장음표시 사용
51쪽
licet rebus quae in iure ac pote itale erant paciscentium. Qui vero non con senserant, hi directe non obligantur : in directe interdum si tria concurrant: Primum, ut ipsi quoque pars sint alicujus unive rsitatis: alterum, ut mδjor pars universitatis consenserit: tertium, ut aliquid constitui ad universitatis conservationem ut certe ad statum ejus meliorem sit necessarium. Haec enim si adi in , obligantur linguli non ex jure, quod major pars iis ipsos habeat tauquam superior, sed ex illa naturae lege, quae vult partem omnem, qua pars cli, ordinari ad bonum totius: quod bonum saepe sine aliqva speciali determinatione non potest haberi, neque illa determinatio effectum habitura est, si quae pluribus placuerunt, ea paucis liceat rescindere. Hinc comites itincris, navis unius, negotiationis ejusdem participes, item collegae, tenentur stare decreto partis majoris, in his dumtaxat quae determinatione aliqua indigent, di ad eam pertinent communitatem, cujus ipsi membra . sunt. Imperativum vero regimen ex vi intrinseca supereminentiae suae obligat. Eiusmodi autem regimina, ut ante indicatum est, sunt aut siprema, aut i fra supremum collocata :&haec iterum aut ex supremo e m. rnari ia , aut aliunde ortum habentia. imperium fab H emo collocatum & noti ex supremo ortum babens, quod quidem ordinarium sit de permanens ac primitivum, est unicum Para amilius, unde originem ducunt, regimer 'Padagogi & tutoris. Extraordinaria autem Imperia quosdam in veterfaedere habuisse certum , quibus hoc ipsum DEUS singulari oraculo concessit. Ea vero quae a supremo emanant Imperia, aut simul obligandi a gendis jus accepere, ut Praetura, Proconsulatus, aut obligandi tantum ut
potestat dele ait o sine obligandi autem jure nullum est linperium. Et xnim hic imperii effectus quasi naturalis. Jam quae dicta sunt, ad Pallores A Eelesias applicemus. Vetantur a Christo Apostoli, ab Apostolo Presbyteri
quod Regibus tribu itur Luc.ri r . sed &κ-ξ γαζειν, quod distinctum ab
mine principes mi iligendi, quales fuerunt Ethnarchae Iudaeorum , quos ευεργετ dictos videre est apud Iosephum ; g unde lux dicti apud Lucam, oi ἐξ- ον 1πς αυφν ἐυεργέτ' λὼτ . si ergo oc quale Summarum . de quale in seriorum potet latum jus est, adimitur pastoribus, sequitur illis
52쪽
mionis, e Pia non pote, ernuntem vi reducer ,sed perfodere conabiror, ut ad rem rectam reo rcatur. sed nec obligare quenqua in per modum Imperii Palloribus datum eis divinitus, το ς α lanis ανειτ, τας ασιλευσιν,
inquiunt Graeci. Et Chrysostomus dat Regibus, Episcopis adimit, non tantum αναγκη, se t & νόρμου κιατ ῶν. Christus ipse statum suum servilem respiciens ut erat μορῖ δουλκ λαζώρ, negat Regnum Lim esse de hoc mundo, negat q uod minus est, se judicem constitutum i) Ad ejus au te status exemplum vocavit Apostolos . unde Chrysostomus, Nanes, inquit, nobis Eam talis potesas, ut auctoritate sententiae cohibeamuι homines a de hecto. Et Bernardiri getis ego Apostolos udieandos lego, sed ipse Dicat ira non lego. Ostendunt idem tituli, quos Pastoribus sacra scriptura trubuit; vocantur enim legati, nuncii, praecones. te eatorum autem,nunciarum
de praeconum non est suo imperio quemquam obligare, sed aliensin imperium notum facere. , docendum constituti funi Paso es, inquit idem ille Ch yibstomus, ἡκ εἰς co. ἀς άυλτ αι. Mandati quoque formula facit huc. Iubentur loqvid; ae audierunt l tradere irrae acceperunt, in ut ira nihil. ipse Apostolus Q νirginibus quia nultam mandatum habebat aut Imperium Domini, nin nihil imperare audet, consulit tantum, simul declarans si quae contra faciat, eam nihil peccaturam. Et Corinthios admonens ut extraordinaria quadam liberalita te Hierosolymitas juvent, addit
μη εξ ἀνάγκης. o cujus causa est in eo quod praecedit, p) ου κατ in α'γην λιγω. s. Regimen ergo quod Pastoribus tribuitur, eum dicuntur ἐγει Θ ς; rὶ ποιμανε ν, s aut ad meressasorium aut ad declarat viam genus referri debet. Quare sicubi Apostoli aut Pastores leguntur imperasse, interpretandum id est peream figuram, qua remittere dicuntuest retinere peccam, hoc est remissa aut retenm declarate. Neque alite
53쪽
sum indum illud quod Ieremiam DEUS a se constitutum dicit ad rqua exscindenda, hoc est a. pronunci an regnorum exesaia. Sic & in illa Apost lorum seniorum & Fratrum Epistola ci) ad Eces elias syriae dc Ciciliae verba vaec smo B ζαρῖ , simili modo sunt exponenda : non enim no viam onus imponitur Christianis, alioqui enim sequeretur scortari ante hoc decretum licuisse: cum ejus quoque rei abstinentia iisdem oneribus accenseatur: sed declaratur quod sit Christianorum officium ex lege divina, quae actiones liberas ad aliorum salutem proni endam vuli dirigi, di offendicula anxie vitari. am vero Iudaei, quanquam proselytos propiore quodam affectu amplexabantur, soliti tamen ut ex ipsorum libris apparet, ferre etiam alios ex gentibus, dummodo ea instituta servarent, quae DEUS dederat Noae fili s; in quibus isc hoc erat comprehensum, focato aut gmine vesceretur. Contra vero siqvis ea praecepta in commune data humano generi contemneret, eum omnes hostem ducebant publicum, cum .
quo nihil sibi ne humani quidem juris commune existimabant. Nam Cananaeos quoque & Vicinos ipsis populos internecioni devotos arbitrabat tur non aliam ob causam, quam quod istius generis praecepta violassent . Quare & Apostolorum aevo cum legem ritu)lem abrogatam a Christo nondum possent intelligere Iudaei, aliter existimare non potuerunt, quam se tes illis caeremoniis, quae toti humano generi praescriptae erant, non minus Vani se Israelitie legibus obligari : ideoque ab iis institutis recedentes, hostiliter erant aversituri :quod cum magnum esset suturum impedimentum propagando Evangelio , tenebantur sane gentiles ad tempus ea in re
Iudaeis obsequi: ideoqVe postquam desperati coepit de plerisque ludaeorum ad Christum adducendis, hoc onus sine ulla abrogatione siponte sua per oc cidentit Ecclesias evanuit; tu in quia scit vi, obligandi non nisi ex illa,quauia diximus, divina lege pendebat, quod spectatun in cAusa idolothytorum ad Corinthios explicat Paulus. o)y. De Ecclesia nunc agendum est. Huic quoque nuyum Imperis divino jure concessum est; Imperii ingrum tum gladius quo nomine paulu, Apostolus ut Ac. Iurisconsulti intelligunt illud quod άναγκα κ . Ab an vocat Aristoteles. At Ecclesiae arma carnalia non sunt, o aeque ali
54쪽
ejus artλιττυμα non eli in ierru, sed in Coelo. a Agit ergo in terris Ecclesii non ut municeps, sed ut servilina: In quilinis autem Imperium non debetur. Quandoquidem Ecesesia coetus est divina lege non rei misius tantum, sed de institutus sile adspectabili coctu loqroo sequitur ea omnia, quae coetivus legitimis naturaliter competunt, etiam Ecclesiae competere, quatenus adempta non probantur. io. In his autem est etiam regimen constitutinum , quod ex consensi
pellavimus. Exempla duo afferemus. Abrogata Sabbathi lege b) in
Ihertate eratChristianorum quam vellent temporis sui partem ,dum ne i n- fra justam proportionem, divino cultui segregate. At cum is cultus ex Christi praecepto quandam piorum congregationem roquireret, non pote rat ea tempori pars nisi communi placito determinari. Ita praeeuntibus Apostolis, consentiente Ecclesia, dicata es ac is conventibus prima Sa
torum, o quae dc in memoriam resurrectionis Dominica diei dicitur d . Alterum hoc est ; cum Apostoli pares non essent inspectioni pauperuitia, Ecclesia svaden tibu s Apostolis instituit munus Diaconocum, simulque et rit personas quae id muneris obirent. Utrobique definitum ac constitutum aliquid videmus communi placito, cui refragari sine gravi culpa nemo potuit. Nam dcco, fi m certum aliquid debebat, dc consitui nihil poterat,
uno serre aut altero disientiente, nisi aut minor pars majori, aut malo minori cederet. Quorum cum hoest manifeste iniquum , sequitur illud fuisse necessarium. Hoc igitur jus constituendi, Ecclesiae naturale est. Data enim universitate, hoc ipsum ius ex natura universitatis continuo se quitur. Imperativum vero regimen non itidem Ecesesiam sequi, supra ostendimus.
u. Neque tamen id impedit, quo minus Ecclesiae competere possit Imperium aut summum aut Summo inferius summum si fideles aliis impermixti dc liberi ab omni subiectione peculiarem constituant Rempublicam, quod Judaeis accidita videtur, Machabaicis temporibus. Nam inplerisque eorum temporem actis non Eunarchae tantum de Senatus, sed dc populi nomen reperitur; tum in profanis, puta foederibus, tum in sacris, sova
55쪽
ut tu Encaenia instituun tur. Constituit, ait historia, s 7 πιτ ρ trec . ius ninnis Ecclesia Isti Hic ergo Ecclesia Summum Imperium habuit non proprie qua fidelis populus, ted qua populus liber, quod hodie dici pos set de Helvetiorum quibus s. in civitatibus, quae populari imperio tenentur . Inferius summo imperium, quod mosa nomine appellabatur idc Iudaei non domi tantum, sed oc Alexandriae, Damasciat Me alibi saepti sita buerunt cum coactione nonnulla, sed quae modo latius , modo anguitius patebat. interdum enim sub eo imperio comprehensum erat jus ρα rum capitalium, interdum si gratantum, nonnunquam ultima coactio eratres ratio e Synagoga, prout Regibus Chaldaeis, Percs, syris, AEgyptiis, aut Romanis Caesaribus, sub quorum ditione erant, visum fuit habenas ipsis la- xare aut adducere. Hoc fure concessi Imperii Assueri temporibus suaden- te Mardochaeo Iudaei dies, Sortium q, i dicuntur, Festos esse justerunt . Eodem jure concessi imperii nituntur ea omnia, quae ductu Esdrae ac Nehemiae tam in sacris quam in proianis rebus tuere constitutae. Quod moneo ne qVis ad jus Ecclesiae perpetuum atque immutabile perperam traha . sacroru in autem Ministrus quod attinet, his imperium divino jure, hoc est,e, ipsa Ministe iistius sive institutione, sive natura nullum deberi , satis ostentum est. Ut dc illud, summum Imperium cum tali sinisterio est ἀουγκλως . . Caeterum inferius Imperium a Pastorali munere perpetuo segregatum esse debere numqvam tensii vetus Ecclesia. Sed id qcod pastoribus tribuitur, nihil derogate Summo in sacra imperio summarum Po testatum. Nam Hrectipum regimen, quod in dando consilio, de declaratione divini imperii consistit, omnino alterius est generit. Diverso autem plane r sendi genere non mirum est eundem regere dc regi, nam Regem ivadendo egit Consiliarius; Iuris naturalis peritos legem divinam declarando: Medicus depastor Ecclesiae, modo utroque: sed hos omnes Rex Imperio regit, Et quidem summo. Unde mirum non est apud Patres carpe reperiri Regem praeelse Episcopo, ct Episcopum Rigi , cum .gatur de modis me; vi Mimmensum differentibus. is. At quod ex consensu est regimen, quanquam constitutivam vim
hibet, plane tamen subist regimini lias eranti Summarum potestatum , quod
56쪽
quod eo evincitur, via nemo consentiendo rara juris in alterum, aut in totam universitatem transferre potuit , qvam i se habuit. Obligatio enim . haec ex singulorum libertate ortum quum habeat, latius quam ipsa liberta. patere non potest. At singuli libertatem non habent quicquam faetendi contra Imperium summarum potestatum, quibus omnis anima subjecta esse ibet g his scilicet exceptis, quae divino imperio diserte comprehenduntur. Ergo nec jus habent eo usque semet obligandi. Adde quod duo tegimina constitutiva esse non possunt, nisi i αλληλα , cum alioqui futurum sit, ut quis iam obligetur ad et min, quemadmodum supra offendimus. Quae causa fuit, cur paternum & sacerdotale veteris Testamenti
numquam enim Aaronici pontifices sine imperio fuere Regio Imperio DEus subjecerit. i . Illud vero regimen quod ex publico jure palloribus datur , eum non tantum subsit potestatibus summis, sed ab ipsarum quoque Imperio quantum est emanet, Ius summarum Potestatum non evertit, sed comprobat. per effectus erit in causa cognoscitur, & per quod res quaeque talis est, id ipsum est maxime tale.
ι. Iud si vox explicaturi a minitatur in directoum oe Imperis Lvum. 3. Iudicium de sacris competere summis Potesatibus. . Non ob ore quod j azi possunt summae Potestates. s. Non o sare o CHRISTASes Dd summi s. 6. Nec od Scriai plura tropice iudex dicatur. r. Nec fuod Pasoribus U' Eteos suum competat iudicium. R. ut recte exerceatur Indicium αqviri inteLigentiam. pie eas Denter conste enda, non δε-
57쪽
so De Imperis Summarum sperandum summis Potestatilus. io . Re iri item pietatemii. Distinctio inter rectitti nem actis vis aetatem : i r ea sacra Vphca Q. D. Iudicium in delium de relus lacris exempta, declaratur ae S. Scripturae tori ni A. s. Catechumenos non posse omnino b Judicio excivi. ι . Similitudine ostendi ur ah esse de aptitudine quaerere, aliud dae jure. N. Non deferri D incium Prophetis Novi Te menti primative cum exphcatione foci s. ad Corinth. xiv. v. s. 11. Regum veteris Testamenti facta circa fac, aquatenus ut Legibus, quatenus ut Prophetis attrituenda: i veta plicatur ad tempus Nor i Testamenti.
i. A Dsr Rucio summis Potestatibus Iute imperii circa sacra, ea v f n iniquae ad remim iuris hujus exercitium pertinent. Proxime I Lautem ipsum Imperii actum praecedit Iudicium. Est enim imperare voluntatis. Omnis autem actio voluntaria ut recta sit, duplicem habere debet congruentiam; alteram voluntatis cuni intes lectu; alteram intellectus cum te ipsa. inorum prius indicans Apostolus , pecca/um esse dixit 2 reqvi non ex fides ut, ubi fides est judicium approbans ;quod opponitur conscientiae condemnanti actionem, aut haesitanti. Iudici- um primitiva ac genuina sua significatione denotat actum superioris, 'i, o inter duas partes id quod justum est definit. Est enim Iudicium a judice ;Judex autem jus dicens. Coepit deinde proserri ad definitionem qualemcunque etiam internam in omnibus quae contem lamur, aut agimus. i. Circa agenda Iudicium ita universalite: . amplum duplex est: aut enim propriis actionibus praeit, aut per a stiones proprias rufertur ad alienai: id a e rursus dupliciter; nam actiones nostrae ad alienas referuntur, aut per ino tam intellisius, aut per modum voluntatis. Hinc fit ut iud cium adactiones alienas tendens, sit aut Directivum, sive per declarationem, sive persuasionem, aut imperativum : Imperativum Iudicium distinxit Aristotele,
58쪽
i. In hoe Imperativo genere fumimum absolute Iudicium est summi absolute Impera: oti, qui est DEUS. Restricte, hoc est, inter homines iii deni fuminum fit Iudicitim necesse est ejus qui summum Imperium habri , quem summam potestatem dicimus. Huius en in leges rescindere aut sententias retractare superiore Iudicio nemini licet: etsi obedientia talibus legibus ac icntentiis non obsolute debeatur, sed quaretius obediri potest sine imperii di .ini violatione. Sicut autem ipsum imperium ad sacra no a minus quam ad profana extenditur, ita , . iudicivm hoc, ex quo dc secundum quod imperatur. Neque obstat quod nonnulli Reges aut Imperat res de Religione judicium videmur a se rejecisse. Nam partim quod inepto se agnoscerent, rejeceruntas quod alioqui erat ossicii tui; partim loquuti xur de Iudicio quod sit μα ni πν, quale sibi arrogat pontifex Romanus. Atque' hoc postremo modo tum sua,tum imperatorum veterum dicia cxplicat magnus Britanniae Rex, cuni negat MI sse doctrinae jurico sis inestos. Tantundem autem de aliis negotiis non minus recte dixeri . Constantinuo sane a se judicium non removit, qui cognoscere voluit ea oqvae ab Episcopis Tyri essent acta, rectene an secus se haberent ; nee Martianus, qui suum esse dixit negotium rectam & veram fidem omnibus declarare; nec Carolus Magnus, qui se controversiae Felicianae arbitrum vocat;
additque, decernimus G DEO donante decrevimim, qui esset de hac in rimtione miter tenendum.
. Falluntur ergo qui fingunt haec inter se adversis frontibus pugnare: posse Abi & tamen homini non subjici, imperii subjectione: neque vident
qui haec alleverant uno se commento iudicia omnia , etiam humanis di rebus, tollere. Nam quid est in quo non possint errare homines; aut quod omnino potest ei se judicium, quod non aut summum sit, aut aliud supra se habeat. Cum ergo progressus in infinitum non detur, necesse est alicubi sisti, & proinde quorundam errores non humano sed divino referrari DES cio ut loquitur lvo Episcopus Carnutensis) ubi tanto districtius sunt puniaendi, quanto minus suerint divinis admonitionibus obnoxii. Neque vero
hoc summo judicio imperativo scilicet Schumano posito, sequetur fas essἡpatioribus & Christianis singulis necessaria pietatis ac charitatis ossicia deserere, si ita faciendum Summa potestas judicet. Non magis sane quanta G i abstu A. D. si. D 7ῖε
59쪽
obstinendum ab alendo parente, si Rex impius jubeat. Ut enim supra explicatum est tum in sacris tum in profanis rebus, neque jubentia, neque ve- tantia praecepta obligant ad agendum omittendumve aliquid contra legem DEI sive naturalem sive positivam, sed dumtaxat ad patiendum , idque tum demum ubi poena evitari nisi vi opposta non potest. Longe autem aliud est injuriam pati, aliud omittere actionem a DEO imperatam; quod a viris . alioquin sagacibus confundi mirarer , nisi viderem id instituto ipsorum , servire. Caetera quae opponi solent de periculo mutandae corrumpendae. ive Religionis, alio loco commodius solventur. 1. Summum Christi judicium huic, de quo agimus, judicio , non magi 3 repugnat, quam ejusdem Imperium summarum Potestatum Imperio : quod supra ostendisse satis est. Legislatio praemium poenamque aere
oam vi sua secum ferens, & ex ea lege ultima judicatio solius est Christi. Medio tempore interfatur Christus per spiritum suum judicio divino: neque tamen sequitur id judicium actio humana, nisi intercedente ludicio hu- mano: quod iudicium, ut ad actiones privatas Christiani cujusque, ita ad publicas actiones dc privatas quae publico imperio reguntur, publicarum est potestatum, & qvidem Summarum in summo gradu. Vidit hoc jam,rridem Prentius, i cujus haec verba sunt: ut Araratus priratam , ira Princeps publicam hau de orarina Religionis potestatem juditandi s delirin. di. Et ita ; Iudicis opis spraesertim Principum, ut sciant qνam doctrinam V privatim ad Dam flutem aeternam, oe publice in populo DEI turei
έ. scripturam Judicem qui faciunt, recte sentiunt: sed figurate imqvuntur. Nam exactam verborum rationem si sequimur , scriptura est norma judica F; nunquam autem Idem est fui regula. similis est figura . cum Lex dicitur neminem judicare inauitum ; h) & cum Christus dicit , sore ut sermo quem loquebatur, incredulos die ultimo jussicet. l) . pastoribus & aliis, qui sensu, in Scriptura exercitatos habent, E elisarum quoque coetibus, sed imprimis augustissimo quodammodo EO Uesae Catholicae iudicium de sacris competit. Unmoisi e enim,teste Aristotele, recte judicat ea a cognosiit, eorumque est optimus iudex. Sed his Iudicium alterius es generis ab eo de quo agimus : aut enim propriis
60쪽
dumtaxat actionibus praeit, aut alienis quoq ve, sed dirigendo, ut diximus, non imperando. Diverso autem ut regendi, ita de judicandi genere possunt iidem sibi mutuo prates. & subesse, nil ex medico, medicus Regi: a que ita absurdum non est dari duo Iudicia Summa , sed generum diveri rum, quale est in sacris Iudicium Di octinum Ecclesiae Catholicae, & Impen ii um Summarum potestatum. Nam nec illi, Judicio inter humana ut tum est majus auto ite o neque hoc ullum majus potesate. 8. Cum vero judicio duae res obesse soleant, ignorantia de pravi affectus, sicqvitur ut judicium sbi competens recte exerceat is qui summo imperio fungitur, opus illi esse de intellectu rerum sacrarum, d animo vete religioso: quae duo ita inter se devincta sunt, ut & religio sapi liam adaugeat, ct religionem sapientia, quod a Lactantio demonstratur. Extat prud Ta citum estigia voti formula pro imperatore concerti, ut DEUS iesintelli ginum humani divinique Iurti mentem daret. inanio autem divina prae stant humanis , tanto Suir mae potesati gloriosor, utilior, atque etiam maris necessaria est divinarum quam hi manarum rerum cognitio. ideo t*m sollicite Regi imperatur; in ut ea ereptam legos i us des ibat, id e Penei se a servet, G in eo orat omnibus duim vitae fui. Et Jostiae edi it ii Lus, n ηe in cenat tibi se legis ab ore tuo, te Medirere inconci lucr interisis. Et in Psalmo r. vers io. qui Christiana tempora aperte respicito: Intelligite Reges, erudimini Indisti terrae. Paruerunt his monitis Pu Reses Hebraei olim; rostea Christiani: Hinc Theodosius& Valentinianus: υ. Aiter caeteras fisicitudines pras amor sublicus servigili notis cogimtione i inxit,praecipuam Imperatoriae Majesaris coram esse prospicin us Rcogionis in Vincm , cujm si cultum retinere potuerimus, itcr prosperitatis humanis se itur inceptu. Theodosius ad Hormisdam ; μαρτisitio verae Religionis raecipua es sollicitudo Imperiali, m j statis. Et Justinianus ad Epiphani una; sp) Nos maximam habimus h icitu inm circa etem Dei rimam scirca sacer olum hone tem. Et Ricare diis Hispania Rex : At nonc beati smi Sacerdotes non in iis rantummo o ebus dissu imus flertiam nos am