장음표시 사용
71쪽
sum Episcopum Geneuat 3 neque obscuram voluntatis G N a. huiusce significationem dederat Ioannes Stephanus Ferterius Vercellensium Antistes ad Cardinalem . Nam scrip- t-. 4. Naaserat in hanc diserte sententiam : quando percrebuerit 'rumor cogendae θnodi, ardere eius spectandae deside. rio Episcopum Geneuensium, obtutumque venerandi consessus iucundissimum ei futurum 3 id amice quaeri in praesens a sederico, num alienae Prouinciae Antistitem ad Mediolanensem conuentum placeat admittere. aut si conuenite vetet, quibus ossicijs aduenientem comple ii in animo sit 3 eum scilicet Praesulem esse, qui inter cumctos Allobroges emineat doctrina, summa, nec vulgari eloquentia fulminantem, cum Gallice concionetur ue ad haec Diuino inflammatum Spiritu id unum solicite anhelare, ut haeretici homines ab impietatis consuetudinta abducantur: eo in numero apud principes viros haberi, ut singuli se illius precibus commendatos velint. Facere autem tantum Antistitem maximi haec comitia, qua Cardinalis Borromaei Archiepiscopi nomine, qua comventus ipsius celebritate, & actorum norma: ex qua v Iuti ex lycaeo plurima se hausturum documenta profit tur. Haec referre attinuit, ut posteritas intelligeret, quam
bene viri sanctissimi de Federim opinarentur : abstinuit autem hac peregrinatione Salasius, prosectus deinde huc ad colendos D. Caroli cineres ι quamquam humanissi-π π me ad Ferrerit literas respondisset Cardinalis svi in thographis eisdem legimus, quaS exarauerat scriba inti- ζ.vitatarii. . mus) probauissetque voluntatem hanc Salesij Antistitis, sua officia omnia, beneuolentiamque pollicitus . Has literas una cum eucharisticis, quas idem Salesius scripsit Anisio ad Borromaeum Cardinalem, ob exuuias D. Ca--οι. roli dono missas, cum in reliquarum grege offendissem, in arcula cupressina condidi ; nam Francisci ipsius sancti-F a talem,
72쪽
tatem, & bonam de Federico summorum hominum opinionem sunt venientibus seculis liquido testaturae. Cum iam Maximi Pontificis voluntas aci haec Borromaeiudia accessisset sillum enim de sutura synodo Mneca. I. secerat certiorem) ac infulati Patres conuenissent, multi-.plex dedit specimen Cardinalis Ambrosiani Collegii, shuc enim spectantea omnia, quae de Prouinciae Concilio tradimus . Pridie Idus Maias quo primum die Episcopi in Metropolitavim coetum coluere in cum mensae --,α .m, assiderent, Ioseph Vicecomes latinam habuit orationem, ' ' Iuminibus d stirustam, argumentisque neruosam 3 docuit autem orator, ex quo sonte emanarint horum conuem
tuum initia , quaenam instituta, & praestantia, rebus apte propositis ad insidias aurium, & escam animorum Sica conuiuis delibata est eloquentia coetus Ambrosiani maiores autem disciplinae nondum venerant in certamen. Eductus est in aciem Franciscus Collius,isque centum sexaginta quinque supra mille facultatis Theologicae effata pro pugnauit ue totidzm enim recensentur in ipsius libello, quem prouincialibus Episcopis Mediolanensis Concili, nuncupauit. In Pontificali paIatio propositum certamen . Consederant f equentissimi Antistites, euocatus ad contentionis spectaculum ex Academ ijs, di Coen hijs doctissimus quisque, neque componebatur Collius cum tribus modo Theologis, qui contra solenni disce'
tantium ritu obi jcerent: verum singuli, immo Patres linsi dimicare cum adolescente, qui vix ex umbratica exercitatione prodierat. Decimo sexto CaI. Iunias Ciuitas, ac propemodum Prouincia uniuersa erudito certamini interfuit, quod posteri nunquam admirari desinent, imitari certe nunqam audebunt . Res adhuc miraculo
est, cum legimus; si quidem ipsius theses ita dimicationi suisse propositas satis liquet: ut abdita quaeque
73쪽
que, δc arcana illius doctrinae scrutaretur primum,
tum varios authores thesium , atque inter se multum di sidentes, aut consentire iuberet, aut omnino reselleret.
Itaque in ipsius libello excelsum adolestentis ingenium
suspeximus ue caput, atque frontem occupauerat Sanctus Thomas Aquinas, eflatis aureis plane, atque oraculis doctrinae: alius Thomas sequebatur, Caietanus videli cet : eosdem excipiebant Ioannes Capreolus, Franciscus Ferrariensis, Bartholomaeus Medina, Ioannes Duns, Durandus a S. Portiano, Gulielmus Ochamus: calcem obtinuerant Alexander Alensis, Henricus Gandauensis, omnes antistites eius disciplinae, quorum dicta eximie de sendit Collius, descriptis ordine singulorum thesibus. Illud etiam miraculo non caret, quod Federicus compendiariam viam Ambrosianis adolescentibus discendi . . i. i. Philosophica. atque Theologica indicauerat, ne iuueni- ν M. 4les anni frustra inanibus quaestionibus perirent; cum in 'ν in 'terdum id assequantur auolescentes, docentium fortasse vitio, ut stultissimi fiant in scholis. Tres omnino anni insumebantur: reliqui autem aetatis illius tradebantur alijs facultatibus, quas nobis tricae Philosophicae , dc Grammaticorum nugae male inuident, duobus fere decennijs tristi literaru fato in huius Troiς obsidaone contri-til. Idem certamen instauratum est nono Cal. Iunias ab Antonio Rusca pari exitu pugnae, de triumphi adorea;
ambo autem tres annos utraque disciplinae vacaverant,
mirabili ad eas consequendas compendio . Benedicti
Sociaci, quem plurimum amauit poesis, eminuit inge- . - nium apparatu urbis, cum sacrae Diuorum exuviae, quae
in fano Calim erij, atque Protomartyris delitescebant, effosse ab Episcopis deferrentur ue haec enim suprema fuerunt acta Concilij dimisitque extemplo Patres ad tuas quisque sedes, Tullius Caretius vero, oc Carolus a Basi .lica
74쪽
Iica Petri, hic Nouariae, ille Catilensium Praesul ad impetrandam a Romano Pontifice Beati Caroli apotheos . Inter haec res libraria minime exciderat Federico; nam nobiles Bibliothecae, quae alios emptores poterant adducere, tantum redemptorem ardentius expectabant. Marcus Aurelius Grattvola Praefectus Sodalitati oblatorum cum Romae moraretur ob caelestes honores Beati Caroli, se diligentissime conquisituru codices descriptos s. L M, nuntiauerat, immo ostenderat singulos Borromaeo,
quos statres Cardinalis Horatii Maphaei is fato com,.M. cesserat) auctioni proposuerant. Cardinalis item Asca- - ni j Columnae Bibliotheca, quievivis excesserat, cum...ria22 et libros plures manu exaratos seruaret, iamque tota licita- a. sum offerretur , studia riderici in se conuertit. Cognota e. Ttiis uerat id quidem Borromaeus ex Ioanne Salazario, atque indicem singulorum pene voluminum acceperat 3 ve H. e ciso rum Duci Altaempsio ingens ea praeda postmodum ces, ἡνα- st. Cum haec foris quaereret Cardinalis, adlaborabat , s. - domi, ut compararet, siquid pretiosi urbs late dominamia urbium penitioribus nidis abdidi siet. Hierarchae Templi Maximi inobilissimum id apud Insubres Collegium
est , certis tantum familijs atque florentissimis institutum in plurimos antiquioris notae codices habebant, πι- et quos Franciscus PiZolpassus honarum artium studiosissi- histris' mus, olim Archiepiscopus urbis, legauerat Collegio. : - Has opes auxerat ingentem in modum Bibliotheca Diui z: Caroli, quam ille migraturus ad Superos Aedis maximaee mystis donauerat. Pizolpassi codices iam ante emerat a MI ea . ι3. Metropolitano Collegio Federicus vetustis Ilieris in membrana descriptos, ac ferreis umbilicis ita munitos,ut durare omnino valerent aduersiis cariem. In Caroli autem B hliotheca inerant primo Biblia ad utramque oram illus- strata animaduersionibus ipsus Diui, antiqui precum, ac
75쪽
Liturgiae Ambrosianae codices, Plautini, & Terentiani a ticismi a Petro Galesino descripti, Bibliorum, legumque interpretes, graeci, latinique sermonis scriptores plurimi uequae omnia inspeximus, ac pene voravimus oculis, cum
ea nobis humanissimi viri Horatius Cruceius, & Ioannes Andreas Rhaudius ex Collegis Metropolitanis proponemrent contemplanda. Ergo exorauerat a Pontifice Maxi-mo potestatem deuehendae Bibliothecae huius in Ambrosianam; iamque breues literae missae fuerant ab Ur-he. Cur autem propositi poenituerit Federicum, nomstat scio, nisi quia sortasse supremas tabulas sanctissimi patruelis antiquari nollet: aut quia manus decorum amplitudini putaret suae, si alienis opibus noua ditesceret Bibliotheca , nobiliorum instar siderum , quae nolunt etiam a Sole lucem mutuari. Erat interea in exitu annus, cum unus dies seculorum omnium fastos insignivit; nam toto vertice surrexerat supra reliquas urbis aedes Bibliotheca , maximo conatu artis, atque operosa substructione molis ; cuius findamenta poni coepere pridie Cal. Quintiles anni sexcentesimi tertii supra millesimum , architectus autem operis fuisse traditur Fabius Mangonus. In umbilico, eaque regione urbis, quae dicitur Vercellensis, sedes statuta operi est, exteris, ciuibusque opportunior. Nolis multiplex forma proposita ab architectis :ati js cuneata placuit, columnata alijs: laxam , amplamque probauit Federicus. Ingens primum area totam sub ij cit oculis frontem t aeneae literae cubitales Ambrosio Antistiti sacram esse docent:gradus in hem icycli formam recenti structura appositi . Idcirco autem Ambrosio
nuncupatam molem constat,quod cum res suas Cardina-
Iis nihili faceret, inanem gentiliiij cognominis appellationem fastidiuit, totamque Diuo urbis Praesidi ascripsit, redeunte sic apud posteros cumulatiore gloria, Fortasse
76쪽
etiam in ciuium memoriam reuocare placuit veterem Bi-ου--, adti. h. bliothecam, quam olim iuxta Templum Ambrosii con--π' ditam fuisse, atque ipsius Antistitis nomine appellatamia..,-. fama est: eiusque superstites adhuc in tabulario Canoni- οῦ se τι, p., corum Ambrosianae Basilicae aliquot libri sunt monu- α ,. mento . Ima quadratae molis assurgunt ex marmore, idemque lapis quadratis segmentis munit angulos, de coronat fastigium: isque ordo perpetuus circa molem totam excurrit. Supra vestibulum laxatur arcuato opere in fenestram paries ad Solem occidentem: similisque, is ... aditus excipiendae luci a Peritur a postico, qua spectatis. -- μα Ortum. Vestibuli ipsius frontem clathratae fenestrae, ac s. a. marmoreae pilae intersecant: gemina deinde corona, & 'et victa arcu se attollens, infra vicinae molis supercilium sub sidit. Interiora vestibuli suspicientibus offerunt ductos ex aeredit. Dy. vultus conditoris Federici, cum indice nominis, atque honorum , quos gessit, tum geminas utrinque metuendi carminis tabulas; nam aqua, & ignis ijs interdicitur, qui
Iibros, aut membranas audeant auferre; latina vero, Italicaque lingua Pontificales dirae legentibus proponuntur. Impleideinde oculos concamerata sedes, eaque capacissima : nec uno tamen obtutu contemplantium admirationem exhaurit. Cubitis sexdecim lata est, porrigitur quadraginta in Iongum : ipsam autem altitudinem cubitis quinis vicenis aestimamus. Area denique tota molis Ambrosianae, quae spatium BlbIiothecae, utriusque m sei , reliquorumque conclauium amplectitur, patet in longitudinem cubitis centum triginta. Haec ex fide ipsius tormae, & circini, tum ex mensurae iudicio tradimus. Testudo aureis bracteolis corusca, nitidisque floribus, atque cauliculis vibrans, discriminatur suspensis per aequa interualla fascijs marmorato elaboratis; eiusdeiri Pretij coronis concamerationem definit, quae totum sor
79쪽
nicem ambit inserne. Infra coronam receptae in parietem, inclusaeque auro Superum imagines irritant oculos, siue radiati oris dignitate, siue antiqua vestium forma. Prima sedem Christi Seruatoris effigies, proxima Deiparae, reliquas ordine implent Graecanicae, Latinaeque Ecclesiae infulati Patres , tum ex utroque sexu lectissimus quisque. Infra icones nidi librarij cubitis tredecim in sublime elati sedis ambitum implent; ad superiores thecas statae cochleae deducunt, & ligneo margine circumeuntium vestigia tuentur: inferius transennae oculos admittunt, non manus. Si quid vero in autographis, aut
membranis pretiosi est in scrinijs ad angulos molis prominentibus delitescit. Sequitur peristulium; huius ribus imminet picta tabula expressam ad imaginem serens vultum Federici Cardinalis, tanta maiestate oris, quanta, cum viveret, Insubrum oculis obuersata est. Subiecta epigraphe indicat conditum ipsius beneficio Ambrosianum Collegium, & Bibliothecam, cunctas quoque artes studio,&munificentia eadem restitutas. Octo nidi alternant spatia peristylij, in ijs collocata signa fictilia corpore muliebri, vultus referentia scientiarum, & artium nonnullarum ue singula vero suis apte insignibus ornantur, ac ferunt libros praeceptores facultatum & indices doctrinae eius, cuius species offertur oculis. Author operis Dionysius Bussola sculptorum Insubrum hac tempestate antesignanus. Fulciuntur porticu superiores aliquot aedicular ad secretos congressus Musarum ue pergula autem serreis undique clathris obsepta vadentes circumducit . Medium impluvium occupat palma, frondibus ex cupro comata. FDec una respuit Hamadryades. Umphis videlicet contenta . Spiritus agit intus ludentes aquas, quae arcanis erroribus vagae eX summa arbore, ac frondium apice erumpentes, subiectam musiui ope-
80쪽
ris aream mergunt. Et fortasse aquas amoenitate Ioci delectatas putauerim , ne Musae contubernales suum sontem expeterent. Experistylio itur in aulam Ain, sani coetus, inde in aliam ampliorem, utramque tame fornicatam . Haec varios vultus nostratium, & peregrinorum hominum Iiteris, aut liberalibus disciplinis nob, Iium proponit spectantium oculis: quo recordatio ilIM praestantium virorum , & cognitio formarum recreet contemplantes. In hanc sedem inferemus postea codices descriptos, cum iam scrinia omnia exundent, libros non ante admissura, quam alij foruli accedant. Florentes deinde areolae vestibulum pinacothecae exornant: ut hic pinxisse natura, in musto ars floruisse videatur.
Haec, quemadmodum in praesens manet rerum forma,
descriptimus; nam immutauit pleraque studiosa post
ritas ad recentioris structiirae exempla. Nos vero indica sie talia non piguit me, qui nostras lucubrationes euoLuere minime grauabuntur, Ripamontio, aut Opicello minus credant, aut contra nobis fidem negent, si ab eruditis scriptoribus,& Federici aequalibus videant dissidere. Porro pinacothecae irmam , & descriptionem initulos annos consulto rehcimus, quibus statuariorum, & pictorum schola vel instituta est, vel restituta. Ergo condita iam mole Bibliothecae, dieque indiecta, renuntiantur Collegij Ambrosiani Doctores, & sedes libraria aperitur. Sexto Idus Decembres in Aede Sepulchri peragitur caercmonia. Is potissimum dies placuit tum Comceptae Virginis nomine, tum alterius diei celebritate, quae olim Ambrosium Insubrum Pontificem inaugurauit; utriusque enim patrocinio noui Collegae commi, rebantur . Et quamquam terno sinu pateat Sepulchri fanum, & xystos etiam superiores ferat, tum ad spectaculum rei sacrae, cum fit, tum ad modulationes musicas,