiuit abstrusa , hic quaesita custodit, o nimium caeca mortalitas, & intemperijs semper obnoxia. Animam abire pateris, diuitias tecum rapis in conditorium, ut eas animae praeferas vel in morte ; quas tamen quis exanguia mortuae fcelicitatis cadauera non appellet,dum in sepulchro conduntur 3 Sed auaritia potius sepelien-Gfuerat, quam thesauri, & terra tibi leuis esset, cui nunc tam graue auri, argentique onus in

cumbit. Sed quorsum haec, dicet aliquis 3 non euagabor logius, Auditores,obscurissimae olim, atque inter se pugnantes, distractaeque senten-

128쪽

tiae videbantur; quae Sacrosancto e codice repetuntur. Sepulchrum patens est guttur eorum, Pialai. s. ait regius Psaltes alicubi, at veritatis omnis Magister Christus bonis homo de thesturo cordis jui profert bonum. Si ergo sepulchrum apposite

dicitur cor humanum, patens quidem clim os inter loquendum arrimus, quomodo etiam thesaurus non minus idonee appellatur a Christo 3 illud nimirum duobus hisce nominibus indicatur, quo de paulo ante disserebam, in sepulchris thesauros recondi solitos a veteribus. Clim ergo loquitur aliquis, utrum aureum sermonis nummum proferat e thesauri, an foedas potius cadaueris contabescentis reliquias euocete sepulchro,ipso verborum argumeto constabit. Didni enim inter cadauera verba numerentur, nullo prudentiae sensu praedita, nullo vitalis sapientiae spiritu vegetata ,ludicra, sine sicco, atque ut Domitius olim apud Gellium ex Catonis sententia loquebatur, mortuaria glossaria, non philosopho tantum, sed homine etiam leuissimo prorsiis indigna 3 Nihil hihaddo deproephanis, falsis, blandientibus , nihil de obtre mitione, atque calumnia disputo. Recte enim septuaginta diuini Codicis interpretes ea sanctissimi Vatis verba: Ante faciem enu ibi mors abireh. Graece transtulerunt, ut mortis loco verbum

P ij

129쪽

faciem eius ibit verbum. Vtrumque ergo aptisse sime diuina Christi sapientia copulauit,& bonis malisque thesauri nomine sepulalirum simul thesaurumque coniunxit. Eonus homo de bono thesauro cor dis sui profert bona ,-malus homo de malo thesauro,ac si diceret de sepulchro, profert malum: quod ne alio detorqueri facile postet, sed in sermonem apprime caderet, addit,

ex abundantia cordis os loquitur. E contra vero Siracides de thesauro verborum accipiendus est, ubi iuixit, Aurum tuum, atque argentum

tuum consa, verbis tuis facito teram, nimirum, vi optima hac loquendi temperatio- . ne in sapientem caderet elogium illud, Eloquia

tua , eloquia casta, argentum igne examina- sum. Discrimen autem inter prudentis, stultique thesaurum, quodad rem nostram pertinet,

intercedere inde maxime patet, quod alteri quidem in corde, in labris alteri situs est , de illo praeclare inquit Ambrosius, Vectem adhibuisfribuου oris sui,seruat thesaurum tardis sui: de hoc in Poenulo Plautus,

I is es thesaurus stultus in lingua situ

Vt quastui habeant male loqui melioribus. Et sane si quid est quod animi bene constituti

pulchritudinem dc quamdam morum concin'

130쪽

nitatem arguat, is sermo est, qui fingitur cogitate,atq; efformatur in corde; non in labris temere, atque incogitanter exoritur. virilisque rei exempla Poetarum monumenta stippeditant. Apud Homerum Vlysses, inter omnes totius Graeciae proceres sapientia, atque eloquentia princeps, clim heros virtutum omnium complexione diuinus a poeta doctissimo describatur, tum maxime vocem non ab ore, sed e pectorianter loquendum emittere praedicatur, idque satis curiose in noctibus atticis Gellius obseruauit. Nero autem, infamis illa generis humani labes, naturaeque portentum ultimum, cum multis nominibus appellari potuisset a Perso, illud tamen turpissimi probri loco a Satyrico audi jt, me fierent si testiculi vena ulla paterni Peis. sati. Uiueret in nobis esumma de lumbe haliua me nacat in labris. Vt hoc etiam quamuis peregrino atque propha-Uidno veritatis testimonio sacrum illud oraculum Ecclesiastici comprobetur, Inoo saluorum corisiorum,.in cordesapientium os illorum. Et sane si rem libeat diligentius intueri, quam ab omni ratione alienum est, si lingua non subsequatur mentem,sed antecedatue animo non ancilletur, ac imperet ue leges ab ingenio non acci

piat , sed leges ipsa praescribat ingenio l quam