Augustini Mascardi Romanae dissertationes de affectibus, sive perturbationibus animi, earumque characteribus

161쪽

ROMANAE DIssa RTATIONES. usmoniorum animos nullo capillorum ornamento mollescere, nullis e speculo reiectis imaginibus elumbari. Nimirum in speculum quoties

intuebantur, praestantium toties bellatorum si- imulachra cernebant, quo obiectu exacui virtus, atque inflammari solet. Quid multa 3 non sa- , cerdotes, non Maenades, non Reges tantum prolixe capillos excoluere , verum praecipua

etiam numina vetustatis, hac quas uinitatis appendice donata a vitis eruditissimis legimus. ii

Et Philostratus quidem Horas, StesicoruS Cha' ditati. Iun. rites, Musas Simonides, Apollonius Venerem, de Coma vi Homerus Iouem, Apollinem Pindarus, Bac i r. v. is chum, Neptunum, Isidem, omnes, vatio capillamenti genere decorarunt , ut mirum nemini videri debeat, si coma alicubi concordi popu- lorum consensione nutriatur, cum ad corporis ornatum efficax seruaridae ratio valetudinis ac- . cedat. Praeclare siquidem Medicorum princeps citeri lib. Galenus, & Galeno praestantior Aristoteles, caput sensuum, rationisque arcem, foecundo pilin a. fiat ani-rum veluti plantario naturam consevisse testa' ,. α aEM-tur, partim ut affluxus humorum subrepenthim nonnihil ebiberent ue partim ut eo, quasi Velleris v aE cle- tegumento aduersus aeris iniurias uteretur. Atqui ut vera sint omnia, de quibus hactenus dis putauimus , non adeb tamen male coercitam

162쪽

1 Ο Α v G. MAs CARDIcrinium lunariem rerum natura constituit, nulli ut recrementitiam capitis segetem resecare, aut ad iustam moderationem liceat reuocare. Vmguenta verb, thfecturas, discrimina, flexus, cr- rores, &huiusmodi portenta mille, in quibus vel pectine, vel calamistro, vel acu luditur,tanquam sibr contumeliosa detestatur. Ex his ego

eliciendam animi coniecturam aio. At comas unguento perfundere consuetudo potius obtinuit, quam luxus extorsit,ut de publicis mori- bus quaerendum sit, si de odoratis capillorum guttis quaeri velimus. Sit ut lubet , Audito, res, epidemicos tamen morbos squi utinam calamitosae tandem Italiae reliqui js parcerent) non ideo pestilentes negamus,quia in populos impu-

grassantur, & integras, florentesque prouin- via. ei ἡ. Cia depascuntur. Fuerit haec sane insana mul- .,. licentia, Verum ea corruptis iam Asiatica intemperantia moribus inoleuit, ut Plinius est 1gς autor. Quod si veterum monumenta consulere

. bona fide velimus, quos, oro vos, unguentis de-

2 libutos describunt praeter Trossulos, hoc est

equites Romanos, ut Varro , Ebrioses ut Horatius ue aulicum mancipium mollitie fractum, ut; mulierosum, aut luxu diffluentem, via. - ε, M, tialis ue Sardanapalum ut Maximus Tyrius. ,rud Diot. dicitur quidem a M. Tullio de Pisone, erantissi

163쪽

compti capilli,& madentes cincinnorum fmbriae. at quis tandem Piso erat, de quo illa dicebantur 3 homo seu potius portentum hominis, ut alibi idem Tullius affrmat vini, somni, stupri

plenum , madente coma , composito capillo. Hinc Vespasianus Caesarum decus,ne quam occasionem corrigedi disciplinam praetermitteret, adolescentulum fragrantem unguento, clim sibi pro impetrata praefectura gratias ageret, nutu aspernatus , voce etiam grauissima increpuit,

maduissem album oluisses , literasque reuocauit, ut Suetonius retulit in Commentarios. Quod si monstrorum ille domitor Hercules,qui

terrarum orbem vindicando peragrauit, malorum hostis, bonorum vindex, terrarum, mariseque pacator, tandem apud Senecam tragicum,

-stolia deposuissera, Cris que mira prest, efffamuluν fluit,

Hirtam Salaa marcidus myrrha comam: tnon ante tamen delicato unguenti latice fiontem imbuit, quam illas tot portentorum triumphatrices manus degeneri labore dehonestasset, quam ceruicem sub coeli pondere irretortam, &pene sideribus illatam, in amasiae sinum laxam reclinasset ue quam infractiam animi robur, dc aduersus nouercae prorsus nouercantis iniurias contumax, amatoriis delicijs emollisset; quam

164쪽

a r A v c. M a s c Α R D ideposito Leonis exuuio Herculem exuisset;qua foemineis blanditijs enervatus, omnes prorsus virtutis igniculos extinxisset. Tunc veris quid ex . Hercule illo prisco supererat , nisi Herculis figmentum ,& larua 3 ut illum propterea muliebri obrutum indumento, exoticas etiam Vnguentorum illecebras accersisse crediderim, ne Hercules crederetur , & hero icum Herculis nomen , titul6sque tot laboribus gloriose quaesitos, marcenti cupidineae vitae otio effaeminaret. generosi is ille, & ad masculae virtutis specimen aptim, qui ante sponsae ostium, nocte intempesta sollicitus, caput suum rore plenum,& cincinnos suos commemorat guttis noctium redundantes. At ego bene illum olere puto, qui nihil olet, inquit non nemo; nec odoratas ex Arabia merces, nec sudata Assyriorum balsama nec Sabaeam myrrhae opulentiam veneror. illud vota explebit mea, si comis iam albescentibus virides substituam, aetatique iam labanti nouitate coloris imponam. Sapis,ut video Lentine, Medeae,' pigmenti huiuscemodi repertrici, reparatrici. . Cleopatrae, voti reus litare iam potes. Salue - hi in senio iuuenis Lentine, immortalitatis assertor. elegantiae restitutor, pulchritudinis insta rator . triumphator naturae, artifex iuuentutis, senectutis amolitor, mortis utinam fortunate

165쪽

deceptor: sed quam vereor ne diuine de te vates diuinauerit, . Mentiris iuuenem tinctis Lentine capillis, Mi iiii lTam Jbito coruuου, qui modo Cycnus eras et rc m. Non omne allis,scit te Proserpina canum, ν ipsi Persenam capiti detrahet illa tuo. 'quam timeo ne, quemadmodum anus Luciiij carminibus nobilis comas inficiens, ex Hecuba in Helenam opinionis errore, stultissime com- - mmigrabat, ita tu stolide Paris fias e Nestore, sed η N lib. xs.

lola mentis leultate Paris, nunquam graui mo-ς 7

rum tempergitione, aut eloquentia Nestor 3 an non Archidami Lacedaemoniorum Regis conuitium perhorrescis, & te cum Caro illo sene procul ablegandum censes, quod mendacium non animo tantum, sed etiam crine circumseras 3 Sed aetatem ego non mentior, at decorem; nec lamam praecidendam vitae telam, textricibus obnitentibus, redordiri placet. inexorabile per me decurrat Parcarum pensum , surda o durescant mortalium precibus fata ue necessitatem sponte sequor, ne ab illa trahar inuitus. Verum quid prohibet, quominus interea properata canities retardetur, & non tam annorum batio, quam curarum angoribus accersitus senectitiis color, rursus artificio flavescat 3 curtam cito imtegrae flos virilitatis emarceat 3 cur oris illa m

166쪽

i AUG. MAs CARDIiestas, quam circumfusum capiti aurum amplificat , per summam crinis iniuriam contabescat 3 Superbissime mortalium , & in hoc venustatiscoso cometes infelix, non astrum ue quid laciniosus, &persutus auro capillus portendit, nisi regnum virtutis euersum, modestiae iura violata, rationis lumen extinctum, confusa omnia, certum nihil εν .ebν. Superbos Persarum reges, tradit Procopius, diuinitatem affectantes, ad Solis ipsius consan- ' guinitatem, comae radijs ostentandam, tenuissimis ex auro bracteis interpolato capillitio, Phebaeo quodammodo diademate fulgurasse. o νάα,. radi similes solarisim undique crines Se fundunt humeros circum. De C irce Solis nepote, Poetarum antiquissimus Orpheus cecinit quondam. Vsque adeo non medicamentis, aut fuco, aut quia praecipit in originibus Cato, cinere caput aspersit ambitio, sedauro ad comam solare iubar mentientem,adornandam: tales Achilli crines, tales Memnoni Aurorae marito , & Oeneo Meleagri parentiphilosti 'a fuisse Philostratus narrat. haec autem auri com-

Hetoicis. memoratio Vbi de capite agitur, nescio quid milii reuocat in memoriam,quod obseruari a vobis diligenter velim. In sacro Salomonis epithalaciniictis miObnsi, Coma noa, quasi comi dicuntur; apposite.

167쪽

nus. Metamor

apposite. Laus enim capillorum haec est apud vide pinea. multos sane liberalis, qui rutilos Calidonijs, tritis: Gallis, Germanis, Getis, Arimaspis vltro relin- ii ditari. quunt. Huic de Lyco Romanus Lyricus, O Lycum nigris oculis, nigroque

Crine decorum.

hinc de Photide sua Lucius Apuleius, Crinis

no aurum coruscans in mellis lenem depri- Ilios situqmitur umbram, nunc comina nigredine caru-Lι, columbarum collis flosculos aemulatur. Atqui si niger quidem, at splendidus sponsi capillus numeros Omnes venustatis absoluit, qui fieri potest, ut de eodem dicatur, Caput eius aurum ioptimum Z anne idem est auro, & comis color 3& Hebraeorum quidem Theologi cum primis nobiles, quorum sententiae Hieronymus etiam, caelestis ille facundiae torrens,subscribit,) eo rem trahere videntur, ut de regio capitis coronamento , auro gemmisque conflato intelligendum putent , quod & νud Theodoretum mma- chus , vetustissimus sacri codicis interpres Aquila, & melleus sacrae eloquentiae artifex Ambrosius,admirabili consensione confirmant. optime. sed num ego temere iacerem, si ea, qua par est animidemimone, tantorum Patrum placita veneratus, aliud ex ingenio comminiscerer, quod verbis diuini codicis magis accommoda-

168쪽

i s AUG. MAscARDI tum videretur 3 cum ergo nuptiale illud canticum dramatice a Salomone concinnatum, non

tam regis maiestatem populis adorandam,quam pulchritudinem sponsi, puellarum amoribus idoneam describat, quid nos in capitis auro coronam regiae potestatis insigne quaerimus, dum vel bracteolas, vel auri ramenta, vel nitelas crinibus ad ornatum interseri solitas habemus 3 dc sane Commodum Caesarem, Lucium Verum, erit qui se id generis delicias affectasse compertum est. Sed quod magis mirere, & ad rem nostram maxime racit , ipsi etiam equites Salomonis, Hebraeae flos iuuentutis ramentis auri capi, tum quotidie spargebant, ut ad solis aspectium, mutuos etiam ipsi e capitibus radios, in solemi aemulo splendore regererent , ita in Hebraeorum

Lib. . e. i. antiquitatibus testatur Iosephus.

Sed dum fastidiosius ista commemoro, ecce

tibi amabilissimus Cupidinismepotulus, Ven

ris corculum, delicium Gratiarum, cuius crines praemulsis anti, , & promulsis caproneis ante ventulos, & pendulos aurae confundunt. Videas comam modo varie errantem, & Elutam, sine lege in humeros ferociter eiectam ue modo . promissam quidem, sedscansilem, dc in gradus infractam S nonnunquam in annulos calamistro contortam, semper acu composite discrimina-

169쪽

tam ue nunc ad tempora utrimque circumludentem; nunc cotumacius intumescente in globos,

O curas hominum,oquatum estis rebuου inanel Duplex ego genus hominum inuenio, quod in unum tamen coalescit istiusmodi crinium intemperijs addictum. feroculos nescio quos adolescentulos, qui Martis filij vocari cupiunt; Ve- . . Him illos ego arbitror e Venere procreatos ue qui

venustis ensibus alligati, omnes viarum angulos , angyportus omnes, amasiarum domos, popinas, ganeas, terriculamentis, ac minis obtundunt; tantumque sanguinis lingua ab hostium praecordijs hauriunt, quantum sidoris vere, sub armorum pondere fatiscentes eiectant. Quia tamen hi' iserumque amoribus contabescunt, alterum comatorum genus constituunt, sedatum, & mite, & in pectendis, comendisque crinibus operosum. Nec iniuria gloriosulos illos milites cum amatorculis hisce leuissimis c putaui, nimirum oraculum illud est,

Militat omnis amans , habet sua castra

cupido horum autem acies crinibus constat, dum quisque suas habet, ut inquit Ouidius, comptas in statione comas , Sampsones scilicet ioculares, quorum in crinibus robur est. Vbi ergo amicarum praesertim vel imperio, vel ambitu serenda

170쪽

i 8 Avo. M A s C A R D Isunt iurgia, coma prius serociter quatitur, & f uocatur in vultum; inde quasi turbatis ordinibus proterve res agitur,& Parides loricati Spartanis capillorum minis hostes absterrent. A st ego alitu d. ab AEliano didiceram leones, qVorum densior,

- lib. . e. 13. dc maxime cnlpa 1it Iuba, ignavos censeri, ac

prope degeneres. Illud fallem constat apud omnes, cincinnos istos calamistro vibratos, Graeciae totius adagio, molles, ac meritorios arguere capillatos , quales Aniochides, Tersandros, Anti-Vide Ha- macos,& Timarcos , profligatae prorsus vere-com. 44 ' cundiae adolescentes fuisse, memoriae proditur' ab antiquis. Quod si equarum petulantia, fastus detonsa colli iuba deprimitur, ut apo: hi'. Plutarchum,ac Plinium legimus ; me adolescentes illi optime moribus, ac famae consulent suae, si pueritiae nucibus, atque crepundijs abiectis, siluescentem capitis caesariem, non e prisca consuetudine fluminibus patrijs consecrarint, sed virtuti, sapientiaeque posuerint. De coniectura ex hominum barba.

IVDic tu i multitudinis a sapientibus frequenter exagitatum, ut multa saepe afferat,