장음표시 사용
221쪽
Quarta propositio. Si quis adhibuit diligentiam et euram in examinanda conscientia. quam eredit e sse suscientem, etiam si fallatur, exeu tari talis negligentia a pecea iato mortali, et potest, et debet. Non in omnibus id quidem sed in hominibus piis. qui timent Deum atq, habent medioerem euram animae suae Caeterum impios, quos uidelicet nulla animae suae cura tangit, ego nulla ratione a peccato mortali excusarem: etiam si existiment, sedilia gentiam idoneam adhibuisse: cum , uidelicet, omittunt, uel ignorantes aliqua peccata,ex insessicienti discussione. Nam , eum huiuscemodi hominibus minima diligentia esse uideatur maxima, cunque sint soliti adhibere medioerem, timere sibi necessario debent . QuM.si tion timent. rullam ex lationem habent peccati sua . Contra, uiri conscientiae sobriae et timoratae, cum adhibere diligentiam eneuram soleant: si quando ex ignorantia et inconsideratione praetermittant: iure optimo, a mortali culpa saltem ,
Quod si obiteias, eam diligentiam mediocrem non lus. seere, ex eo quod Augustinus ait De uera et salsa poenitentia capit. I s. Ponat se omnino poenitens in iudicios eerdotis, nihil sibi reservans sui, paratus facere pro repa sanda animae uita, quaecunque faceret pro uitanda corpo
Item doctores asserunt, eam diligentiam latauros poenitentes, quam facerent in inquirenda pretiosa margariata . Probatissimum id est,quis negat At, quoniam infimmis etiam oportet consulere, non praescribimus quid se eiant optimi, sed quid ad salutem necessario ficere debeant, uel imbecilles.. Eet his manifeste colligitur, numerum percatorum moraalium ad consessionis integritatem pertinere. Nam, quieommissit decem et solum exprimit nouem, coelat unum. Quare, non confitetur omnia peccata, quae in memoria habet: fit deinde, non oportere, eos qui 1 epe peccant, ad mathematteos numeros peccatorum multitudinem exam redigere . Dissicilis sane propositio, sed uera: quia nixi. possibile
222쪽
po Tibilo est iis, . qui semel in anno confitentur, certum
peccatoriam numerum recensere Sat igitur erit, mediocri d ligentia adhibita, paulo plus uel minus, numerum explicare : uerbi caula est, qui consuetudinem habet fomnicandi, si maximam solicitudinem haberet, fori ance tum pollet exprimere: sed non tenetur, inquam: quin s ti, fuerit ita dicere. Habeo consuetudinem semel, uti l bis in hebdomada fornicandi: uel fere quinquaginta. aut circiter centum &e. Haec enim nolit Ni sufficit confessori: ut finem consessionis praestet, siue consilium, siue remedium, uindictam salutarem: quemadmodum exemplo medici facile declarari potest. Colligo tandem, interim non opus esse hanc. medioerem diligentiam, ad numerum peccatorum exprime dum, etiam pingui crassaq; Minerva. Sit proli ibulum,
exempli caula) decem annos in lupanari, hassc inquam
non est opus solicitam reddere, ut explicet, an centui Hmillia peccatorum commisserit, plus minus ue : sed lat e riti a dicere: Ego decem annos in hoc uitio sui, quo,libet homines admissi, qualibet hora parata sui, &c. Probatur, quia ex eo tantam accipit consess)x notitiam, quanta opus eii ad quemcumque finem consessionis coniequendum. In is , quam tam . potest poenitens ei dare, etiam si expriamat, sexti es milies peccauisse. Non ergo debet consesseruexare poenitentes, punctum interrogando de numero, per anxiam et puerilem superstitionem faciens eos uel mentiri, uel certe salsum dicere. Huic et aliud corollarium adiunctum est: videlicet, non necesse esse, ut poenitens omnes actus explicet,m Ort les etiam, singulatim cum in uno actu intelliguntur: ut, si volo inimicum occidere, quaero arma, equum,&c . Item, qui furatur, scalas sulpendit,.aperit seras, &c Quia licet omnes illi actu, sint peccata, omnes tamen ordina tur ad perficiendum actum unum, quem confiteor, licet enim in genere enti, sint una entia, sed in mortalibus pro
uno actu computantur. Haec tamen ratio calumniam habet: quia actus interior et exterior, in genere mortis, una culpa ccnsentur: et tamen non satis erit actum interiorem confi-
223쪽
confiteri, nisi simul aperias actum exteriorem. Nam ille
actus exterior est peccatum mortale: et omne mortale
consteri, necessum est. Ratio igitur uera huius eonesu-sionis eo rollariae fuerit. Quod sacerdos in actu praecipuo explicato per meam confessionem , sussi eienter intel- Iigit actiones comitantes. Quemadmodum , qui eonfit tur exteriorem actu ira, stultus erit, si uelit interiorem explicare. At, cum in interiore non intelligatur exterior explicetur oportet ' unde fit, ut si ad persectionem peccati principalis, actus alius adiunctus interuenire non soleat,
explicandus sit: ut si per internuncium solicitaui puella, vel si ad oecidendum, socium ac tersivi. Sed iam quaestio ualde difficilis urgeti an teneamur peceatorum circunstantias confiteri , ut integra confessio sit: Qua mplicanda , primum intelligatis , circunstantias ense in dupli ei disserentia. Alias minuentes, a lias uer δ ag- grauantes. Aggravantes rursum, bifariam partiri necesse est, quaedam enim mutant speciem , ut surtum in loco sacror aliae non mutant, ut surtum centum aureorum,quod eadem specie continetur, ae surtum aureorum decem.
Tunc sit prima propositio. Circunstantia quae ita minuit, ut ex mortali saciat ueniale, omnino debet explicari : ut communieare in diuinis cum excommunicato ueniales et si ex in consideratione procedat. Quod si confitear me cum exeomin unicato in diuinis eommuniealse, si face dos seducitur in re graui ad iudicium pertinet. Nam intelligit, me peccasse mortaliter . Secunda propositio, si circunstantiae minuunt peccatim alii iam . intra latitudinem mortalis eulpae t tamen non est necessarium , illas confiteri, nisi forsitan rarus euentus contingeret, ubi tanta esset, ex circunstantia adiacente, culpae diminutio, ut dupla, uel tripla a sacerdote intelligeretur, tunc enim iudex in re graui decipitur. in uni- Nersum tamen, si quis animo pure et simpliciter confitendi, et non ut quaerat excus tiones in peccatis, eiusmodi circunstantias explicet , consilium saluberrimum est : nos reprobare nori possumus. Nec in hoc sentu reprobarent, aut Petrus Palud. d. I 6. quaest. 3. aut Sylvester in uerbo ο
224쪽
Consessio. I. f. s. f. Tertia propositio. Cireunstantiae mutantes spetiem , et ex noua specie nouam peccato mortalem malitiam adiicientes, sunt omnino explieandae: ut struprum cum uirgine sacra, incestus cum consanguinea, quia uera ibi
continentur plura peccata contra plura praecepta: et contra plures uirtutes. Item, quia alias maior pars malitiaesaeerdoti, celaretur. Quamobrem, merito praecipitur saeerdoti, ine. Omnis, de poenitentiis,ut diligenter inquia vat, et peceatorum circunstantias, et peccati, &e. Quod etiam praefinitum est in decreto quodam Uuormitientis Conei lij: quod refertur a Rhenano circa finem Tertulia ni: oportere, scilicet, sacerdotes rei ueritatem ad liquiadum interrogando discutere et studiose perscrutari diue sos poenitentis errores . Idem eleganter praescriptum est,in 6. Synodo generali apud Trullum congregata , canone
ultimo. Est quoque diligenter animaduersum ab Augu. in libro De vera et falsa poenitentia. cap ultimo: et his tur de poenitentia distinct. 6 c. I. Sed argumentantur quidam contra hoet qui etiam si
consei r non inquirar eiusmodi circunstantias omnes, fiunt omnia quae suffciunt, ut poenitens gratiam consequatur: ergo eiusmoda consessoris scrutinium non est necessarium.
Deinde. Poenitens non tenetur maiorem diligentiam adhibere in inquirendis peccatorum circonstantus, quam adhibuit, ergo nec consessor . Praeterea: quia confessio ex multis huiusmodi intere gationibus, fiet molesta nimis, tum poenitentibus, tum ac multo etiam magis eonsessoribus. Demum . Plurimae peccatorum species, atq; earum difier entiae ignorantur, non ab indoctis modo, uerumetiam
His argumentis priusquam ego respondeam, dico necesiarium elle consessori, interrogare poenitertem ἱ quando probabile est, quod poenitens ex negligentia praternuttit aliquam elusi di circunsanrram, quom dixin us expli- Ruam cile, tum, quia alia, peccaret ablutuendo Fonen
225쪽
tem obicem absolutioni; tum quia iudex non seruaret deis bitam fidem ossicio suo; tum quia medicus et negligens, et malus haberetur, si ab aegroto morbi circunstantiam ,
Secundo dico, quod si consessori probabile est, pcmitentem diligentiam idoneam adhibuisse in inquirendis et peccatis, et peccatorum circunstantiis, adhuc tenctur interrogare , atque disquirere, cum probabiliter credit alia quam peccati circunsi intiam neccitariam, se per huiuia
modi inquisitione ni inuenturum. Verbi gratia , sit rusticus, qui pro ruditate sua, mediocriter fuit diligens in peecatorum circunstantiis commemorandis; si consessor pro- habili coniectura tenet, alicuius circunilantiae poena te tem obliuisci, tenetur sine dubio interrogare. Priaid, quia medicus etiam si cognosceret ex Ooliuione inculpabili aegrotum tacere aliquas circunstantia morbi pestilentes, re uera teneretur inquirere. Secundo quia iudex infideliter ageret. s sciens testes obliuiiciaticilius criminis, de quo ius habet interrogandi. omitteret tamen, ac dit,imularCt. Tertio. quia confessor institutus est loco Dei ad compensandas iniurias contra Deum factas , et taxandas poenas pro offensis debitas; ergo hac etiam ex parte infidelis sequester ac mediator est; quemadmodum is cuius fidelitati ego committerem, ut rationem dati et accepti ab oeconomo meo acciperet, &e. Quarto, de illa peccati omissa circunilantia non posset eonfultor praebere, nec consilium, nec remedium ; ut poenitens in suturum caueret illam, Se unde in ea. Omnis, de poenitentiis, diligenter Innocentius ait) Inquirat peceatoris eircunstansias et peccati; quibus prudenter intelligat, quale debeat praetere consilium, et cuiusmodi remedium adhibere.
Ad primum igitur respondetur, quod hoc sacramentum, non solum ordinatur ad reconciliationem poena tentis cum Deo, et ecclesia,sed etiam ad compensanias iniurias Deo factas, imposita poena iuxta quantItatem,et qua- Iitatem eulparum. Alioqui, superflua esset tertia poenia tentiae pars, scilicet, satisfactio. Ordinatur etiam hoc tam amentum ad medendum uulneri u uiuuersis, et rem
226쪽
dlum adhibendum aegroto, debitumq; consilium praestandum: ne eadem uulnera iterum accipiantur.
Ad seeundum negatur eonsequentia: alia est enim dilia gentia adhibenda a te ite et reo in iudicior alia a iudice reui ex proprio munere competit inquisitio. Ad tertium. Nolo ego eonsessores importunos e sse, et intolerabile negoeium lacessere poenitentibus. Quemata modum ne eo, quidem probo , qui imprudenter interru-gando poenitentibus seandalum ini j ciunt, atque adeo eos peceare docent Qua in re considenter etiam reprobo summa istaς confessionum interrogationibus plenas quae idiomate uulgari non solum edutur ut in publicum prodeant, sed passim etiam mulierculis et idiotis conseruntur, ut in
de distant, non eonfitendi, sed ut ego sentio ) peccandi
rationem, et normam . Sed id nos modo asserimus, clanmoraliter eonstat consessori, aliqua uel peccata, uel pe eatorum circunstantias ex obliuione praeteriri oportere, uel commonefacere, uel interrogare, ut res in ludicio palam fiat. Quod si mediocrem probabilitatem sacerdos habet, qua sibi persuadet poenitentem omnia peccata, et eOrum circunflantias confiteri, non oportet consessorem esse
solici tu et scrupulosum sed sane intelligere, quod Sylvest. in uerbo, Consessor. 3.s I et is tradit. Hinc uero facile patet quid in ca quaestione tenendum sit, quae, Adrianum post quintam quaestionem de conses.sone, dubio. et male habuit, An, eum poenitens ignorat, aliquam circunstantiam non esse peccatum, et propterea non confitetur, oporteat consessorem interrogare,et commonere. Et quidem, cum ignorantia est uincibilis, nulla controuersia est: sed poenitentem etiam inuincibiliter μgnorantem consessor admonere tenetur illius peceati aut circunstantiar, qua ex ignorantia praeteritur, siue praec plum diuinum sit, siue humanum: quia moraliter loque do, ut theologos decet, confessor tacens et absoluens poenitentem errantem circa materiam peccati mortalis, suo opere probat. confirmatq; poenitentis errorem Mox etiam quia consessor doctor est, ad quem accedit poenitens, tanquam ad uicariiun Dei, ut in liruatur: unde inii delitur age I GL
227쪽
ret eontra magisterium sibi commissum, ni si doceret et
xantem, liquςt enim poenitentes accedere ad consessores. non soluat ut absoluantur, iud ut instruantur . Nam etsi conlatior, quatenus consessor est, non: sit nisi aut iudex . aut medicus, at , quia proprius sacerdos et pastoc, et doctor est, ad Ephesios . . sit inde, ut omnes leges tam diuianas, quam humanas, quae spectam ad p nitentem, eum docere teneatur . unde in Concilio Uuomartiens iam citatis , intrarogationes etiam pro Onuntur, quae ad pomitentis eruditionem necellariam pertinent. Quia uero pro cprii sacerdotes uicarios constitunt sui muneris et ossicij delegatos, sentiant qui uices suscipiunt propriorum sta cerdotum, id sibi negotii dari, ut non modo pconitentes
et audiant, et abloluant, uerumetiam eri Orέbus amotis instituant
- Λtque id ego intelligi uolo, cd in existimo me poenI- enti profuturum. Namstustra niti, et nihil aliud quam laborando odium quaerere ut Salustius ait extremae dementiae est, et Augustinus De poenitentia distinct. 7 capi. Si quis: Ideo inquit do tibi poenitentiam, quia nescio snam si scirem nihil tibi prodesse, no tibi darem, non te admonerem Ratio quoque perspicua cit, quia nulla lex obligat ad actus inutile6 et ociosos. Item, sicut correctio ad bonum illius qui corripitur: ita consestio ad bonum poenitentis ordinatur, sed, quando scio nihil me mea admonitione profuturum, non teneor fratrem corripere,aut dolinquentem, aut ignorantem, ergo, &c. Nam, ex finς ratio mediorum est. Hinc facile discernetur, quid in multis euentis consessor habeat facere, si prudens csse uelit: ut, si mulier nupsit Petro occulte non consumat O m trimonio : deinde contraxit cum Ioanne publice, et con-1uumrauit, cum quo manet bona fide. Item, si mulier contraxit cum fratre suo, aut afine que inuincibiliter ignorat esse fratrem: &c. Nam in his omnibus si credo meum consitum profuturum, teneor admonere: sin uero minus, teneor non admonete, siue id sit in detrimentum proximi,
siue non sit, siue contra ius diuinum, siue humanum.1 cstimonia uero, quae Adrianus in contr-rium reser
228쪽
Ambiosio sermone. 82. 83. et 84. ex Paulo Apostolo actorum ro ex Grego. l. d cap. Ephesiis ex Innocen. 83. distin. cap. Error, de doctore publico intelligenda sunt. Cuius doctrina licet aliis sit odor morti 1 in mortem, d ἀbet tamen populo tradi , ut aliis sit odor uitae. Nam ut idem Ambrosius ait sermone. 83. Praedicatio sacerdcitism plebe, salvandis, correctio est: contestatio iudicandis. Doctrina ergo, quae ad bonum publicum ordinatur, pro- .pter malum priuatum non est intermittenda .HAt, doctrina, quae bonum priuatum pro fine habet: cessante fine, id est, priuato bono, cessare debet.
Id uero intelligendum est , si nec statim,nec postea se
Hus admonitionis speratur. Deinde , cum uerisimiliter credo, hanc ignorantiam esse duraturam. Nam si aliut de constaret, submouendam esse ab alio, uidelicet, con- sellore, qui imprudentius medebitur Illi malo, certe con sultius ignorantem admonebo, praeterquam si remedium est intolerabile: ut si, exemplis propositis addas susceptos filios ex existimato matrimonio . diutinam cohabitati nem, scandalum publicum, &e. Quo euentu, nullus tam imprudens crist, qui non periculum praesens horreat, nul- Ius tam temerarius qui sibi fidat. Ad quartum argumentum respondetur ex Caietano iv q. 3. de consessione, qudd,cum circunstantiae specifico dis serentes, nullam disterentiam in iudicio sacerdotali faciunt , non oportet explicentur: ut diuinare per astra, uel per terram, specie forsitan distinguntur. Item, accedere ad bestiam, unius uel alterius generis, &e. At,circunstantiae secundum speeiem iisserentes, quae in iudicio salutari
diuersum remedium exigant, ac medicinam, hae mediocriter doctis notae sunt: eas nos asserimus esse explicandas. Sed enim, grauissimum dubium est, An circunstantileuggravantes intra eandem speciem, sint necessariis eonta tendae r Suadent enim nonnulli, huiusmodi circunstantias explicari non oportere: quia alias cogeremur, intensionem, et continuationem actus explicaro quas quidem circunflantias, nee confiteri populus solet, nee pili dericonsessor exigere . Et confirmatur. Quia circuns .intra l a
229쪽
non mutan speciem nunquam aggravat in infinitum , go non est necessario declaranda . Antecedens probatur equia intendit Venam , non extendit; extenso er im est i sinita sine eircunstantia , et per nullam circunstantiam , crescit. In tenso uero finita est: et per nullam circunsiacitiam fit infinita.
Quibus algumentis D. Tho. q. d. I 6. q. 3. artie 2.q. .e preti e tenet, solas circunstanrias, quae speciem mutant,es. se confitendas . Item.D. Bona uentura in eadem di. et
Palud q. 3 ac Durandus. q.4. eiusdem distinctionis: et Syruuester in uerbo, Confess. r. I. 6.9. Quamuis in fine eo quae dixerat, intertubare uideatur. Adrianus tandem q 4. De consessione, id sequitur et licet postea contrariam opini ' nem probabiliorem, et securiorem uideatur asserere. At contra uiri quoq; graues et nobiles sentiunt ' Alsxander. . parte. q. 7. membro. 3. artic s. Gabriel d I7. q. I.
et Maior. d. II. q. q. Qui etiam Altis odorensem in hane
sententiam reserunt: ut omnes circunstantiae sint explicandae: quae etiam in eadem specie mortaliter aggravant. Atq; haec opinio suadetur ante omnia ex Augustino lib. De uera et salsa poenitentia, cap. I 4. et habetur De poenitentia. d. s. eap. Consideret qualitatem sinquit criminis consideret in loco, in teir pore, in perseuerantia, in uarietate personae, et quali tentatione fecerit, et inferius, Omnis ista uarietas alti constenda est,et deflenda,et cap. i7. Versum quidcm puto,qui dolet de crimine:conuersum, qui dolet de omni eius quam exposuimus uarietater et cap ultimo, Diligens inquisitor, cognito crimine, uarietates eius non dubitat inuestigare,et locum,et tempus,et caetera,qus supra diximus in exponendo eorum qualitates. Deinde, et rcnnstantia quae non uariat speciem , mai
rem malitiam nonnunquam addit, quam ,quae uariat; ergos lixe eonfitenda est, etiam illa. Nam malitiae quantitas Deit ad mores: species sicit ad metaphisicam. Metaphiscum itaque eommentum uidetur esse, compellere poenia tentem: ut rerum species disserentes sacerdoti manifestet, propter malitiam additam: non item cogere ut explicetaeirru stantiam non differentem, cum grauior ex ea insequitas
230쪽
quitas adiungatur. Praeterea, si decem horis quis odisset proximum, sie t men, ut in fine cuiusque horae odium interrumperet, illa peccata essent necessarid confitenda: ergo si nulla facta est interruptio,eum odium illud aeque graue sit, ac decem i
Praeterea, qui uult sornicari bis, eadem uolitione,id explicare tenetur, ergo etiam si quis unico actu uelit oecia dere Petrum et Paulum. Ac proinde, et, si uoluit furari
Praeterea, si adderetur species noua,et non malitia mortalis, non tenemur explicare. Tota igitur causa necessa-xia explicationis, non est species disserens, sed adiecta maIitia,ergo tibi additur malitia dupla , siue sit eiusdem speciei, siue alterius oportebit exprimere. E quidem in re uehementer ambigua non mihi satisfa-eerem, si solas circunilantias, quae mutant speciem explicarem . Nec cu i quam consulerem, ut in eum modum con
steretur : omnes quippe incestus sui in χχ. Caietanus probabiliter astruit sunt eiusdem speciei,et tamen si quis cum matre eoiisset, ne sibi quidem faceret satis, solum exprimendo , se incestum conantisisse. Item, et peccata contra naturam non uidentur specie discriminari, quod Caietanus etiam confirmat. At, non sat essit cons heri, effudi semen contra naturam, circunstantias uero illius peceati retare, aut etiam negare. Istae specierum differentiae mihi ereditae) ad subtiliores disputationes potius reseruntur , quam ad Christianas confessiones. Itaq; omnes eas et solas eircunstantias oportebit exprimere, quae addunt malitiam mortalem, dum tamen illa noua malitia circunstantiae notabilis sit; nee intelligatur a consessore inexpressione culpae principalis. Et per hoc ad primum argumentum facilὰ resiponderi poteu . Intensio enim actus, uel non addit notabilem malitiam,vel sere intelligitur a consessore iuxta delicti quantitatem. Et eodem modo de continuatione respondeo. Nam, si eontinuatio parua sitit, non est opus eam explic re; sin uero diu, multumq; durauit, opus erit. Si nulla