장음표시 사용
61쪽
I desumis assis oris Christi exten Smαι nos ad ea qυ Iunt forte is excogia rare, s quae populas deles e frium, satagimui nonne cire. Arnulphus Lexoviensio Episcopus in bynodo ita loquitur: Iustitia Retia Maiestatis per disi etionem frientia dirigit re informat; informat ad pirtutem, diruit .id
falutem. Oilendunt ista tum praecepta, tum exempla rerum sacrarum co- .gnitionem in Regem cadere. q. Sum tamen qui objiciant fieri non posse ut, qui tanta negotiorum mole distringitur, uni alicui parti vacet. Nos vero respondemus , quasi naturaliter inter se cohaerere cognitionem universalium te nobilissimae pa sis. Ita Metaphysicus omne id quod est considerat,&speciatim insuper mentes incorporeas. Ita physicus omne id quod movetur, praecipue vero coelum. Eodem igitur modo Reipublicae Architectus omnia quid ea Reipublicae studia generatim, speciali autem sollicitudine res sacras debet intueri. Neque vero sacrorum cognitio res tam intricata est, quam eam quidam videri volunt. Theologia, inquit Narianetenus, oe Religio res es simplex 2 κuda, ne magno artificio divinis constans test oniis, qpam tam prave quidam convertunt iη artem dis illimam. De iis loquor quae adco pus ipsum fidei Religionisque sertinent. Nam sunt oc alia partim Metaphystica, partim Historica, partim etiam Grammatica, quae a Theolog s lent magnis contentionibus de clamoribus agitari: quibus implicari Resis nimum minime necesse est, non magis sane quam luris apicibus , cum tamen τα πρωτα Iuris omnino Regi cognitia sint necessaria. Tenere ille debet squod, ut prudentissimus ait historicorum, dissicillimum est ex sapienti modum. Est quaedam etiam sciendi intemperantia.
O: χρ mu' u ς ἐχ ο Quod omnibus dicit Apoliolus, debere eos φρονεῖν εic si 'νειν , in praecipue sibi dictum putem Summae Potestates. Nam quae ut itiden ait Apostolus, r coxtrores, magis praebent, quam aedificationem DEI,
ρνὰ epi pe fidem, tuto de decore seponenti Nec enim qpicqpam, ut olliri Seneca d ixit, minus convenit quam subdola ista caliditas auimis conamibus magna. Caeterum in his, quae scire Summam Potestatem expedi i , quaeque seire satis est, non deerit ipsi auxilium divinum, quo supplebitur saeillim etiam q od alioqui per temporis angustias esset defuturum. Veterutria
62쪽
Musarum circa Sare quidam dixit, plura se precando quam leaenaeo iudicisse. Non est surdos DEUS ad has Ecclcsiae preces , L S iudicia tua Regi da , α Jussit
am tuam suo Regis. s 3 Sapienti m tuam abstrusam isti e me fecisi , inquit David. Adolescens erat salo me praeses se fateb.iturqpomodo res suos rexeret , perculerat ipsum popo in ultitudo, negotiorum moles. inquit,ju is repoterit so lumiissum tantum Z DEUM igitur orat,st largiatur sibi cor inte breni adjudican um populum ; ad sceretnaeum inter bonum re malum. I ita DEUS a Iando, inquit, non longaeritatem, non opes, non animam inimicorum po Ahias se intelligentiam ad auriendum judicium, ecce feci juxta verba tua o Ecce dedi tibi ror sapiens ta intelligens. ' Deus & natura . ut dici solet, non desunt in necessariis. Quare eum aDEO imperia sint ordinata de quidem praecipue ad vera religionis tutelam, quid tam convenit divinael bonitati, quam ut pie orantibus ea suppeditet , quae ad functionem recte obeundam sunt necessu ia Z Neque enim credibile ea, inequibus recte imperari nequit, cuipiam oranti nωturum, qui in veteri foedere saepe etiam peculiari prophetiae dono potestites instruxerit. Salomon in parabolis: λVaticinatio infidet labiis Aegis, in judiuis non praeiaricatur os eisu. Cur Moles dux summus, idemque summus Propheta Synedrion institui siet
LXX. virium, dic Dur DEUS x' de Mosis spiritu seposuisse quod illii inderet r. b factumque ut residente superi os Diritu prophetas agerent singuli. Mosi in Ducatu successit JESUS Nuni Filius ,plentu σ ipse iritu sapientia: y
ex quo manus ii irimpositae fitere. Saul in Regem unctus impletur prophetico spiritu, & mutatio in virum alium : ita enim loquitur Scriptura David ex quo Rex, semper propheta; nec minus Salomon : plane ut qui hi storiam veteris Testamenti diligenter evolverit, plures sit reperturus Prin cipes Prophetas, quam Prophetas Sace otes. Sed haec illo nimirum tem- pore, quum DEUS multifariam multisque modis locutus est patribus penta, Prophetas ; illis indens & patefaciens per illos voluntatis suae arcana. tr rimis Pero diebus per Tilium locutus est χὶ in quo DEUS Pater omne suum de salute humana consilium aperuit. Post hunc non jam plures Magistri, sed unus Magister Christus, sa) ex cujus plenitudine omnes accepimu/. Nor igitur ulla jam ut olim nova requiritur patefactio, sed patefactae volunt
63쪽
Nee est uod de obscuritate aut subtilitat .
64쪽
b.tritas ex mxndo corde tir conficientia bonae simulata : aer bis nonnae 7 , ut ascopo aberrantes, AE errant ad vaniloquentiam, volentes esse te is doctorei, cum non intestigant ea Prae lor rentur, nec ea de stribuι aus
tr. Diximus quae ad recte exercendum Imperium in summa potesta. te requiramur. Caeterum diligenter notandum est requiri ista, ut tot act.o imperantis sit recta, non ut actus sit ritus, quae duo diligenter distin-ῖ enda sunt. Exempli gratia , Iudex ab vis iuris imperitus sententia protulit, peccavit ille , neque t men nulla est sententia, sed nisi appellatio subsequatur, transit in rem judicatam. Privatus cui bonis interdictu . non est, temeraria largitione rem suam donavit alteri, vitiosa est actio; valet tamen alienatio. Si aequo duriores sint parentes in liberos, Domini in servos, culpa non carent; neque eo minus tamen ipsorum imperiis obtemperandum est. Et mille sunt alia ejusmodi. Causa haec est, quod utram stactus, pauciora requirunturquam ut recta sit actio. Nam ut recta sit , actio, necessees it procedat ex intellectu bene informato, dc honesto animi proposito; deinde ut adsit modus ac circumstantiae debitae ; ut actus sit ratus nihil aliud requiritur nisi ut sit in jure agentis. Ius hic vocamus facultatem moralem, quam justitia specialis considerat, quale est Dominium, Imperium, Ius halen se itutis, Ius actirum obligationis. Yst autem actus aliquis extra Diageniis aut absolute aut relate : Absolute extra jus agentissimi omnia quorum effectus sunt illiciti per se, aut ex lege jam cetistente , ;Relate, quorum effectus, etsi liciti sunt, non tamen sublimi potestati agentis. Quare natural ter & seclusa lege positiva nullus actus esse potest irritus, nisi cujus effectus aut vitium habeat inseparabile, aut extra jus sitagentis. Priori modo irritum est Imperium Patris, Domini , Regis, quo quis jubetur mentiri, aut Idolum adorare. Posteriori modo irritum est Impe. rium Domini in iervum alienum, Regis in non subditum ; Item cujuscuuaque hominis in actiones mere internas, ecquae ad externas nullo modo referuntur. Concludimus ergo vitium, quod in intellectu sit aut in animo, imperandi actum non reddere irritum ; ac proinde cum constet per igno rantiam verae Relisionis, aut etiam assectum verae Religioni contrarium .
65쪽
nec partem paterno, nec maritum maritat , nec Dominum Dominico, nee Rogem Regio jure excidere. n. Sequitur rata esse etiam de sacris Imperia summarum potestatum, vae de rebus divinis non recte sentiunt, aut DEUM non recte colunt,modo cum lege DEt non pugnent et quod exempla quoque evincunt impius erat pharao, non ausus tamen Hebraeorum populus ad sacrifieandum fines .Eryptios egredi, nisi ejus permissu. Quia scilicet ipsum quidem lacrificium erat a DEO imperatum, ac proinde extra jus Regis, sed loeui divina lege indefinitus, ae proinde non exemptus obedientiae quae Regi debebatur. Nabuchodonosorem verae Religionis sensu penitus imbutum fuisse nemo, ar. hitror, ad everaverit. Hujus lex ut de colendo idolo irrita, ita de probris non assiciendo DEO Israelis proba ac rata. Cyrum & qui post eum Persia imperarunt, selso Deorum cultu implicitos suisse, loquuntur historiae : tamen horum sine venia nefas Hebraeis Templum DEo vero reponer .
Quamquam vero pii ortas inter se occasione sacrorum controversiax alio quovis modo componendas potius censuerunt, quam ut alienis a vera sid cognitio earum deferretur, tamen de vocati ab aliis Iudices eos agno verunt, de temporum necessitate eo saepe adducti sunt, ut ipsi eorum judici implorarent, gnari scilicet jus Judicandi illis etiam competere poste , qui aptitudinem ad recte judicandum requisitam non habeant. Controversia de Templo Hierosolymitano&Garizitano a Iudaeis 3c Samaritanis Ptolomaeo Rege Egypti Iudice disceptata est, ct quidem ex lege Mosaica. siIQuanquam enim Rex ipse Mosaicis institutis non adhaerebat, judicare tamen poterat, recteque judicavit utrum Templum, uter cultus ,.utrum fi-cerdotium ei legi congrueret, ex qua faciendum judicium inter paries constabat. Impia erat pars Judaici Syaedrii Apostolorum tempore: non tuentur se fori exceptione Petrus de Ioannes: imo aperte Iudices agnoscunt. Iudicamur inquiunt, M de beneficio in hominem infirmum collato. status controversae erat, An licerer sanare quem pam in nomine JESUri probat licere Petrus, quia IESUS DEO constitutus esset caput Ecesesiae , auctorfalutis, idque ipsim resurrectione ipsius & antegressis oraculis confirma Cum vetaretur ab ipsis docere in nomine IESU; si , inquit, judicare an
O magis parendum quam homini M. Non deerat ergo ipsis Iudicandi
66쪽
carent, rata fuisset quamquam impiorum sententia. Impius erat Pelix, s Romani Inrtieratoris vicem sciens: accusatur apud eum Paulus a Tertullo ι plura illi objiciuntur crimitia, inter caetera quod 'inceps est ficta Mira-raeorum. Negat alia, hoc fatetur, nempe a se DElmcoli secundum eam viam,quae secta diceret r. Quaeritur ergo, an hoc crimen sit: hoc unu ni est ταν τομβων, Iudicor, inquit, de resurrectione mortuorum, hoc est, de capite praecipuo fidei. Eadem mox controversia apud Festum agitata, ii
quo Ius judicandi Paulus agnoscit, hic, inquit, oportet me judicari. Rursia injuriam Iudicis metuens, Caesarem auerit, stiminum scilicet ex jure Iudicem, apud quem causam egit non suam tantum, sed de Evangelii. QVaetebatur enim an crimen esset docere Evangelium. Negabat Paulus hoc argumento, quod Evangclium vera ac salutaris estet doctrina ; hac de causi judicem cum imperio ognoscit optimus Apostolus Principem pessinum rvi si Paulum, ut debuit, absolvisset quod in prima actione l secisse a mutitii creditur rata fuisset ejus sententia, dc omnino jus secinct contra Iudaeos. At cum illum & in illo Evangelium condemnavit, irrita fuit sententia, nempe, ut Paulus ita docere desisteret: rata vero ne poenam expetenti
resistere . Iustinus Marty , aliique Christianorum doctissimi, libello, iiii peratoribus non Christianis obtulerunt, nimirum ut Christianae fidei veristatem illis ludicibus approbarent. m Cum Paulus Samosatenus ab Apostolica dodrina immensum descisceret,& tamen posscssionem Episcopatus Antiocheni vellet retinere, res ad Aurelianum Imperatorem delata est, alienum a Christiana fide, qui re cognita) decrevit Paulum Episcopatus possessione dimovendum. cn Quaestio hic erat, an Paulus sam atenus congruentia legi doceret. Facile enim constat non pio quidem sed aequo satis Imperatori, non esse in Episcopatu Christiano tuendum qui Christianae religioni contraria doceret; neque obscurum esse poterat, quid Apostoli,qxid Apostolorum succetares Ecclesas omnes edocuissent de Mundo retia Christum condito, de Verbo quod ab inirio e quod postremo temporiis in carne humana Mundo apparuerat. Archelaus Episcopus contra Mansii a tem
67쪽
do De Imperio Summarum tem haereticum undeManichaeis nomen disputavit, so Marcello viro illu-uri Judice, qui assessores sibi illius Iudicii elegeiat philosophum, Medicum,
Grammaticum de Rhetorem, omnes paganos. Athanasius Laodicea contra Arrium fidem Ca: holicam defendit, Probo gentili ludice, vice imperatoris praeli dente, qui & causam Athanasio adjudicavit. Nimiruti eum inter p.irto constat et ex Evangelica fide faciendum de ipsorum docti na Iudicium, prolatis libris facile conuuit ea lege nec multitudinem Deo rum, nee by nionem admitti. Idem Athanasiis, aliique pii Antistites apud Constantium, apud Iovinianum, r aversiores a veta fide Principes, causam τω ρει σίου agere non dubitarunt. Idem postea saepissime fecerunt recte sentientes Episcopi. Cum Vandali Africam obtinerent, paratus suit
Eugenius Catholicae fidei Episcopus, Hunnerico Rege, Arriano iudice , contra ipsos Arrianos disputare, ned ab illis conditio repudiata es . Etiam orto Rom e certamine, Episcopi res delata est ad Iudicium Resis Theodo.
rici, ut Anastasius loquitur; is autem erat Arrianus. insignis est locus Consessionis Basiliens, : a lambes Christianus Mus astu omnes viro eo Hrigit, ut apud si commissos nomen DEI sane lis itur ; regnum γοι pro paretur; que voluntati cum seria exstirpatione Icelerum es tur ; hoc latum gentili Magistratui injunctum fuit, qu.m o magis Christiano Magia fatui commendatum esset debet, ut reo DEI Inea DP Qvid Ecclei ae Pelgii reformatae hac de re senserint, quantumque ab earum sententia nonnulli hodie abeant, qui se ut unicos Ecclesii ruin patronos venditant: ex libello apparet, qui Philippo Hispaniarum Regi, tunc cum maxime in Ecclesias saevienti, oblatui eis: Tuum es, inquiunt Ecclesiae, uricare. Tuum, re orta
ιιιι te, quantum Pu adustis, Uronere. Tuum, quamqnam a veritate a bucasienus. Tuum, gramquam peritati infUM M. jus hue tibi DEUS dedit jure tuo utari potest te DEUS maxis magi que aptum huic o . io re δε--. similia videre ςst in Calvini Epistola ad Franciscum Regem, ubi de religionis causa integram ab ipso cognitionem postulat, rem clamans dignam ipsus tribunali. Et quidni ita loquerentur Ecclesiae pii e Doct res, qui scirent Sergium Paulum cs propraetorem virum fuisse intelligen
sii obitu cio iter i a. q) Non solum contra Arrium,sed etiam Sab Litum anteqυam nasceretur Athanasius mortuum. so Iapian- int r
68쪽
tem, Christiani in non fuisse,cum inter Paulum Apostolum Et Elyman Magum iudex sedere , sed inter judicandum iactum esse ut crederet: quod i ci egi Agrippae pro tribunali juxta Romanum Praesidem sedenti, paulo minus evenerat . Propemodum, t)inquit, mihi serjse ei ut Christianus evadam. Et cum narratur Proconsul Achaiae Gallio iudicium de legis ludat aeqvae stionibus 4 se rejecisse, u) apparet non in laude id, sed in vitio poni: in i enim factum, ut illatas Sostheni iniurias vindicare negligeret. Quamquam ergo homo spiritu divino regenitus aptissimus sit rerum spiritualium Iudex, & omne rectum de rebus divinis judicium divinitu, homini contingat: tamen illuminationis donum, quod intellectum speciat in quo est juὀicisum multis etiam non regenitis dari, nemo hactenus negavit. Neque a quoquam reprehensus antehac est Augustinus, cujus haec exstat & a viden in libro, in quo gratiam operose desen it, sententia : x) Apparet habree o fram in uso ingenio dirinum n.ttumlitcr mu us intel ensiae,qνo morean ine ad fidem, si congrua fui mentibu vela iam ν rba , vel signa conspici a t. Et sane qui potest dici nullis nisi vere credentibus de sacris rebus verum judicium competere, cum ad ipsam fidem non veniatur nisi judicior itaque omnibus dictum est, Scru mini scripturos, & laudantur Beroenses, t quod aud. ta Pauli di silae praedicatione ἀνεκρονον - , an res ita se haberet. Non est autem ανακρίνων : cui non adsit it κ , : ideo que Syrus interpres sensum recte V pi essit: Di dicantes ex Scriptura. q. Si ergo nondum credentibus ius de s cris judicandi aliquod eom. petit, privatis quidem ad actui privatos, Potestatibus autem ad actu, publicos ; quanto minus a iudicio par in eos excludi, qui verae doctrinae adsentientes, animi quadam infirmitate a participatione Sacramentorum adhue abstinent, praesertim cum Constantinus Imperator, probantibus 5: laudantibus Episcopis, leges de s.cris scierit, synodos convocaverii, in Synodo de post Synodum j iii averit, inter Catholicos quoque Ac Donatista, Iudex s derit, nondum baptizatui Z inoa & Valentiniano accidit, qui,cum de Sacris plurimas tulisset leges, sine baptismo hac vita excessi. Multo autem minus serendum est Summis Potestatibus Judicium hoc obtentu eripi, quod non sint satis peritae omnium carum rerum quae a theologii solenta,
69쪽
disputari: quae ratio si valet, quis non videt, quam multi pa ures etiam boni' sidcles omni judicio priventur ὶ potest enim Pastoris partes sati; recte- . si et is explere, qui tamen doctoris muneri patrion sit. - i . Deinde si id argumentum admittitur, eodem jure Legum periti in partes civilium Iudicum involabunt: soni enim ad judicandum aptiores. contra videmu* de testamentis dc contractibus, rebusque aliis Iudices sedere in Urbibui, multoque magis in agro bonos magis quam jurisperimi. Quid quod in quaestione de homi dicio iudicandum est saepe ei qui
in dicinam non didicerit: quod vulnus sit lethale, quod non, possit ce in mensem undecimum partus disterri, multaque alia ejus nodi. Equibus apparet non esse aptitudinem Dicandi cum jure judicii publici sive imperativi confundendam. Neque enim aut aptissimus justibad habet, aut qui per se aptus non est, jps ipsum amittit. Felices fore dixit Civitates Plato, si iit philosophi regnarent, aut Reges Philosophi fierent. Neque tamen philosopho licet Regium solium invadere, neque Rex ideo regni jure excidit, quia sapientiae operam non deditiis. Video illud objici, Spiritus Prophetarum Prophetis subjectos esse :0ὶ
veteres militi uim Graeci, tum Latini eum locum ita sunt interpretati, quasi diceret Paulus non debere eos qui prophetiae affatum sentiunt , omnes simul eodemque momento ad populum loqui; sed exspectandum alteri quin alter qui loqui coeperit sermonem absolverit: neque esse quod qui .am dicat, non posse a te dona spiritus impediri, cum neutiquam arreptitii, sint similes, quos assat DEI spiritus, sed istorum donorum ustis a DEO bactenus subjectus st eorum arbitrio quibus conseruntur, ut ordi is & aedificationis causa, aut exseri possit aut ad tempus inhiberi , alioquin enit 'Euascausam fore com ionis, cui tamen certum sit pacem & ordinem maxime placere. Hanc interpretationem cum series verborum Apolloli mist me tepudiet, cur rejicere debeamus non video. Neque tamen interpretaso altera, qNe tradit Prophetas pati debere, ut alii itidem Prophetae de insolum prophetiis judicent, ad hanc rem quicquam facit. Nam primum aurit illud donum singulare prophetiae, ut & sanationum & linguarum, tim Oam Ecclesiae mirifica DEI virtute concessum fuerit, non potes ite
sire dudum desit φὶ ad nostra temp ata argumentum recte produci. Ec
70쪽
ui maxime issi adimirabili dono quod ex suturorum quoque praedictione is certo cognosci poterat, eonferre liceat qualemcumque Theologitat intarcrum peritiam humano labore acquisitam , non tamen obtinebunt quod volunt, qui ad Pastores omnes & solos hoe trahunt. Nam di pastorea multi sunt terum Theologicarum non nimium periti, & quidam extra pastores earundem tertimi eriti reperiantur. Postremo, cum diversa sint, ut supra disimus, Iudiciorum genera, uno posito caetera non tollunt ur. Iudicat dumorbo aut vulnere Medicus, judicat & iudex, si res in forum deducta sit iudieat aeger ipse. Etiam cum Prophetae in Apostolica Ecclesia judicarent, dictum eis singulis Christianis, o οοκιμ α ri - πνέη κ m: quin& regu lam addit Ioannes, ex qua fideles singuli spiritum. DEI a spiritu Antichristi internoscerent. Cui respondet illud Pauli ad Thessalonicense, d) Spiritum ne ex litarite, Pr bellas ne pro nibilo babete, omnia explorate, qro bonum est, retinete. Explorare autem hoc . c inretnoscere procul dubio judicii actus est. Et in illo Apostoli loco , e Duo aut ires Prophetae t quantur, Oi αλοι λα Gio. αν ; patres a filiqvissimi caeterorum vocabulo non Prophetas alios,sed omnes e populo intelligunt: non sine inagna ratio ne, cum alibi quoque f) 2 κ&mν π ευμα bab ipsi, dono prophetiae distingvat idem Apostolus, unde apparet aut donum quoddam Christianis commune ab ipso intestigi nam & fidem distinctam a dono miraculorum donis annumerat aut eximiam quandam facultatem judicandi de Prophe ilis quae quibusdam Mon prophetis contingeret. Ipse Apostolus Paulus Corinthios de eo, quodloquitur, jubet judicare. g sancti quoque Patres ad populi totius judicium sepe yrovocant, ut Ambrosius ; Ille populi ιjudicet cujus in cor e lex es ivina. Haec eo attulimus , ut pateat nullo umqvam tempore judicium de rebus sacris de doctrina penes solos propheta
i6. Ex antedictis inteli potest, quale sit illorum effugium, qui ad
deprompta de veteri scedere argumenta ita excipiunt, ut dicant quaei Re bui facta sunt, facta non ut a Regibus, sed ut i Prophetii. Nam si Prophetae nomine mandatum DEI speciale is fis insinuatum intelligunt, hoc quidem desactis, in quibus hoc non exprimit scriptura, mera est ariolatio, non firmitate