장음표시 사용
71쪽
firmitate tantum earens, sed oc probabilitate destituta. Quid enim si tali mandato opus, ubi lex communis exstat, nisi sorte a sud ossi is inesti. gentes Τ Sin prophetiae nomine clariorem quandam voluntatis divinae ob scurius illis temporibus propos intest gentiam significatam volunt , libenter fatebimur illos ut Prophetas quando ita loqui jubemur certius sci Ilia quid esset imperandum; imperasse autem ut Reges : ideoque Scripturi i a. cra in rerum illatum narratione, nomine proprio non contenta, nomen addidit R*is: ut significaret Jus agendi a Regio imperio proscisci: ideoque Regibus imitandum proponi. Quare nos quoque dicamus, si quid de Sacris imperant Reges Christiani, jus imperandi habere ut Reges, peritiam utcs istianos, hoc eii, ut edoctos a DE O, quorum mentibus inscripta est Lex divina, mulio clarius quam olim Regibus & prophetis r Muta enim Remita Prophetae voluerunt videre qpae Gripi discipuli viderunt, nec viderunt σ/udire Pae audierunt, nec audierunt. i
De modo Imperii circa Sacra recte
. Di in iis inter jtu s modum iuris recte exercendi. r. A Xen. οι summae Potestati pios ae doctos Pastores. I. Principia in iubi fundatur Ades intrinseca aut extrinsecae extrinsecat divina , ut humana. y. De dimina auctoritate per homines propo sita , uti salus controversi, inter Pontificios 2 Evangelicos explica- ur. s. Humanae auctoritati ac sescere quando oporteat. 6. In causas ei salutariis,neminem tuto acquiescere alienae auctori tori, probatur ex aetate , re ratione. r. Solvitur objectio ex Deuter. i . cs simia sus. I. Solvitur obectio ex Aso Num. V. at. p. cim
cordiae Eclesias denaeum quomodo id fierisos sic in dogmatiluso pro
72쪽
nem. ι . In risitus suomodo es Ecclesiae retineri possit. D. Summae Potesari in sacris opus aliorum Ministerio. s. Regulis Prudentia habere uas exceptiones, S unde. ι . Summa Poleso
uis ori us an olfigetur oe quatent . QVAEη4M in ipso Imperante requirantur ut circa sacra recte
mnino imperet, diximus. furerea videamus, quod ab ipso Im. perante eundem in finem requitatur, qui locus est de optimo modo luris exercendi. Minime enim sequendi sunt ncbis qui Iuria quaestionem cum hac quaestione de modo retinet juris passim confundunt. Jus enim agendi praeeat necesse est in eo cui recte agendi modos praescribas; quos invenire prudentiae est, cum jus ipsum ad spe palem iustitiam pertin at. Longeque est aliud alienum invadere, aliud suo minus provide uti. Haec autem de modo agendi tractatio patet longe lateque : neque tanta rerum, temporum, locorum, personarum varietas paucis praeceptis comprehendi potest. Nos, qvantum instituto satis sit, summa quaedam deliba
r. primum ergo monendus est qui summo imperio fungitur, ut tum in inquisitione earum rerum, quae lege divina ut crede nda, aut agenda definiuntur; tum in consultatione super his quae prodesse possunt Ecclesiae, Iibenter audiat sententias Pallorum pietate atque eruditione insignium. Faciendum hoc in rebus ambiguis docet ratio Oc notitia communis. Notia omnia enim unus videt, non audit. Ideo multi Regis oculi, multae autes esse debent ex vetere persarum instituto; sapiunt enim Principes sapientum
commercio. Quae si in profanis negotiis vera sint, quanto magis in sacris, ubi periculosissime erratur 3 Exempla huic rei probandae congerer nihil necesse est. Illud ni sis operae pretium videre, quousque judicium summi Imperantis directivo pastorum judicio acquiescere possit & debeati. 3. Sciendum ergo judicium omne humanum findari aut in principiis quae rei insunt, aut ex principiis extrin secis. Principia quae rei institit, aut sensui objiciuntur aulintellectui. Ex principiis objecti, sensui judicamus nivem eie albam; ex principiis intellectui objectis, judicamus veras esset, propos iones Mathematicas , quia ad commune notitias reducuntur .
73쪽
Extrinsecum principium aucto ira dicitur, estque divina aut humana et Divinae in rebus omnibus simpliciter acquiescendum nemo dubitat; ita Abrahamus judicare debuit immolandum i se filium. Noe futurum
diluvium debuit credere. Humanae vero au'critati nemo tenetur acq vi scere; nisi qui neque ex divina auctoritate, neque ex principiis rei internis, judicii exitum potest reperire. Licet tamen acquies ere in rebus omnibς, quarum indago nobis mandata non est. Ita aeger recte facit, si pharmacum sumat a bonae famae medico praescriptum, imo periclitante valetudine tela
tur etiam sequi medicorum consilia, si is te non sit ejus ingenii atque artis, ut ex naturalibus principiis certi aliquid possit assequi. q. Divinam auctoritatem quod attinet, Deus quaedam dc aperit de proponit ipse, alia aperit ipse dc per alios hominibus proponit.ut per Ange los, Prophetas, Apostolos. Quoties per alios res proponitur, hic ut certo acquiescat animus , necesse est nobis constet eum qui proponit in eo ipsis quod proponit, nec falli posse nee fallere. Hanc autem certitudinem adipiscimur aut alia divina patefactione; iit de Petro Cornelius, de Anania Paulus; aut per signa divinae virtutis indubitatum veracitati proponentis testimonium praebentia. Per hos modos factae propositioni omnino acquiescendum nemo Christianus ambigit. Sed inter Romanensium subtiliores & Evangelicos hic est verus controversiae status ; An post Apostolorum ae tem aut persona aut coetus sit ab is adspectabilis, de qi oque cerii se pε simus ac debeamusq/aecumqve ab sis proponuntur, essie in binatae
peritatis. Negant enim hoc Evangelici e a junt Romanenses. Huc ergo praecipua haec quoque de Imperio circa sacra lis recidit. Non negant enim Romanenses delere Reges imperare de Sacris , quod Hartus Renoldo concessit: non negant etiam omne imperium procedere a ludicio imperantis, quod Sua reatus diserte affirmat. vicissim norrnegant Evangelici, si quod sit inter homines divinum oraculum, si qui Prophotae ἀναμctera: m, tam Regum quam privatarum judicium ad eam regulam dirigendum; ita ut contra nec Regibus imperare, nec privatis aut credere aut agere fas si Omne enim humanum Imperium, omnis item actio imperio divino subj
cet : edau post A Uoloi tale asi 'odoraculam existat, hoc est, de quo quaeritur. Et haec quoque quaestio tandem in unum Pontificem Romanum contrahitur. Nam pastores singulos, Reges qucque dc privato , synodos
74쪽
. provinciale , nat onales, Patriarc hales, illas etiam quae ex toto orbe Romano colle, lae sunt, falli posse ac solere, benio est qui inficiari audeat. F. posito ergo quod verissimum est, de q vidam Romanensum de ipso Pontifice concedunt, nultam esse hominem ρει falb non misit, aut de fleto id nobis constet, nullam quoque congregationem adspectab: m ; videamus quatenus unusquisque alienum judicium quod falli possit, sequi teneatur . Primum ergo universaliter alienum Judicium directit um nemo sequi tenetur. Et hoc est quod olim dixit Chrysostomus h hac de re agens: modo aliorum sententiam simpliciter se ino absurdum Z Fieri enim po est, ut aut ex extrinsecis rei principiis, aut ex divina auctoritate certo nobis constet tale judicium falli. Agnoscunt Panormitanus & Gerson privato alicui sententiam suam in Evangelio fundanti plus esse credendum quatri Romano Pontifici. ita synodi Ariminentis judicio cedere non debueruntrii Antistites ex Evangelio edocti Vertum es se DEUM, s DLUM non esse
nisi Vnum. Deinde, dc etiam cum animus non aperte contrarium testatu nemo tamen praecise obligatus es eqvi alienum judicium directivum: quia scilicet ipsi licet qroque inquirere dc tentare, an ad cerram veri cognitionem possit pervenire. Tunc ergo demu na seqvi tenetur, rum ingenii vitio, aut temporum angustiis, aut occupationibus aliis ab inquisitione avertitur.
Ita lurisperiti nos docent Iudicem non alligari omnino judicio Medici ii vulneris quaestione aut agrimensoris in finibns regendis, aut calculatoris in exigendis rationibus : sed ipsum re diligentius expensa id statuere s osse quod verum aeqvumque esse intelligat. 6. Jam vero, quod est amplius, in causa fidei salutaris nemo potes uto acquiescere alieno judicio directivo. Causa est non tantum, quia rei fidei plane dc aperte omnibus sunt propositae sita ut Clemens Alexandrinus si inanem vocet praetextum, sumptum ex diversis interpretationibus, volentiabin enim inquit, licebis invenire reriret ) sed imprimis quod fides illa non sit fide , nisi in divina auctoritate acquiescat; quod ipsi quoque Romane ses se tentur. Credidit Abraham DEO ac imputatum es si i in justi minor in Item fides ex auditu; auditi autem pre Verbum DEI. n Possunt ergo ad fidem aliqui duci per alios, ut per mulierem Samaritani: sed tu demum vere sunt credentes, cum no propter alienam loquelam credunt ded
75쪽
fidei πλ ροφανοι tribuitur. Reprehendendus ergo non fuit Serenta simus Britanniae Rex , quod dixerit, IIvumquem pe super Hentia proprio fundamentum cottacare debere. Ut nec Zanchius, cujus sunt haec verba q ad nostram controversam praecipue pertinentia : Pii ' agistratu. ossi, tum
es, primum diridem cognoscere ex Verbo DEI ingene e re a fimmam Caprii, dei, Ur sis vera σ Chrisiana reluis, q aepe Apostolica Ad rina, ad ram refrenaea ut Ecclesia r ut nihil ex solo aliorum judicio .se cxce lac, sua finita in re praesertim ranti momenti agat, agerere audeat. Et alibi: r si una Principi necessaria est, quia quod agere insiluit, si, introgat, i .on alieno inielr eminea suo fui re oculis videat, non alisno ; nihil enim perniciosius est aut Reipublica aui Ecclesiae, quam si P inreps omnia agat ex aliorum dumtaxat iudicior atrue hinc profecta est tota Ecclesiae Romanae ruina Et hoc ipsum est quod Eliensis Episcopus dixit, non frustra Regi praeceptuna ut Legem sedulo meditetur: nec hoc icti di tum ut totus ab alieno ore pendeat i Pθυea se nihil judicet. Quod de fide, idem de cultu divino dici verissime potest. Frustra enim, inquit DEUS, me colunt docentes docIrina circi/s tm άνθρωπι... s) Hinc Paulus Thessalonicenses laudat , quod
sermonem suum acceperini, von ut sermonem um, sed ut sermonem DEI, qualis erat re νera. t In his ergo quae perlegem divinam desinita sunt, ii parteio alteram judicio alterius dici raripo quam dractivi speciem dix mul) nemo tenetur, neque recte conscicntia potest acquiescere. in altera specie directio Judisti, quod forium appellavimus,cum circa ea versetur quae lege divina definita non sunt, plusculum tribui potest alienae auctoritati, nec nimium tamen. Nam ut non laudantur διαγνωμονες ; ita nec illi, qui ut ligna quaedam alienis ducuntur nervis. Et proprie haec consilii a que Imperii est differentia ; quod imperia legi divinae non pugnantia omnino obligant , at consilia non item. Ubi consi lium datur, inquit Hieronymus, os serentio arbitrium es s ubi praeceptum,necessitas ol servientis. Chry, sostomus, ο συμ&λλων λιγει τα εαυ φ εκ αναγκάζων , es si iis αυ- ἀφ η n et re ταν γενομνων α ζ πως κυροον. Praecipue vero judicium suum
76쪽
juris privati, rned cina, mercatura rebusque aliis, non excusabilis tantur sed sape laudanda quoque est Summae potistatis ignorantia , ob majorer
estoresque ocupationes. At cognitionem regendae Ecclesiae negligercilii non licet, cum nihil sit hoc uno praestantius, nihil ad incolumitatem Reipublicae momenti maloi is: Ita ut doceant nosti storiae, eos omnes, qui hoc munus plane in alios re ecerunt, ab hominibus circumventos, a DEO quoque pultitos, aut regno excidisse, aut regio retento nomine Manc pia
iactos alienae libidinii. . Quae contra opponi solent ea veteti Testamento ut probetu omni no sequenda de sacris Regibus Pastornm judicia , nihil minus evincunt Primus est locus Deuter. i . ubi Israelitae jubentur facere iuxtu Verbum Iaricii, quo ipsis annuntia ant sacerdotes. Sed manifestum est ibi id et
dici de ludice: neque agi de negotiis sacris peculiariter . sed agi de quavi, lite capitali sive pecuniaria, latuerit aliqui te, inquit leae, cu injuricio in ter anget inem cT Gangrinem, inter causam σ causam, plagam cT
quaecum per contentiosa in portis tuis. Non Regem, sed Iudices minores lex affatur, eosque si quid in lege minus intelligant, ad senatum consulen dum mittit, in quo Senatu Sacerdotes erant aliique judices summi, omnes
juriscons illissimi. Neque horum auctoritati alligantur minores illi judices, sed legi per ipsos explicandae, Juxo 9i legis, quam doce ni te iux M Judicium qpodiacent tibi, facies; neqpe deconabis a Verbo , quod an-ηuntiabunt tibi, dextrorsam au iniprorsum. Perinde hoc est , quasi Rex,odie iudicibus praecipiat, ne contra ea ludicent, quae jurisconsulti ipsis ostenderint juri esse congrua. Cum alioqui judicem juti,consulto tunia responsis non alligari, ipsi jurisconsulit saepe responderint. Simile est illud in Evangelio; serior super carbe num Mosis, omnia erio qzae vobis dixe rint observanda, ob se pate. Quod ipsi Romanenses, Stella puta & Mal, donatus recte explicant: quatentu docent, quae Moses in Cathcae a sedens do cuit, audiandi sunt. Ut de ad locum Malachiae; γ) Lariis Sacerotis chs
diem scientium s legem ex ore bin re et irent, evia angeliu es Domini excolituum. Espensaeus: Eatento audient, et temu se m Mosis docent. Alio,
77쪽
qui non audiendi, tibi, ut apud Milachiam continuo sequitur, recedunt Hri . Tunc enim si ipsis auscultetur, ostendiculum ferent multi m Age quo 'quia fieri potest, ideo titsi alerem a convincitur illi j ct tio r); Non se ibis lex a ficerdote 2 consilium a sapiente s verbum a Prophem. Q rodenim illi negabant fieri posse, id tum alias, tum Ezechielis temporibus evonit, cum sacerdotes non inte=exerunt inter pol tum oe mundum a) Caveri dum ergo ne caeci fant caecorum duces , s ambo in caveam cadant b) Ncque eo in .sublevat credulum nimis discipulum culpa temerarii doctoris . . lase in i v it DEUS, c quinyte a m ietur ,fungrinem autem e m de manu tua νωνrnum. Nec tantum contra legem , sed de extra legem docentibus sacerdotibus credere nemo tenebatur. Dictum enim etiam Sacerdotibus,
imo illis praecipue ; ne addite ad perbum qrod praece robis. sil Et singuli de plebe, e) ad legem σ adtesimonium. inod vero in Deuteronomio servitur de poena ejus qui sacerdoti non obtempera siet, ostendit non tantum eiure respondisse iacerdotes, sed de partem Imperii penes ipso, fuisse,
quod verissimum esse alibi demonstravimus. Hoc ergo sacerdotes veteris Testamenti spectat qua Magistratus erant , ideoque ad Eva gelii mini-hros extendi non potest. 8. Aliter est locus, in quo mire quidam triumphanti Num, et .as. ubi
de Iosua ita loquitur DEUS: Coram Eleazare sacerdote subur c posiet ab ira Dditium Urim coram DEO er xta os ejuι egredientur, re super os eici ingredie, tum ipse s omnes fili Unuelcum eo G omnis cirtus Sed hic quoque si recte intelligatur, ab instituto est alienissimus: Vrim, quod alias pleniu, V - σThummim vocatur, certum est fuisse in Ephod, hoc est pectorali pontificis Maximi Hebraeorum. Exod .rs so. Levit. 8 8. AElianus scribit D AEnp isicerdotem eundem fuisse summum Iudicem , ex cujus collo pependςri α ex inπφείρου, quod vocatum sit simile quid Diodorus Siculus lib. t. narrat de summo ludice AEgyptiorum, hunc nempe ex aurea torque de collo suspensum habuisse hoe est,si sitam e gemmis pretio sissimis, quod vocaverint ἀλήθε αν. ccepisse autem disputari postquam summus iudex illud simulachrum της ἀληθέας sibi as posuisset debuit se .pponi i) C p. I. is. a) Faecb λδ. a1. Mai. V ι'. Jerem. c. F. ι . I . Ole. p. r. Matib. V t . sc) Oech. i. v d Deut. a. 0 Gai f. . f= L i , c. I
78쪽
Lotesatum circa Suma. 'apponi si tam τῆς ἀληθιζα alteri parti qxaestionis. Omnino ex his eumbus locis apparet Gentes vicinas imitatas morem Hebraeorum, ut solet diabolus esse DEt simia. Nam de ludicum Heb eorum temporibus Idol rum sacerdotes Ephod habuisse, I ex eo quas responsa dediste, ostendit sacra Historia ludic s. r . 33. & i8 s. 1 . uia sive ver iratem vocant hoc gemmeum sigil iam Ilianus&Diodorus, quomodo & iei tua pinta inte pretes Triummim verterunt: vocant enim Vrim eae Inhmmim 1 λωαναληρωπι ; ut & Philo. Modum responsi per Urim re Thummim hunc fuisse Iudaei reserunt, quod re aliqua gravi in consilium missa, si ea res salutaris ac fausta esset eventura populo Hebetato, gemmae fulgore quodam coelesti
micarent. sin ea res infeliciter esset casura , tum gemmae nativum colorem retinerent. Egregia hujus consultationis descriptio i. Samuel. 3o. r.
Dixis Dapiae iniathari ster do istis Abimelechi; sat mihi accedere Sphia: refecit Abiathar Ephodacterire a David: cae interrogavit Dominum dice' o upersequarnι exercitum sum ; attingamne i sim Z σ disit ei DEUS s:ilice per utim per ere: omnino enim asse eris os cT er es. Locus illi Numerorum plane geminus ;:bilosua dux belli, hic David dux itidem : jubetur ibi Iosua adstare sacerdoti summo, quorsumὶ nimirum ut eo sit propior ipsi pectorali ac τω 'Dn quod erat in pectorali: sicut pectorale a m
ium Davidi dicitur. Notandumque obiter, quod ex Maimonide a viris doctis est observatum. Pontificem maximum selitum stare cenum Rege ven ratiotiis causa: at Regem coram Pontisce non' isse, nisi cum Urim consillaretur, ut appareat honorem non Pontifici exhibitum, sed oraculo: ibi Iosua jubetur interrogare ; hic interrogat David orespondit Davidino Abimelech sed Dominus qui interrogabatur per V m. Ita ibi juxta os ejus, nempe ipsus judicii Urim, quod proxime praecessit. Os enim τω Vrim tribuitur, eadem metaphora, qua legi in Deuteronomio , sicut & Latini ab ore omen dixere. Malo ad Urim referre quam ad DEUM ipsum ; quod iecere multi, tum Evangelici, tum e Romanens bus: quamqvam sensus eo dem recidit. Certe Deum respondisse, non sacerdotem, alia quoque historia evincit. Nam cum David Ceilam venisset, & oppidanorum suspectam haberet fidem, Abiathari edicit, s) Fae aecedere Ephod : hoc est, mihi ho admove, ut ex altero, quem citavimus, loco apparet. Contulit deinde
79쪽
deindε navid ΠῖUM, cui dicitur respondisse non Abiath ar sed DUIs, δε-
re ut ipsum oppidapi Sauli dederent Quibus autem de rebus consulit David ide itineris eventu. Nec lotiuae aliud praeeipitur. Nam illud ingredientur re egredientur, quid hoc loco sit, ex eo apparet quod praecedit. Rogat enim Moses Deum, ut populo Virum praeficiat, apri educau eox caere r. it. De expeditionum ergo successibus, o si quod est similo, eotis uti solebat si Urim, cum aliis rebus alia paterent oracula , ut respon-Dm ex prostitiatorio, Hattu, visio, somnium. h) Quod cum observasset Josephus, recte tradidit fulgore pectoratu significatas fuisse bellicas vici riai, nihil ultra addens, sicut & Maimonides ait per im& Thummixta, responsa nulla data privatis negotiis, neque vero alio sciscitante, quam qui publico cum imperio esset. Pastores ergo qui illud e Numeris pro iecitant, causam suam nihil promovent, & impudenter suspectos se reddunt ps ctati imperii civilis. Nam si is locus ad rem facit , nulla acies educi poterit nisi ea Pallorum praescripto. Et sane si illorum ministerio sciri
cecto pussint consiliorum eventus, ut olim ministerio Sacerdotum potuerunt, rem aequam postuldrent. inamquam tunc quoque non ipsorun judicio, sed certo divinae praescientiae telii monio staretur. Neque e nia
ςlam Regem τοι , consulit sacerdos, sed i pse Rex, aut belli dux spectator miraculi adstitit, ideoque im ad se jussit accedere. Quis ergo oon videt quam hoc sitia ναρος εα opsi tamen licet, sit san Evangelium Urim nostrum. Nam si recte dixit sit. icides, i πιςὸς ο νό-
ὸ λ αν, alibi δῖλαι vertunt Hellenistae idque de lege veteri, quam id verius delege Christianal Hanc ergo sacerdos accedere ad Regem faciat, ut in ea eonspiciat divinas pollicitationes & minas. Tum demum inerito fidem exigat non sibi, sed luci per se monstratae debitam: sed meminerit simul hoe Urim nostrum non in solo pastorum, sed & in Christianorum omnium pectore esse positum, iam isti licet illam filumrem quae cunctis homini Micruxit. Sed de audiendis examinandisque Summae Potestati pastorum. judiciis, satis arbitror dictum est. q. Altera generalis admonitio ad modum exercendi Iuris pertii piis, haec est, Imperan ici cra, habendam imprimis comordiae Ecclesii irae
80쪽
Pρtest tum circa ris rae. σου '. Haec coim quasi anima est Ecclesiae : ex eo, inquit Christus,
nus prini itivae Eccle hae characiar; scillitudinu credontium erat cor ta anima una. i) Ne aneat a cura Coniti latiuum, & qui post eum Clitistiani fuere imperatores, mag sexercuit quam ista , ut dissed ones aut praeverterent aut tinarent. Contra Julianusiuscepto in Christianos inexpiabili odio, tarn invenit quomodo gravius iis nocerct quam si latam scissuris viania aperitet, quod ita Ammianus narrat : in utque di ostorum robora et esse. umidi dentes Chκ ianorum Amittites cum plebe di issa in P Luium i-tromissos monebat, uti ivi sitim discor tis consopi re, siuae gri re resegionis . pirat intrepidus, quo agebat ideo ob inate, ut dissensi onei augente luentia non timeret unanimantem postea s&bem, nis Di infesta; homi Au bisor,
ut sunt ibi frater plerique Christianorum experti. Idem Juliani propo- situm ita explicat Augustinus: cui Eo modo pumbat, inquit, Christianor nomen pose perire de terris, unitati Ecclesi , de qO DE sius oerat, invidoret, cae fac egres di sensiones Geras esse permitteret. Miserere pios om ne debet hujus saeculi, quo non aliud eo morbi genere gravius ac pertinacius labora vit, Pallorum magis culpa quam Regum, aut Principum;ut recte notavit illustrissimus Elector cu in suis a liberos codici is, quos operae pretium citat, omnibus Ec cletiae amantibus lcgi atque adeo edisci. inodii veteras anari desperatuinei sed cui desperemus quando saepissime Gob πρη αν ον ιυρε Sicς certe ne ex Ulneribusnova naseantur vulnera sedulo anniti debent summae Potestates. vere Augustinus: scs Perii ea Reges Iaeculi Chrisianos , ut tempori uis pacatam resint habere in erem suam I Hesioni. Cautiones, quae crvandae unitati conducant , hae
sunt potissimae. Prima, ut a definiendo abstineatur quantum seri potest: hoe est salvis dogmatibus ad salutem necessariis, aut valde eo facientibus. Omnem in jure definitionem periculosam esse tradunt Iuris auctores. De Theologicis idem quis mcrito dixerit; Vetui enim est sententia ; de DEO etiam nera disere serit tofum s. Huc illui Nagi anteni spectat monitum G ἴ o ς ιη λυ dem'doc sive ei nocis icite in ire O multoque magis illius Augitiuui, O i in qνibis inter se a Urando etiam K δε-