장음표시 사용
131쪽
summa sapientia praediti homines de iustitia tradiderunt Iustitiae originem Iustitia
a caelo elle dicebant, illic eamin vige origo se te,& ex omni aeternitate viguisse, certo cumlum illic ordine at sue immutabili quadam vera reulege gubernari omnia,ideoque aeterna atque immortalia esse. In iis autem, quς
sub orbem lunae subiecta sunt, absolu tam quidem illam, omni ex alte perfectam iustitiam materiae vitio cerni non posse esse tamen aliqua caelestis ilIius imaginem alibi expressiorem,ali
bi minus expressam, futurum enim alioqui, ut permisceremur ac colIue rent omnia. Atquet ut quaeque res plura certiora illius vestigia retineret, ita esse eam perfectiorem,stabiliorem,immortalitati viciniorem , ut pauciora minusque certa ita minus perfectam minusque constantem, pluribusque casibus atque interitu denique obn Xam. In elementis hoc primum notari volebant eaque dupliciter On I iis imsiderabant , quatenus numquQdque elem.ntis eorum totum quidda atque integrum est, Qquatenus ad compositionem
quasi l coagmentationem caeterorum
corporum particula quaedam illorum
132쪽
assidue permiscentur ac temperantuT. Tota igitur elementa nisi sedes ac regiones sibi a natura datas arque attributas obtineant, si irruere in alienas Semigrare conentur, si ignis proxim sibi luppositani animam spirabit Emque
naturam depascat,in absumat, si aqua non contentatis terminis, quos egit Deus,terram Operias obruat, quis noti intelligit, peritura funditus om- Chasti intita italem quandam confusionem,qnalem poetae ante orbem conditum tuisse sino unt,c 5 secuturamὶ Quid cuna partes eorrini copularii coalescere ad alia corpora progigne ain constituende oportet,iabnne iustitia quadam te perationis illius moderatrice opus est, ut tantum cuiusque pro rata porri imiain . quutu satis est, adnaisceatur In ill'mui temetium qua hi partita tempestatum va-pesiclic tate, qua distinctus est annus , de obseruari posse dicebant quae cum ita eunt, ut quadam ipsius natura quasi leo sancitum est, hoc est , cum tellus conceptis seminibus b)ber 'o fridore adstringitur, vernis modicis imbribus ac tempore laxatur, cu fria ges fructusq; arboru aestiuis caloribust
133쪽
probe percoquuntur, Leodem sub autumnum remittente so paulatim ac frangente mitescunt, tum saluberrimus annus est in maxima reru ad victu ne celsariaru ubertate ac copia insignis, cum contra sit, tum caritas existic annonae variis morborum generibus Omne genus animalium tentari soleti Cumque nusquisque nostrum duabus ex partibus coniunctus
concretusque sit , corpore, animo, Carum partium e utraque qua iustitiae iniustitiaeque vis ellet,liquido perspici posse asseu crabant. Omnia enim
mala, omnia damna , omnem perniciem corporibus S animis ex iniustitia euenire, iustitia salutem , incolumitatem,bona denique omnia essici Iustitia in ac contineri. Nam cum in corporibus corpore, quatuor sint, quae quatuor elementis proportione respondeant, ignis auabilis,animae sanguis aquae pituita, bilis atra terrae, quandiu haec cum aequabilitate quadam inter se permista sunt, valemus ac vigemus cum eorum aliquod aut potentius, aut infirmius , qui plus aut minus iusto est, aut se a commutione caeterorum segregauit,confli
134쪽
ctamur variis morbis tandemque terimus. Qua de re principis medicora Hippocratis in libello de natura homi-Caufa c. nis haec verba sunt. Corpus hominis nitatis C habet in se sanguinem de pituitam de morboru bile duorum generum , flavam Sc ni 'fecundum gram ex iis omnibus ipsius corporis na Hippocra tura est, eis fit,vt4 doleat,& bene vatim leat Bene igitur valet,cum ea modera- inter se affecta sunt temperatione& potestate copia,maxim Eque si permista fini,dolet aut , cum eorum aliquod aut plus aut minus est,aut in corpore secretum,neque cum caeteris omnibus temperatum. Haec Hippocratis
verba ipsa expressi, quibus intelligi-
amas,in quabilitate,cuius effectrix stitia est, sitam eis bonam corporis constitutionem. Sed ne aliquid cox- pus utiliter ac salutariter ne aliqua
3Uui in magi ite iustitiae potest. Nisi enim vis Πηtru ' at qua sit, quae, siccum c humi--πρ alimentum ubi iam cpchum atque eonfectum in succum ad sanguinem conuersum est, aequabiliter distribciae
ac dispertiat, atque id quod cuiq; par
ti aptum Maccommodatu est,ri qua tum opus est tribuat,neq; alias partes tumidas
135쪽
tumidas Sc redundantes alias eXla austas me necta esse patiatur, facile intellifinus, haec tam admirabilis fabrica corporis nostri quantam deformiatatem habitura , quam cito ruitura sit. Atque haec in corporibus. Quid in animis 3 quantum bonorum a iustitia, quantum malorum ab iniustitia estici creditis: In quibus cum pars una sit, qua intelligimus, qua ratiocinamur,
qua proxime diuinam naturam acce cri, dimus,astera , quae rationis i pla quide
per se particeps non est, sed obtemperare tamen rationi potest chim quod fieri ius est,id sit, hoc est,cum pars illa superior imperat, tanquam babenas Iullitia iutenes,currum regis,paret altera, quo animo.
illa cumque ducit sequitur, tum omnis honestas,omnis dignitas Omnis Ossi' uiustitia ei ae virtutis splendor elucet, at cum quantuin excusso ac depulso rationis iugo,cupi animo noditas,quasi seditiosus aliquis ac turba ejai. letu ciuis,fastes arripuit, in arcem invadit, mentem de sua sede contra iusnsque deturbat, tum, ut nauis discordibus acta ventis, sic hominis vita contrarii si inter se pugnantibus foedissimarum libidinum flatibus agitat , in
136쪽
omnem scelerum ac flagitiorum turpitudinem praeceps ruu. Ipsis igitur Scanimorum corporum nostrorum inter se partibus, ut trisque bei ac beate sit , iustitiam quandam intercedere necesse est. Sed idem in societatibus cibi ti bi conuic laque hominum multo euiden is, inae tius multoque illustrius cernitur. Quo prodisus modo enim paterfamilias cum uxore, me Ia cum liberis , cum seruis , quae priam ae,ia coniunctiones sunt, conuenire poterit quae eis omnibus vita erit, nisi ille iuste imperet, cla iuste pareant Iii iustitia Si vir in uxorem iniurius ac contunae in his ut liosus esse clit, neque eam pro comi dualitum te iudi uidua vitae, pro diuitiorum lici
Ilii inium manorumque omnium socia sed pro Aleat ia scorto aut pro ancilla habere , si uxors,hia lare sit domestica curatione non conten ta, ina plicare se aliis rebus, viri par tes praeripere conetur, neque se ei mota
rigeram praebeat , si uterque liberos in seruorum , seruos in pecudum loco ac numero habeat , duriorique eos quam ius est imperio premat, si liberi parentum, serui dominorum imperium detrectent, eisque obtemperareae dicto audientes este abnuant, quis
137쪽
non videt nullam in domo ita institu.
ta cocordiam, nullam beneuolentiam, nullam animorum voluntat timq; Cnsociati 5em, plena perpetuo omnia ri-Xarum, discordiarum,querelarum, cOtentionum fore ut in qualibet solitudine,in quamlibet vastis ac desertis in ab omni hominum cultu ac consortio remotis locis suavior vita, quam in ea domo, unde iustitia exulet elle videatur. Ita omnem frudiu:n omnem dui, citudinem , omnem amabilitatem vitae , vitam denique ipsisti tollit e vita, qui iustitiam tollit. Egrediamur si videtur,domo I in forum ac publicum Iisistis prodeamus. ais est omnium, qui eu, homo eniquem iniustum eis opinexur, ad tu, Modullisscongressione , sermone digitum iudicet ξ qui eum, quasi nyaleficiana aliquod
S noxium animal, et VII 3t, auersetur,
odio habeati quin eius congleiluna dirum sibi ac tetriam atque ominosum putet Zinia uis enim omnia vitia bonis viris odiosa atque inuis a sint, tamen iniustitia praecipud aliena ab iis, i quibus est, aliorun animos omniumque sibi odia conflat, conciliat, colligit. Caeteris vitiis affectos aliouo modo se Ini Utinarimus
138쪽
esse vitio rimus,quibusdam ignoscimus, quibus rum ina dam non nimis offendimur, quibusdasii timum in hac vitς ac morum corruptione etiaoblectamur, prodigos multi amant, uaros tolerant,multos aliena intemperati non offendit, qui voluptates nimis refugiunt,etiam seueritatis a Castimoniae laudem ferunt, audaciain ii, bello in teidum aliquis usus est,timidis Ec nimis cupidis vitae agnoscitur, iniustus communi omnium mortali una odio stagrat, suis,alienis ciuibus, perC-grinis,notis, ignotis iuxta omnibus inuisus,exosus, intolerandus est. Itaque etsi illud omnib hominibus ainatura tributu est,ut raro sua vitia agnos cat, eaque modis omnibus tegere Mocculta Ie conentur, aut etiam eis virtutum
nomina imponera, ut se prodigi pro liberalibus,auari pro parcis ac frugi timidi pro cautis ac consideratis, audaces pro fortibus haberii praedicari velint, facilius tamen reperias, qui se aua ustiti iram,timidum,audacem libidinosum,
'i' 'nuti iniustum esse fateatur. Quin
etiam caeteris uris tuis nac aut deteri
sionem, aut excusationem praetendere
' praetexere consueuerunῖ, set in emi
139쪽
iae iniurios esse. Aua ius sum, fateor, sed ita, ut me ac si seruem, suo neminem
flaudem Prodigus , sed cui,ut largiar, eripio λ in quem contumeliosus sumῖ Indulgeo voluptati, hilare vivo, quida danimo meo collubitum est, facies, sed quid tum postea,meae libidines nemini nocent. Et ita ille apud Terentium homo impurissimus, Leno,inquit,sum , fateor, pernicies In Ad L communis adolescentium, bis. Periurus, pestis, tam tibi a metu la est orta iniuria. Videte,quam odiosa , quamque abhorrens a naturast iniustitia,quam turpe atq; inuidiosum iniuriam faceres, cum qui negare non possunt aliis se vitiis implicatos atque illaqueatos teneri, dum hoc careat, serri se non posse tatuni , sed' propemodum etiam debere arbitrentur Ciuitates velo regna, Sc Iustitium imperia quae res alia nisi iustitia aut ni ciuitatustio fundare ac costituere, ac postea tam reo namulta secula conseruare, ac propagare co illi uepotui iset Nam4 conuenerunt homi-re disiun-nes vitam Vna colere decreuerunt, dari
chim se aequo iure usuros in quod suo sibi labore peperissent, eo sine metu frui
140쪽
fruituros este,neque moenibus magis, quam legibus a vi atque ab iniuria tα-to sos considerent,& quadiu id obseruatur, tamdiu amiccinter se a concordito vivunt, si nautatque ab aequitate di sceditur,partes, factiones secessiones,sedulones, wbella ciuilia existunt. Praeclare, ut omnia, Euripides. Custodia legum ciuitate continet.
Idemque alio loc0 ait, iustitia neglectum plerisa; cmitatibus exitiosam es se. Iustitiae tu; tates a patuis humilibus profectae principiis breui tempore ad magnam poteticiam peruenerunt, in institia florentissima in opulen V 'M usinia breuiori tempore funditus
gr/μh t in is iliis vinculis , qu Dion situs '' i senior crebro in ore habebat, VI t-r que eri tu , sed iustitia dc aequitate ma- ἐς ζ Π nauti peti retinentur. Quare sapi G - ρη , ter Persae ci ex regiis liberas , qui natu RRς maximus erat, quique m PVM regnis Oiς pi educabatur,ctuti alios ad vir IuIem ma gistros dabant,tum unum in p. imi S a quo iustitiam doceretur Paedalio sutiam Indicam gentem teris prodi